Indeksi i Fizibilitetit “Taksa Mjedisore dhe Buxheti për Mbrojtjen e Mjedisit”

📌 Premtimi

Taksa mjedisore dhe buxheti për mbrojtjen e mjedisit synojnë zhvillimin e një sistemi të drejtë taksash që do të alokohen ekskluzivisht për mbrojtjen e mjedisit, duke siguruar që burimet financiare të jenë të mjaftueshme për të mbështetur projekte të zhvillimit të qëndrueshëm.

Ky propozim ka për qëllim të sigurojë që financat për mjedisin të jenë të qëndrueshme dhe të përdoren për projekte që do të kontribuojnë në ruajtjen e natyrës dhe zhvillimin e qëndrueshëm të vendit.

🧾 1. Qartësia e Premtimit – 4.5/5

✅ Premtimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë, duke theksuar që taksat mjedisore do të përdoren ekskluzivisht për financimin e projekteve mjedisore. Kjo krijon një lidhje të drejtpërdrejtë midis taksimit dhe përdorimit të fondeve për mbrojtjen e natyrës.

⚠️ Nuk ka informacion të detajuar për llojin e taksave që do të ngrihen dhe si do të alokohen burimet financiare brenda buxhetit mjedisor.

🌍 2. Situata Aktuale – 3.8/5

• Aktualisht, Shqipëria ka taksa të ndryshme që ndihmojnë në mbrojtjen e mjedisit, por ato janë shpesh të ndara dhe të fragmentuara.

• Pavarësisht se ka projekte për zhvillimin e qëndrueshëm, burimet financiare nuk janë gjithmonë të mjaftueshme dhe shpesh nuk alokohen siç duhet për të mbështetur projekte konkrete që do të mbrojnë natyrën.

• Shumë projekte të zhvillimit të qëndrueshëm janë të varura nga fonde të jashtme, duke e bërë sistemin financiar për mjedisin jo të qëndrueshëm.

🛠️ 3. Masat për Zbatim – 4.4/5

Përdorimi i një sistemi të drejtë taksash që përfshin:

💰 Taksa të ndryshme për ndotësit, duke përfshirë taksa për karbonin, menaxhimin e mbeturinave, përdorimin e burimeve natyrore, etj.

🏛️ Krijimin e një buxheti të dedikuar për mjedisin, që do të përfshijë të ardhura nga këto taksa dhe të sigurojë financimin për projekte mbrojtjeje mjedisore.

🔍 Krijimin e një mekanizmi transparent dhe të monitoruar që do të sigurojë përdorimin efikas dhe të duhur të këtyre fondeve për projekte që kontribuojnë në zhvillimin e qëndrueshëm.📊 Përdorimi i studimeve dhe analizave të ndikimit për të identifikuar fushat më të nevojshme për mbrojtjen e mjedisit dhe përdorimin e fondeve për këto projekte.

💰 4. Kosto dhe Burime Financiare – 4.2/5

• Zbatimi i këtij sistemi mund të kërkojë investime fillestare për krijimin e një strukture të re tatimore dhe për mbështetje administrative.

• Kostoja fillestare për implementimin e taksave mjedisore dhe ngritjen e strukturave administrative mund të jetë nga 10 deri në 20 milionë euro, duke përfshirë kostot e krijimit të sistemeve të mbledhjes dhe administratës tatimore.

• Përfitimet afatgjata nga mbledhja e këtyre taksave mund të jenë të konsiderueshme dhe do të sigurojnë një buXhet mjedisor të qëndrueshëm për mbështetje të projekteve të zhvillimit të qëndrueshëm dhe mbrojtjes së natyrës.

• Përdorimi i fondeve për projekte mjedisore mund të kërkojë burime të vazhdueshme nga taksat mjedisore dhe mund të krijojë mundësi për përfitime afatgjata nga ruajtja e natyrës dhe zhvillimi i qëndrueshëm.

• Përfitimet e mundshme për ekonominë janë të mëdha, përfshirë përmirësimin e shëndetit publik, krijimin e mundësive të reja punësimi, dhe rritjen e sektorëve të rinj si energjia e rinovueshme.

📈 5. Efekti Ekonomik dhe Shoqëror – 4.6/5

• 🌱 Kjo masë do të përmirësojë ndjeshëm cilësinë e mjedisit, duke sjellë përfitime për shëndetin publik dhe rritjen e mirëqenies për qytetarët.

• 💼 Rritja e projekteve të qëndrueshme mund të krijojë mundësi të reja punësimi dhe mund të stimulojë zhvillimin e sektorëve të rinj, si energjia e rinovueshme dhe teknologjitë e pastrimit të mjedisit.

• 🌍 Do të kontribuonte gjithashtu në rritjen e imazhit të Shqipërisë si një vend që angazhohet për zhvillimin e qëndrueshëm dhe mbrojtjen e natyrës, duke tërhequr investitorë dhe vizitorë të interesuar për turizmin e qëndrueshëm.

• Efektet pozitive mbi ekonominë mund të përfshijnë nxitjen e turizmit ekologjik, dhe rritjen e investimeve të gjelbra që krijojnë mundësi të qëndrueshme dhe të rinovueshme për ekonominë kombëtare.

⏱️ 6. Afati i Zbatimit – 4.3/5

• Zbatimi i këtij sistemi mund të kërkojë afate mesatare, me mundësi që në 2-3 vjet të krijohet një sistem tatimor i qëndrueshëm dhe të mbledhen taksat e para mjedisore.

• Përfundimi i projekteve të para mjedisore dhe përdorimi i fondeve të siguruara mund të ndodhë brenda 5 vjetëve, duke garantuar zhvillim të qëndrueshëm dhe të mbështetur nga burime financiare të qëndrueshme.

⚠️ 7. Rreziqet dhe Pengesat – 4.0/5

Mund të ketë rezistencë nga sektori privat, veçanërisht nga ata që janë më të ndotshëm, për shkak të taksave të reja.

Vështirësi në zbatimin dhe mbledhjen e taksave për shkak të mangësive në administratën tatimore dhe mundësisë për evazion fiskal.

Rezistenca politike dhe mungesa e konsensusit mund të pengojnë krijimin e një sistemi taksash të drejtpërdrejtë dhe të qëndrueshëm.

🎯 8. Përputhshmëria me Objektivat Kombëtarë/Rajonalë – 4.7/5

✅ Ky propozim është në përputhje me objektivat kombëtarë dhe ndërkombëtarë për mjedisin dhe zhvillimin e qëndrueshëm, duke u përputhur me Angazhimet e Shqipërisë për mbrojtjen e natyrës dhe rritjen e transparencës në menaxhimin e resurseve natyrore.

🌍 Përputhja me kërkesat e Bashkimit Europian për mbrojtjen e mjedisit është gjithashtu e qartë, duke kontribuar në përmbushjen e kushteve për anëtarësimin në BE.

🧮 Vlerësimi Final i Fizibilitetit – 4.4/5

📊 Ky propozim është realizueshëm dhe mund të kontribuojë në një menaxhim më të mirë të burimeve natyrore dhe mbrojtjen e mjedisit. Rritja e taksave mjedisore dhe alokimi i fondeve për mbrojtjen e natyrës është një hap i rëndësishëm drejt zhvillimit të qëndrueshëm dhe siguron një burim të qëndrueshëm financimi për projekte të tilla.

⚠️ Sidoqoftë, ka rreziqe të mundshme që lidhen me mbledhjen e taksave dhe zbatimin e këtij sistemi, por përfitimet afatgjata janë të mëdha për mjedisin dhe shoqërinë.