Deklaratat nga podkasti “Flasim”, ku Kryeministri Edi Rama përshkruan takimet me Giorgia Meloni dhe Pedro Sánchez si dëshmi të një “niveli tjetër” marrëdhëniesh dhe të rritjes së vlerësimit për Shqipërinë, ndërtojnë një narrativë të qartë politike. Shqipëria është sot më e respektuar, më e dëgjuar dhe më e pranishme në tryezat europiane.
Por kur kjo narrativë vendoset përballë të dhënave ekonomike, tregtare dhe të klimës së biznesit, shfaqet një kontrast i fortë mes diplomacisë së imazhit dhe ekonomisë së matshme.
Së pari, a është Italia partneri strategjik apo marëdhëniet tregtare bazohen te një vazhdimësi e zakonshme?
Qeveria e paraqet marrëdhënien me Italinë si të ngritur “në një nivel tjetër” nën qeverinë Meloni.
Por të dhënat tregojnë një realitet më të qëndrueshëm dhe më pak dramatik. Italia mbetet partneri kryesor tregtar i Shqipërisë (rreth 27–30% e tregtisë totale). Volumi i tregtisë është rritur në mënyrë graduale për dekada, jo në mënyrë të papritur në 10 vitet e fundit.
Struktura mbetet e pandryshuar. Shqipëria eksporton kryesisht produkte me vlerë të ulët të shtuar (tekstile, naftë, minerale), ndërsa importon produkte industriale italiane.
Volumi i tregtisë është rritur nga 124 mld lekë (2005) në 351 mld lekë (2024) dhe 330 miliard lekë në 2025. Por kjo rritje është e qëndrueshme që prej 20 vitesh dhe nuk konstatohet si rezultat magjik i takimeve Rama-Meloni.
Edhe prania e rreth 3.000 kompanive italiane në Shqipëri nuk tregon domosdoshmërisht transformim cilësor. Pjesa më e madhe janë SME në fason, outsourcing dhe sektorë tradicionalë.
Pra, “niveli tjetër” është kryesisht stabilitet i një marrëdhënieje ekzistuese dhe jo një revolucion ekonomik i nxitur nga diplomacia politike.
Së dyti, shihet se marrëveshjet politike dhe “kostoja e konvertimit diplomatik” janë lidhur me ndikim jo simetrik të ndërsjellë.
Një element i rëndësishëm i marrëdhënieve me Italinë është pakti i migracionit (2023–2025), përfshirë qendrat në Shëngjin dhe Gjadër.
Këto zhvillime janë përdorur si simbol i partneritetit strategjik me qeverinë e Giorgia Meloni. Por në një lexim kritik Shqipëria merr ekspozim politik dhe mbështetje për integrimin dhe po përballet me kosto financiare dhe reputacionale, përfshirë kritika ndërkombëtare për të drejtat e njeriut.
Kjo e vendos marrëdhënien në një zonë të paqartë dhe jo thjesht si bashkëpunim strategjik, por më shumë si shkëmbim politik me kosto të brendshme.
Së treti, marldhëniet me Spanjën variojnë nga diplomacia drejt një turizmi sezonal.
Në rastin e Spanjës dhe Pedro Sánchez, narrativa e qeverisë thekson “rritjen e vlerësimit” dhe pritje të veçanta nga Dhoma Tregtare e Katalonjës.
Por të dhënat tregojnë një tablo tregtare modeste.
Spanja nuk është partner kryesor tregtar i Shqipërisë.
Eksportet shqiptare janë rritur (~20% në 2025), por nga një bazë shumë e ulët.
Marrëdhënia ekonomike dominohet nga turizmi sezonal, kryesisht vizita rinore.
Kjo do të thotë se “emri i mirë” në këtë rast është konvertuar më shumë në marketing turistik, jo në investime apo industri të qëndrueshme.
Së fundmi, bilanci real 10-vjeçar tregon rritje, por pa transformimin e duhur.
Në nivel makro, disa indikatorë tregojnë progres, por me kufizime të qarta strukturore.
FDI (Investimet e Huaja Direkte) kanë shënuar rritje nga 800–900 milion Euro në mbi 1.4–1.6 miliard Euro.
Por investimet kanë qenë të përqendruara në pasuri të paluajtshme, energji dhe miniera dhe pak në industri të avancuar apo teknologji.
Në mbyllje, narrativa politike e përmirësimit të imazhit ndërkombëtar është reale në nivel diplomatik.
Shqipëria është më e pranishme, më e ftuar dhe më e përfshirë në dialogun europian.
Por analiza e të dhënave tregon një ndarje të qartë, ku nga njera anë diplomacia është forcuardhe imazhi është përmirësuar. Nga ana tjetër, struktura ekonomike ka ndryshuar shumë pak.
Rritja e tregtisë dhe investimeve ekziston, por është kryesisht organike dhe e përqendruar në sektorë tradicionalë. Problemet strukturore, si korrupsioni, informaliteti dhe dobësia institucionale vazhdojnë të ndikojnë drejtpërdrejt në perceptimin real të vendit për biznesin ndërkombëtar.
“Emri i mirë” i Shqipërisë sot është më i fortë në drejtimin diplomatik, sesa në bilancet e investitorëve.
Takimet e nivelit të lartë me liderë si Giorgia Meloni dhe Pedro Sánchez kanë rritur profilin politik të vendit, por jo ende në të njëjtën masë fuqinë e tij ekonomike.
Në fund, pyetja mbetet e pandryshuar:
– A po ndërtohet një ekonomi më konkurruese mbi këtë imazh, apo një imazh që po zëvendëson mungesën e transformimit ekonomik?
Për momentin, hendeku mes të dyjave mbetet thelbësor.