Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Rritja e Vlerës së Pasurive të Paluajtshme me 10 Miliardë Euro”

Ky premtim ka si objektiv rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme me 10 miliardë euro përmes investimeve të mëdha në infrastrukturë. Ky objektiv është i lidhur ngushtë me zhvillimin e zonave urbane dhe rurale, krijimin e kushteve për zhvillimin e pasurive të paluajtshme dhe përmirësimin e infrastrukturës. Megjithatë, për të arritur këtë objektiv, duhet të marrim parasysh kapacitetin fiskal të buxhetit të shtetit dhe ndikimin e premtimeve të tjera që janë bërë, si dhe si do të ndikohet ky proces nga kapaciteti i mundshëm buxhetor dhe menaxhimi i resurseve financiare.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm, pasi ka një objektiv të drejtpërdrejtë: rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme me 10 miliardë euro. Ky objektiv është i lidhur ngushtë me investimet në infrastrukturë, si ndërtimi i rrugëve, ujësjellësve, kanalizimeve, dhe zhvillimi i zonave të ndryshme të Shqipërisë. Disa nga pasuritë e paluajtshme përfshijnë ndërtimin e pasurive të paluajtshme dhe shtimin e vlerës së pasurive ekzistuese.

Në këtë kontekst, duhet të vlerësojmë se një pjesë e konsiderueshme e pasurive të paluajtshme, më shumë se 60%, janë për përdorim rezidencial dhe jo për qëllime tregtimi apo kredimarrjeje. Kjo do të ndikojë në strategjinë për rritjen e vlerës, pasi shtimi i vlerës së pasurive të paluajtshme mund të jetë më i theksuar në zonat urbane dhe ato që kanë zhvillim tregtar.

2. Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani

⚠️ Në periudhën e kaluar, ka pasur disa përpjekje për të investuar në infrastrukturë, si ndërtimi i rrugëve dhe zhvillimi i zonave urbane dhe rurale. Megjithatë, progresi i përgjithshëm në rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme ka qenë i ngadaltë në disa zona të Shqipërisë, sidomos në ato që janë më të largëta nga qendrat urbane.

Çmimet e pasurive të paluajtshme kanë pësuar rritje në disa zona të Tiranës dhe qyteteve të mëdha, por nuk ka pasur rritje të ndjeshme të vlerës në disa zona më periferike. Shumica e investimeve të bëra janë për zhvillimin e zonave urbane dhe përmirësimin e kushteve për zhvillim ekonomik dhe social në këto zona.

📌 Për progresin e deri tanishëm: ⚠️ (Progresi në rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme është i pasigurt dhe kërkon investime të vazhdueshme në infrastrukturë dhe zhvillim urban të qëndrueshëm.)

3. Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar

⚠️ Për të arritur rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme me 10 miliardë euro, janë të nevojshme investime të konsiderueshme në infrastrukturë. Shpenzimet për ndërtimin dhe rehabilitimin e infrastrukturës përfshijnë rrugët, ujësjellësit, kanalizimet, si dhe zhvillimin e zonave të reja urbane dhe rurale.

Kostoja e Investimeve për Rritjen e Vlerës së Pasurive të Paluajtshme:

1. Ndërtimi dhe rehabilitimi i infrastrukturës (rrugë, ujësjellës, kanalizime, etj.) do të kërkojë rreth 10-15 miliardë euro investime, duke përfshirë:

   • Ndërtimi i rrugëve dhe përmirësimi i infrastrukturës: Pothuajse 3000 kilometra rrugë dhe përmirësimi i infrastrukturës rrugore mund të kapë një kosto rreth 6-12 miliardë euro.

   • Investimet në ujësjellës dhe kanalizime: Pjesa tjetër e nevojshme mund të shkojë për ndërtimin e rrjeteve të ujësjellësve dhe kanalizimeve në qytete dhe zona rurale të thella, me një kosto rreth 2-3 miliardë euro.

2. Shpenzimet e mundshme për zhvillimin e zonave periferike dhe përmirësimin e kushteve infrastrukturore: Rreth 1-2 miliardë euro mund të kërkohen për zhvillimin e zonave të reja urbane dhe industriale.

📌 Vlerësimi i shpenzimeve: Shpenzimet e totalizuara për investimet në infrastrukturë mund të arrijnë rreth 10-15 miliardë euro, për të realizuar një përmirësim të konsiderueshëm të infrastrukturës dhe të pasurive të paluajtshme.

Për të arritur një objektiv të tillë të lartë si 10 miliardë euro në rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme, është e nevojshme që të realizohen investime të konsiderueshme në infrastrukturë. Duke marrë parasysh se Shqipëria ka një PBB prej 25.2 miliardë euro në 2023, dhe se buxheti i shtetit për vitin 2024 është i përfaqësuar nga të ardhurat fiskale që përbëjnë 26.3% të PBB-së (rreth 6.6 miliardë euro), do të kemi nevojë për një rritje të konsiderueshme të të ardhurave dhe alokimit të fondeve për investime strategjike.

Për të financuar investime të tilla të mëdha, kapaciteti fiskal i buxhetit të shtetit duhet të jetë në gjendje të mbulojë një pjesë të konsiderueshme të këtyre shpenzimeve. Sipas progresit fiskal dhe të ardhurave aktuale, Shqipëria mund të hasë disa vështirësi në realizimin e këtij objektivi vetëm me fonde të brendshme.

Llogaritjet Fiskale:

1. Buxheti i Shtetit për 2024: Rreth 6.6 miliardë euro, përfaqëson 26.3% të PBB-së. Një pjesë e konsiderueshme e këtyre fondeve janë alokuar për sektorë të tjerë si arsimi, shëndetësia, mbrojtja, dhe pagesa të tjera sociale.

2. Shpenzimet për këtë premtim: Investimet për rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme janë të larta dhe mund të kërkojnë që një pjesë e buxhetit të shtetit të alokohet posaçërisht për këtë qëllim. Për të arritur objektivin e 10 miliardë eurove, do të ishte e nevojshme që të sigurohen rrjedhje financiare të mëdha, si dhe ristrukturimi i politikave fiskale.

Për të mundësuar realizimin e këtij objektivi, do të duhej që buxheti të rritet me të paktën 10-15%, përkatësisht të kapë një total prej 7.5-8 miliardë euro. Të ardhurat fiskale duhet të rriten gjithashtu për të mbuluar këto investime, përmes rritjes së taksave, shtimit të të ardhurave nga tatimet dhe doganat, si dhe nxitjes së investimeve të huaja.

Shumë nga premtimet e tjera që janë bërë në fushat e tjera, si mbështetja për bizneset lokale, investimet në zhvillimin rajonal, dhe krijimi i vendeve të punës, gjithashtu kërkojnë alokimin e burimeve financiare të konsiderueshme. Nëse këto premtime realizohen njëkohësisht, mund të ndikojnë në kapacitetin e buxhetit të shtetit për të mbështetur investime të tjera në sektorin e pasurive të paluajtshme.

Për të realizuar premtimet e tjera dhe për të financuar investimet në infrastrukturë, do të duhej që buxheti i shtetit të alokojë mjetet për prioritetet e tjera pa dëmprurë investimet që mund të rrisin vlerën e pasurive të paluajtshme.

Ndikimi në Buxhetin e Shtetit:

• Përkthimi i premtimit në një plan financiar do të kërkojë që të bëhen përpjekje për ristrukturimin e burimeve financiare, si dhe rritjen e të ardhurave fiskale përmes taksave dhe investimeve të jashtme.

• Mundësitë për financim të huaj dhe përdorimi i borxhit publik gjithashtu mund të ndihmojnë në mbulimin e pjesës më të madhe të këtyre investimeve.

4. Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin

⚠️ Ky premtim kërkon një koordinim të ngushtë ndërmjet institucioneve të qeverisë dhe sektorit privat. Menaxhimi i investimeve në infrastrukturë duhet të jetë i centralizuar dhe i mirë-organizuar për të siguruar që projektet të realizohen në mënyrë efikase dhe në kohë.

Për më tepër, është e rëndësishme që të zhvillohen politika që nxisin investimet private në pasuri të paluajtshme, si dhe mundësitë për të krijuar zona ekonomike speciale që mund të tërheqin investitorë të huaj dhe lokalë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Menaxhimi i koordinuar është kyç për suksesin e këtij plani dhe kërkon një bashkëpunim të ngushtë me sektorin privat.)

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Rritja e vlerës së pasurive të paluajtshme do të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në mirëqenien e qytetarëve dhe zhvillimin ekonomik të vendit. Kjo do të krijojë mundësi për rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme dhe do të stimulojë aktivitete ekonomike të tjera si ndërtimi, shërbimet dhe tregtia.

Në veçanti, ndihma për zhvillimin e pasurive të paluajtshme dhe përmirësimi i kushteve infrastrukturore do të kontribuoni në rritjen e mundësive të punësimit në sektorët e ndërtimit, shërbimeve dhe administratës.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikimi ekonomik dhe social është pozitiv, pasi do të ndihmojë në zhvillimin e qëndrueshëm të zonave të ndryshme dhe përmirësimin e kushteve të jetesës.)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Ky premtim është i afatgjatë dhe kërkon një periudhë të gjatë realizimi për të arritur objektivin e rritjes së vlerës së pasurive të paluajtshme me 10 miliardë euro. Investimet në infrastrukturë dhe zhvillimi i zonave të reja kërkojnë periudha të gjata realizimi dhe koordinim të vazhdueshëm.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati është i gjatë dhe kërkon menaxhim të vazhdueshëm dhe monitorim të afërt për të siguruar që objektivi të arrihet.)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Rritjen e Vlerës së Pasurive të Paluajtshme me 10 Miliardë Euro”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.0/5 

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm për rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme.)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani: ⚠️ (Progresi ka qenë i ngadaltë dhe kërkon investime të mëdha për realizimin e objektivit.)

• Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar: ⚠️ (Shpenzimet janë të mëdha dhe kërkojnë alokimin e burimeve të konsiderueshme.)

• Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin: ⚠️ (Koordinimi dhe menaxhimi i investimeve është kyç për realizimin e këtij objektivi.)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Ndikimi ekonomik dhe social është pozitiv dhe do të kontribuoni në zhvillimin e qëndrueshëm.)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afati është i gjatë dhe kërkon periudha të gjata realizimi.)

Ky premtim ka potencial të madh për të rritur vlerën e pasurive të paluajtshme dhe për të ndikuar pozitivisht në zhvillimin ekonomik dhe social të Shqipërisë. Megjithatë, kërkon investime të mëdha dhe një menaxhim të kujdesshëm të burimeve për të arritur objektivin e tij

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Mbështetje për Bizneset Lokale dhe hapja e 5000 Bizneseve të Reja”

Ky premtim synon mbështetje për bizneset lokale, duke mundësuar hapjen e mbi 5000 bizneseve të reja, përmes investimeve në infrastruktura si rrugë, ujësjellës dhe zhvillim rajonal. Kjo do të ndihmojë në fuqizimin e ekonomisë lokale dhe do të krijojë mundësi për sipërmarrësit të rinj. Për të vlerësuar këtë objektiv, duhet të analizojmë aspektet financiare, përparësitë dhe sfidat e mundshme.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm, duke ofruar një objektiv të saktë: hapjen e 5000 bizneseve të reja përmes investimeve në infrastrukturë. Ky është një premtim që mund të monitorohet dhe matet në bazë të numrit të bizneseve të regjistruara dhe të ndihmës financiare që ofrohet për sektorët përkatës.

Për të realizuar këtë objektiv, është e nevojshme të kemi një plan të qartë të mbështetjes, si subvencione, kredi me interesa të ulëta, apo mundësi të tjera financiare për sipërmarrësit e rinj. Ky plan duhet të jetë i drejtuar jo vetëm në qytete, por edhe në zonat rurale dhe rajone periferike për të siguruar zhvillim të qëndrueshëm ekonomik në të gjithë vendin.

2. Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani

⚠️ Deri tani, janë ndërmarrë disa përpjekje për të mbështetur bizneset lokale, duke përfshirë investime në infrastrukturë dhe ofrimin e mundësive për kredi për bizneset e vogla dhe të mesme. Megjithatë, ka pasur vonesa në zbatimin e disa planeve dhe një shkallë të ulët të mbështetjes për biznese të rinj në disa zona, veçanërisht në rajonet rurale.

Për progresin e deri tanishëm:

• Investimet në rrugë dhe ujësjellës kanë krijuar mundësi për rritjen e numrit të bizneseve të reja, por mbështetja për këto biznese, veçanërisht për ato të vogla, ka qenë e kufizuar.

• Hapja e 5000 bizneseve të reja kërkon një angazhim të madh dhe mund të sfidohet nga barrierat financiare dhe mungesa e mbështetjes adekuate për sipërmarrësit.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Progresi ka qenë i ngadaltë dhe kërkon një rritje të mbështetjes dhe planifikimit për ta arritur këtë objektiv.)

3. Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar

⚠️ Për të hapur 5000 biznese të reja, qeveria duhet të alokojë fonde të konsiderueshme për të ofruar mbështetje financiare dhe për të krijuar një mjedis të favorshëm për sipërmarrësit. Kjo mund të përfshijë subvencione, kredi me interes të ulët, trajnime për menaxhim të biznesit dhe mbështetje për marketing dhe inovacion.

Kosto për Krijimin e 5000 Bizneseve të Reja:

• Subvencionet dhe kreditë: Për të ofruar mbështetje për çdo biznes të ri, mund të kërkohen rreth 10,000 deri 20,000 euro për biznes, varësisht nga natyra e sektorit dhe shuma e investimeve që duhen. Për të mbështetur 5000 biznese, do të ishte e nevojshme një investim i përgjithshëm prej 50 milionë deri 100 milionë euro.

Shpenzimet për Infrastruktura:

• Investimet për infrastrukturë, si ndërtimi i rrugëve dhe ujësjellësve, janë të rëndësishme për të krijuar kushte të përshtatshme për bizneset e reja. Shpenzimet për këto projekte mund të variojnë, por mund të kërkohen gjithashtu miliarda euro për realizimin e investimeve të duhura.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Shpenzimet janë të mëdha dhe kërkojnë një alokim të qartë të burimeve për të mbështetur sipërmarrësit dhe për të siguruar që bizneset e reja të mund të qëndrojnë dhe zhvillohen.)

4. Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin

⚠️ Menaxhimi i këtij procesi kërkon një bashkëpunim të ngushtë midis qeverisë, institucioneve financiare, dhe sektori privat për të siguruar që mbështetja të jetë efikase dhe të arrijë te ata që kanë më shumë nevojë. Sektori i financave dhe agjencitë e zhvillimit duhet të krijojnë një sistem të thjeshtë dhe të qartë për mbështetje financiare për bizneset e vogla.

Përveç mbështetjes financiare, është gjithashtu e rëndësishme të ofrohen mundësi për trajnime dhe mbështetje teknike për sipërmarrësit, për të siguruar që ata të kenë njohuritë dhe aftësitë e nevojshme për të menaxhuar bizneset e tyre me sukses.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevoja për koordinim dhe bashkëpunim ndërmjet institucioneve është thelbësore për të arritur suksesin.)

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ky premtim ka potencial të madh për të fuqizuar ekonominë lokale dhe për të krijuar mundësi pune në nivel të gjerë. Krijimi i 5000 bizneseve të reja do të rrisë mundësitë për punësim, do të përmirësojë konkurrencën dhe do të krijojë kushte më të mira për zhvillim të qëndrueshëm në rajonet e ndryshme të Shqipërisë.

Bizneset e reja do të kontribuojnë në diversifikimin e ekonomisë dhe do të ndihmojnë në forcimin e sektorëve si bujqësia, turizmi, shërbimet dhe tregtia, duke ofruar mundësi të reja për zhvillim dhe rritje ekonomike.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikimi ekonomik dhe social është pozitiv, pasi do të kontribuoni në përmirësimin e kushteve të jetesës dhe zhvillimin e ekonomisë lokale.)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Ky premtim është afatgjatë, duke kërkuar kohë për të identifikuar dhe mbështetur 5000 sipërmarrës të rinj. Për të arritur këtë objektiv, është e nevojshme që qeveria të ofrojë mbështetje të vazhdueshme dhe të ndihmojë në krijimin e kushteve të përshtatshme për bizneset që të zhvillohen dhe të qëndrojnë të qëndrueshme.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati mund të jetë sfidues, pasi kërkon angazhim të gjatë dhe mbështetje të vazhdueshme për sipërmarrësit.)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Mbështetje për Bizneset Lokale dhe Hapjen e 5000 Bizneseve të Reja”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.8/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm, me një objektiv të saktë për hapjen e 5000 bizneseve të reja.)

• Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani: ⚠️ (Ka pasur disa përpjekje, por progresi është i ngadaltë dhe kërkon një angazhim të më shumë fondeve dhe mbështetjeje.)

• Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar: ⚠️ (Shpenzimet janë të mëdha dhe kërkojnë një planifikim të qartë të burimeve financiare.)

• Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin: ⚠️ (Nevoja për një koordinim të ngushtë dhe bashkëpunim ndërmjet sektorëve është e nevojshme.)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Ndikimi do të jetë pozitiv për ekonominë dhe shoqërinë.)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afati është sfidues dhe kërkon mbështetje të vazhdueshme për të arritur objektivin.)

Ky premtim ka potencial të madh për të ndihmuar në forcimin e ekonomisë lokale dhe rritjen e mundësive për sipërmarrësit, por kërkon një angazhim të madh financiar dhe një menaxhim të efektshëm të burimeve për të siguruar që biznese të reja të qëndrojnë dhe të zhvillohen në mënyrë të qëndrueshme.

Indeksi i fizibilitetit të premtimit për “Investime në ekonomi”. 

1. Kapaciteti Financiar i Shqipërisë në 2024

PBB e Shqipërisë në 2024 është 25.2 miliardë euro, dhe është parashikuar të mbetet afërsisht e njëjtë për vitin 2024.

Paketa Smart Albania kërkon 8 miliardë euro investime, që përbën rreth 30% të PBB-së.

Indeksi i borxhit publik për vitin 2024 është i pranueshëm, por borxhi mund të rritet nëse Shqipëria kërkon financim shtesë për këto investime.

Vlerësimi: Ky investim është shumë i lartë në raport me madhësinë e ekonomisë dhe mund të kërkojë mobilizimin e burimeve të jashtme, si dhe një rritje të borxhit publik.

Sfidë e madhe në realizimin e këtij premtimi, mundësi për realizim vetëm nëse mund të sigurohen burime financiare të jashtme ose investitorë strategjikë.

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

Shqipëria ka përmirësuar gradualisht kornizën ligjore dhe institucionale për investimet, por ndihma për zhvillimin e sektorëve të ndryshëm të ekonomisë ende ka nevojë për më shumë transparencë dhe zbatim efikas të ligjeve.

Projekti “Smart Albania” kërkon mbështetje të fuqishme institucionale dhe administrativë.

Vlerësimi: Pavarësisht përmirësimeve, ka ende sfida të zbatimit të ligjeve dhe garantimit të një mjedisi të qëndrueshëm dhe të sigurt për investitorët.

Mesatar, mundësia e realizimit është e mundshme, por ka nevojë për përmirësim të mëtejshëm të administratës dhe zbatimit të ligjeve.

3. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

Qeveria ka shprehur angazhimin për të realizuar investime të mëdha, duke përfshirë paketën Smart Albania.

Qeveria ka përvojë në menaxhimin e projekteve të mëdha dhe ka shfaqur vullnet për të mbështetur sektorin privat.

Vlerësimi: Vullneti politik është i fuqishëm, por realizimi i kësaj pakete kërkon një kapacitet të madh administrativ dhe një koordinim të mirë mes institucioneve.

Pozitiv, me mundësi për realizim, por i varur nga kapaciteti administrativ dhe menaxhimi i burimeve.

4. Stabiliteti Ekonomik dhe Makroekonomik

Rritja ekonomike e Shqipërisë për vitin 2023 ishte 3.94%, dhe për vitin 2024 vleresohet të mbetet e qëndrueshme ne 3.96%, megjithëse sfidat globale si inflacioni mund të ndikojnë negativisht.

Stabiliteti ekonomik është kyç për realizimin e investimeve dhe për tërheqjen e investitorëve të huaj.

Vlerësimi: Stabiliteti ekonomik është i rëndësishëm për të garantuar rritjen dhe për të siguruar një klimë të qëndrueshme për investime.

Kritik, kërkon stabilitet të vazhdueshëm dhe rritje të qëndrueshme për realizimin e këtij premtimi.

Indeksi tar i Fizibilitetit për Investime në Ekonomi (2024)

1. Kapaciteti Financiar: ✅ Sfida e madhe, mundësi për realizim

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale: ✅ Mesatar, mund të përmirësohet

3. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ✅ Pozitiv, mundësi për realizim

4. Stabiliteti Ekonomik: ✅ Kritik, kërkon stabilitet dhe rritje të qëndrueshme

Përmbledhje e Indeksit të Fizibilitetit

Indeksi i Fizibilitetit për Investime në Ekonomi (2024): 3.5/5

Ky rezultat sugjeron se realizimi i premtimit është i mundur, por kërkon kapacitete të forta financiare, administrativë dhe ekonomike. Pavarësisht angazhimit politik dhe mbështetjes për investimet, sfidat financiare dhe kërkesa për stabilitet të ekonomisë mbeten pengesa për realizimin e plotë të këtij premtimi

Indeksi i Fizbilitetit të premtimit për “Mbështetje Financiare për Bizneset”
Mbështetja financiare për bizneset është një shtyllë kyçe për zhvillimin dhe rritjen e sektorit privat në çdo ekonomi. Në kontekstin shqiptar, ku sektori privat, sidomos bizneset e vogla dhe të mesme, përballen me sfida të shumta financiare, ky premtim është një mundësi e rëndësishme për të fuqizuar këto biznese dhe për të nxitur rritjen e investimeve dhe punësimit.

Qeveria ka synuar të sigurojë një mundësi të rëndësishme financiare për bizneset përmes një qasjeje më të lehtë dhe më të përballueshme në financa, si kredite dhe garancitë që do të ofrohen nga institucione të ndryshme financiare, për të mbështetur zhvillimin e sektorit privat.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm.

Synimi i Saktë: Mobilizimi i 2 miliardë eurove në kredi dhe garanci është një objektiv i qartë dhe konkret, duke ofruar një pasqyrë të qartë të mbështetjes që do t’i ofrohet sektorit privat. Ky është një fond i konsiderueshëm që ka potencialin të kontribuojë në zhvillimin dhe rritjen e sektorit privat, sidomos për ato biznese të vogla dhe të mesme, të cilat kanë vështirësi të aksesojnë financa të përshtatshme.

Normat e Interesit: Vendosja e normave të interesit më të ulëta se 3% është një premtim specifik, i matshëm dhe i lehtë për t’u monitoruar. Ky angazhim është i mundshëm, duke qenë se është në përputhje me politikën monetare dhe rregullat e tregut bankar, duke i dhënë mundësi bizneseve të vogla dhe të mesme të mbështeten në kushte të favorshme financiare.

Vlerësimi: ✅ (I qartë dhe i matshëm)

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

✅ Ky premtim mund të realizohet përmes masave ligjore dhe bashkëpunimit të ngushtë me institucionet financiare.

Korniza Ligjore: Ky premtim do të kërkojë një kornizë ligjore të fortë që mbështet zhvillimin e sistemit të kredive dhe garancive. Kjo përfshin miratimin e legjislacionit për krijimin e mundësive më të lehta për kreditimin e bizneseve dhe krijimin e një sistemi të besueshëm për shfrytëzimin e këtyre mjeteve financiare. Qeveria duhet të bashkëpunojë ngushtë me Bankën e Shqipërisë dhe Bankën e Zhvillimit për të siguruar mbështetje të qëndrueshme dhe të përshtatshme për biznese.

Bashkëpunimi me Bankat: Bashkëpunimi i ngushtë me bankat komerciale dhe zhvillimore është kyç për realizimin e këtij premtimi. Këto institucione financiare duhet të ofrojnë norma të ulëta interesi dhe kushte të favorshme për kredinë, të cilat duhet të jenë të qarta dhe të matshme për t’u mbikëqyrur. Për më tepër, është e rëndësishme që të krijohet një mekanizëm i thjeshtë për bizneset që të mund të aksesojnë këto mundësi financimi pa barrierat e zakonshme burokratike. Vlerësimi: ✅ (Masat ligjore dhe bashkëpunimi janë të mundshme dhe të realizueshme)

3. Mbështetja Buxhetore dhe Financimi

✅ Ky synim kërkon mbështetje financiare dhe mund të realizohet përmes alokimit të fondeve të nevojshme.

Kredia dhe Garancia: Shumica e fondeve që do të mbështesin këtë iniciativë mund të vijnë nga Banka e Shqipërisë dhe Banka e Zhvillimit, por gjithashtu mund të kërkohen fonde shtesë nga buxheti i shtetit. Ky financim do të mbulojë mundësinë e ofrimit të garancive për kreditorët dhe mbështetje për bizneset që kanë nevojë për kapital të freskët për të investuar dhe rritur kapacitetin e tyre prodhues.

Normat e Interesit: Normat e interesit më të ulëta se 3% janë të mundshme, por ky premtim kërkon angazhim të lartë dhe mbështetje të qëndrueshme për të siguruar një përputhshmëri të këtyre normave me rregullat e politikës monetare dhe situatën e përgjithshme të tregut bankar. Qeveria duhet të sigurojë që këto norma të jenë të qëndrueshme dhe të mund të mbështesin efektivisht bizneset në zhvillimin e aktiviteteve të tyre.

Vlerësimi: ✅ (Mbështetje financiare e mundshme dhe mund të realizohet përmes politikave të qeverisë)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ky premtim ka një ndikim të drejtpërdrejtë në zhvillimin e sektorit privat dhe rritjen e punësimit.

Për Ekonominë: Ofrimi i mundësive financiare me norma të ulëta interesi do t’i mundësojë bizneseve të vogla dhe të mesme të përballojnë vështirësitë financiare dhe të investojnë në zgjerimin e aktiviteteve të tyre. Ky proces do të çojë në rritjen e të ardhurave dhe produktivitetit, duke kontribuar në forcimin e ekonomisë kombëtare dhe krijimin e mundësive për një konkurrencë më të shëndetshme.

Për Shoqërinë: Ky premtim do të kontribuonte drejtpërdrejt në uljen e papunësisë dhe në krijimin e mundësive të reja punësimi. Duke ndihmuar bizneset të rriten dhe të zgjerohen, ky premtim ka potencialin të kontribuojë në përmirësimin e kushteve të jetesës dhe krijimin e mundësive për zhvillim të qëndrueshëm të shoqërisë.

Vlerësimi: ✅ (Pozitiv për ekonominë dhe shoqërinë)

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

✅ Ky synim mund të realizohet përmes angazhimit politik dhe menaxhimit të duhur të fondeve.

Vullneti Politik: Ky premtim kërkon një angazhim të fortë politik për të garantuar që qeveria të krijojë një kornizë mbështetëse për kreditimin e bizneseve me norma të ulëta interesi. Qeveria ka shprehur tashmë vullnetin për të mbështetur zhvillimin ekonomik dhe sektorin privat, dhe ky angazhim është një hap i rëndësishëm në realizimin e premtimit. Angazhimi i qeverisë është thelbësor për të siguruar një mbështetje të qëndrueshme dhe të vazhdueshme.

Kapaciteti Administrativ: Ky premtim kërkon kapacitet administrativ të mjaftueshëm për të menaxhuar ndarjen e kredive dhe garancive, dhe për të siguruar që ato të shkojnë në duar të duhura. Ky proces do të kërkojë një menaxhim të kujdesshëm dhe efikas të fondeve dhe një bashkëpunim të ngushtë mes institucioneve financiare dhe bizneseve.

Vlerësimi: ✅ (I realizueshëm, duke pasur parasysh angazhimin politik dhe administratën e nevojshme) 

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Mbështetje Financiare për Bizneset

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.6/5

Përmbledhje e Vlerësimit

Qartësia e Premtimit: ✅

Korniza Ligjore dhe Institucionale: ✅ (Mundësi për zbatimin e qëndrueshëm dhe të besueshëm)

Mbështetja Financiare: ✅ (Mundësia e mbështetjes financiare është e lartë, por kërkon alokim të duhur të fondeve)

Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Pozitiv për zhvillimin e sektorit privat dhe rritjen e punësimit)

Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ✅ (Kapacitet i mjaftueshëm dhe angazhim politik i dukshëm)

Afati i Zbatimit: ✅ (I realizueshëm dhe mund të zbatohet në periudhën afatshkurtër)

📌 Ky premtim ka një potencial të lartë për të mbështetur zhvillimin e bizneseve të vogla dhe të mesme në Shqipëri, me një ndikim të rëndësishëm në forcimin e ekonomisë dhe krijimin e mundësive të reja punësimi. Megjithatë, realizimi i tij do të kërkojë koordinim të ngushtë mes institucioneve financiare dhe qeverisë, si dhe një menaxhim të kujdesshëm të fondeve.

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Rritjen e Eksporteve dhe mbështetje për Bizneset”

Një nga objektivat e qeverisë ka qenë rritja e eksporteve dhe mbështetje e bizneseve shqiptare për të rritur konkurrencën dhe prezencën e produkteve shqiptare në tregjet ndërkombëtare.

Qeveria premton të:✅ Rrisë eksportet shqiptare me 50% deri në vitin 2030, nga 4.4 miliardë euro në 6.6 miliardë euro.✅ Mbështesë bizneset shqiptare për t’u integruar në tregjet ndërkombëtare përmes lehtësimeve fiskale, financiare dhe logjistike.✅ Përmirësojë infrastrukturën dhe procedurat e eksportit, duke ulur burokracinë dhe kostot.

Ky premtim është i rëndësishëm për ekonominë shqiptare, por përballja me pengesat strukturore dhe financiare do të jetë vendimtare për realizimin e tij.

Ky synim është pjesë e politikave të mëdha për zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik dhe për të diversifikuar burimet e të ardhurave të shtetit shqiptar. Ndërsa ky objektiv është ambicioz, do të ishte e nevojshme të shqyrtohen masat dhe politikat e ndërmarra deri tani për të mbështetur rritjen e eksporteve, duke marrë parasysh edhe sfidat që mund të hasen gjatë implementimit.

1. Qartësia e Premtimit

   ✅ Ky synim është i qartë dhe i matshëm.

   Synimi i saktë: Rritja e eksporteve dhe mbështetja për bizneset shqiptare janë objekte të matshme që mund të monitorohen përmes statistikave të INSTAT dhe agjencive ndërkombëtare. Në këtë kontekst, është i qartë që objektivi është të rriten të ardhurat nga eksportet, por nuk është specifikuar një vlerë konkrete (si për shembull, të arrihen 10 miliardë euro në eksporte).

   • Koha e përmbushjes: Ky objektiv nuk ka një afat të përcaktuar si premtim i vitit 2021, por mund të mbështetet në periudha të mëtejshme të qeverisjes, duke mundësuar kështu një periudhë të zgjatur për përmbushjen e tij.

   Vlerësimi: ✅ (I qartë dhe i matshëm, edhe pse pa një afat të qartë të implementimit)

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

   ✅ Ky synim mund të realizohet përmes politikave të duhura dhe masave mbështetëse.

   Politikat mbështetëse: Rritja e eksporteve kërkon mbështetje të drejtpërdrejtë për prodhuesit dhe bizneset shqiptare që janë të gatshëm të hyjnë në tregje ndërkombëtare. Ky mbështetje mund të ofrohet përmes subvencioneve, granteve, dhe lehtësirave tatimore për sektorët eksportues.

   • Institucionet mbështetëse: Edhe pse nuk ekziston një agjenci të dedikuar për promovimin e eksporteve, qeveria mund të angazhohet në përmirësimin e bashkëpunimit me institucione të tjera ndërkombëtare dhe organizata që mund të ndihmojnë për promovimin dhe mbështetje të bizneseve për të hyrë në tregje të reja. Gjithashtu, përmirësimi i administratës doganore dhe lehtësimi i procedurave mund të nxisin rritjen e eksportit.

   Vlerësimi: ✅ (Mundësia e realizimit përmes masave mbështetëse dhe përmirësimit të infrastrukturës institucionale)

3. Analiza e situatës Aktuale

Eksportet Shqiptare Sot

Eksportet totale në vitin 2024: ~4 miliardë euro (17% e PBB-së).

Produktet kryesore të eksportit:

• Minerale dhe metale (20%)

• Tekstile dhe veshje (18%)

• Produkte bujqësore dhe agroindustriale (15%)

• Materiale ndërtimi (12%)

• Energji dhe hidrokarbure (10%)

Partnerët kryesorë të tregtisë:

• Italia (45%)

• Kosova (8%)

• Greqia, Gjermania, Turqia (7-9% secili)

Rritja e kërkuar

Që të arrihet objektivi i rritjes me 50%, eksportet duhet të rriten me 6.6% çdo vit deri në 2030.

📊 Krahasimi me ritmet historike

Në 2010-2020: Rritje mesatare 3.5-4% në vit.

Në 2020-2024: Rritje mesatare 4.2% në vit.

Kërkesa e re: Rritja duhet të dyfishohet, duke tejkaluar trendin historik.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

Kostoja për Mbështetjen e Bizneseve

✅ Subvencione për eksportuesit:

• Mbështetje për sektorët strategjikë: 100-200 milionë euro/vit.

✅ Lehtësira fiskale dhe financiare:

• Përjashtime nga TVSH për eksportuesit: 50-80 milionë euro/vit.

• Lehtësime doganore për lëndët e para: 30-50 milionë euro/vit.

• Kredi të buta për zgjerimin e prodhimit: 100-150 milionë euro/vit.

✅ Përmirësimi i Infrastrukturës së Eksportit:

• Modernizimi i porteve dhe logjistikës: 200-300 milionë euro në total.

• Ulja e burokracisë doganore: 30-50 milionë euro investime digjitale.

📊 Kostoja totale e programit (2024-2030): ~ 1.5-2 miliardë euro.

5. Vlerësimi i Fizibilitetit

Kriteri	Analiza	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	Objektivi është i qartë dhe i matshëm.	✅
Kapaciteti i Bizneseve për të Eksportuar	Kapacitetet aktuale janë të kufizuara dhe varen nga investime të reja.	⚠️
Politikat Fiskale dhe Institucionale	Reforma tatimore e nevojshme për të rritur konkurrencën.	⚠️
Përballueshmëria Financiare	Kostoja e lartë (1.5-2 miliardë euro), kërkon rritje të të ardhurave.	⚠️
Ndikimi Ekonomik dhe Social	Mund të krijojë vende pune dhe të rrisë të ardhurat kombëtare.	✅
Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ	Vullneti ekziston, por duhen përmirësime strukturore.	⚠️
Afati i Zbatimit	2030 është një objektiv i mundshëm, por sfidues.	⚠️

5. Sfidat kryesore dhe mendime

Sfidat për Realizimin e Premtimit

🔹 Kapacitetet e kufizuara prodhuese – Sektori industrial ka nevojë për investime në teknologji.🔹 Mungesa e infrastrukturës logjistike – Transporti dhe magazinimi kanë kosto të larta.🔹 Burokracia e lartë në eksport – Procedurat e doganave dhe taksave duhen përmirësuar.🔹 Financimi i pamjaftueshëm – Shteti duhet të sigurojë burime të reja financiare.

Mendime për Përmirësimin e Fizibilitetit

💡 1. Fokusi në sektorë strategjikë

• Prioritet të kenë produktet me vlerë të shtuar (agrobiznes, ICT, përpunim industrial).

💡 2. Lehtësimi i politikave fiskale dhe doganore

• Eliminimi i burokracisë për eksportuesit dhe reduktimi i tarifave.

💡 3. Krijimi i një Fondi të Eksporteve

• Fondi 500 milionë euro me partneritet publik-privat për mbështetjen e eksportuesve.

💡 4. Përmirësimi i Infrastrukturës së Transportit

• Investime në porte, magazina doganore dhe rrugë për të ulur kostot logjistike.

Rritja e eksporteve me 50% deri në 2030 është një objektiv ambicioz dhe i rëndësishëm për Shqipërinë. Megjithatë, sfidat kryesore janë:

1. Kapaciteti i kufizuar i prodhimit dhe konkurrenca e ulët.

2. Nevoja për investime të mëdha në infrastrukturë dhe logjistikë.

3. Mungesa e një politike të qartë fiskale për lehtësimin e eksportit.

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Rritjen e Eksporteve dhe Mbështetje për Bizneset📊 Indeksi i Fizibilitetit: 2.8/5

📊 Për ta bërë këtë premtim të realizueshëm, nevojiten reforma fiskale, një strategji afatgjatë industriale dhe investime të qëndrueshme në logjistikë.

💡 Përmirësimi i klimës së biznesit dhe eliminimi i barrierave do të jenë faktorë kyç për suksesin e këtij premtimi.