Performanca e Buxhetit të Shtetit në 6-mujorin e parë 2026 kundrejt objektivave

Kur u miratua Buxheti i Shtetit për vitin 2026, qeveria parashtroi një vizion ambicioz me rritje të qëndrueshme të të ardhurave, forcim të investimeve publike, zgjerim të mbrojtjes sociale dhe ruajtje të disiplinës fiskale. Objektivat kryesore përfshinin tejkalimin gradual të të ardhurave, realizim të lartë të investimeve kapitale (veçanërisht atyre me financim të huaj), kontroll të deficitit buxhetor dhe një orientim më të theksuar social pa rrezikuar qëndrueshmërinë afatmesme.

Gjashtëmujori i parë i vitit 2026 tregon një performancë të përzier, ku disa objektiva u tejkaluan ndjeshëm, ndërsa të tjerë mbetën larg pritshmërive.

1. Të ardhurat publike janë sukses i qartë mbi objektivat. Buxheti parashikonte një rritje të moderuar por të qëndrueshme të të ardhurave. Realizimi prej 410.6 miliardë lekë (105% e planit) dhe rritja prej +12.2% krahasuar me 2025 tejkaloi qartë pritshmëritë fillestare. TVSH, Tatimi mbi Të Ardhurat Personale dhe taksat vendore performuan mbi plan, duke konfirmuar një dinamikë pozitive të konsumit, formalizimit dhe administrimit tatimor. Ky është një nga rezultatet më të mira të viteve të fundit dhe plotëson plotësisht objektivin e mobilizimit fiskal të miratuar.

2. Deficiti buxhetor ndërkohë ka një devijim të dukshëm negativ. Një nga objektivat qendrorë të buxhetit 2026 ishte kontrolli i deficitit për të ruajtur trajektoren e uljes së borxhit si përqindje e PBB-së. Në vend të kësaj, deficiti arriti 52.8 miliardë lekë, duke u zgjeruar me 59.5% krahasuar me të njëjtën periudhë të 2025. Ky zgjerim i konsiderueshëm tregon se politika fiskale u bë më ekspansive se sa ishte parashikuar fillimisht, duke rrezikuar objektivin afatmesëm të konsolidimit fiskal.

3. Investimet kapitale prezantohen me rezultat të pjesshëm. Buxheti parashikonte një përshpejtim të dukshëm të investimeve publike, sidomos atyre me financim të huaj, si levë kryesore për rritjen ekonomike. Ndërsa investimet totale rezultuan 3.8% mbi plan, struktura është shqetësuese: investimet me financim të brendshëm performuan mirë (+18.4%), por ato me financim të huaj realizuan vetëm 72% të planit. Kjo devijim i rëndësishëm nga objektivi fillestar tregon vonesa administrative dhe burokratike që ulin efektin shumëzues të parashikuar.

4. Politika sociale tregon plotësim të mirë të objektivave. Një nga prioritetet e qeverisë ishte forcimi i mbrojtjes sociale. Rritja e shpenzimeve për sigurimet shoqërore (+8.8%), pagesën e papunësisë (+64.6%) dhe programe të tjera sociale tregon se ky objektiv po zbatohet me sukses. Megjithatë, kjo rritje kontribuoi në zgjerimin e deficitit, duke ngritur pyetjen për qëndrueshmërinë afatgjatë të këtij orientimi.

5. Tatimi mbi Fitimin shihet si dobësia më e madhe. Ky mbetet treguesi më problematik. Ndërsa buxheti parashikonte një rritje të arsyeshme të të ardhurave nga bizneset, realizimi është 14.8% nën plan dhe më i ulët se 2025. Kjo jo vetëm që cenon objektivin e të ardhurave, por sinjalizon edhe vështirësi në nivelin e fitueshmërisë së sektorit privat.

Në gjashtëmujorin e parë 2026, qeveria arriti dhe tejkaloi objektivat në mbledhjen e të ardhurave dhe në politikën sociale, por u largua dukshëm nga objektivat fiskale të miratuara në lidhje me deficitin dhe investimet e huaja. Politika fiskale u bë më ekspansive se sa ishte planifikuar, duke krijuar një tension midis ambicieve afatshkurtra (rritje dhe mbështetje sociale) dhe qëndrueshmërisë afatmesme.

Për të plotësuar objektivat vjetore të buxhetit 2026, gjashtëmujori i dytë kërkon rikuperim të fortë të Tatimit mbi Fitimin, përshpejtim dramatik të investimeve të huaja dhe një kontroll më të rreptë të shpenzimeve korrente. Këto korrigjime duhen kryer në kohë, sepse rreziku që viti të mbyllet me një deficit më të lartë se sa ishte miratuar fillimisht mbetet i lartë.