Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Platformë e përbashkët e politikës së jashtme me Kosovën”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.8/5

🔹 Premtimi ka qëllim të qartë dhe të specifikuar: bashkërendimi diplomatik për të mbrojtur interesat kombëtare të Shqipërisë dhe Kosovës në arenën ndërkombëtare.🔹 Instrumentet janë të mirëpërcaktuara, duke përfshirë veprime të përbashkëta për njohjen ndërkombëtare të Kosovës dhe koordinimin në organizatat ndërkombëtare.🔹 Rezultati i pritshëm është i matshëm: rritja e peshojës diplomatike dhe forcimi i koherencës rajonale.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Shqipëria dhe Kosova kanë një marrëdhënie të ngushtë dhe bashkëpunuese në shumë fusha, përfshirë politikat e jashtme, por ka sfida në nivelin e njohjes ndërkombëtare të Kosovës, ku disa shtete ende refuzojnë njohjen.🔹 Koordinimi i politikave të jashtme mes dy shteteve është në fazë të avancuar, por jo gjithmonë i bashkërenduar në mënyrë të plotë për sa i përket pjesëmarrjes në forume dhe organizata ndërkombëtare.🔹 Pjesëmarrja në organizata ndërkombëtare është penguar në disa raste nga mungesa e konsensusit global, dhe si pasojë, kjo ka limituar mundësitë e Kosovës për të patur ndikim në disa forume të rëndësishme ndërkombëtare.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.3/5

🔹 Masat për realizimin e premtimit janë të mundshme dhe përfshijnë:

• Veprim të përbashkët për njohjen ndërkombëtare të Kosovës: Intensifikimi i përpjekjeve diplomatike për të siguruar njohjen e shtetit të Kosovës nga shtetet që nuk e kanë njohur ende.

• Koordinimi për anëtarësim në organizata ndërkombëtare: Angazhimi në shkëmbimin e mbështetjes reciproke në aplikimet e dy shteteve për anëtarësim në organizata të tilla si Kombet e Bashkuara (OKB) dhe Bashkimi Evropian (BE).

• Pjesëmarrje e përbashkët në forume ndërkombëtare: Krijimi i një platforme të përbashkët diplomatike që mund të koordinojë qëndrimet dhe të rrisë praninë e përbashkët të Shqipërisë dhe Kosovës në forume të rëndësishme ndërkombëtare.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.8/5

Kosto direkte:

• Kostot e zbatimit të këtij premtimi janë të përqendruara kryesisht në intensifikimin e aktiviteteve diplomatike, përfshirë udhëtime, takime bilaterale dhe aktivitete promovuese në organizatat ndërkombëtare. Vlerësohet se shpenzimet për këtë bashkëpunim diplomatik mund të arrijnë në 2-3 milionë € për vit, për të mbështetur misionet dhe koordinimin e përbashkët.

• Kostot për krijimin e platformës për koordinimin diplomatik dhe forcimin e pranisë së përbashkët në forume ndërkombëtare mund të arrijnë rreth 1-2 milionë € në vit për zhvillimin e aktiviteteve të bashkërenduara dhe mbështetje për përfaqësuesit e dy shteteve.

Efekte pozitive:

• Rritja e mundësive për anëtarësim të përbashkët në organizatat ndërkombëtare, duke ofruar mbështetje të ndërsjellë dhe mundësi për ndikim të përbashkët në çështje globale.

• Forcimi i peshës diplomatike të Shqipërisë dhe Kosovës në arenën ndërkombëtare, duke mundësuar një qëndrim më të fortë dhe të koordinuar ndaj sfidave dhe mundësive të përbashkëta.

• Rritja e pozicionit rajonal të dy shteteve, duke përmirësuar rolin e tyre në proceset rajonale dhe globale.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Rritja e bashkëpunimit diplomatik mes Shqipërisë dhe Kosovës mund të sjellë përfitime të rëndësishme, duke përfshirë:

• Konsolidimin e pozitës diplomatike të dy shteteve në arenën ndërkombëtare, duke mundësuar një rol më të fuqishëm për të dyja kombet në të ardhmen.

• Përmirësimin e marrëdhënieve me shtetet e tjera dhe forcimin e lidhjeve me organizatën ndërkombëtare që mund të ndikojnë pozitivisht në zhvillimin ekonomik dhe integrimin evropian.

• Rritjen e bashkëpunimit të mundshëm ekonomik përmes kanaleve diplomatike të përbashkëta që mund të sjellin mundësi investimesh dhe rritje të tregtisë.

• Rritje e ndikimit rajonal në një periudhë afatgjatë, ku Shqipëria dhe Kosova mund të bëhen aktorë kyç në stabilizimin e rajonit dhe zhvillimin e përbashkët ekonomik.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.1/5

🔹 Afati për zbatimin e këtij premtimi mund të variojë, por realizimi i plotë mund të kërkojë 3-4 vite për të konsoliduar një platformë të plotë të bashkëpunimit diplomatik dhe koordinimin e politikave të jashtme.🔹 Pjesëmarrja në organizatat ndërkombëtare dhe mbështetje për anëtarësimin e dy shteteve mund të kërkojë më shumë kohë për të siguruar mbështetje të gjerë ndërkombëtare. Ndërsa mund të arrihet një progres i shpejtë në disa forume, do të duhet një periudhë më e gjatë për të siguruar një përfshirje të plotë në të gjitha platformat ndërkombëtare.🔹 Koordinimi i përbashkët i politikave dhe zhvillimi i aktiviteteve të përbashkëta diplomatike mund të fillojë shpejt, por është i varur nga ndihma dhe bashkëpunimi i dy qeverive dhe partnerëve ndërkombëtarë.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.2/5

Premtimi për një platformë të përbashkët të politikës së jashtme me Kosovën ka një potencial të madh për të forcuar lidhjet diplomatike dhe strategjike mes dy shteteve dhe për të përmirësuar ndikimin e tyre në arenën ndërkombëtare.

Kjo do të rrisë peshën diplomatike dhe mundësitë për një koordinim më të afërt në politikën e jashtme, dhe mund të sjellë përfitime të mëdha për Shqipërinë dhe Kosovën në perspektivën e afatgjatë.

Ndërkohë, realizimi i këtij premtimi kërkon një angazhim të fortë financiar dhe diplomatik, me një afatin të mesëm për plotësimin e qëllimeve të përcaktuara

Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Rritja e ndikimit të diasporës në politikën dhe ekonominë shqiptare”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.7/5

🔹 Premtimi ka qëllim të qartë dhe të prekshëm, duke synuar përdorimin e potencialit të diasporës për të kontribuar në zhvillimin kombëtar të Shqipërisë.🔹 Instrumentet e propozuara janë të lehta për t’u kuptuar dhe përputhen me objektivat e përcaktuara. Ato përfshijnë nxitjen e investimeve, përfshirjen në vendimmarrje dhe ndikimin kulturor dhe profesional.🔹 Rezultatet e pritshme janë të matshme dhe të mundshme: fuqizimi i lidhjeve me diasporën dhe përmirësimi i zhvillimit ekonomik dhe social në Shqipëri.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.9/5

🔹 Diaspora shqiptare është mjaft e madhe dhe e ndarë gjeografikisht nëpër shumë shtete të botës, veçanërisht në Itali, Greqi, SHBA dhe Kanada. Ajo ka një rol të rëndësishëm në transferimin e remitancave, por ndikimi i saj në politikën dhe ekonominë shqiptare është ende i kufizuar.🔹 Përfshirja e diasporës në proceset vendimmarrëse është e kufizuar. Deri tani, nuk ka mekanizma të fortë që të mundësojnë pjesëmarrjen e diasporës në vendimmarrje dhe ndikim të drejtpërdrejtë në politikën e brendshme.🔹 Investimet e diasporës janë të shtrira, por shpesh janë të fokusuar në aktivitete private dhe jo aq në zhvillimin afatgjatë ekonomik dhe shoqëror të vendit.🔹 Problemet kryesore: mungesa e platformave të qarta për të lehtësuar investimet, barriera administrative për përfshirjen e diasporës në vendimmarrje dhe mungesa e strategjive për të lidhur ndikimin kulturor dhe profesional me zhvillimin ekonomik të vendit.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.1/5

🔹 Për realizimin e premtimit, masat për zbatimin janë të mundshme dhe mund të shtrihen në disa fusha:

• Lehtësimi i investimeve të diasporës: krijimi i mundësive për investime më të drejtpërdrejta, siç janë fondet speciale për investitorët e diasporës dhe ulja e barrierave administrative për regjistrimin dhe zhvillimin e bizneseve nga diasporë.

• Përfshirja në proceset vendimmarrëse: zhvillimi i një mekanizmi të ri për pjesëmarrjen e diasporës në formën e konsultimeve periodike, përfshirja e përfaqësuesve të diasporës në komitete të rëndësishme politike dhe ekonomike, si dhe mundësia e krijimit të një agjencie të diasporës që të promovojë interesat e saj.

• Nxitja e ndikimit kulturor dhe profesional: mundësia për të krijuar platforma të dedikuara për shpërndarjen e ideve dhe projekteve ndërkombëtare që janë të lidhura me kulturën dhe ekonominë shqiptare, si dhe për të promovuar përvoja profesionale që mund të ndihmojnë në zhvillimin e sektorëve të caktuar në Shqipëri.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

Kosto direkte:

• Kostot për krijimin e mekanizmave të lehtësuar për investimet e diasporës mund të arrijnë deri në 2-3 milionë € në vit për zhvillimin e platformave dhe shpërndarjen e informacionit.

• Përfshirja e diasporës në proceset vendimmarrëse mund të kërkojë një investim fillestar në krijimin e një agjencie të diasporës dhe organizimin e aktiviteteve përfshirëse, me një kosto fillestare prej 1-2 milionë € në vit.

• Nxitja e ndikimit kulturor dhe profesional do të ketë një kosto të moderuar për zhvillimin e platformave dhe mundësive të promovimit ndërkombëtar të kulturës dhe ideve profesionale. Ajo mund të kërkojë një investim prej 500,000-1 milion € në vit.

Efekte pozitive:

• Rritje e investimeve dhe zhvillimi i industrive të reja në Shqipëri, duke përfshirë mundësinë e zhvillimit të sektorëve të rinj, si teknologjia, turizmi dhe shërbimet profesionale.

• Rritje e mundësive për eksportet dhe përmirësim i klimës së biznesit, duke mundësuar mbështetje për sipërmarrësit dhe promovimin e Shqipërisë si një destinacion investimesh.

• Forcimi i lidhjeve kulturore dhe edukative që mund të sjellin përfitime të mëdha në ndërkombëtarizimin e Shqipërisë dhe zhvillimin e një shoqërie më të integruar me botën.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.4/5

🔹 Rritja e ndikimit të diasporës do të sjellë përfitime të shumta:

• Përfshirja e diasporës në ekonomi do të krijojë mundësi për transferimin e kapitalit dhe dijes, duke mundësuar zhvillimin e teknologjive të reja dhe krijimin e mundësive të reja punësimi për shqiptarët.

• Rritja e ndikimit kulturor dhe profesional do të sjellë përfitime në përmirësimin e imazhit të Shqipërisë në arenën ndërkombëtare dhe në promovimin e një identiteti kombëtar të fortë.

• Përfshirja e diasporës në politikë mund të nxisë një klimë më të hapur dhe më të larmishme të vendimmarrjes, duke i dhënë mundësi komunitetit shqiptar të jashtëm të kontribuoni në zhvillimin e vendit.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.3/5

🔹 Ky premtim mund të realizohet brenda 2–3 viteve për krijimin e mekanizmave të investimeve dhe nxitjen e pjesëmarrjes në proceset vendimmarrëse.🔹 Zhvillimi i platformave për ndikimin kulturor dhe profesional mund të marrë 3–5 vite, duke përfshirë implementimin e strategjive dhe sigurimin e partnerëve ndërkombëtarë.🔹 Investimi dhe krijimi i agjencisë së diasporës mund të kërkojë një periudhë më të gjatë, rreth 3–4 vite, për realizimin e objektivave të plota.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.2/5

Premtimi për rritjen e ndikimit të diasporës është shumë i mundshëm dhe ka një potencial të madh për zhvillimin ekonomik dhe shoqëror të Shqipërisë.

Ndërsa instrumentet dhe rezultatet janë të matshme dhe të realizueshme, ky premtim kërkon një investim të konsiderueshëm në krijimin e mundësive për investime dhe integrim në vendimmarrje, si dhe një përmirësim të infrastrukturës për ndihmën e diasporës.

Ky proces do të marrë afate të mesme dhe afatgjata për të realizuar efektet e plota.

Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Mbrojtja e të drejtave të emigrantëve shqiptarë”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.6/5

🔹 Premtimi është qartë dhe me objektiva të prekshëm, duke synuar mbrojtjen dhe mbështetjen e emigrantëve shqiptarë jashtë vendit, një nga segmentet kryesore të shoqërisë shqiptare.🔹 Instrumentet e propozuara janë përkatëse dhe të realizueshme, si ndihma konsullore, marrëveshjet bilaterale dhe asistenca juridike.🔹 Rezultatet e pritshme janë të matshme dhe të mundshme, përfshirë rritjen e mbështetjes dhe forcimin e lidhjeve me emigrantët.🔹 Mungon një detajim i mëtejshëm i platformave teknologjike për krijimin e sistemeve konsullore dhe asistencës online.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Shqipëria ka një diasporë të madhe, rreth 1.2 milion shqiptarë jetojnë jashtë, kryesisht në Itali, Greqi, dhe vende të tjera të BE-së, SHBA dhe Kanada.🔹 Sistemi konsullor aktual është i fragmentuar dhe ka disa mangësi në shërbimet e ofruara, përfshirë vonesa, mungesë të kapaciteteve dhe qasje të kufizuar për emigrantët që ndodhen në vende të largëta.🔹 Marrëveshjet bilaterale për mbrojtjen e të drejtave të emigrantëve ekzistojnë, por shpesh janë të paplotësuara dhe nuk mbulojnë të gjitha nevojat e emigrantëve (siç janë sigurimi shëndetësor dhe ndihma ligjore).🔹 Problemet kryesore: emigrantët shpesh hasin vështirësi në aksesimin e shërbimeve konsullore, çështje të njohjes së diplomave dhe vështirësi në integrimin social dhe profesional.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.2/5

🔹 Për realizimin e premtimit është e nevojshme:

• Rivlerësimi dhe forcimi i kapaciteteve konsullore: modernizimi i platformave online dhe shërbimeve konsullore, me synimin për ofrimin e shërbimeve më të shpejta dhe më të efektshme.

• Nënshkrimi i marrëveshjeve të reja bilaterale me shtetet ku ka koncentrim të lartë emigracioni: fokus në të drejtat e punës, arsimimin dhe sigurimin shëndetësor.

• Rritja e bashkëpunimit me organizata ndërkombëtare dhe shtetet pritëse për integrimin dhe mbrojtjen ligjore të emigrantëve.

• Programet e asistencës dhe integrimit për emigrantët: ofrimi i mundësive për përkthime dhe mbështetje ligjore, si dhe krijimi i mundësive për trajnime profesionale dhe shërbime edukimi për të rinjtë emigrantë.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

Kosto direkte:

• Rritja e buxhetit të Ministrisë për Europën dhe Punët e Jashtme për të mbështetur modernizimin e sistemit konsullor dhe krijimin e shërbimeve online, mund të kërkojë një investim fillestar prej 5-10 milion € për vitin e parë, në varësi të përhapjes dhe kompleksitetit të shërbimeve.

• Kostoja e asistencës ligjore dhe programeve të integrimit për emigrantët mund të përfshijë financimin e organizatave joqeveritare dhe qendrave të integrimit, të cilat mund të kërkojnë 1-3 milion €/vit.

• Infrastruktura për platforma të shërbimeve online mund të ketë një kosto shtesë për zhvillim dhe mirëmbajtje, rreth 500,000 € në vit.

Efekte pozitive:

• Rritje e besueshmërisë ndërkombëtare dhe bashkëpunimit me shtetet pritëse, duke përmirësuar imazhin e Shqipërisë si një partner i besueshëm dhe i përgjegjshëm.

• Përmirësim i integrimit të emigrantëve dhe rritje e mundësive të punës për shqiptarët në diasporë.

• Mundësi për përfitime të shumta nga marrëveshjet bilaterale, si reduktimi i taksave për emigrantët dhe mundësia për përfitime nga fondet ndërkombëtare për asistencën e emigrantëve.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.4/5

🔹 Rritja e mbështetjes për emigrantët do të sjellë përfitime të mëdha për Shqipërinë:

• Forcimi i lidhjeve ekonomike dhe kulturore me diasporën, duke mundësuar fluksin e investimeve, transferimin e dijes dhe përfitimet nga remitancat.

• Rritja e mbështetjes sociale dhe integrimi i emigrantëve: kjo mund të nxisë zhvillimin e përbashkët të projekteve dhe mundësi për rinovimin e lidhjeve me atdheun.

• Rritja e sigurisë juridike dhe integrimi i emigrantëve do të përmirësojë cilësinë e jetës dhe stabilitetin shoqëror të shqiptarëve jashtë vendit.

• Zgjerimi i mundësive për emigrantët në fushat profesionale dhe edukative, si dhe mbështetje për ata që kërkojnë të kthehen në Shqipëri.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.1/5

🔹 Ky premtim mund të realizohet brenda 1–2 viteve për zhvillimin e platformave konsullore dhe nisjen e marrëveshjeve bilaterale të reja.🔹 Përmirësimi i shërbimeve të asistencës dhe integrimit mund të kërkojë një periudhë më të gjatë, rreth 3–5 vite për zbatimin e plote të programeve të integrimit dhe asistencës ligjore.🔹 Një investim afatgjatë është i nevojshëm për mbështetje të qëndrueshme dhe ndërtimin e një politike gjithëpërfshirëse për emigrantët.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.2/5

Premtimi për mbrojtjen e të drejtave të emigrantëve shqiptarë është i realizueshëm dhe ka ndikim të thellë në forcimin e lidhjeve të diasporës me Shqipërinë.

Megjithatë, kërkon një investim të konsiderueshëm në kapacitete konsullore dhe shërbime integrimi, si dhe një afrim me partnerët ndërkombëtarë për të realizuar marrëveshje bilaterale të përfitueshme për emigrantët.

Ky premtim ka një potencial të lartë ndikimi social dhe ekonomik, por kërkon një periudhë mesatare kohore për realizim të plotë.

Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Zhvillimi i një politike të jashtme aktive për stabilitetin rajonal”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.3/5

🔹 Premtimi është qartësisht i formuluar si një angazhim strategjik në politikën e jashtme. Ai lidhet me objektiva të mëdhenj si paqja, siguria dhe zhvillimi ekonomik në rajon.🔹 Instrumentet e përmendura – dialog rajonal, bashkëpunim në siguri dhe ekonomi – janë të përshtatshme dhe të përputhshme me kontekstin ballkanik.🔹 Megjithatë, mungon specifikimi i platformave ekzistuese (si Procesi i Berlinit, CEFTA, Open Balkan) në të cilat Shqipëria mund të ushtrojë ndikim të drejtpërdrejtë.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.9/5

🔹 Shqipëria ka një politikë rajonale të orientuar drejt stabilitetit dhe integrimit europian, me rol konstruktiv në proceset e bashkëpunimit.🔹 Aktualisht, rajoni përballet me tensione të ndërsjella (p.sh., Kosovë–Serbi), sfida të sigurisë kibernetike dhe ndasi mbi formatet e bashkëpunimit ekonomik.🔹 Shqipëria ka kapacitete të kufizuara diplomatike për të ndikuar direkt në vendimmarrjet gjeopolitike, por mund të rrisë rolin e saj si ndërmjetës dhe promotor bashkëpunimi, veçanërisht në fusha praktike si infrastruktura, tregtia, energjia dhe mbrojtja civile.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.1/5

🔹 Politika aktive rajonale kërkon:

• Rritje të kapaciteteve të diplomacisë ekonomike dhe të sigurisë;

• Zhvillim i një Strategjie të Politikës së Jashtme 2025–2030 me fokus rajonal;

• Përfshirje aktive në projektet multilaterale me partnerë të BE-së dhe NATO-s;

• Aktivizim i ambasadave dhe përfaqësive si qendra për nxitjen e bashkëpunimit ekonomik dhe akademik.

  🔹 Kjo kërkon një bashkërendim të ngushtë ndërinstitucional mes Ministrisë së Jashtme, Ekonomisë, Mbrojtjes dhe Diasporës.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.7/5

Kosto direkte:

• Rritje e buxhetit të Ministrisë për Evropën dhe Punët e Jashtme (MEPJ), për mbulimin e aktiviteteve rajonale, organizimin e forumeve, dhe përfaqësimin diplomatik: +3–5 milion €/vit.

• Rritje e kontributeve në projekte rajonale (p.sh., për infrastrukturë ndërkufitare ose siguri të përbashkët).

Efekte pozitive:

• Rritje e ndikimit politik të Shqipërisë në Ballkan;

• Përfitime ekonomike përmes rritjes së integrimit tregtar dhe investimeve të përbashkëta;

• Mundësi për të tërhequr financime nga BE dhe organizata të tjera ndërkombëtare për projekte të bashkëpunimit.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.3/5

🔹 Stabiliteti rajonal ka ndikim të drejtpërdrejtë në:

• Uljen e rrezikut politik për investitorët;

• Rritjen e tregtisë ndërkufitare dhe krijimin e zinxhirëve të përbashkët të furnizimit;

• Rritjen e besimit mes popullsive dhe mundësive për bashkëpunim akademik, turizëm dhe punësim sezonal;

• Përmirësimin e rolit të Shqipërisë në agjendat europiane të rajonit.

6. Afati i Zbatimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.2/5

🔹 Premtimi ka një afat zbatimi të ndërmjetëm (3–5 vjet), në varësi të ritmit të aktivizimit të Shqipërisë në platforma ekzistuese dhe të ndërtimit të aleancave të qëndrueshme.🔹 Rritja e ndikimit rajonal kërkon vazhdimësi politike dhe institucionale, por rezultatet e para – si pjesëmarrja aktive në forume dhe projekte konkrete – mund të materializohen brenda 1–2 vjetëve.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/5

Ky premtim ka bazë të qartë politike dhe është në linjë me interesat strategjike të Shqipërisë dhe rajonit. Ai është më shumë një qasje politike dhe institucionale, sesa një nismë me kosto të lartë financiare.

Fizibiliteti i tij varet nga koordinimi diplomatik, kapacitetet institucionale dhe vullneti për të ndërtuar rol ndërmjetës në rajon, në vend që Shqipëria të jetë thjesht pjesëmarrëse pasive në zhvillimet rajonale.

Zhvillimi i një politike të jashtme aktive është i realizueshëm dhe me potencial ndikimi të lartë, sidomos nëse lidhet me prioritetet e integrimit europian dhe diplomacinë ekonomike.

Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Përshpejtimi i integrimit europian”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.7/5

🔹 Premtimi është i artikuluar në mënyrë të qartë dhe lidhet me një objektiv madhor strategjik kombëtar: anëtarësimi në BE.🔹 Instrumentet janë në përputhje me pritshmëritë e procesit të zgjerimit: reforma strukturore, standarde demokratike, dhe diplomaci aktive.🔹 Rezultatet e pritshme janë logjike: përfitime nga fondet, përmirësim i klimës investuese, forcim i të drejtave dhe infrastrukturës.🔹 Megjithatë, mangëson një specifikim i drejtpërdrejtë i fushave prioritare për reformë (drejtësia, administrata, ekonomia, etj.) dhe mungon një afat kohor i përcaktuar për përshpejtim.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.8/5

🔹 Shqipëria ka hapur negociatat me BE-në në vitin 2022 dhe po vijon me procesin e skriningut të kapitujve të acquis.🔹 Pengesat kryesore aktuale janë:

• Zbatimi jo i qëndrueshëm i reformës në drejtësi;

• Mungesa e rezultateve konkrete në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar;

• Kapacitetet e ulëta administrative për të përthithur fondet e BE-së;

• Politizimi i institucioneve dhe fragmentimi i konsensusit politik për integrimin.

  🔹 Marrëdhëniet me disa shtete anëtare (si Holanda apo Franca) kanë qenë të rezervuara për shkak të çështjeve të shtetit të së drejtës dhe emigracionit.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Përshpejtimi real i integrimit kërkon:

• Hartim të një plani të qartë kombëtar për përmbylljen e skriningut dhe hapjen e kapitujve negociues;

• Monitorim të përmuajshëm të përparimit për secilin kapitull;

• Rritje të transparencës dhe përfshirjes së shoqërisë civile dhe akademisë në proces;

• Mbështetje teknike dhe rritje të burimeve njerëzore në institucionet përgjegjëse për integrimin.

  🔹 Për të forcuar marrëdhëniet me vendet anëtare kërkohet një diplomaci ekonomike dhe politike e drejtuar nga objektiva të matshme.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.1/5

Kosto direkte:

• Investime në përmirësimin e kapaciteteve administrative dhe zbatimin e reformave – të vlerësueshme në 10–20 milion €/vit, në varësi të kapitullit dhe fushës përkatëse.

• Kosto politike për reformat strukturore që mund të ndikojnë në interesa të vendosura.

Efekte pozitive:

• Qasje në fonde strukturore të BE-së (IPA III, ndihma për përgatitje për anëtarësim, fonde për tranzicion energjetik dhe dixhitalizim);

• Rritje e standardeve të qeverisjes dhe sundimit të ligjit;

• Përmirësim i kredibilitetit ndërkombëtar dhe ulje e rrezikut të investimeve;

• Potencial për rritje të PBB-së përmes integrimit në tregun e përbashkët evropian.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Përshpejtimi i integrimit ka ndikim të shumëfishtë:

• Rrit konkurrencën në tregun e brendshëm dhe përmirëson klimën e biznesit;

• Rrit mundësitë për punësim, edukim dhe mobilitet të qytetarëve shqiptarë;

• Stimulon standardizimin dhe profesionalizimin e administratës publike;

• Përmirëson infrastrukturën përmes fondeve të BE-së;

• Ul presionin migrator nëpërmjet rritjes së perspektivës europiane.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Procesi i anëtarësimit është strukturor dhe afatgjatë (5–10+ vjet).🔹 Megjithatë, përshpejtimi i fazave teknike (si hapja e kapitujve, vlerësimi i përputhshmërisë ligjore, etj.) mund të ndodhë brenda 2–3 vjetëve, nëse ka vullnet politik dhe mbështetje teknike.🔹 Anëtarësimi i plotë është objektiv i qëndrueshëm, por nuk varet vetëm nga përpjekjet e brendshme, por edhe nga vullneti politik i vendeve anëtare dhe situata e zgjerimit në BE.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/5

Premtimi për përshpejtimin e integrimit europian është strategjik dhe me konsensus të gjerë shoqëror dhe politik, por realizimi i tij kërkon ristrukturim të thellë institucional dhe reformim të qëndrueshëm politik.

Për të kaluar nga deklarata në efekt, është thelbësore hartimi i një Plani Kombëtar për Anëtarësim me afate, indikatorë dhe përgjegjësi të ndara qartë.

Premtimi është i fizibilitetshëm në nivel politik dhe teknik, por nuk i përket një cikli 4-vjeçar, ndaj duhet pozicionuar si projekt kombëtar i përhershëm

Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Forcimi i diplomacisë ekonomike”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.6/5

🔹 Premtimi është i artikuluar mirë, me një qëllim strategjik të identifikueshëm: tërheqja e investimeve të huaja direkte (IHD) dhe promovimi i eksporteve shqiptare.🔹 Përdorimi i instrumenteve – misionet ekonomike, panairet dhe marrëveshjet – reflekton një qasje klasike të diplomacisë ekonomike.🔹 Rezultatet e synuara janë të qarta, megjithëse në formë të përgjithshme: rritje ekonomike, punësim dhe përmirësim i imazhit.🔹 Do të ishte e dobishme një ndarje më e detajuar sipas sektorëve prioritarë ose rajoneve gjeografike të synuara, për të rritur specifikimin e objektivit.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Shqipëria ka pasur një diplomaci tradicionale me theks politik, ndërsa kapacitetet e diplomacisë ekonomike janë të kufizuara dhe të fragmentuara.🔹 Mungojnë:

• Ataše ekonomikë në shumicën e ambasadave;

• Bashkërendim real mes diplomacisë, ministrive dhe agjencive të zhvillimit;

• Kujdes i qëndrueshëm institucional ndaj investitorëve ekzistues apo potencialë.

  🔹 Shqipëria është ende jashtë shumë rrjeteve tregtare rajonale dhe ndërkombëtare, dhe ka pak marrëveshje bilaterale tregtare me ndikim të theksuar ekonomik.

  🔹 Promovimi ndërkombëtar i produkteve shqiptare është i dobët dhe jo i koordinuar.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.9/5

🔹 Kërkohet ngritja ose forcimi i:

• Njësive të diplomacisë ekonomike pranë MPJ dhe ambasadave shqiptare;

• Bashkëpunimit mes MPJ, Ministrisë së Ekonomisë dhe AIDA;

• Platformës për analizë të tregjeve dhe kapaciteteve eksportuese vendase.

  🔹 Pjesëmarrja në panaire dhe organizimi i misioneve kërkon:

• Buqet të përcaktuar dhe trajnime për stafin;

• Kalendari vjetor i eventeve ekonomike ndërkombëtare me përfaqësim institucional.

  🔹 Nënshkrimi i marrëveshjeve strategjike kërkon koordinim të politikës së jashtme me interesat ekonomike, që deri tani nuk është institucionalizuar mirë.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

Kosto direkte:

• Zgjerimi i pranisë ekonomike në misione diplomatike (personel, trajnime, materiale promovuese) – rreth 1–2 milion €/vit;

• Pjesëmarrja në panaire dhe organizimi i misioneve – rreth 1.5–3 milion €/vit në varësi të intensitetit;

• Mbështetja për marrëveshje tregtare dhe zhvillim platformash dixhitale për promovim.

Efekte pozitive (afatmesëm dhe afatgjatë):

• Rritje graduale e IHD-së dhe eksporteve;

• Diversifikim i partnerëve ekonomikë dhe përmirësim i bilancit tregtar;

• Formalizim më i madh i sektorëve prodhues për shkak të standardeve eksportuese.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.3/5

🔹 Diplomacia ekonomike e strukturuar sjell:

• Shtim të mundësive për investime cilësore, afatgjata dhe të qëndrueshme;

• Promovim të markës “Made in Albania” në tregje me potencial eksportues;

• Krijim të zinxhirëve të vlerës që përfshijnë prodhues, logjistikë dhe shërbime.

  🔹 Rritja e eksporteve përkthehet në:

• Rritje të vendeve të punës në industri përpunuese dhe bujqësi;

• Formalizim dhe standardizim të produkteve shqiptare;

• Përfshirje të shtresave të mesme dhe rurale në ekonominë globale.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.8/5

🔹 Efektet reale të diplomacisë ekonomike janë afatmesme dhe afatgjata (3–5 vjet), veçanërisht në rritjen e investimeve dhe eksporteve.🔹 Rezultatet e para mund të ndihen brenda 1–2 vjetëve vetëm nëse fillohet me:

• Pjesëmarrje intensive në aktivitete ndërkombëtare;

• Marrëveshje të shpejta me vende prioritare (si Gjermania, Italia, Emiratet, etj.).

  🔹 Kërkohet angazhim i qëndrueshëm ndër-institucional dhe vijimësi përtej cikleve zgjedhore.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/5

Premtimi për forcimin e diplomacisë ekonomike është i qëndrueshëm në logjikë dhe me potencial të lartë zhvillimi, por kërkon një ristrukturim të plotë të mënyrës se si shteti shqiptar i qaset marrëdhënieve ndërkombëtare ekonomike.

Rreziku kryesor është fragmentimi i përgjegjësive dhe mungesa e fokusit të përhershëm institucional, por nëse përfshihet në një strategji kombëtare afatgjatë, premtimi mund të shndërrohet në një nga politikat kyçe të zhvillimit ekonomik shqiptar në dekadën e ardhshme