Indeksi i Fizibilitetit të Programit “Rama 4” pas 300 Ditëve 60%, me hendek të thellë mes planifikimit dhe zbatimit
Platforma e pavarur Polifakt, në bashkëpunim me ALTAX, ka publikuar sot Raportin e Tretë Monitorues të Indeksit të Fizibilitetit të Programit Qeverisës “Rama 4” (Shqipëria 2030) për 300 ditët e para të qeverisjes (18 Shtator 2025 – 15 Korrik 2026).
Sipas këtij vlerësimi të zgjeruar dhe të thelluar, Indeksi i Përgjithshëm i Fizibilitetit është 58–62% (mesatarisht rreth 60%). Ky rezultat konservativ tregon një përmirësim modest krahasuar me raportin e shkurtit 2026 (58.5%), por mbetet ende larg nivelit mbi 70% që do të ishte i nevojshëm për të realizuar plotësisht objektivat afatmesme deri në 2029–2030.
Raporti thekson se programi ka një bazë të fortë planifikimi dhe mbështetje ndërkombëtare nga BE-ja dhe NATO-ja. Megjithatë, zbatimi operacional mbetet sistematikisht më i ngadaltë se progresi normativ dhe ligjor, kryesisht për shkak të vonesave burokratike, tranzicioneve drejtuese, presioneve fiskale dhe sfidave në prokurime publike.
Një nga gjetjet më shqetësuese është efikasiteti i shpenzimeve publike, i cili vlerësohet vetëm në 52–58%. Fondet alokohen dhe angazhimet nënshkruhen, por përkthimi i tyre në rezultate fizike të prekshme, si kilometra rrugë, shkolla apo spitale të përfunduara vonohet në pothuajse çdo sektor të investimeve kapitale.
Performanca sipas ministrive
Raporti evidenton një heterogjenitet të theksuar institucional. Ministritë më të mira performuese janë:
- Ministria e Mbrojtjes (66–68%)
- Punët e Jashtme dhe Evropa (65%)
- Financat (63%)
Në anën tjetër, Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë mbetet në fund me 53–57%, duke konfirmuar vonesat, sfidat e tenderave dhe çështjet e lidhura me korrupsionin.
Arritjet kryesore të qeverisë gjatë 300 ditëve
Raporti njeh qartë arritjet konkrete dhe të verifikuara publikisht, të tilla si:
- Rritja e buxhetit të mbrojtjes në 2.12% të PBB-së dhe marrëveshjet strategjike me NATO-n dhe Elbit Systems.
- Hapja e të gjithë klasterëve negociues me BE-në, përfshirë Klasterin 4, si dhe mbyllja provizore e tre kapitujve të parë negociues më 14 Korrik 2026.
- Rritja rekord e turizmit me rreth 12.46 milionë vizitorë në 2025.
- Shtimi i 156 MW kapacitet të ri solar dhe nënshkrimi i marrëveshjes për linjën nënujore elektrike Shqipëri–Itali.
- Krijimi i agjencisë MobAl për transportin publik.
- Vazhdimi i punës së SPAK me hetimin e 30 zyrtarëve të lartë dhe sekuestrime pasurish mbi 43 milionë euro.
Sfida dhe rreziqet
Raporti identifikon si rreziqet më kritike vonesat në zbatimin fizik të projekteve dhe rreziqet korruptive në tendera e PPP. Këto çështje kanë ndikim të drejtpërdrejtë në kapitujt 23–24 të negociatave me BE-në dhe në besimin e publikut.
Për të adresuar këto probleme, raporti paraqet një matricë të prioritizuar propozimesh me afate, kosto të vlerësuar administrative dhe institucione përgjegjëse. Prioritetet kryesore përfshijnë krijimin e një dashboard-i publik tremujor, digjitalizimin e plotë të prokurimeve, buxhetimin bazuar në performancë dhe forcimin e transparencës fiskale.
Konteksti afatgjatë
Ky raport mbështetet dhe zgjerohet mbi analizat e mëparshme të ALTAX për deficitin kronik të zbatimit të investimeve publike në Shqipëri (me një shkallë përfundimi projektesh vetëm 5–8% dhe vonesa mesatare 2.5–5 vjet). Problemi nuk është i ri, por sistemik, dhe tregon se vazhdimësia e qeverisjes deri tani nuk ka sjellë automatikisht përmirësimin e efikasitetit të pritur.
Raporti i plotë, së bashku me grafikët, tabelat krahasuese, shtojcat me të dhëna të verifikuara dhe analizën rajonale, është i disponueshëm në polifakt.al.
Ky dokument është një analizë e pavarur, e bazuar në metodologjinë publike të Polifakt/ALTAX dhe burime të verifikuara publike, me qëllim rritjen e transparencës dhe llogaridhënies në qeverisje.