Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Ndalimi i Normave të Larta të Interesit nga Institucionet e Mikrokredisë”
1. Qartësia e Premtimit
📊 Vlerësimi: (4.4/5)
Premtimi është i formuluar qartë dhe trajton një problem të rëndësishëm të tregut financiar informal dhe të rregulluar pjesërisht – abuzimin me normat e interesit në mikrokredi. Propozimi parashikon:
  • Vendosje të një tavani maksimal për normat e interesit të mikrokredisë.
  • Kufizimi i tyre në maksimumi 3% më shumë se normat e aplikuara nga bankat.
🔹 Dobësi:
  • Nuk përcaktohet nëse kufizimi është mbi normën bazë të interesit (si norma repo) apo mbi mesataren e normave të bankave.
  • Nuk përmendet se cilat lloje kredish përfshihen (të shkurtra, konsumatore, për biznes, etj.).
2. Situata Aktuale dhe Problematikat Kryesore ⚠️
📊 Vlerësimi: (3.5/5)
  • Në Shqipëri veprojnë disa institucione të mikrokredisë të licencuara nga Banka e Shqipërisë, por edhe të tjera në regjim të lirë ose në bashkëpunim me OJF dhe kompani inkasimi.
  • Normat e interesit shpesh kalojnë 100-120% në vit në terma efektivë për mikrokreditë afatshkurtra.
  • Mungesa e një tavani ligjor ka çuar në abuzime, me individë që përballen me borxhe të pashlyeshme dhe ekzekutime përmbarimore masive.
🔹 Probleme të mëdha:
  • Mungesë transparence në përllogaritjen e normave efektive.
  • Ndikim negativ mbi shtresat vulnerabël që nuk përmbushin kriteret për kredi bankare.
  • Mungesë mekanizmash mbrojtës për konsumatorin në sektorin e mikrokredisë.
3. Masat për Zbatimin e Premtimit ⚠️
📊 Vlerësimi: (3.9/5)
Për të zbatuar kufirin e normës së interesit do të duhen:
  • Ndryshime ligjore në kuadrin që rregullon veprimtarinë e institucioneve financiare jobankare (Ligji nr. 52/2016 për veprimtarinë e mikrokredisë).
  • Vendosja e një norme tavan të përcaktuar me akt nënligjor (p.sh. VKM ose Urdhër i Guvernatorit).
  • Përfshirja e Bankës së Shqipërisë dhe AMF-së për mbikëqyrje, kontrolle dhe ndëshkime.
  • Standardizimi i kontratave, për të detyruar transparencë në kostot totale të kredisë (duke përfshirë komisione, penalitete, tarifa të fshehura).
🔹 Kërkohet gjithashtu:
  • Kapacitet rregullues shtesë nga Banka e Shqipërisë.
  • Platformë raportimi për shkeljet dhe edukim financiar për qytetarët.
4. Kostoja e Projektit dhe Financimi
📊 Vlerësimi: (4.2/5)
  • Kostoja direkte është relativisht e ulët, pasi ndërhyrja është kryesisht ligjore dhe institucionale, jo infrastrukturore.
  • Kostoja indirekte mund të prekë interesat e subjekteve të mikrokredisë që do të kufizojnë veprimtarinë ose do të largohet nga tregu.
🔹 Burime financimi dhe mbështetje:
  • Mund të përfitohet asistencë teknike nga Banka Botërore, UNDP, USAID, në kuadër të reformave për financimin gjithëpërfshirës.
  • Buxheti i shtetit për rritjen e kapaciteteve të mbikëqyrjes dhe edukimit të qytetarëve.
5. Ndikimi Ekonomik dhe Social
📊 Vlerësimi: (4.5/5)
  • Ndikimi social do të jetë pozitiv, pasi kufizimi i normave abuzive mbron konsumatorët vulnerabël nga rënia në kurthin e borxheve të pashlyeshme.
  • Ndikimi ekonomik afatmesëm mund të jetë kompleks:
    • Institucionet e mikrokredisë mund të shkurtojnë ofertën e kredive të vogla për shkak të fitimeve më të ulëta.
    • Mund të krijohet një hapësirë bosh që duhet zëvendësuar nga bankat me produkte të dedikuara për mikrokredi.
🔹 Efektet pozitive afatgjata:
  • Formalizimi i sektorit të mikrokredisë.
  • Mbështetje më e sigurt për NVM-të dhe individët që kërkojnë kredi të vogla.
  • Rritje e besimit te sistemi financiar.
6. Afati i Zbatimit ⚠️
📊 Vlerësimi: (3.8/5)
  • Faza 1 (2025): Krijimi i grupit të punës dhe analizimi i tregut të mikrokredisë (vlerësimi i përhapjes së normave të larta).
  • Faza 2 (2026): Hartimi i ligjit dhe akteve nënligjore, konsultimi publik, dërgimi në Kuvend.
  • Faza 3 (2027): Implementimi dhe fuqizimi i mbikëqyrjes.
🔹 Sfidat:
  • Rezistenca nga institucionet financiare të prekura.
  • Nevoja për kujdes në ruajtjen e aksesit në financim për individët jashtë sistemit bankar.
Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5
Kategori
Vlerësim
Simboli
Qartësia e Premtimit
4.4
Situata Aktuale
3.5
⚠️
Masat për Zbatimin
3.9
⚠️
Kostoja dhe Financimi
4.2
Ndikimi Ekonomiko-Social
4.5
Afati i Zbatimit
3.8
⚠️
Ky premtim i drejtohet një problematike serioze sociale dhe ekonomike, ku normat e larta të interesit po cenojnë të drejtat e konsumatorëve. Zbatimi kërkon vullnet politik, mbikëqyrje të fortë dhe një reformë të kujdesshme që të mos krijojë boshllëk në aksesin financiar.Nëse zbatimi bëhet në koordinim me sektorin bankar dhe institucionet rregullatore, premtimi ka një fizibilitet të mirë dhe impakt pozitiv afatgjatë
Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Ligj për Kredinë e Keqe”
Qartësia e Premtimit
📊 Vlerësimi: (4.8/5)
Premtimi është shumë i qartë dhe trajton një problem të veçantë: ndalimin e shtimit të detyrimeve ndaj kredimarrësve nga kompanitë që blejnë kredi të këqija.Më konkretisht:
  • Ndalimi i abuzimit nga subjektet financiare jo-bankare: Krijimi i një ligji që kufizon rritjen e detyrimeve përtej marrëveshjes fillestare me bankën.
  • Transparencë dhe mbrojtje ligjore: Garantimi që huamarrësit nuk penalizohen nga transferimi i kredisë.
🔹 Dobësi: Duhet të sqarohet mekanizmi i ndërhyrjes për rastet ekzistuese dhe ndikimi mbi tregun sekondar të kredive.
Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️
📊 Vlerësimi: (3.5/5)
  • Rregullimi aktual: Nuk ka ligj specifik që ndalon rritjen e detyrimeve nga subjektet që blejnë kredi të këqija.
  • Praktika e zakonshme: Kompanitë e rikuperimit të borxheve shpesh i shumëfishojnë detyrimet për individët.
  • Mungesë mbikëqyrjeje efektive: Institucionet nuk monitorojnë transparencën e marrëdhënieve të reja pas shitjes së kredisë.
🔹 Problemet thelbësore:
  • Mungesë mbrojtjeje ligjore për kredimarrësit.
  • Asimetri informacioni midis huamarrësve dhe subjekteve financiare.
  • Rritje e pasigurisë dhe stresit financiar për qytetarët.
Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit
📊 Vlerësimi: (4.2/5)
  • Hartimi i një ligji të dedikuar për kreditë e keqija: Përcaktimi i kufijve për detyrimet pas shitjes së kredisë.
  • Krijimi i një autoriteti mbikëqyrës të posaçëm ose forcimi i rolit të Bankës së Shqipërisë.
  • Konsultime me bankat dhe kompanitë financiare për një reformë gjithëpërfshirëse.
  • Trajnime për gjyqësorin dhe institucionet rregullatore për zbatimin e ligjit.
🔹 Masat konkrete:
  • Regjistrim i detyrueshëm i marrëveshjeve të reja të borxhit.
  • Publikim i detajuar i kushteve pas shitjes së kredisë.
  • Sisteme ankimi për qytetarët në rast abuzimi.
Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️
📊 Vlerësimi: (3.7/5)
Kostoja e hartimit dhe zbatimit të ligjit është modeste. Kërkon staf ligjor dhe administrativ, trajnime dhe fushatë ndërgjegjësimi.
  • Burimet e financimit mund të jenë buxhetore dhe mbështetje nga donatorë ndërkombëtarë (FMN, BE, BERZH).
  • Rrezik nga lobimi i sektorit financiar për të bllokuar nismën.
🔹 Burime të mundshme financimi:
  • Mbështetje teknike nga Banka Botërore dhe BE.
  • Fondet e Ministrisë së Financave për reformën në sektorin financiar.
  • Projekte IPA për transparencë dhe mbrojtjen e konsumatorit.
Ndikimi Ekonomik dhe Social
📊 Vlerësimi: (4.5/5)
  • Ekonomik: Rrit besimin në sistemin bankar, ul rrezikun e kredive me probleme, përmirëson imazhin e tregut të kredive.
  • Social: Ul nivelin e stresit dhe abuzimit ndaj familjeve të ekspozuara ndaj borxheve. Forcon sigurinë financiare të individëve.
  • Etik: Nxit përgjegjshmëri më të lartë nga subjektet që menaxhojnë kredi të këqija.
🔹 Ndikimi i mundshëm:
  • Mbrojtje më e madhe për konsumatorët dhe kthim i besimit te sistemi financiar.
  • Zbutje e praktikave të ashpra të mbledhjes së borxheve.
  • Nxitje për një sjellje më etike dhe transparente nga institucionet financiare.
Afati i Zbatimit ⚠️
📊 Vlerësimi: (3.8/5)
  • Faza 1 (6 muaj): Hartimi i ligjit dhe konsultimet me institucionet financiare.
  • Faza 2 (6-9 muaj): Miratimi dhe ngritja e strukturës mbikëqyrëse.
  • Faza 3 (12 muaj): Zbatimi, edukimi publik dhe integrimi i sistemit të ankesave.
🔹 Sfida kryesore:
  • Reagimi negativ nga grupet e interesit financiar.
  • Nevoja për ndërgjegjësim publik dhe trajnime të personelit gjyqësor.
📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/5
Kategori
Vlerësim
Simboli
Qartësia e Premtimit
4.8
Situata Aktuale
3.5
⚠️
Masat për Zbatimin
4.2
Kostoja dhe Financimi
3.7
⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social
4.5
Afati i Zbatimit
3.8
⚠️
📍 Ky premtim synon të rregullojë një boshllëk të madh në mbrojtjen e kredimarrësve dhe të rikthejë balancën në marrëdhëniet kredidhënëse.Me kosto të ulët, por ndikim të madh social dhe etik, ligji për ndalimin e shtimit të detyrimeve në kreditë e këqija është një nismë shumë e rëndësishme për drejtësinë financiare në Shqipëri.Realizimi kërkon përkushtim politik dhe menaxhim të kujdesshëm të interesave të kundërta.
Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Platformën Digjitale për Bashkëpunim të Profesionistëve të Diasporës”
  1. Qartësia e Premtimit
    📊 Vlerësimi: (5/5)
    Premtimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë, duke synuar krijimin e një platforme digjitale që do të mundësojë bashkëpunimin dhe rrjetëzimin e profesionistëve të diasporës në fusha të ndryshme. Kjo do të përfshijë shkëmbimin e eksperiencave, ndihmën për zhvillimin e projekteve dhe bashkëpunimin ndërmjet profesionistëve shqiptarë në botë. Ky propozim synon rritjen e mundësive për zhvillimin e Shqipërisë, veçanërisht në sektorë të avancuar dhe të kërkuar globalisht si teknologjia, mjekësia dhe shkenca.
  2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore
    📊 Vlerësimi: (4.3/5)
    Shqipëria ka një diasporë të madhe të profesionistëve që mund të kontribuojnë në zhvillimin e vendit. Megjithatë, aktualisht ka disa barrierat që pengojnë bashkëpunimin e drejtpërdrejtë:
    🔹 Mungesa e platformave të centralizuara: Edhe pse ka mundësi bashkëpunimi ndërkombëtar, profesionistët shqiptarë janë shpesh të shpërndarë dhe nuk kanë mundësi të lidheshin në një platformë të përbashkët.
    🔹 Ndikimi i kufizuar në projekte konkrete: Shumë profesionistë të diasporës kanë mundësi të kontribuojnë, por shpesh mungojnë mundësitë e qarta për bashkëpunim në projekte të caktuara në Shqipëri.
    🔹 Papunësia dhe zhvillimi i karrierës: Shumë profesionistë shqiptarë të rinj që duan të kontribuojnë në zhvillimin e Shqipërisë janë të kufizuar nga mundësitë për zhvillim karriere dhe shkëmbim eksperiencash.
  3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit
    📊 Vlerësimi: (4.7/5)
    Krijimi i platformës digjitale kërkon disa hapa për t’u realizuar:
    🔹 Krijimi i platformës digjitale: Kjo do të kërkojë zhvillimin e një infrastrukture teknologjike që mundëson krijimin e një hapësire virtuale për profesionistët shqiptarë për të bashkëpunuar dhe ndarë burime.
    🔹 Promovimi i platformës dhe angazhimi i diasporës: Duhet të organizohen fushata ndërgjegjësuese për të inkurajuar profesionistët që të lidhen dhe të angazhohen në këtë platformë, veçanërisht ata që mund të kontribuojnë me eksperiencat dhe njohuritë e tyre të specializuara.
    🔹 Krijimi i mundësive konkrete për bashkëpunim: Për të siguruar një ndikim real, duhet të krijohen mundësi specifike për bashkëpunim në projekte, si dhe mundësi trajnimi për profesionistët që duan të kontribuojnë.
    🔹 Sistemi i mbështetjes dhe menaxhimit: Krijimi i një sistemi mbështetës që lehtëson ndërveprimin dhe menaxhimin e bashkëpunimeve, si dhe ofrimi i trajnimeve për profesionistët që mund të përfshihen në platformë.
  1. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit
    📊 Vlerësimi: (4.4/5)
    Kostoja për realizimin e këtij propozimi mund të jetë e moderuar në fillim, duke u rritur me kalimin e kohës për të përmirësuar dhe përditësuar platformën:
    🔹 Kostoja e parashikuar:
    • Zhvillimi i platformës dhe mbështetje teknologjike: 500,000 – 1 milion euro.
    • Marketing dhe promovim për angazhimin e diasporës: 100,000 – 300,000 euro.
    • Mbështetje dhe administrim i platformës për 2-3 vjet: 200,000 – 400,000 euro.
      🔹 Burimi i Financimit: Buxheti i Shtetit, financime nga organizata ndërkombëtare që mbështesin zhvillimin e diasporës, dhe mundësitë për partneritete private me kompani teknologjike.
  2. Ndikimi Ekonomik dhe Social
    📊 Vlerësimi: (5/5)
    Ky propozim ka një ndikim të rëndësishëm ekonomik dhe social:
    🔹 Përfitimet ekonomike:
    • Do të krijohet një mundësi e madhe për bashkëpunim dhe zhvillim të projekteve që mund të sjellin investime të reja, veçanërisht në sektorët me potencial të lartë si teknologjia, mjekësia dhe shkenca.
    • Mund të kontribuoni në diversifikimin e industrisë shqiptare dhe zhvillimin e sektorëve të avancuar.
      🔹 Përfitimet sociale:
    • Profesionistët shqiptarë të diasporës mund të ofrojnë mundësi trajnimi dhe përmirësimi të aftësive për profesionistët vendas.
    • Krijimi i lidhjeve të forta ndërkombëtare do të ndihmojë në forcimin e kohezionit social dhe rritjen e mundësive për zhvillim të qëndrueshëm dhe inovacion.
  3. Afati i Zbatimit
    📊 Vlerësimi: (4.6/5)
    Krijimi i platformës është një projekt afatmesëm, por mund të realizohet brenda një periudhe të arsyeshme.
    🔹 Afatet:
    • Faza 1 (2025): Krijimi i platformës dhe zhvillimi i infrastrukturës teknologjike.
    • Faza 2 (2025-2026): Promovimi i platformës dhe angazhimi i diasporës në bashkëpunime konkrete.
    • Faza 3 (2026-2027): Përmirësimi i platformës dhe ofrimi i mundësive të avancuara për trajnime dhe bashkëpunim ndërkombëtar.
    • Faza 4 (2027-2028): Monitorimi i ndikimit dhe rritja e mundësive të bashkëpunimit dhe investimeve. 
Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.7/5
Kategori
Vlerësim
Simboli
Qartësia e Premtimit
5.0
Situata Aktuale
4.3
⚠️
Masat për Zbatimin
4.7
Kostoja dhe Financimi
4.4
⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social
5.0
Afati i Zbatimit
4.6
Ky propozim ofron mundësi të shumta për të rritur bashkëpunimin dhe rrjetëzimin ndërkombëtar të profesionistëve shqiptarë, duke përfshirë diasporën në zhvillimin e Shqipërisë.Pjesëmarrësit mund të kontribuoni në projekte konkrete që do të sjellin rritje të ekonomisë dhe zhvillimin e industrive të avancuara.Krijimi i platformës kërkon investime fillestare dhe një angazhim të madh për promovimin dhe administrimin e saj, por mund të sjellë përfitime të konsiderueshme për Shqipërinë në afat të mesëm dhe të gjatë.
Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit për “Prioritetin për Investitorët e Diasporës në Sektorin e Industrisë Nxjerrëse dhe Përpunuese”
Qartësia e Premtimit
📊 Vlerësimi: (5/5)
 Premtimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë, duke theksuar që investitorët nga diaspora do të kenë prioritet në sektorët e industrisë nxjerrëse dhe përpunuese të lëndëve minerare. Ky angazhim bazohet në ndryshimet ligjore që do të mundësojnë dhe garantojnë përfshirjen e diasporës në këto sektorë strategjikë, duke synuar stimulimin e investimeve dhe zhvillimin ekonomik të vendit.
Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore
📊 Vlerësimi: (4.6/5)
Aktualisht, sektori i industrisë nxjerrëse dhe përpunuese ka mundësi të mëdha zhvillimi, por përballet me disa sfida të rëndësishme:
🔹 Përdorimi i teknologjisë së vjetër: Industria nxjerrëse dhe përpunuese shpesh përdor teknologji të vjetra, që e bëjnë procesin joefikas dhe të dëmshëm për mjedisin.
🔹 Mungesa e kapitalit të nevojshëm: Shumë kompani kanë nevojë për investime të reja për të modernizuar kapacitetet dhe për të shtuar prodhimin.
🔹 Mungesa e menaxhimit efikas: Menaxhimi i burimeve natyrore shpesh është i ngadaltë dhe i paorganizuar, çka e bën këtë sektor të vështirë për të arritur potencialin e tij të plotë.
Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit
📊 Vlerësimi: (4.7/5)
Për realizimin e këtij premtimi, duhen ndërmarrë disa hapa kyç:
🔹 Ndryshimet ligjore dhe fiskale: Krijimi i një kuadri ligjor dhe fiskal që t’i mundësojë investitorëve të diasporës të kenë akses në lehtësira tatimore dhe subvencione.
🔹 Incentiva për investitorët e diasporës: Duhet të krijohen stimuj për diasporën, si ulje taksash, ndihmë për investime në teknologji të reja dhe mundësi të tjera që do të rrisin tërheqjen e investitorëve.
🔹 Përmirësimi i infrastrukturës: Infrastruktura e nevojshme për zhvillimin e industrisë nxjerrëse dhe përpunuese duhet të modernizohet për të mbështetur investimet e reja dhe zhvillimin e industrisë.
🔹 Trajnimi dhe zhvillimi i fuqisë punëtore: Diaspora mund të sjellë ekspertizë dhe trajnime për fuqinë punëtore vendase, duke siguruar rritje të aftësive dhe përmirësim të cilësisë së punës.
Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit
📊 Vlerësimi: (4.3/5)
Për realizimin e këtij premtimi do të nevojiten investime të konsiderueshme në ndryshimet ligjore dhe infrastrukturën e nevojshme.
🔹 Kostoja e parashikuar:
    • Ndryshimet ligjore dhe mbështetje për investitorët: 10 – 15 milionë euro.
    • Investimet në infrastrukturë dhe teknologji: 50 – 80 milionë euro.
    • Programet e trajnimit dhe zhvillimit të fuqisë punëtore: 5 – 10 milionë euro.
      🔹 Burimi i Financimit: Buxheti i Shtetit, investime nga sektori privat, fonde ndërkombëtare dhe mundësi mbështetjeje nga donatorë të huaj.
Ndikimi Ekonomik dhe Social
📊 Vlerësimi: (5/5)
Ky premtim ka mundësi të sjellë një ndikim të madh ekonomik dhe social:
🔹 Përfitimet ekonomike
    • Rritja e investimeve të huaja direkte nga diaspora do të kontribuoni në zhvillimin e industrisë dhe krijimin e mundësive të reja pune.
    • Modernizimi i industrisë nxjerrëse dhe përpunuese mund të sjellë rritjen e eksporteve dhe diversifikimin e prodhimit.
    • Zvogëlimi i varësisë nga importet dhe rritja e prodhimit vendas do të forcojë ekonominë kombëtare.
      🔹 Përfitimet sociale
    • Krijimi i vendeve të reja të punës dhe mundësi për zhvillim profesional për fuqinë punëtore vendase.
    • Përfshirja e diasporës në zhvillimin ekonomik të vendit do të forcojë lidhjet e diasporës me Shqipërinë dhe do të ndihmojë në ruajtjen e identitetit kombëtar.
Afati i Zbatimit
📊 Vlerësimi: (4.5/5)
Ky premtim mund të realizohet në një periudhë të mesme, përmes një sërë hapash që do të kërkojnë kohë për të krijuar kuadrin ligjor dhe për të realizuar investimet.
🔹 Afatet:
Faza 1 (2025-2026): Ndryshimet ligjore dhe krijimi i kuadrit fiskal për mbështetje të investitorëve nga diaspora.
Faza 2 (2026-2027): Përshtatja e infrastrukturës dhe realizimi i investimeve të nevojshme për përpunimin e lëndëve minerale.
Faza 3 (2027-2028): Realizimi i projekteve të para dhe monitorimi i efekteve të investimeve nga diaspora.
Faza 4 (2028-2029): Zhvillimi dhe rritja e sektorëve të industrisë nxjerrëse dhe përpunuese.
Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.6/5
Kategori
Vlerësim
Simboli
Qartësia e Premtimit
5.0
Situata Aktuale
4.6
⚠️
Masat për Zbatimin
4.7
Kostoja dhe Financimi
4.3
⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social
5.0
Afati i Zbatimit
4.5
Ky premtim ka potencial të madh për të sjellë zhvillim të qëndrueshëm në sektorët e industrisë nxjerrëse dhe përpunuese. Investimet e diasporës do të kontribuojnë në modernizimin e sektorëve të rëndësishëm dhe krijimin e mundësive të reja ekonomike dhe sociale.Për realizimin e këtij premtimi, do të nevojiten ndryshime ligjore, mbështetje për investitorët dhe një angazhim të madh për përmirësimin e infrastrukturës dhe teknologjisë.
Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit për “Transformimin e Shqipërisë në Qendër të Inovacionit AI në Evropën Juglindore”
  1. Qartësia e Premtimit
📊 Vlerësimi: (5/5)
 Premtimi është i qartë dhe konkret, duke paraqitur një vizion të fuqishëm për zhvillimin e Shqipërisë si qendër rajonale për inovacionin në fushën e Inteligjencës Artificiale (AI). Krijimi i katër akademive teknologjike në qytete të ndryshme të Shqipërisë është një masë konkrete për të zhvilluar këtë sektor, duke mundësuar që Shqipëria të pozicionohet si lider në rajon në këtë fushë të avancuar teknologjike.
  1. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore
📊 Vlerësimi. (3.5/5)
 Aktualisht, Shqipëria është pas në zhvillimin e teknologjisë dhe aplikimeve të AI në krahasim me shumë shtete të tjera të Evropës, si dhe nuk ka një infrastrukturë të mjaftueshme për zhvillimin e profesionistëve të kualifikuar në këtë fushë. Edhe pse ka pasur hapa të vegjël në zhvillimin e sektorit të teknologjisë, nevojitet një investim shumë më i madh dhe një angazhim i gjerë për të krijuar mundësi dhe resurse për zhvillimin e AI.
Dështimi për të investuar në këtë fushë mund të ketë pasoja afatgjata për konkurrueshmërinë e Shqipërisë në tregun global.
🔹 Problemet kryesore
  • Mungesa e infrastrukturës dhe mjetet financiare për zhvillimin e AI.
  • Nevoja për shkollim të thelluar dhe trajnime të veçanta për profesionistët që do të udhëhoqnin zhvillimin e AI.
  • Konkurrenca nga shtetet e tjera të zhvilluara që kanë tashmë një pozitë të konsoliduar në fushën e AI.
  1. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit
📊 Vlerësimi. (4.7/5)
 Për realizimin e këtij propozimi, janë të nevojshme disa hapa të qartë dhe strategjikë.
🔹 Krijimi i Akademive Teknologjike. Akademitë do të duhet të ofrojnë kurrikula të përditësuara dhe të orientuara drejt nevojave të tregut global për AI, si dhe të ofrojnë mundësi trajnimi për profesionistët e rinj. Do të jetë e rëndësishme që këto akademi të ofrojnë mundësi për bashkëpunim me kompani ndërkombëtare dhe të krijojnë një ekosistem inovativ.
🔹 Investime në Infrastrukturën Teknologjike. Do të nevojiten investime për të krijuar laboratorë dhe qendra kërkimore që të mbështesin zhvillimin e AI. Ky investim mund të vijë nga burime të ndryshme financiare, përfshirë buxhetin e shtetit, investitorët e huaj dhe partneritete ndërkombëtare.
🔹 Përforcimi i Bashkëpunimit ndërkombëtar. Shqipëria do të duhet të krijojë partneritete me universitetet dhe kompanitë më të mëdha ndërkombëtare të AI, për të siguruar transfertën e dijes dhe njohurive.
  1. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit
📊 Vlerësimi. (4.2/5)
 Kostoja e këtij propozimi do të jetë mjaft e lartë, për shkak të investimeve në krijimin e akademive dhe zhvillimin e infrastrukturës kërkimore. Kjo mund të kërkojë një financim të rëndësishëm nga buxheti i shtetit, donatorë të huaj dhe partnerë të tjerë ndërkombëtarë.
🔹 Kostoja e parashikuar për një vit
Masa
Kosto (milionë euro)
Burimi i Financimit
Krijimi i Akademive Teknologjike
10 – 15
Buxheti i Shtetit, BE, Investitorë Privatë
Investime në Infrastrukturën Teknologjike
15 – 25
Buxheti i Shtetit, Investitorë, Donatorë Ndërkombëtarë
Partneritete dhe Bashkëpunime
5 – 7
Buxheti i Shtetit, BE, Partnerë Ndërkombëtarë
TOTAL (për 1 vit)
30 – 45
Buxheti i Shtetit, Donatorë
Rreziku. Financimi mund të jetë një sfidë, pasi kërkon burime të konsiderueshme dhe bashkëpunime ndërkombëtare që mund të mos jenë gjithmonë të lehta për t’u siguruar.
  1. Ndikimi Ekonomik dhe Social
📊 Vlerësimi. (4.8/5)
 Ky propozim mund të ketë një ndikim të madh në ekonominë shqiptare, duke krijuar mundësi të reja për zhvillimin e sektorit të teknologjisë dhe krijimin e vendeve të reja të punës. Po ashtu, mund të kontribuoni në përmirësimin e infrastrukturës kërkimore dhe zhvillimin e një ekosistemi inovativ që do të tërheqë investime të huaja.
🔹 Përfitimet sociale dhe ekonomike
  • Rritja e mundësive për punësim në sektorin e teknologjisë dhe AI.
  • Zhvillimi i një sektori të ri dhe dinamik të industrisë teknologjike në Shqipëri.
  • Forcimi i pozicionit të Shqipërisë në tregun global të inovacionit dhe teknologjisë.
  1. Afati i Zbatimit
📊 Vlerësimi. (4.5/5)
 Ky propozim do të kërkojë një periudhë të gjatë implementimi, pasi zhvillimi i akademive dhe krijimi i infrastrukturës kërkon kohë dhe angazhim të vazhdueshëm. Zbatimi i këtij plani mund të fillojë me krijimin e partneriteteve dhe zhvillimin e infrastrukturës, duke vijuar me hapjen e akademive dhe përforcimin e bashkëpunimeve ndërkombëtare.
🔹 Afatet.
Faza
Periudha
Aktivitetet kryesore
Faza 1
2025 – 2026
Krijimi i akademive dhe partneriteteve ndërkombëtare
Faza 2
2026 – 2027
Investime në infrastrukturë dhe përgatitja e kurseve të avancuara
Faza 3
2027 – 2028
Aktivizimi i akademive dhe fillimi i përhapjes së teknologjisë AI
Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit. 4.5/5
Kategori
Vlerësim
Simboli
Qartësia e Premtimit
5.0
Situata Aktuale
3.5
⚠️
Masat për Zbatimin
4.7
Kostoja dhe Financimi
4.2
⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social
4.8
Afati i Zbatimit
4.5
Transformimi i Shqipërisë në qendër të inovacionit AI është një hap i guximshëm dhe i nevojshëm për zhvillimin e sektorit të teknologjisë në vend.Ky premtim ka potencial të madh për të kontribuar në rritjen e konkurrencës ndërkombëtare dhe për të krijuar mundësi të reja për profesionistët dhe sipërmarrësit shqiptarë.Megjithatë, do të jetë e nevojshme një mbështetje e konsiderueshme financiare dhe një angazhim i madh nga shteti dhe partnerët ndërkombëtarë për ta realizuar këtë objektiv

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Lidhja e Kërkimit Akademik me Aplikime Komerciale”

Qartësia e Premtimit
📊 Vlerësimi: (4.5/5)

Premtimi është i qartë dhe ka një qëllim të drejtpërdrejtë. forcimin e lidhjes midis kërkimit akademik dhe aplikimeve komerciale përmes pozicioneve PhD dhe mbështetjes për startup-et.

Ky propozim synon të krijojë një urë midis universiteteve dhe sektorit privat, që mund të ndihmojë në transferimin e dijes dhe teknologjisë, duke e lidhur kërkimin me nevojat e tregut. Kjo do të mundësojë që rezultatet e kërkimit të aplikohen në mënyrë konkrete për zhvillimin ekonomik dhe krijimin e mundësive për inovacion dhe sipërmarrje.

Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore
📊 Vlerësimi. (3.8/5)

Aktualisht, lidhja midis kërkimit akademik dhe industrisë është shumë e dobët në Shqipëri. Universitetet shpesh nuk janë të lidhura ngushtë me nevojat e tregut dhe të sektorëve privatë, dhe shumë herë rezultatet e kërkimit nuk përdoren për zhvillimin e industrive dhe sipërmarrjeve.

Ka një mungesë të mekanizmave të strukturur për integrimin e dijes akademike në sektorët ekonomikë.

Gjithashtu, kërkesat për pozita PhD dhe mbështetje për startup-et mund të hasin në pengesa administrative dhe financiare.

🔹 Problemet e mundshme

  • Mungesa e bashkëpunimit. Universitetet dhe bizneset shpesh kanë vizione dhe prioritetet të ndryshme që e bëjnë të vështirë krijimin e lidhjeve të qëndrueshme.
  • Resurset e kufizuara. Financimi dhe mbështetja për startup-et dhe pozitat PhD mund të jenë të pamjaftueshme për të realizuar këtë nismë.
  • Përgatitja e fuqisë punëtore. Disa sektorë mund të kenë nevojë për trajnime dhe përgatitje të mëtejshme për të aplikuar rezultatet e kërkimit.

Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit
📊 Vlerësimi. (4.6/5)

Për realizimin e këtij propozimi, disa hapa të rëndësishëm duhet të ndërmerren.

🔹 Krijimi i strukturave mbështetëse. Duhet të krijohet një sistem për mbështetje të vazhdueshme të startup-eve dhe pozicionet PhD për të siguruar se rezultatet e kërkimit akademik përdoren dhe aplikohen në industri.

🔹 Bashkëpunimi midis universiteteve dhe industrisë. Universitetet duhet të angazhohen në partneritete me sektorin privat për të zhvilluar aplikime konkrete të kërkimit. Kjo mund të përfshijë themelimin e grupeve të përbashkëta të punës dhe mentorat për start-up-et.

🔹 Financimi dhe resurset. Do të jetë e nevojshme që të sigurohen burime financiare dhe mbështetje për të krijuar mundësi për pozitat PhD dhe për zhvillimin e startup-eve që përdorin kërkimin akademik.

Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit
📊 Vlerësimi. (4.2/5)

🔹 Kosto totale e parashikuar për realizimin e nismës

Masa Kosto vjetore (milionë euro) Burimi i Financimit
Krijimi i strukturave mbështetëse dhe pozita PhD 5 – 10 Buxheti i Shtetit, donatorë ndërkombëtarë
Mbështetje për startup-et dhe zhvillimin e aplikimeve 10 – 20 Buxheti i Shtetit, fonde private, BE, organizata ndërkombëtare
TOTAL (për 1 vit) 15 – 30

🔹 Burimet e mundshme financimi

Ky projekt mund të mbështetet nga buxheti i shtetit, fonde të BE-së, dhe investime nga sektorë të ndryshëm të privatit. Fonde shtesë mund të sigurohen nga donatorët ndërkombëtarë, si dhe organizatat që mbështesin zhvillimin e kërkimit dhe inovacionit.

⚠️ Rrezik. Shpenzimet mund të jenë të larta dhe nëse burimet financiare janë të pamjaftueshme, ky projekt mund të hasë vështirësi në implementim. Gjithashtu, mungesa e angazhimit nga sektori privat mund të pengojë zhvillimin e këtij propozimi.

Ndikimi Ekonomik dhe Social
📊 Vlerësimi. (4.4/5)

🔹 Ndikime pozitive

  • Ky propozim mund të nxisë zhvillimin e start-up-eve dhe të rrisë inovacionin në Shqipëri, duke kontribuar në krijimin e mundësive për punësim dhe rritjen e konkurrueshmërisë së ekonomisë.
  • Krijimi i një lidhje të ngushtë midis kërkimit akademik dhe industrisë mund të sjellë përmirësime në cilësinë e produkteve dhe shërbimeve të zhvilluara nga startup-et.
  • Rritja e bashkëpunimit midis universiteteve dhe sektorit privat do të mundësojë një integrim më të madh të dijes në proceset ekonomike.

🔹 Rreziqe të mundshme

  • Krijimi i një ekosistemi të qëndrueshëm për lidhjen akademike dhe komerciale mund të jetë sfidues për shkak të mungesës së një infrastrukture të qëndrueshme dhe mbështetjeve financiare.
  • Vështirësitë në rritjen e ndërgjegjësimit të sektorit privat dhe mungesa e interesit nga kompanitë e mëdha mund të pengojnë zbatimin efektiv të këtij propozimi.

Afati i Zbatimit
📊 Vlerësimi. (4.0/5)

🔹 Fazat e zbatimit të premtimit.

Faza Periudha Veprimet kryesore
Faza 1 2025 – 2026 Krijimi i strukturave mbështetëse dhe pozita PhD, nxitja e bashkëpunimit midis universiteteve dhe industrisë
Faza 2 2026 – 2027 Aktivizimi i mbështetjes për startup-et dhe zhvillimi i aplikimeve komerciale të kërkimit
Faza 3 2027 – 2028 Monitorimi dhe rregullimi i sistemeve për të siguruar mbështetje të vazhdueshme dhe efikasitetin e programit

🔹 Sfida kryesore. Sigurimi i një bashkëpunimi të qëndrueshëm dhe të frytshëm midis kërkimit akademik dhe sektorit privat, si dhe krijimi i një infrastrukture mbështetëse të qëndrueshme dhe financimi i këtij propozimi.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit. 4.3/5

Kategori Vlerësim Simboli
Qartësia e Premtimit 4.5
Situata Aktuale 3.8 ⚠️
Masat për Zbatimin 4.6
Kostoja dhe Financimi 4.2 ⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social 4.4
Afati i Zbatimit 4.0 ⚠️

Lidhja e kërkimit akademik me aplikimet komerciale ka potencialin të forcojë lidhjet midis universiteteve dhe industrisë, duke nxitje inovacionin dhe zhvillimin e biznesit.
Megjithatë, për të realizuar këtë propozim është e domosdoshme një mbështetje e qëndrueshme financiare dhe krijimi i një infrastrukture të qëndrueshme.
Pavarësisht mundësive pozitive, mund të hasen pengesa në zbatimin efektiv të këtij plani, për shkak të mungesës së burimeve dhe angazhimit të sektorit privat.

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Transformimi i Bregdetit Shqiptar në Destinacion të Nomadëve Dixhitalë”
Qartësia e Premtimit ✅📊 Vlerësimi: (4/5)
Premtimi është i qartë dhe fokusohet në shfrytëzimin e potencialit të bregdetit shqiptar për tërheqjen e nomadëve dixhitalë. Ky është një propozim i drejtpërdrejtë dhe me mundësi zhvillimi të shpejtë, duke shfrytëzuar burimet natyrore dhe kushtet klimatike të bregdetit shqiptar për të krijuar një ambient tërheqës për punë dhe jetesë. I gjithë propozimi është i mbështetur në një ide inovative që përputhet me trendet e aktuale të punës dhe turizmit.
Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️📊 Vlerësimi: (3/5)
Aktualisht, Shqipëria ka një potencial të konsiderueshëm për të tërhequr turistë dhe nomadë dixhitalë, por ka disa probleme dhe pengesa që mund të ndikojnë në realizimin e këtij propozimi:
🔹 Infrastruktura dhe shërbimet: Shqipëria ka një infrastrukturë që është ende në zhvillim, veçanërisht në disa pjesë të bregdetit, ku mund të ketë mungesë të shërbimeve të nevojshme për nomadët dixhitalë, si internet i shpejtë, ambiente pune dhe mundësi për një jetë të përshtatshme.
🔹 Përvojat e mëparshme dhe sfidat: Turizmi në Shqipëri ka pësuar zhvillime të shpejta në vitet e fundit, por ende ka mungesa në menaxhimin e turizmit, ofrimin e shërbimeve cilësore dhe organizimin e aktiviteteve për turistët. Dështimet e mëparshme në zhvillimin e destinacioneve të tjera turistikë mund të nënkuptojnë rrezikun e mos realizimit të qëndrueshëm të këtij propozimi.
🔹 Problemet ligjore dhe administrative: Mungesa e një kornize të përshtatshme ligjore dhe administrative për të mbështetur nomadët dixhitalë mund të jetë një pengesë për zhvillimin e këtij sektori.
Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅📊 Vlerësimi: (4/5)
Për të realizuar këtë nismë, disa hapa të nevojshëm janë:
🔹 Përmirësimi i infrastrukturës dhe shërbimeve
Një nga masat kryesore do të ishte përmirësimi i infrastrukturës, si ndërtimi i hapësirave të përshtatshme për punë, përmirësimi i shërbimeve të internetit dhe rritja e kapaciteteve të transportit dhe akomodimit për të mbështetur nomadët dixhitalë. Duhet të sigurohet që çdo zonë e zgjedhur për këtë qëllim të ketë shërbime cilësore dhe të përshtatshme për nevojat e këtij segmenti të turistëve.
🔹 Zhvillimi i një kornize ligjore dhe fiskale
Një tjetër hap i rëndësishëm do të ishte zhvillimi i një kornize ligjore që ofron mundësi të favorshme për nomadët dixhitalë, duke ofruar lehtësira për vizat, taksat dhe procedurat ligjore që i bëjnë tërheqës vendin për punë dhe jetesë.
🔹 Promovimi i destinacioneve dhe marketingu
Shqipëria duhet të krijojë një fushatë të gjerë marketingu për të promovuar bregdetin shqiptar si një destinacion tërheqës për nomadët dixhitalë. Pjesë e kësaj do të ishte bashkëpunimi me platforma ndërkombëtare dhe grupe të nomadëve dixhitalë që mund të nxisin njohjen e mundësive që ofron vendi.
Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️📊 Vlerësimi: (3.5/5)
🔹 Kosto totale e parashikuar për realizimin e nismës:
Masa
Kosto vjetore (milionë euro)
Burimi i Financimit
Përmirësimi i infrastrukturës
5 – 10
Buxheti i Shtetit / Investime Private
Zhvillimi i shërbimeve dhe hapësirave të punës
3 – 6
Buxheti i Shtetit / Sektori Privat
Marketingu dhe promovimi i destinacioneve
2 – 4
Buxheti i Shtetit / Donatorë
Krijimi i kornizës ligjore dhe administratës
1 – 2
Buxheti i Shtetit
TOTAL (për 1 vit)
11 – 22
Buxheti i Shtetit / Investitorë / Donatorë
🔹 Burimet e mundshme financimiBurimet financiare mund të sigurohen nga buxheti i shtetit, investitorë të huaj dhe të brendshëm, si dhe donatorë që mbështesin zhvillimin e turizmit dhe inovacionit. Investitorët mund të jenë të interesuar për ndihmë financiare në zhvillimin e infrastrukturës dhe shërbimeve që janë të nevojshme për këtë iniciativë.
RrezikRreziku më i madh është që investimet mund të mos kenë kthim të shpejtë dhe të qëndrueshëm, pasi infrastruktura dhe shërbimet do të kërkojnë kohë për t’u zhvilluar dhe për t’u bërë tërheqëse për nomadët dixhitalë. Po ashtu, mospërshtatja e mundësive ligjore dhe administrative mund të pengojë zhvillimin afatgjatë të këtij sektori.
Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅📊 Vlerësimi: (4.5/5)
🔹 Ndikime pozitiveKy projekt mund të sjellë rritje të turizmit dhe të krijojë mundësi të reja për punësim në sektorët e shërbimeve dhe teknologjisë së informacionit. Po ashtu, rritja e numrit të nomadëve dixhitalë mund të kontribuoni në shpërndarjen e ideve inovative dhe mund të tërheqë investime të huaja, duke përmirësuar pozicionin e Shqipërisë në tregun ndërkombëtar. Kjo mund të kontribuoni në rritjen e konkurrueshmërisë dhe diversifikimin e ekonomisë shqiptare.
🔹 Rreziqe të mundshmeNëse nuk arrihet një balancë e mirë midis zhvillimit të infrastrukturës dhe menaxhimit të turizmit, mund të ketë ndikime negative në mjedis dhe shërbimet lokale, duke përfshirë çështje të mbingarkesës në disa destinacione. Për më tepër, mund të lindin tensione sociale në zonat ku po zhvillohet ky fenomen.
Afati i Zbatimit ⚠️📊 Vlerësimi: (3.5/5)
🔹 Fazat e zbatimit të premtimit
Faza
Periudha
Veprimet kryesore
Faza 1
2025-2026
Vlerësimi i mundësive dhe zhvillimi i kornizës ligjore dhe infrastruktures
Faza 2
2026-2027
Implementimi i shërbimeve dhe hapësirave të punës për nomadët dixhitalë
Faza 3
2027-2028
Promovimi dhe menaxhimi i turizmit dhe rritja e numrit të vizitorëve
🔹 Sfida kryesoreNjë sfidë kryesore do të jetë koordinimi i burimeve dhe zhvillimi i infrastrukturës në kohë të duhur për të mbështetur rritjen e numrit të nomadëve dixhitalë. Kjo kërkon përpjekje të koordinuara ndërmjet institucioneve qeveritare dhe sektori privat.
📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 3.9/5
Kategoria
Vlerësim
Simboli
Qartësia e Premtimit
4
Situata Aktuale
3
⚠️
Masat për Zbatimin
4
Kostoja dhe Financimi
3.5
⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social
4.5
Afati i Zbatimit
3.5
⚠️
Transformimi i bregdetit shqiptar në një destinacion për nomadët dixhitalë ka potencial të madh për të sjellë rritje të turizmit dhe zhvillim ekonomik.Megjithatë, ka disa sfida që lidhen me infrastrukturën dhe menaxhimin e shërbimeve, si dhe me nevojën për një kornizë ligjore dhe fiskale të përshtatshme.Përdorimi i burimeve financiare dhe koordinimi i politikave janë thelbësore për suksesin afatgjatë të këtij projekti
Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Krijimin e Fondeve të Reja të Kapitalit të Sipërmarrjes (VC Funds)”
Qartësia e Premtimit ✅📊 Vlerësimi: (4.5/5)
Premtimi është i qartë dhe synon krijimin e fondeve të kapitalit të sipërmarrjes, të cilat do të mbështesin startup-et me potencial të lartë rritjeje. Ky është një hap i rëndësishëm për të inkurajuar sipërmarrësit dhe për të krijuar mundësi financimi për ata që duan të zhvillojnë projekte inovative dhe me potencial të madh. Kjo mund të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në zhvillimin e ekonomisë dhe krijimin e mundësive të reja për punësim.
Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️📊 Vlerësimi: (3.5/5)
Në Shqipëri, sipërmarrësit shpesh përballen me vështirësi të mëdha në gjetjen e burimeve financiare për të realizuar idetë e tyre inovative. Bankat janë të kujdesshme në dhënien e huave për start-up-et, pasi ato konsiderohen si një investim me rrezik të lartë. Dështimet e mëparshme në mbështetje të projekteve të ngjashme janë një tregues i mundshëm i pengesave që mund të ndodhin në krijimin dhe menaxhimin e këtyre fondeve. Disa fonde të mëparshme kanë hasur në vështirësi për shkak të mungesës së burimeve dhe paaftësisë për të identifikuar sipërmarrës të besueshëm dhe projekte të suksesshme.
🔹 Problemet e mundshme:
  • Mungesa e burimeve të mjaftueshme financiare për të mbështetur startup-et me potencial të lartë rritjeje.
  • Vështirësitë në identifikimin e projekteve me potencial të lartë dhe menaxhimin e rrezikut.
  • Dështimi i mundshëm për të ofruar mbështetje adekuate për startup-et gjatë fazës kritike të zhvillimit.
Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅📊 Vlerësimi: (4/5)
Për të realizuar këtë projekt, disa hapa të nevojshëm janë:
🔹 Krijimi i fondeve dhe strukturës ligjorePër të krijuar fonde të suksesshme të kapitalit të sipërmarrjes, duhet të krijohet një kuadër ligjor që mbështet investitorët dhe startup-et. Ky kuadër duhet të përfshijë përfitime fiskale dhe mbrojtje ligjore për investitorët që vendosin në startup-et me rrezik të lartë. Më tej, duhet të sigurohet transparenca në procesin e ndarjes së fondeve dhe monitorimi i përdorimit të tyre.
🔹 Vlerësimi i projekteveDuhet një mekanizëm efikas për vlerësimin e projekteve të startup-eve për të identifikuar ata që kanë potencial të lartë për sukses. Ky proces duhet të jetë i bazuar në analiza të thella të tregut dhe rrezikut të investimit. Dështimet e mëparshme kanë ndodhur për shkak të vlerësimeve të pasakta të projekteve dhe mungesës së njohurive të duhura për të identifikuar idetë me potencial.
🔹 Mbështetje financiare dhe administrimi i fondeve:Për të krijuar këto fonde dhe për t’i mbështetur startup-et, mund të kërkohen investime nga sektorët publik dhe privat. Pjesëmarrja e institucioneve financiare dhe bankave mund të jetë e nevojshme për të siguruar burimet për këto fonde. Gjithashtu, mund të kërkohet një mbështetje ndërkombëtare përmes granteve dhe investimeve të huaja.
Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️📊 Vlerësimi: (3.5/5)
🔹 Kosto totale e parashikuar për realizimin e nismës:
Masa
Kosto vjetore (milionë euro)
Burimi i Financimit
Krijimi i fondeve të kapitalit të sipërmarrjes
10 – 20
Buxheti i Shtetit / Investime Private / Donatorë
Vlerësimi dhe mbështetje për startup-et
3 – 5
Buxheti i Shtetit / Sektori Privat
Administrimi i fondeve dhe monitorimi
2 – 4
Buxheti i Shtetit / Bankat / Investitorët
TOTAL (për 1 vit)
15 – 30
Buxheti i Shtetit / Investitorë / Bankat
🔹 Burimet e mundshme financimiBurimet financiare mund të sigurohen nga buxheti i shtetit, investitorë të huaj dhe të brendshëm, si dhe institucione financiare si banka dhe fondet ndërkombëtare. Kjo mund të kërkojë përpjekje të koordinuara për të mobilizuar burime dhe për të siguruar që fondet janë të qëndrueshme dhe të mbështesin sipërmarrësit për një periudhë të gjatë.
RrezikRreziku i dështimit të këtyre fondeve është i lartë për shkak të natyrës së pasigurt të startup-eve. Kjo mund të ndodhi për shkak të vlerësimeve të pasakta të projekteve, mundësive të kufizuara për të mbështetur startup-et, dhe menaxhimit të dobët të fondeve.
Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅📊 Vlerësimi: (4.5/5)
🔹 Ndikime pozitiveKrijimi i këtyre fondeve mund të kontribuoni në rritjen e inovacionit dhe zhvillimin e industrive të reja, veçanërisht ato të teknologjisë dhe bizneset e larta. Do të mundësohet krijimi i mundësive për punësim dhe do të përmirësohet konkurrueshmëria e ekonomisë shqiptare. Gjithashtu, mund të kontribuoni në zhvillimin e një infrastrukture financiare më të fortë për sipërmarrësit.
🔹 Rreziqe të mundshmeNëse fondet nuk janë menaxhuar si duhet, ato mund të krijojnë presion të panevojshëm mbi ekonominë, duke çuar në një shpërndarje të pasaktë të burimeve financiare dhe duke minuar besimin në kapitalin e sipërmarrjes. Kjo mund të çojë në humbjen e mundësive dhe të shpenzohen burime të panevojshme për projekte që dështojnë.
Afati i Zbatimit ⚠️📊 Vlerësimi: (3.5/5)
🔹 Fazat e zbatimit të premtimit:
Faza
Periudha
Veprimet kryesore
Faza 1
2025-2026
Krijimi i strukturës ligjore dhe zhvillimi i fondeve
Faza 2
2026-2027
Fillimi i mbështetjes për startup-et dhe zhvillimi i vlerësimeve
Faza 3
2027-2028
Monitorimi dhe vlerësimi i efikasitetit të fondeve
🔹 Sfida kryesore:Krijimi i fondeve të kapitalit të sipërmarrjes do të kërkojë një mbështetje të vazhdueshme dhe një mekanizëm të mirë-organizuar të menaxhimit. Një rrezik i madh është që mund të krijohen ndërhyrje të tepërta nga qeveria, që mund të dëmtojnë efikasitetin e fondeve dhe menaxhimin e tyre.
📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5
Kategoria
Vlerësim
Simboli
Qartësia e Premtimit
4.5
Situata Aktuale
3.5
⚠️
Masat për Zbatimin
4
Kostoja dhe Financimi
3.5
⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social
4.5
Afati i Zbatimit
3.5
⚠️
Krijimi i fondeve të reja të kapitalit të sipërmarrjes është një nismë shumë e rëndësishme për mbështetje të sipërmarrësve dhe për të nxitur inovacionin. Megjithatë, ka rreziqe që lidhen me menaxhimin e fondeve dhe identifikimin e startup-eve me potencial të lartë rritjeje.Ky premtim kërkon mbështetje të gjerë nga sektori publik dhe privat për të qenë i suksesshëm.
Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Platformën e Bashkëpunimit Shtet-Privat dhe Universitetet”
Qartësia e Premtimit ✅📊 Vlerësimi: (4.5/5)
Premtimi është i qartë dhe synon krijimin e një platforme që bashkëpunon me shtetin, sektorin privat dhe universitetet për të përshtatur kurrikulat dhe ofruar një fuqisë punëtore të kualifikuar që është e lidhur ngushtë me nevojat e tregut të punës. Ky bashkëpunim mund të adresojë mungesën e aftësive të kërkuara nga industria dhe mund të ndihmojë në zhvillimin e një fuqie punëtore që është më konkurruese në treg.
Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️📊 Vlerësimi: (3.5/5)
Në Shqipëri, ka pasur disa përpjekje për të lidhur arsimin dhe industrinë, por ato kanë hasur shpesh në vështirësi si mungesa e komunikimit të efektshëm midis universiteteve dhe kompanive, mungesa e burimeve dhe mbështetjes nga shteti, si dhe mosarritja e përputhshmërisë të plotë mes asaj që ofron arsimi dhe kërkesave të tregut të punës. Për këtë arsye, edhe pse ideja është e mirë, përpjekjet e mëparshme kanë treguar që realizimi i këtij bashkëpunimi mund të jetë i vështirë pa një mbështetje më të strukturuar dhe më të fokusuar.
🔹 Problemet e mundshme:
  • Mungesa e një mekanizmi të fortë koordinimi ndërmjet palëve të interesuara.
  • Kufizimet financiare për të mbështetur këtë bashkëpunim dhe zhvillimin e platformës.
  • Mungesa e motivimit të mjaftueshëm nga sektori privat për të investuar në këtë lloj bashkëpunimi.
Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅📊 Vlerësimi: (4/5)
Për të realizuar këtë projekt, disa hapa të nevojshëm janë:
🔹 Krijimi i platformës dhe strukturës ligjorePër të mundësuar një bashkëpunim efektiv, duhet krijuar një strukturë të qartë ligjore dhe administrative që të mundësojë partneritetin midis sektorit privat, shtetit dhe universiteteve. Ky mekanizëm duhet të përfshijë një rol aktiv nga autoritetet për të mbështetur dhe lehtësuar koordinimin dhe bashkëpunimin midis palëve të interesuara.
🔹 Përshtatja e kurrikulave:Universitetet dhe institucionet arsimore duhet të punojnë ngushtë me sektorin privat për të siguruar që kurrikulat e ofruara janë të përditësuara dhe të përputhshme me kërkesat e tregut të punës. Ky proces mund të kërkojë mundësi financimi për trajnimin e profesorëve dhe zhvillimin e materialeve të reja mësimore.
🔹 Mbështetje financiare dhe burime:Kjo nismë do të kërkojë burime financiare dhe një model të qëndrueshëm të financimit, që mund të përfshijë fonde nga qeveria, investime nga sektori privat, dhe mundësi për grante ndërkombëtare.
Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️📊 Vlerësimi: (3.5/5)
🔹 Kosto totale e parashikuar për realizimin e nismës:
Masa
Kosto vjetore (milionë euro)
Burimi i Financimit
Krijimi i platformës dhe strukturës ligjore
2 – 5
Buxheti i Shtetit
Përshtatja e kurrikulave dhe trajnimi
3 – 6
Buxheti i Shtetit / Sektori Privat
Mbështetje për menaxhimin e platformës
1 – 2
Buxheti i Shtetit / Donatorë
TOTAL (për 1 vit)
6 – 13
Buxheti i Shtetit
🔹 Burimet e mundshme financimi:Financimi mund të vijë nga buxheti i shtetit, por gjithashtu mund të përfshijë mbështetje nga sektori privat, organizata ndërkombëtare dhe grante nga institucione arsimore dhe kërkimore. Ky projekt mund të ketë nevojë për investime të shumta për t’u bërë funksional dhe të suksesshëm.
Rrezik:Kostoja e lartë për zhvillimin dhe menaxhimin e platformës mund të jetë një pengesë, duke krijuar mundësinë që burimet financiare të mos mjaftojnë për t’u realizuar çdo objektiv. Po ashtu, mund të ketë vështirësi në mobilizimin e sektorit privat për të kontribuar në këtë bashkëpunim.
Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅📊 Vlerësimi: (4/5)
🔹 Ndikime pozitive:Ky program mund të kontribuojë në përmirësimin e cilësisë së arsimit dhe trajnimit, duke i dhënë mundësi studentëve për të zhvilluar aftësitë që kërkohen në tregun e punës. Ky bashkëpunim mund të forcojë lidhjet midis arsimit dhe industrisë, duke e bërë më të mundur që të rinjtë të integrohen më lehtë në tregun e punës dhe të kontribuojnë në zhvillimin e ekonomisë.
🔹 Rreziqe të mundshme:Mungesa e përgatitjes dhe koordinimit efektiv mund të çojë në dështimin e implementimit të këtyre bashkëpunimeve dhe në një shkëputje të mëtejshme midis kërkesave të tregut dhe aftësive që ofron arsimi.
Afati i Zbatimit ⚠️📊 Vlerësimi: (3.5/5)
🔹 Fazat e zbatimit të premtimit:
Faza
Periudha
Veprimet kryesore
Faza 1
2025-2026
Krijimi i platformës dhe struktura ligjore për bashkëpunim
Faza 2
2026-2027
Përshtatja e kurrikulave dhe zhvillimi i trajnimeve për studentët
Faza 3
2027-2028
Monitorimi dhe vlerësimi i efektivitetit të bashkëpunimit
🔹 Sfida kryesore:Sigurimi që platforma të operojë në mënyrë efikase dhe të mbështetet nga të gjitha palët e interesuara. Një bashkëpunim i ngushtë dhe një koordinim i duhur janë të domosdoshëm për të arritur suksesin.
📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5
Kategoria
Vlerësim
Simboli
Qartësia e Premtimit
4.5
Situata Aktuale
3.5
⚠️
Masat për Zbatimin
4
Kostoja dhe Financimi
3.5
⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social
4
Afati i Zbatimit
3.5
⚠️
Krijimi i një platforme bashkëpunimi midis shtetit, sektorit privat dhe universiteteve është një nismë e dobishme që mund të kontribuoni në zhvillimin e fuqisë punëtore dhe rritjen e konkurrueshmërisë së ekonomisë shqiptare.Megjithatë, zbatimi i saj kërkon një investim të konsiderueshëm në strukturën ligjore, mbështetje financiare dhe koordinim të ngushtë ndërmjet palëve të interesuara.Po ashtu, ka rreziqe që ndodhin për shkak të mungesës së burimeve dhe të vështirësive në mobilizimin e sektorit privat.
Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Krijimi i Dy Zonave të Lira Ekonomike”
Qartësia e Premtimit ✅📊 Vlerësimi: (4/5)
Premtimi është i qartë dhe synon të krijojë një mjedis të favorshëm për start-up-et dhe kërkuesit shkencorë duke ofruar zona të lira ekonomike pa taksa, me një partneritet 10% të kapitalit nga shteti për çdo inovacion. Kjo mund të duket si një mundësi për të nxitur zhvillimin e teknologjisë dhe inovacionit. Megjithatë, ky propozim ngre pyetje në lidhje me realitetin e tij dhe mundësitë për t’u realizuar, duke pasur parasysh dështimet e mëparshme të nismave të ngjashme dhe sfidat që kanë dalë gjatë implementimit të politikave të ngjashme në të kaluarën.
Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️📊 Vlerësimi: (3/5)
Në Shqipëri, ka pasur disa përpjekje për të nxitur zhvillimin e zonave ekonomike të lira në të kaluarën, por shumë nga këto janë hasur në vështirësi të mëdha administrative dhe financiare. Krijimi i dy zonave të lira ekonomike, pa taksa, mund të duket një iniciativë premtuese, por në praktikë ka pasur vështirësi në menaxhimin e këtyre projekteve dhe mungesën e burimeve të nevojshme për të mbështetur zhvillimin e qëndrueshëm të industrive të larta dhe start-up-eve.
🔹 Problemet e mundshme:
  • Mungesa e një infrastrukture të nevojshme për zhvillimin e këtyre zonave.
  • Ndërmarrja e një partneriteti 10% nga shteti mund të krijojë një barrë financiare që është e vështirë të menaxhohet në kontekstin e një buxheti të kufizuar.
  • Dështimi i mëparshëm i nismave të tilla, që nuk arritën të ofronin përfitime të qëndrueshme.
Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅📊 Vlerësimi: (4/5)
Për të realizuar këtë propozim, disa hapa duhet të merren në konsideratë:
🔹 Krijimi i Zonave të Lira Ekonomike:Për të krijuar zona të tilla, është e nevojshme një infrastrukturë e përgatitur mirë, përfshirë mbështetje ligjore dhe administrative që do të mundësojë një funksionim të pandërprerë dhe efikas të këtyre zonave. Zhvillimi i një kuadri të qartë ligjor dhe të rregullave për t’u siguruar që start-up-et dhe kërkuesit shkencorë përfitojnë pa vonesa është esencial.
🔹 Partneriteti Shtetëror:Ky partneritet i shtetit me 10% të kapitalit kërkon një plan të detajuar dhe një strategji të qartë financiare për të siguruar që investimi i shtetit të sjellë kthim të mjaftueshëm për të justifikuar përfshirjen e tij.
Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️📊 Vlerësimi: (3.5/5)
🔹 Kosto totale e parashikuar për realizimin e nismës:
Masa
Kosto vjetore (milionë euro)
Burimi i Financimit
Krijimi i infrastrukturës për zonat e lira
10 – 20
Buxheti i Shtetit / Donatorë
Mbështetje për start-up-et dhe kërkuesit shkencorë
15 – 30
Buxheti i Shtetit / Investitorë Privatë
Mbështetje për partneritetin shtetëror (10% kapital)
10 – 20
Buxheti i Shtetit
TOTAL (për 1 vit)
35 – 70
Buxheti i Shtetit
🔹 Burimet e mundshme financimi:Ky projekt mund të mbështetet nga buxheti i shtetit, por gjithashtu mund të kërkojë investitorë privatë dhe fonde ndërkombëtare. Megjithatë, për të realizuar këtë propozim, është e mundur që të ketë një nevojë të madhe për mbështetje financiare që mund të tejkalojë mundësitë e shtetit, sidomos nëse nuk ka një sistem të qëndrueshëm për mbledhjen e fondeve nga sektori privat.
Rrezik:Kostoja e lartë dhe mungesa e një strategjie të qartë për shfrytëzimin e burimeve mund të ndikojnë në dështimin e projektit, siç ka ndodhur me nisma të ngjashme në të kaluarën. Po ashtu, ka mundësi që ky investim të mos sjellë përfitime të dukshme për ekonominë, duke e lënë të pafunduar një projekt të cilin do ta mbajë shteti përgjegjës për një kohë të gjatë.
Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅📊 Vlerësimi: (3.8/5)
🔹 Ndikime pozitive:Ky propozim ka potencialin për të rritur investimet e huaja dhe lokale në sektorin e teknologjisë dhe inovacionit. Zhvillimi i industrive të reja dhe rritja e mundësive për punësim mund të jenë disa nga përfitimet që mund të sjellë ky propozim nëse realizohet me sukses. Kjo mund të forcojë gjithashtu bashkëpunimin ndërkombëtar dhe zhvillimin e njohurive dhe kapaciteteve në teknologji dhe kërkim shkencor.
🔹 Rreziqe të mundshme:
  • Dështimi i këtyre zonave për të tërhequr investime të mjaftueshme, duke çuar në një rezultat të paqartë dhe të paqëndrueshëm ekonomik.
  • Mungesa e përgatitjes dhe mbështetjes administrative për start-up-et dhe kërkuesit shkencorë, që mund të sjellë dështim të objektivave të përcaktuara.
Afati i Zbatimit ⚠️📊 Vlerësimi: (3/5)
🔹 Fazat e zbatimit të premtimit:
Faza
Periudha
Veprimet kryesore
Faza 1
2025-2026
Krijimi i infrastrukturës dhe planifikimi ligjor për zonat e lira
Faza 2
2026-2027
Aktivizimi i mbështetjes për start-up-et dhe kërkuesit shkencorë
Faza 3
2027-2028
Monitorimi dhe rregullimi i sistemit për të siguruar qëndrueshmëri
🔹 Sfida kryesore:Sigurimi që zonat e lira ekonomike të jenë funksionale dhe tërheqëse për investitorët ndërkombëtarë, ndërkohë që mbështetja administrative të jetë e mjaftueshme dhe e shpejtë për të realizuar objektivat e parashikuara.
📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 3.7/5
Kategoria
Vlerësim
Simboli
Qartësia e Premtimit
4
Situata Aktuale
3
⚠️
Masat për Zbatimin
4
Kostoja dhe Financimi
3.5
⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social
3.8
Afati i Zbatimit
3
⚠️
Krijimi i dy zonave të lira ekonomike është një nismë që mund të ketë potencial, por gjithashtu ka disa rreziqe të rëndësishme që duhet marrë parasysh.Vështirësitë që kanë shoqëruar iniciativat e ngjashme në të kaluarën, si dhe sfidat financiare dhe administrative, e bëjnë këtë propozim të vështirë për t’u realizuar me sukses pa një plan të qartë dhe burime të mjaftueshme
NULL