Indeksi i Fizibilitetit “Vlerësimi i Ndikimit në Mjedis dhe Kosto-Përfitimi Total”
📌 Premtimi
-
Lëvizja BASHKË do të përdorë metodologjinë e kosto-përfitimit për të balancuar përfitimet ekonomike dhe kostot mjedisore, duke përdorur praktikat e vlerësimit bashkëkohor për shërbimet ekosistemike dhe eksternalitete negative.
-
Ky propozim ka për qëllim të sigurojë që politikat mjedisore të jenë të drejta dhe të balancuara, duke marrë parasysh ndikimet ekonomike dhe mjedisore të aktiviteteve ekonomike dhe zhvillimin e qëndrueshëm.
🧾 1. Qartësia e Premtimit – 4.6/5
✅ Premtimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë, duke përfshirë përdorimin e një metodologjie të avancuar për të vlerësuar ndikimet ekonomike dhe mjedisore. Përdorimi i kosto-përfitimit është një qasje moderne dhe e nevojshme për të balancuar zhvillimin ekonomik me ruajtjen e mjedisit.⚠️ Disa detaje teknike mund të kërkojnë më shumë shpjegim për t’u kuptuar plotësisht nga të gjithë aktorët.
🌍 2. Situata Aktuale – 3.8/5
-
Aktualisht, vlerësimi i ndikimeve ekonomike dhe mjedisore shpesh nuk është i balancuar, dhe shumë politika zhvillimore injorojnë efektet eksternale negative që mund të kenë në mjedis.
-
Në disa raste, projekte të mëdha kanë sjellë dëm mjedisor pa pasur një metodologji të mirëfilltë për vlerësimin dhe matjen e ndikimeve të tyre.
-
Mungesa e një qasjeje të integruar për vlerësimin e shërbimeve ekosistemike dhe eksternaliteteve ka penguar përpjekjet për zhvillim të qëndrueshëm dhe mbrojtje të mjedisit.
🛠️ 3. Masat për Zbatim – 4.5/5
Zbatimi i metodologjisë së kosto-përfitimit përfshin:📊 Krijimin e një sistemi vlerësimi të standardizuar që përfshin shërbimet ekosistemike dhe eksternalitete negative, duke përdorur të dhëna të sakta dhe të azhurnuara.📝 Angazhimi i ekspertëve të pavarur dhe institucioneve akademike për të zhvilluar modelet e vlerësimit dhe për të siguruar që informacioni të jetë i besueshëm dhe i vlefshëm për politikat mjedisore.🔍 Monitorimi dhe mbikëqyrja e ndikimeve të projekteve në mjedis për të siguruar se të dhënat janë të sakta dhe se efektet e mundshme janë të parashikueshme dhe të menaxhueshme.💡 Përdorimi i platformave të teknologjisë së informacionit për të mbledhur dhe analizuar të dhëna në kohë reale, duke mundësuar reagime të shpejta dhe të efektshme ndaj çdo ndikimi negativ.
💰 4. Kosto dhe Burime Financiare – 4.2/5
Kostoja për implementimin e këtij propozimi përfshin:
Rreth 5-7 milionë euro për zhvillimin dhe implementimin e metodologjisë së kosto-përfitimit, duke përfshirë punën e ekspertëve dhe krijimin e platformave për vlerësimin e shërbimeve ekosistemike dhe eksternaliteteve.
Rreth 2-3 milionë euro për mbështetje dhe trajnime për aktorët kyç, përfshirë institucione, kompani dhe organizata të tjera që do të angazhohen në zbatimin e këtyre metodologjive.
Kostoja për mbikëqyrjen dhe monitorimin e projekteve për të siguruar zbatimin e metodologjisë mund të jetë shtesë dhe do të kërkojë fonde të vazhdueshme për të mbajtur sistemin operativ.
Përfitimet financiare afatgjata janë të mëdha, pasi përdorimi i metodologjisë së kosto-përfitimit mund të ndihmojë në evitimin e pasojave negative për mjedisin dhe në zvogëlimin e kostove që mund të lindin nga dëmshmëria mjedisore.
📈 5. Efekti Ekonomik dhe Shoqëror – 4.7/5
🌍 Përfitimet mjedisore do të përfshijnë një ulje të ndikimeve negative në natyrë dhe përmirësimin e cilësisë së ajrit, ujit dhe tokës, duke mbrojtur shëndetin e qytetarëve dhe biodiversitetin.
🏢 Efekti ekonomik do të përfshijë përmirësimin e efikasitetit të burimeve dhe rritjen e qëndrueshmërisë në industri të ndryshme, si sektori i energjisë dhe turizmi.
💼 Përfitimet shoqërore do të përfshijnë një përmirësim të kushteve të jetesës për qytetarët dhe rritjen e mundësive për zhvillim të qëndrueshëm të bizneseve të gjelbra.
🌱 Përdorimi i metodologjisë së kosto-përfitimit mund të ndihmojë në orientimin e investimeve në projekte dhe praktika që janë në harmoni me zhvillimin e qëndrueshëm.
⏱️ 6. Afati i Zbatimit – 4.3/5
Zbatimi i metodologjisë së kosto-përfitimit dhe krijimi i një sistemi të qartë për vlerësimin e shërbimeve ekosistemike dhe eksternaliteteve mund të marrë 2-3 vjet për t’u zhvilluar dhe implementuar në nivel kombëtar.
Pas këtij periudhe, monitorimi dhe mbikëqyrja e ndikimeve mund të kërkojë periudha të vazhdueshme për të siguruar që të dhënat janë të sakta dhe të azhurnuara për të mbështetur politikat mjedisore.
⚠️ 7. Rreziqet dhe Pengesat – 4.1/5
Mund të ketë rezistencë nga disa sektore që do të preken nga vlerësimi i eksternaliteteve dhe do të kenë kostot më të larta për menaxhimin e ndikimeve mjedisore.Vështirësitë teknike në zhvillimin dhe implementimin e metodologjisë mund të rezultojnë në vonesa ose në vlerësime të pasakta të ndikimeve.Mungesa e informacionit të plotë nga disa sektorë mund të pengojë saktësinë e analizave dhe përfitimeve nga ky propozim.
🎯 8. Përputhshmëria me Objektivat Kombëtarë/Rajonalë – 4.8/5
-
✅ Ky propozim është në përputhje me objektivat kombëtarë dhe ndërkombëtarë për zhvillimin e qëndrueshëm dhe mbrojtjen e mjedisit.
-
🌍 Përdorimi i metodologjisë së kosto-përfitimit është gjithashtu një hap i rëndësishëm për të mbështetur angazhimet ndërkombëtare të Shqipërisë në fushën e ndryshimeve klimatike dhe mbrojtjes së natyrës.
🧮 Vlerësimi Final i Fizibilitetit – 4.5/5
📊 Ky propozim është realizueshëm dhe mund të sigurojë një qasje të qëndrueshme dhe të balancuar për zhvillimin ekonomik dhe mbrojtjen e mjedisit. Përdorimi i metodologjisë së kosto-përfitimit mund të ndihmojë në menaxhimin efikas të resurseve dhe në zvogëlimin e ndikimeve negative për natyrën.
⚠️ Megjithatë, ka mundësi për vonesa ose sfida teknike gjatë implementimit, por përfitimet afatgjata janë të mëdha, duke kontribuar në një zhvillim të qëndrueshëm dhe në ruajtjen e mjedisit.
Indeksi i Fizibilitetit “Përmirësimi i Performancës Mjedisore të Kompanive dhe Institucioneve”
📌 Premtimi
Përmirësimi i performancës mjedisore të kompanive dhe institucioneve synon përmirësimin e kuadrit ligjor për menaxhimin mjedisor të aktiviteteve ekonomike, me fokus në uljen e mbetjeve dhe përmirësimin e praktikave të riciklimit dhe përdorimit të energjisë.
Ky propozim ka për qëllim të rrisë efikasitetin mjedisor të kompanive dhe institucioneve, duke inkurajuar praktika të gjelbra dhe duke zvogëluar ndikimin mjedisor të industrive.
🧾 1. Qartësia e Premtimit – 4.5/5
✅ Premtimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë, duke theksuar se do të përmirësohet kuadri ligjor dhe praktikat mjedisore të kompanive dhe institucioneve. Fokusimi në uljen e mbetjeve dhe përmirësimin e riciklimit dhe përdorimit të energjisë është një hap i qartë drejt mbrojtjes së mjedisit dhe zhvillimit të qëndrueshëm.
⚠️ Ka mungesë informacioni për detaje specifike të kuadrit ligjor dhe mënyrën e implementimit të masave.
🌍 2. Situata Aktuale – 3.9/5
Aktualisht, shumë kompani dhe institucione nuk i përmbahen praktikave të mira për menaxhimin mjedisor, ndonëse disa sektorë kanë filluar të angazhohen për përmirësime të tilla.
Mungesa e një kuadri ligjor të qartë dhe të unifikuar ka penguar një zhvillim të qëndrueshëm të sektorëve të ndryshëm. Disa industri ndotin më shumë dhe përdorin më shumë burime natyrore se sa është e qëndrueshme.
Disa projekte kanë filluar të mbështeten në energjinë e rinovueshme dhe riciklimin, por ende nuk është arritur një masë e duhur integrimi.
🛠️ 3. Masat për Zbatim – 4.4/5
Përmirësimi i kuadrit ligjor do të përfshijë:
📜 Përditësimin e ligjeve dhe rregulloreve për menaxhimin e mbetjeve, riciklimin dhe përdorimin e energjisë, duke u fokusuar në sektorët që kanë ndikim të madh në mjedis.🏭 Mbështetje për kompanitë për t’u orientuar në praktikën e qëndrueshme të menaxhimit të mbetjeve dhe energjisë, përmes trajnimeve dhe stimulimeve financiare për investime të gjelbra.🌱 Zhvillimin e iniciativave për riciklimin e mbetjeve, duke krijuar mekanizma dhe politika që stimulojnë përdorimin e materialeve të riciklueshme dhe uljen e mbetjeve të padobishme.🔋 Nxitjen e përdorimit të energjisë së rinovueshme dhe zvogëlimin e përdorimit të burimeve fosile, duke përfshirë subvencione dhe mbështetje për kompanitë që investojnë në teknologji të energjisë të rinovueshme.
💰 4. Kosto dhe Burime Financiare – 4.2/5
Kostoja fillestare për implementimin e këtij propozimi përfshin:
Rreth 10-15 milionë euro për përditësimin e kuadrit ligjor dhe për mbështetje për krijimin e masave të reja për menaxhimin e mbetjeve dhe riciklimit.
Rreth 5-8 milionë euro për krijimin e një sistemi monitorimi dhe mbikëqyrjeje të implementimit të masave për riciklimin dhe përdorimin e energjisë, përfshirë krijimin e një agjencie të dedikuar për menaxhimin e këtyre aktiviteteve.
Mbështetje për kompanitë që do të realizojnë investime për riciklim dhe përdorim të energjisë së rinovueshme mund të kërkojë fonde të tjera, por mund të ketë edhe mundësi për financim nga burime ndërkombëtare dhe partneritete publike-private.
Përfitimet nga zbatimi i këtij sistemi mund të sigurojnë kursime afatgjata për ekonominë dhe mund të kontribuojnë në përmirësimin e efikasitetit të përdorimit të burimeve dhe uljen e kostove të energjisë.
📈 5. Efekti Ekonomik dhe Shoqëror – 4.6/5
🌱 Ky propozim do të ndihmojë në përmirësimin e performancës mjedisore të kompanive, duke pasur një ndikim pozitiv në shëndetin publik dhe reduktimin e ndotjes.
💼 Përfitimet ekonomike do të përfshijnë rritjen e mundësive për zhvillimin e sektorëve të gjelbra dhe të qëndrueshëm, si energjia e rinovueshme dhe teknologjitë e pastrimit.
🏭 Ky propozim gjithashtu mund të nxisë krijimin e mundësive të reja punësimi, sidomos në sektorët e rinj që lidhen me teknologjitë ekologjike dhe menaxhimin e mbetjeve.
🌍 Krijimi i një ekonomi të qëndrueshme dhe zvogëlimi i ndikimeve mjedisore do të kontribuoni në përmirësimin e cilësisë së jetesës për qytetarët, duke ruajtur natyrën dhe duke siguruar resurse të qëndrueshme për brezat e ardhshëm.
⏱️ 6. Afati i Zbatimit – 4.3/5
Zbatimi i këtij propozimi mund të kërkojë afate mesatare, me mundësi që kuadri ligjor të përditësohet dhe të implementohen masat për riciklimin dhe përdorimin e energjisë brenda 2-3 vjetëve.
Zhvillimi i politikave për të mbështetur investimet e gjelbra dhe për të monitoruar implementimin e masave mund të kërkojë afate afatgjata, deri në 5 vjet, për të arritur rezultate të plota dhe për të siguruar që masat janë zbatuar në të gjitha sektoret e nevojshme.
⚠️ 7. Rreziqet dhe Pengesat – 4.0/5
Mund të ketë rezistencë nga disa industri që do të ndikohen nga ndryshimet në kuadrin ligjor dhe kërkesat për uljen e mbetjeve dhe përdorimin e energjisë së rinovueshme.
Vështirësitë në implementimin dhe monitorimin e masave mund të rezultojnë në vonesa dhe përfitime të kufizuara në periudhën e parë.
Kostoja fillestare mund të jetë një pengesë për disa kompani që nuk kanë mundësinë të investojnë në teknologji të reja dhe në përmirësimin e praktikave të tyre mjedisore.
🎯 8. Përputhshmëria me Objektivat Kombëtarë/Rajonalë – 4.7/5
-
✅ Ky propozim është në përputhje me objektivat kombëtarë dhe ndërkombëtarë për përmirësimin e performancës mjedisore dhe zhvillimin e një ekonomie të gjelbër dhe të qëndrueshme.
-
🌍 Përputhja me kërkesat e Bashkimit Europian për mjedisin dhe sistemet ekologjike është gjithashtu e dukshme, duke kontribuar në përmbushjen e kushteve për anëtarësimin e Shqipërisë në BE.
🧮 Vlerësimi Final i Fizibilitetit – 4.4/5
📊 Ky propozim është realizueshëm dhe mund të ketë një ndikim pozitiv në mjedisin dhe ekonominë. Përmirësimi i performancës mjedisore të kompanive dhe institucioneve do të sjellë përfitime afatgjata për zhvillimin e qëndrueshëm, duke ulur ndotjen dhe duke inkurajuar investime në energji të rinovueshme dhe riciklim.
⚠️ Megjithatë, do të ketë sfida të mundshme në implementimin e politikave dhe mundësi për rezistencë nga disa industri. Sidoqoftë, përfitimet afatgjata janë të mëdha dhe do të kontribuojnë në një ekonomi dhe mjedis më të qëndrueshëm.
Indeksi i Fizibilitetit “Taksa Mjedisore dhe Buxheti për Mbrojtjen e Mjedisit”
📌 Premtimi
Taksa mjedisore dhe buxheti për mbrojtjen e mjedisit synojnë zhvillimin e një sistemi të drejtë taksash që do të alokohen ekskluzivisht për mbrojtjen e mjedisit, duke siguruar që burimet financiare të jenë të mjaftueshme për të mbështetur projekte të zhvillimit të qëndrueshëm.
Ky propozim ka për qëllim të sigurojë që financat për mjedisin të jenë të qëndrueshme dhe të përdoren për projekte që do të kontribuojnë në ruajtjen e natyrës dhe zhvillimin e qëndrueshëm të vendit.
🧾 1. Qartësia e Premtimit – 4.5/5
✅ Premtimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë, duke theksuar që taksat mjedisore do të përdoren ekskluzivisht për financimin e projekteve mjedisore. Kjo krijon një lidhje të drejtpërdrejtë midis taksimit dhe përdorimit të fondeve për mbrojtjen e natyrës.
⚠️ Nuk ka informacion të detajuar për llojin e taksave që do të ngrihen dhe si do të alokohen burimet financiare brenda buxhetit mjedisor.
🌍 2. Situata Aktuale – 3.8/5
-
Aktualisht, Shqipëria ka taksa të ndryshme që ndihmojnë në mbrojtjen e mjedisit, por ato janë shpesh të ndara dhe të fragmentuara.
-
Pavarësisht se ka projekte për zhvillimin e qëndrueshëm, burimet financiare nuk janë gjithmonë të mjaftueshme dhe shpesh nuk alokohen siç duhet për të mbështetur projekte konkrete që do të mbrojnë natyrën.
-
Shumë projekte të zhvillimit të qëndrueshëm janë të varura nga fonde të jashtme, duke e bërë sistemin financiar për mjedisin jo të qëndrueshëm.
🛠️ 3. Masat për Zbatim – 4.4/5
Përdorimi i një sistemi të drejtë taksash që përfshin:
💰 Taksa të ndryshme për ndotësit, duke përfshirë taksa për karbonin, menaxhimin e mbeturinave, përdorimin e burimeve natyrore, etj.
🏛️ Krijimin e një buxheti të dedikuar për mjedisin, që do të përfshijë të ardhura nga këto taksa dhe të sigurojë financimin për projekte mbrojtjeje mjedisore.
🔍 Krijimin e një mekanizmi transparent dhe të monitoruar që do të sigurojë përdorimin efikas dhe të duhur të këtyre fondeve për projekte që kontribuojnë në zhvillimin e qëndrueshëm.📊 Përdorimi i studimeve dhe analizave të ndikimit për të identifikuar fushat më të nevojshme për mbrojtjen e mjedisit dhe përdorimin e fondeve për këto projekte.
💰 4. Kosto dhe Burime Financiare – 4.2/5
-
Zbatimi i këtij sistemi mund të kërkojë investime fillestare për krijimin e një strukture të re tatimore dhe për mbështetje administrative.
-
Kostoja fillestare për implementimin e taksave mjedisore dhe ngritjen e strukturave administrative mund të jetë nga 10 deri në 20 milionë euro, duke përfshirë kostot e krijimit të sistemeve të mbledhjes dhe administratës tatimore.
-
Përfitimet afatgjata nga mbledhja e këtyre taksave mund të jenë të konsiderueshme dhe do të sigurojnë një buXhet mjedisor të qëndrueshëm për mbështetje të projekteve të zhvillimit të qëndrueshëm dhe mbrojtjes së natyrës.
-
Përdorimi i fondeve për projekte mjedisore mund të kërkojë burime të vazhdueshme nga taksat mjedisore dhe mund të krijojë mundësi për përfitime afatgjata nga ruajtja e natyrës dhe zhvillimi i qëndrueshëm.
-
Përfitimet e mundshme për ekonominë janë të mëdha, përfshirë përmirësimin e shëndetit publik, krijimin e mundësive të reja punësimi, dhe rritjen e sektorëve të rinj si energjia e rinovueshme.
📈 5. Efekti Ekonomik dhe Shoqëror – 4.6/5
-
🌱 Kjo masë do të përmirësojë ndjeshëm cilësinë e mjedisit, duke sjellë përfitime për shëndetin publik dhe rritjen e mirëqenies për qytetarët.
-
💼 Rritja e projekteve të qëndrueshme mund të krijojë mundësi të reja punësimi dhe mund të stimulojë zhvillimin e sektorëve të rinj, si energjia e rinovueshme dhe teknologjitë e pastrimit të mjedisit.
-
🌍 Do të kontribuonte gjithashtu në rritjen e imazhit të Shqipërisë si një vend që angazhohet për zhvillimin e qëndrueshëm dhe mbrojtjen e natyrës, duke tërhequr investitorë dhe vizitorë të interesuar për turizmin e qëndrueshëm.
-
Efektet pozitive mbi ekonominë mund të përfshijnë nxitjen e turizmit ekologjik, dhe rritjen e investimeve të gjelbra që krijojnë mundësi të qëndrueshme dhe të rinovueshme për ekonominë kombëtare.
⏱️ 6. Afati i Zbatimit – 4.3/5
-
Zbatimi i këtij sistemi mund të kërkojë afate mesatare, me mundësi që në 2-3 vjet të krijohet një sistem tatimor i qëndrueshëm dhe të mbledhen taksat e para mjedisore.
-
Përfundimi i projekteve të para mjedisore dhe përdorimi i fondeve të siguruara mund të ndodhë brenda 5 vjetëve, duke garantuar zhvillim të qëndrueshëm dhe të mbështetur nga burime financiare të qëndrueshme.
⚠️ 7. Rreziqet dhe Pengesat – 4.0/5
Mund të ketë rezistencë nga sektori privat, veçanërisht nga ata që janë më të ndotshëm, për shkak të taksave të reja.
Vështirësi në zbatimin dhe mbledhjen e taksave për shkak të mangësive në administratën tatimore dhe mundësisë për evazion fiskal.
Rezistenca politike dhe mungesa e konsensusit mund të pengojnë krijimin e një sistemi taksash të drejtpërdrejtë dhe të qëndrueshëm.
🎯 8. Përputhshmëria me Objektivat Kombëtarë/Rajonalë – 4.7/5
✅ Ky propozim është në përputhje me objektivat kombëtarë dhe ndërkombëtarë për mjedisin dhe zhvillimin e qëndrueshëm, duke u përputhur me Angazhimet e Shqipërisë për mbrojtjen e natyrës dhe rritjen e transparencës në menaxhimin e resurseve natyrore.
🌍 Përputhja me kërkesat e Bashkimit Europian për mbrojtjen e mjedisit është gjithashtu e qartë, duke kontribuar në përmbushjen e kushteve për anëtarësimin në BE.
🧮 Vlerësimi Final i Fizibilitetit – 4.4/5
📊 Ky propozim është realizueshëm dhe mund të kontribuojë në një menaxhim më të mirë të burimeve natyrore dhe mbrojtjen e mjedisit. Rritja e taksave mjedisore dhe alokimi i fondeve për mbrojtjen e natyrës është një hap i rëndësishëm drejt zhvillimit të qëndrueshëm dhe siguron një burim të qëndrueshëm financimi për projekte të tilla.
⚠️ Sidoqoftë, ka rreziqe të mundshme që lidhen me mbledhjen e taksave dhe zbatimin e këtij sistemi, por përfitimet afatgjata janë të mëdha për mjedisin dhe shoqërinë.
Indeksi i Fizibilitetit “Rishikimi i Kontratave Koncesionare dhe Projekteve të Dëmshme për Natyrën”
📌 Premtimi
-
Rishikimi i kontratave koncesionare dhe projekteve të dëmshme për natyrën është një masë e domosdoshme për të ruajtur vlerat natyrore dhe për të zhvilluar turizmin në mënyrë të qëndrueshme.
-
Turizmi masiv dhe zhvillimi i pazhvilluar ekonomik mund të shkaktojnë pasoja të dëmshme për natyrën, siç janë shembujt e dukshëm në bregdetin e Durrësit dhe zonat natyrore të tjera të Shqipërisë.
🧾 1. Qartësia e Premtimit – 4.4/5
✅ Premtimi është mjaft i qartë, duke u fokusuar në rishikimin e kontratave që kanë ndikuar negativisht në mjedis dhe turizëm. Kjo është një nevojë e identifikuar për të ruajtur vlerat natyrore dhe për të stimuluar zhvillimin e qëndrueshëm të turizmit.⚠️ Do të ishte e dobishme një përshkrim më i detajuar mbi kriteret dhe procedurat për këtë rishikim.
🌍 2. Situata Aktuale – 4.2/5
-
Shumë kontrata koncesionare në sektorin e turizmit dhe zhvillimit urban kanë pasur ndikime të dëmshme në mjedis, duke shkaktuar ndotje dhe dëmtim të ekosistemeve natyrore.
-
Dëmet në bregdetin e Durrësit dhe vendet natyrore të tjera janë shembuj të dukshëm të ndikimit negativ që mund të ketë zhvillimi pa menaxhim të duhur.
-
Pavarësisht kësaj, aktualisht ka një mungesë të strukturave që të monitorojnë dhe rishikojnë këto kontrata në mënyrë efikase.
🛠️ 3. Masat për Zbatim – 4.3/5
-
Rishikimi i kontratave do të kërkojë:
📜 Krijimin e një mekanizmi të centralizuar dhe të koordinuar për vlerësimin dhe rishikimin e kontratave të ndikuara nga zhvillimi i pazhvilluar ekonomik.
• 🔍 Përdorimin e analizave të ndikimit mjedisor dhe studimeve të pavarura për të vlerësuar pasojat e projekteve të mëparshme dhe të mundshme.
• 💼 Konsultim dhe përfshirje të grupeve të interesit, si ekspertë mjedisorë, shoqata dhe komunitetet lokale.
💰 4. Kosto dhe Burime Financiare – 3.8/5
-
Rishikimi dhe ndalimi i projekteve të dëmshme mund të sjellë kosto të larta, përfshirë mundësinë për të kompensuar investitorët dhe për të krijuar mekanizma të rinj për monitorim.
-
Do të jetë e nevojshme të sigurohen burime të mëdha financiare për të mbështetur këtë proces, duke përfshirë mundësinë e alokimit të fondeve nga buxheti shtetëror dhe fonde ndërkombëtare për mjedisin.
-
Përfitimet afatgjata janë të mëdha, duke përfshirë përmirësimin e kushteve mjedisore dhe ruajtjen e vlerave natyrore, që do të sjellin një turizëm të qëndrueshëm dhe zhvillim të ekosistemit ekonomik.
📈 5. Efekti Ekonomik dhe Shoqëror – 4.5/5
-
🌱 Rishikimi i kontratave dhe mbrojtja e natyrës do të ndihmojnë në ruajtjen e biodiversitetit dhe ekosistemeve, duke kontribuar në zhvillimin e qëndrueshëm të turizmit.
-
👥 Ky proces gjithashtu mund të përmirësojë jetesën e komunitetit lokal dhe të krijojë mundësi të reja për punësim dhe zhvillim ekonomik të qëndrueshëm.
-
🏞️ Zhvillimi i turizmit të qëndrueshëm mund të sjellë rritje të vizitorëve dhe mundësi të reja për sektorin e hotelerisë dhe turizmit.
⏱️ 6. Afati i Zbatimit – 4.1/5
-
Zbatimi i kësaj mase do të kërkojë një periudhë mesatare kohe, mundësisht 2-3 vjet, për të përfunduar rishikimin e kontratave dhe për të siguruar implementimin e masave mbrojtëse.
-
Do të jetë e rëndësishme të merren vendime të shpejta për kontratat e reja që mund të kenë ndikim në natyrë, ndërkohë që proceset e rishikimit të kontratave ekzistuese mund të kërkojnë më shumë kohë dhe përpjekje.
⚠️ 7. Rreziqet dhe Pengesat – 4.0/5
-
⚠️ Rreziqet:
Rezistencë nga investitorët që mund të jenë të përfshirë në kontrata të dëmshme për natyrën.
• Ndikim negativ në marrëdhëniet ndërkombëtare nëse kontratat kanë ndihmuar në investime të huaja.
• Vështirësi në zbatimin e ligjit dhe ndëshkimin e atyre që shkelin normat mjedisore.
🎯 8. Përputhshmëria me Objektivat Kombëtarë/Rajonalë – 4.6/5
-
✅ Ky propozim është në linjë me angazhimet kombëtare dhe ndërkombëtare për mbrojtjen e natyrës dhe zhvillimin e qëndrueshëm, duke pasur në konsideratë objektivat e Shqipërisë për aderimin në Bashkimin Europian dhe angazhimet ndaj Marrëveshjes së Parisit dhe Konventës për Diversitetin Biologjik.
-
🌍 Ky propozim gjithashtu është në harmoni me objektivat rajonalë dhe globalë për menaxhimin e qëndrueshëm të burimeve natyrore dhe zhvillimin e turizmit të qëndrueshëm.
🧮 Vlerësimi Final i Fizibilitetit – 4.3/5
📊 Ky propozim është realizueshëm dhe ka një nevojë urgjente për të adresuar pasojat e zhvillimeve të pazhvilluara dhe dëmshme për mjedisin. Rishikimi i kontratave koncesionare është një hap i rëndësishëm për të siguruar zhvillimin e qëndrueshëm të turizmit dhe për të ruajtur vlerat natyrore të Shqipërisë.
⚠️ Disa pengesa dhe sfida do të dalin gjatë implementimit, por përfitimet e tij afatgjata për mjedisin dhe shoqërinë do të jenë të mëdha.
Indeksi i Fizibilitetit “Fuqizimi i Institucioneve Mjedisore”
📌 Premtimi
• Rritja e kapaciteteve të institucioneve që kanë përgjegjësi në mbrojtjen e burimeve natyrore dhe monitorimin e mjedisit është e domosdoshme për të siguruar një menaxhim të suksesshëm dhe të qëndrueshëm të resurseve natyrore.
• Mbështetje financiare dhe përmirësimi i kapaciteteve operacionale për institucionet si Agjencia Kombëtare e Mjedisit dhe Agjencia e Menaxhimit të Burimeve Ujore janë hapësira kyçe për të garantuar efektivitetin e politikave mjedisore.
📘 1. Qartësia e Premtimit – 4.5/5 🧾
✅ Premtimi është i qartë dhe synon forcimin e kapaciteteve të institucioneve mjedisore, një hap të domosdoshëm për mbrojtjen e burimeve natyrore.⚠️ Do të ishte e dobishme një përshkrim më konkret i masave dhe aktiviteteve specifike për çdo institucion.
🔍 2. Situata Aktualë – 4.2/5 🌍
-
Agjencitë përgjegjëse për mbrojtjen e mjedisit dhe menaxhimin e burimeve ujore kanë nevojë për rritje të kapaciteteve financiare dhe teknike për të mundësuar monitorimin dhe menaxhimin e duhur të resurseve natyrore.
-
Aktualisht, disa nga këto agjenci përballen me vështirësi në koordinimin dhe implementimin e politikave mjedisore, si dhe mungesë fondesh dhe burimesh për të përmbushur detyrat e tyre.
🛠️ 3. Masat për Zbatim – 4.3/5 🏗️
-
Nevojiten:
💰 Rritja e financimeve për institucionet përgjegjëse për mjedisin dhe burimet natyrore, përfshirë Agjencinë Kombëtare të Mjedisit dhe Agjencinë e Menaxhimit të Burimeve Ujore.
• 🧑💼 Trajnime dhe zhvillim i kapaciteteve të stafit për t’u siguruar që ato mund të realizojnë detyrat e tyre me efikasitet.
• 🔍 Investime në teknologji për monitorimin e mjedisit dhe raportimin në kohë real të shkeljeve të politikave mjedisore.
💰 4. Kosto dhe Burime Financiare – 4.0/5 💸
-
Kostoja për rritjen e kapaciteteve institucionale dhe implementimin e kësaj mase është e konsiderueshme, por mund të sigurohet përmes alokimit të fondeve shtetërore dhe mundësive për financim ndërkombëtar për mjedisin.
-
Përfitimet afatgjata nga një menaxhim më efikas i burimeve natyrore dhe përmirësimi i kushteve mjedisore do të sjellin ulje të kostove sociale dhe ekologjike në të ardhmen.
📈 5. Efekti Ekonomik dhe Shoqëror – 4.6/5 👥
-
🌱 Fuqizimi i institucioneve mjedisore do të ndihmojë në ruajtjen e resurseve natyrore dhe zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik, duke përmirësuar kushte të jetesës dhe siguruar një mjedis më të shëndetshëm për qytetarët.
-
💡 Kjo do të kontribuonte në mbrojtjen e biodiversitetit dhe përmirësimin e cilësisë së ajrit dhe ujit, duke pasur gjithashtu ndikim të drejtpërdrejtë në sektorët e bujqësisë dhe turizmit.
⏱️ 6. Afati i Zbatimit – 4.2/5 📆
-
⌛ Rritja e kapaciteteve të institucioneve dhe implementimi i mbështetjes financiare do të kërkojnë një periudhë afatmesme për realizim, ndoshta disa vite, pasi është e nevojshme të krijohet një kuadër ligjor dhe të alokohen burime financiare të mjaftueshme.
⚠️ 7. Rreziqet dhe Pengesat – 3.9/5 🚧
-
📉 Mungesa e financimit të qëndrueshëm dhe vonesat në zbatimin e planit mund të pengojnë përparimin.
-
🏚️ Vështirësi të mundshme në koordinimin e institucioneve të ndryshme dhe mbështetja e vazhdueshme për trajnimin dhe zhvillimin e stafit.
🎯 8. Përputhshmëria me Objektivat Kombëtarë/Rajonalë – 4.7/5 🌍
-
✅ Ky propozim është në linjë me objektivat kombëtarë për zhvillimin e qëndrueshëm dhe mbrojtjen e mjedisit, përfshirë angazhimet e Shqipërisë ndaj politikave të Bashkimit Europian për mjedisin dhe klimën.
-
📌 Përputhet gjithashtu me objektivat e Kombeve të Bashkuara për ruajtjen e biodiversitetit dhe mbrojtjen e mjedisit.
🧮 Vlerësimi Final i Fizibilitetit – 4.3/ 5
📊 Ky propozim është realizueshëm dhe ka një nevojë urgjente për të fuqizuar institucionet mjedisore. Rritja e kapaciteteve do të kontribuonte në menaxhimin e qëndrueshëm të burimeve natyrore dhe do të sjellë përfitime afatgjata për mjedisin dhe shoqërinë.⚠️ Megjithatë, mungesa e burimeve financiare dhe sfidat në koordinim mund të ngadalësojnë procesin dhe kërkojnë një angazhim të fortë nga autoritetet shtetërore për të siguruar zbatimin e duhur.
Indeksi i Fizibilitetit për premtimin “Zgjerimi i zonave me Interes Social”
📌 Premtimi
Zgjerimi i këtyre zonave është i rëndësishëm për të siguruar që investimet publike dhe shërbimet për shtresat e varfra janë të përqendruara në zona që kanë më shumë nevojë.Kjo masë mund të kontribuonte në përmirësimin e kushteve të jetesës dhe shërbimeve për ata që jetojnë në kushte të vështira.
📘 1. Qartësia e Premtimit – 4.3/5 🧾
✅ Premtimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë në lidhje me zgjerimin e zonave dhe fokusin në shtresat e varfra.⚠️ Një detajim më i thelluar i zonave specifike dhe procesit të zgjerimit do të rrisë transparencën dhe besueshmërinë.
🔍 2. Situata Aktualë – 4.5/5 🏙️
-
Shumë zona të varfra dhe periferike vuajnë nga mungesa e investimeve publike dhe shërbimeve të nevojshme.
-
Ndërsa disa projekte janë ndërmarrë në vitet e fundit për përmirësimin e kushteve në këto zona, nevojat mbeten të mëdha për përmirësimin e infrastrukturës dhe ofrimin e shërbimeve të shëndetësisë, arsimit dhe ndihmës sociale.
🛠️ 3. Masat për Zbatim – 4.1/5 🏗️
-
Nevojiten:
🏠 Hartimi i një plani të qartë për zgjerimin e zonave me interes social dhe për përcaktimin e prioriteteve për investime.
• 📜 Përgatitja e një kuadri ligjor që mbështet investimet në këto zona dhe mundëson qasje të drejtpërdrejtë për shtresat në nevojë.
• 🏛️ Bashkëpunimi me autoritetet lokale për të identifikuar zonat më të nevojshme për investim dhe zhvillim.
💰 4. Kosto dhe Burime Financiare – 4.0/5 💸
-
💵 Kostoja do të jetë e lartë për ndihmën sociale dhe investimet në infrastrukturë, por mund të sigurohet përmes buxhetit shtetëror dhe mundësive për financim ndërkombëtar.
-
🏦 Përfitimet sociale dhe përmirësimi i kushteve të jetesës mund të ndihmojnë në uljen e shpenzimeve afatgjata për shërbime sociale dhe shëndetësore.
📈 5. Efekti Ekonomik dhe Shoqëror – 4.7/5 👥
-
🏘️ Do të ndihmojë në përmirësimin e kushteve të jetesës për ata që janë në zonat me nevojë, duke përmirësuar gjithashtu mundësitë për arsim dhe punësim.
-
💡 Do të krijohen mundësi për zhvillim ekonomik në zonat e varfra, duke mundësuar krijimin e vendeve të punës dhe zhvillimin e infrastrukturës lokale.
⏱️ 6. Afati i Zbatimit – 3.9/5 📆
-
⌛ Zgjerimi i këtyre zonave do të kërkojë disa vjet për t’u realizuar plotësisht, duke përfshirë periudhën për përgatitjen dhe implementimin e planit të investimeve.
-
🧑💼 Duhet një koordinim i ngushtë mes qeverisë dhe autoriteteve lokale për t’i dhënë përparësi projekteve.
⚠️ 7. Rreziqet dhe Pengesat – 3.8/5 🚧
-
🏚️ Zgjerimi mund të përballet me pengesa nga komunitetet lokale që mund të kenë rezistencë ndaj ndryshimeve të reja dhe zhvillimeve.
-
📉 Mungesa e burimeve financiare dhe vonesat në implementim mund të ndikojnë në suksesin e këtij plani.
-
💼 Mund të ndodhin sfida me identifikimin e zonave të duhura dhe planifikimin e projekteve afatgjata.
🎯 8. Përputhshmëria me Objektivat Kombëtarë/Rajonalë – 4.6/5 🌍
-
✅ Ky propozim është në linjë me objektivat kombëtarë për zhvillimin ekonomik dhe mbrojtjen e të drejtave sociale.
-
📌 Përputhet gjithashtu me politikat e zhvillimit të qëndrueshëm dhe qëllimet e Kombeve të Bashkuara për reduktimin e varfërisë dhe infrastrukturën e qëndrueshme.
🧮 Vlerësimi Final i Fizibilitetit – 4.2/ 5
📊 Kjo masë është realizueshme dhe e nevojshme për përmirësimin e kushteve të jetesës për shtresat e varfra dhe për zhvillimin e zonave të dobëta.
⚠️ Sidoqoftë, kërkohet investim i konsiderueshëm në infrastrukturë dhe shërbime dhe një bashkëpunim i ngushtë me komunitetet lokale për të siguruar që ky plan të zbatohet me sukses. Përfitimet sociale dhe ekonomike janë të mëdha dhe mund të ndikojnë pozitivisht në zhvillimin afatgjatë të zonave më të varfra.
Indeksi i Fizibilitetit për premtimin “Rritja e Sipërfaqes për Strehim Social”
📌 Premtimi
Ky propozim synon të inkurajojë ndërtimin e banesave sociale në zona të reja, duke u dhënë prioritet të rinjve dhe çifteve të reja.
Rritja e sipërfaqes për strehim social dhe detyrimi për ndërtuesit që të respektojnë këtë masë do të kontribuonte në krijimin e një balancimi mes nevojave të qytetarëve dhe mundësive të tregut të pasurive.
📘 1. Qartësia e Premtimit – 4.2/5 🧾
✅ Premtimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë në objektivat që synon të arrijë.⚠️ Mund të specifikohet më qartë se si do të zbatohen mekanizmat për detyrimin e ndërtuesve dhe mbikëqyrjen e këtij procesi.
🔍 2. Situata Aktualë – 4.4/5 🏙️
-
Ndërtesat sociale janë të pamjaftueshme për t’iu përgjigjur kërkesës në rritje për strehim të përballueshëm.
-
Çmimet e pasurive të paluajtshme janë të larta, duke e bërë të vështirë për të rinjtë dhe familjet e reja të gjejnë mundësi për strehim.
-
Ndërtimi i banesave sociale është shumë i kufizuar dhe shpesh nuk i mbulon të gjitha grupet e nevojshme.
🛠️ 3. Masat për Zbatim – 4.1/5 🏗️
-
Nevojiten:
🏢 Ndërtimi i komplekseve të reja të banesave sociale në zona me nevojë të theksuar për strehim.
• 📜 Zbatimi i një kuadri ligjor që detyron ndërtuesit të kontribuojnë në ndërtimin e këtyre pasurive.
• 🏛️ Rritja e mbështetjes financiare dhe ofrimi i lehtësirave tatimore për ndërtuesit që investojnë në banesat sociale.
💰 4. Kosto dhe Burime Financiare – 4.0/5 💸
-
💵 Investimi i nevojshëm për ndërtimin e banesave sociale është i lartë, por mund të sigurohet përmes bashkëfinancimit me sektorin privat dhe përdorimit të fondeve nga buxheti i shtetit dhe donatorët ndërkombëtarë.
-
🏦 Të ardhurat nga qiradhënia e këtyre pasurive mund të ndihmojnë për mbulimin e disa shpenzimeve operative.
📈 5. Efekti Ekonomik dhe Shoqëror – 4.5/5 👥
-
🏘️ Krijon mundësi të përballueshme për të rinjtë dhe çiftet e reja.
-
💡 Zgjeron mundësitë për krijimin e një tregu të qëndrueshëm dhe të aksesueshëm për pasuritë e paluajtshme.
-
🌍 Contribuon në përmirësimin e kushteve të jetesës për qytetarët e shtresave më të varfra dhe rrit mirëqenien e komunitetit.
⏱️ 6. Afati i Zbatimit – 3.6/5 📆
-
⌛ Ndërtimi i banesave sociale do të kërkojë 2-3 vjet për implementimin e projekteve të para.
-
🧑💼 Kërkohet përgatitje e mundshme infrastrukturore dhe planifikimi për financimin e vazhdueshëm.
⚠️ 7. Rreziqet dhe Pengesat – 3.6/5 🚧
-
🏚️ Kapacitetet financiare të shtrenjta mund të pengojnë përfundimin e të gjitha projekteve.
-
💼 Rezistenca e mundshme nga ndërtuesit që mund të mos duan të kontribuojnë për shkak të kostove shtesë.
-
🏙️ Përdorimi i tokave dhe zonat e përshtatshme për ndërtimin mund të hasin në sfida juridike dhe burokratike.
🎯 8. Përputhshmëria me Objektivat Kombëtarë/Rajonalë – 4.7/5 🌍
-
✅ Në përputhje me prioritetet e zhvillimit urban dhe strategjitë e strehimit sociale të Bashkimit Evropian dhe Bankës Botërore.
-
📌 Do të përmirësojë infrastrukturën dhe ofrimin e shërbimeve për qytetarët në nevojë.
🧮 Vlerësimi Final i Fizibilitetit – 4.0/ 5
📊 Masa është teknikisht dhe politikisht e mundshme, me një ndikim të drejtpërdrejtë në përmirësimin e kushteve të jetesës për qytetarët dhe rritjen e mundësive për strehim të përballueshëm.⚠️ Megjithatë, për ta bërë të suksesshëm zbatimin e tij, kërkohen investime financiare të konsiderueshme dhe bashkëpunim me sektorin privat. Përfitimet nga ky propozim janë të mëdha në afatgjatë, duke kontribuar në përmirësimin e sektorit të ndërtimit dhe kushteve të jetesës.
Indeksi i Fizibilitetit për premtimin “Fuqizimi i Institucioneve Sociale”
📌 PremtimiInstitucionet sociale janë kyçe në zbatimin e politikave të strehimit dhe mbështetjes së grupeve vulnerabël. Pa mbështetje të fortë për këto institucione, masa të tilla mund të mbeten të pasuksesshme.Krijimi i një sistemi të integruar dhe përdorimi i teknologjive dixhitale mund të përmirësojnë efikasitetin dhe mund të reduktojnë burokracinë, duke mundësuar një shërbim më të mirë për ata që kanë nevojë.
📘 1. Qartësia e Premtimit – 4.3/5 🧾
✅ Qartësisht identifikohet roli thelbësor i institucioneve sociale dhe nevoja për digjitalizim dhe integrim.⚠️ Mungojnë disa specifikime mbi institucionet që përfshihen dhe nivelin e tyre të ndërhyrjes.
🔍 2. Situata Aktualë – 4.6/5 🏢
-
Institucionet sociale lokale shpesh janë të nënpajisura dhe të fragmentuara.
-
Koordinimi mes aktorëve (bashkitë, DRSH, ISSH, QSH, NGO) është i dobët.
-
Në shumë raste, ndihma sociale dhe politikat e strehimit zbatohen me vonesa dhe pa targetim efektiv.
🛠️ 3. Masat për Zbatim – 3.8/5 🧰
-
Nevojitet:
🧩 Strukturë integruese kombëtare për politikat sociale
• 💻 Platformë dixhitale për menaxhimin e rasteve dhe shërbimeve
• 🤝 Trajnim dhe rritje kapacitetesh për punonjësit socialë
-
Zbatimi do kërkojë bashkëpunim të ngushtë ndërinstitucional dhe rol të fortë të qeverisjes vendore.
💰 4. Kosto dhe Burime Financiare – 3.5/5 💸
-
💵 Investimi fillestar për teknologji dhe trajnime: 5–7 milionë euro.
-
🏦 Financimi mund të sigurohet përmes projekteve të asistencës së huaj (WB, UNDP, IPA).
-
🧮 Në afatmesëm, investimi redukton kostot e menaxhimit dhe përmirëson efektivitetin.
📈 5. Efekti Ekonomik dhe Shoqëror – 4.3/5 👥
-
🔄 Përmirëson shërbimin ndaj grupeve vulnerabël.
-
🏚️ Krijon bazë për ndërtimin e politikave efektive të strehimit dhe mbështetjes sociale.
-
🤲 Ul informalitetin dhe rrit besimin te institucionet publike.
⏱️ 6. Afati i Zbatimit – 3.7/5 📆
-
⌛ Zbatimi i reformës kërkon 18–24 muaj për strukturim, trajnime dhe testim të platformës.
-
🚀 Pilotimi mund të nisë në bashkitë më të mëdha dhe më pas të shtrihet në nivel kombëtar.
⚠️ 7. Rreziqet dhe Pengesat – 3.4/5 🚧
-
🧱 Kapacitetet e ulëta njerëzore në institucionet lokale.
-
⚠️ Rezistencë ndaj dixhitalizimit për shkak të mungesës së aftësive teknike.
-
🧾 Rreziku i mbingarkesës burokratike në fazat fillestare të integrimit.
🎯 8. Përputhshmëria me Objektivat Kombëtarë/Rajonalë – 4.5/5 🌍
-
✅ Plotësisht në përputhje me objektivat e decentralizimit, integrimit të shërbimeve sociale dhe agjendën e BE për zhvillim gjithëpërfshirës.
-
📌 Rrit përputhshmërinë me standardet e mbrojtjes sociale dhe përmirëson performancën e politikave të targetimit.
🧮 Vlerësimi Final i Fizibilitetit – 4.0/ 5
📊 Masa është politikisht e nevojshme dhe teknikisht e mundshme, me një ndikim të drejtpërdrejtë në përmirësimin e jetës së grupeve vulnerabël dhe në funksionimin e sistemit të ndihmës sociale.
⚠️ Për ta bërë të zbatueshme, kërkohet angazhim financiar, mbështetje institucionale, dhe riformatim i kuadrit operativ lokal, por përfitimet afatgjata e bëjnë këtë reformë strategjikisht të drejtë dhe të domosdoshme.
Indeksi i Fizibilitetit për premtimin “Rishikimi i Çmimit të Referencës”
📌 PremtimiAktualisht, vlera e çmimeve të pasurive është shpesh e pasaktë dhe nuk reflekton situatën reale të tregut.Një rishikim i çmimeve, duke përdorur të dhëna reale dhe të azhurnuara, mund të krijojë një treg më transparent dhe më të drejtë për qytetarët dhe investitorët.Ky proces mund të sjellë një sistem më të drejtë të vlerësimit të pasurive dhe mund të ndihmojë në krijimin e mundësive për ata që kanë nevojë për strehim social.
📘 1. Qartësia e Premtimit – 4.2/5 🧾
✅ Ideja është e qartë dhe adreson një problem ekzistues të njohur gjerësisht në sistemin e tatimit dhe vlerësimit të pasurive.⚠️ Megjithatë, mungojnë specifikat teknike për mënyrën e zbatimit.
🔍 2. Situata Aktualë – 4.5/5 🏘️
-
Çmimet e referencës janë shpesh të ulëta ose të paazhornuara në raport me tregun aktual.
-
Kjo krijon hapësirë për evazion fiskal, deklarime të rreme dhe spekulime të tregut.
-
Bashkitë dhe QKL nuk disponojnë një metodologji të integruar të vlerësimit.
🛠️ 3. Masat për Zbatim – 3.7/5 🧰
-
🔄 Nevojitet krijimi i një databaze kombëtare me çmime reale tregu të raportuara periodikisht.
-
🤝 Duhet përfshirë Agjencia e Kadastrës, Drejtoria e Tatimeve, Ministria e Financave dhe Bashkitë.
-
📉 Krijimi i sistemit kërkon trajnime dhe unifikim të metodologjisë.
⚠️ Pa një platformë digjitale të aksesueshme dhe publike, zbatimi mund të mbetet formal.
💰 4. Kosto dhe Burime Financiare – 3.5/5 💸
-
💵 Kosto vjetore e vlerësuar: 4–6 milionë euro për ngritjen e sistemit, trajnime dhe mirëmbajtje IT.
-
💼 Mund të mbështetet nga fondet IPA dhe programe të BE për qeverisje vendore.
-
🏦 Përfitimi neto është potencialisht më i lartë për shkak të rritjes së bazës tatimore.
📈 5. Efekti Ekonomik dhe Shoqëror – 4.2/5 📊
-
💡 Rritje e besueshmërisë në treg dhe transparencë për investitorët.
-
🏚️ Ndihmon politikën e strehimit social me identifikimin real të nevojave dhe përfituesve.
-
⚖️ Rrit drejtësinë në sistemin tatimor.
⏱️ 6. Afati i Zbatimit – 3.8/5 📆
-
⌛ Mund të zbatohet në faza brenda 12–18 muajve.
-
🏗️ Implementimi pilot në 5 bashki të mëdha dhe më pas zgjerimi kombëtar.
-
🧩 Varet nga bashkëpunimi ndërinstitucional dhe koordinimi teknik.
⚠️ 7. Rreziqet dhe Pengesat – 3.3/5 🚧
-
🧱 Rreziku i presioneve nga interesa të veçanta që përfitojnë nga vlerësimet aktuale të ulëta.
-
⚠️ Mungesa e të dhënave të sakta dhe kapaciteteve në nivel lokal.
-
🕳️ Rreziku i rritjes së barrës tatimore për qytetarët në mënyrë të papritur.
🎯 8. Përputhshmëria me Objektivat Kombëtarë/Rajonalë – 4.4/5 🌍
-
✅ Konform objektivave për formalizimin e tregut të pasurive.
-
🤝 Në përputhje me standardet e BE për transparencën fiskale.
-
🏢 Rrit besueshmërinë e institucioneve ndaj publikut dhe investitorëve të huaj.
🧮 Vlerësimi Final i Fizibilitetit – 4.0/ 5
📊 Masa është praktikisht e realizueshme dhe politikisht e justifikueshme, me përfitime të ndjeshme për transparencën, të ardhurat tatimore dhe drejtësinë sociale.
⚠️ Megjithatë, suksesi varet nga qasja graduale, trajnimi i stafit vendor, dhe mbështetja politike për të përballuar rezistencën nga përfituesit e status quo-së.
Nëse zbatimi është i koordinuar dhe i hapur për publikun, kjo reformë mund të shërbejë si bazë për përmirësimin e politikave të strehimit dhe tatimit lokal në Shqipëri.
Indeksi i Fizibilitetit për premtimin “Lufta kundër Pastrimit të Parave dhe Evazionit Fiskal”
📌 Premtimi
Sektori i ndërtimit është një nga ato ku aktivitetet e paligjshme dhe evazioni fiskal janë të përhapura. Reformimi i institucioneve dhe forcimi i kontrolleve mund të sjellin një ulje të dukshme të këtyre praktikave.
Kjo masë synon të përmirësojë sistemin fiskal dhe të luftojë krimin e organizuar në ndërtim, duke krijuar një mjedis më të ndershëm dhe duke stimuluar një treg më të qëndrueshëm.
📘 1. Qartësia e Premtimit – 4.5/5 ✍️
✅ Premtimi është i artikuluar qartë, i përqendruar në sektorin e ndërtimit dhe objektivat janë të identifikueshëm: kontroll institucional dhe transparencë fiskale.
🔍 2. Situata Aktualë – 4/5 🏗️
-
Sektori i ndërtimit është një nga burimet më të mëdha të pastrimit të parave.
-
Informaliteti dhe evazioni janë të pranishëm në zinxhirin e lejeve, financimeve dhe shitjeve.
-
Monitorimi i dobët institucional dhe mungesa e bashkëpunimit ndërinstitucional janë mangësi thelbësore.
🛠️ 3. Masat për Zbatim – 3.8/5 🧩
🔄 Reformimi kërkon:
-
Riorganizim të Drejtorisë së Hetimit Tatimor dhe strukturave të AML-së.
-
Trajnime për hetues financiarë dhe sistem të centralizuar raportimi.
⚠️ Masat janë të përmendura në mënyrë të përgjithshme – mungon një plan konkret me hapa të matshëm.
💰 4. Kosto dhe Burime Financiare – 3.7/5 📊
-
💸 Kosto vjetore: 5–8 milionë euro për teknologji, trajnime, auditime dhe mbështetje ligjore.
-
🧾 Mund të financohet përmes fondeve IPA, asistencës së BE-së dhe partnerëve ndërkombëtarë.
-
💼 Potenciali për vetëfinancim është i lartë falë të ardhurave nga formalizimi.
📈 5. Efekti Ekonomik dhe Shoqëror – 4.1/5 🌍
-
🔓 Formalizimi i ndërtimit dhe kontrolli i burimeve të investimeve.
-
💸 Rritje e të ardhurave tatimore dhe konkurrencë më e ndershme.
-
🛑 Ulje e pastrimit të parave dhe dobësim i lidhjeve të krimit me tregun.
⏱️ 6. Afati i Zbatimit – 3.5/5 🗓️
-
⏳ Minimumi 18–24 muaj për të parë rezultate të prekshme.
-
🧱 Kërkon ndryshime të thella institucionale dhe koordinim afatgjatë.
-
📉 Mund të vonohet nga pengesa politike dhe teknike.
⚠️ 7. Rreziqet dhe Pengesat – 3.3/5 🚧
-
🧩 Kapacitete të pamjaftueshme hetimore.
-
🤝 Mungesë bashkëpunimi ndërinstitucional.
-
🕳️ Rreziku i selektivitetit në zbatim dhe ndikimi i aktorëve të fortë në sektor.
🎯 8. Përputhshmëria me Objektivat Kombëtarë/Rajonalë – 4.3/5 🌐
-
✅ Plotëson objektivat e BE-së për ekonominë formale dhe kontrollin financiar.
-
🤝 Mbështet zbatimin e rekomandimeve të Moneyval dhe FATF.
-
🔄 Forcon kredibilitetin e Shqipërisë në procesin e integrimit evropian.
🧮 Vlerësimi Final i Fizibilitetit – 3.9/ 5
📊 Masa është ekonomikisht e qëndrueshme, politikisht e nevojshme, dhe socialisht e mbështetshme, por nuk mjafton vetëm vullneti. Zbatimi kërkon kapacitete të trajnuara, një strukturë të pavarur monitorimi, dhe transparencë publike në zbatim.
Nëse përmbushen këto kushte, masa mund të kthehet në një nga ndërhyrjet më të rëndësishme për rregullimin e tregut të ndërtimit dhe për forcimin e shtetit ligjor.
