Debati për Sazanin dhe Zvërnecin tejkalon çështjen e mjedisit apo të investimeve strategjike.
Ai nxjerr në pah një problem më të thellë që tregon
mënyrën e qeverisjes dhe raportin e pushtetit me qytetarin.
Kryeministri deklaron se Komisioni Europian është njohur në detaje me procesin administrativ për Sazanin dhe Zvërnecin.
Kjo ngre një pyetje të thjeshtë.
Nëse Brukseli është informuar, përse shqiptarët mbeten të painformuar?
Problemi lidhet me marrëdhënien e qeverisë me qytetarët.
Komunikimi me Bashkimin Europian është i nevojshëm.
Kjo vlen veçanërisht për projekte që prekin mjedisin dhe procesin e integrimit.
Komisionerja për zgjerimin, Marta Kos, ka theksuar nevojën për respektimin e legjislacionit europian në fushën e mjedisit dhe biodiversitetit.
Megjithatë, pyetja mbetet.
Kujt i detyrohet më parë qeveria shqiptare, Brukselit apo qytetarëve shqiptarë?
Në një demokraci funksionale, përgjigjja është e qartë.
Mandati politik buron nga qytetarët.
Transparenca përbën detyrim kushtetues.
Ajo është pjesë e kontratës së pashkruar mes të zgjedhurve dhe atyre që i zgjedhin.
Në Shqipëri vazhdon të dominojë një kulturë e vjetër qeverisëse.
Qytetarët informohen të fundit.
Dokumentet, studimet, negociatat dhe vendimet bëhen publike vetëm pas presionit mediatik apo reagimit qytetar.
Deri atëherë, komunikimi institucional zëvendësohet me postime në rrjetet sociale, deklarata të pjesshme dhe sulme ndaj kritikëve.
Ky mentalitet shkon përtej mungesës së transparencës.
Ai shpreh një konceptim të gabuar të pushtetit.
Qeveria sillet sikur informacioni është pronë e saj dhe jo pasuri publike.
Në rastin e Sazanit dhe Zvërnecit, qytetarët kanë të drejtë të dinë:cilat janë kushtet e marrëveshjes:
– çfarë ndikimi mjedisor pritet të ketë projekti?
– cilat janë përfitimet ekonomike konkrete për komunitetin dhe vendin?
– cilat janë garancitë ligjore për mbrojtjen e zonave të ndjeshme?
– çfarë alternativash janë shqyrtuar dhe përse është zgjedhur kjo zgjidhje?
Këto pyetje shprehin përgjegjësi qytetare.
Investimet serioze kanë nevojë për besim publik.
Besimi ndërtohet përmes transparencës.
Paradoksi qëndron te përpjekja për të bindur Brukselin para qytetarëve.
Ky refleks zbulon një problem kulturor të rrënjosur.
Llogaridhënia perceptohet si detyrim vertikal ndaj institucioneve ndërkombëtare.
Detyrimi ndaj shoqërisë mbetet në plan të dytë.Integrimi europian matet me më shumë se hapja e kapitujve.
Ai matet me standardet demokratike.
Transparenca, konsultimi publik dhe e drejta për informim përbëjnë parime themelore.
Evropa në Shqipëri kërkon përfshirjen e qytetarëve shqiptarë.
Problemi i vërtetë lidhet me mungesën e informacionit për publikun.
Problemi nis kur qytetarët kuptojnë se qeveria ndjen detyrimin të shpjegohet para Brukselit, ndërsa qytetarët mbeten jashtë këtij komunikimi.
Kur kontrata e besimit me qytetarët dëmtohet, çdo investim strategjik humbet një pjesë të legjitimitetit të vet.