Ilustrime të përgjithshme nga modelet e punës (version pune, 3 nëntor 2026)
Modelet sasiore të publikuara nga POLIFAKT synojnë të bëjnë të dukshëm efektin e paketës së propozuar tatimore mbi pagat neto, kostot e familjeve, taksën e automjeteve, barrën e dividendit dhe bilancin buxhetor. Më poshtë jepen ilustrime të zgjedhura për secilin komponent.
1. Tatimi mbi pagat (TAP)
Ndryshimi kryesor është zgjerimi i fashës me normë 13% deri në 300,000 lekë/muaj dhe futja e normës 30% mbi 700,000 lekë.
- Për pagat bruto deri në rreth 200–250,000 lekë, efekti është zero ose shumë i vogël.
- Për pagën 300,000 lekë: tatimi bie nga 45,100 në 35,100 lekë → fitim neto +10,000 lekë/muaj (+120,000 lekë/vit).
- Për pagën 700,000 lekë: fitimi neto mbetet +10,000 lekë/muaj.
- Mbi këtë nivel efekti fillon të zvogëlohet dhe kthehet në humbje. Pika e kthimit është rreth 843,000 lekë bruto mujore.
- Për pagën 1,000,000 lekë: humbje neto prej rreth 11,000 lekë/muaj (−132,000 lekë/vit).
- Për pagën 2,000,000 lekë: humbje neto prej rreth 81,000 lekë/muaj.
Reforma është lehtësuese për klasën e mesme të lartë (250–700 mijë lekë) dhe rritëse për pagat shumë të larta.
2. TVSH mbi kostot e familjeve
Ulja e TVSH-së në 6% për ushqimet bazë dhe rritja e normës standarde në 21% krijon efekte të ndryshme sipas strukturës së konsumit.
- Familje me dy paga 120,000 lekë dhe dy fëmijë (konsum 150,000 lekë): kursim neto rreth 2,750 lekë/muaj në skenarin e transmetimit të plotë.
- Pensionist i vetëm (pension 19,240 lekë): kursim nga TVSH-ja + bonus → fitim neto rreth 2,780 lekë/muaj.
- Familje rurale me të ardhura të ulëta (konsum 60,000 lekë, peshë e lartë ushqimesh): kursim më i theksuar, rreth 3,000 lekë/muaj.
- Familje me të ardhura të larta (konsum 400,000 lekë): kursim relativisht i vogël në përqindje (−0.9%).
Familja kursen neto sa herë që pesha e ushqimeve me 6% në konsumin e tatueshëm me TVSH është mbi rreth 6.7% (në skenarin e transmetimit 100%). Sa më e lartë pesha e ushqimeve, aq më i madh është përfitimi.
3. Taksa e automjeteve
Heqja e taksës së qarkullimit (27 lekë/litër) dhe rritja e taksës vjetore fikse sjell efekte të forta pozitive për përdoruesit e rregullt të karburantit.
- Benzinë 1,600 cm³, 5 vjeç, 1,000 litra/vit: taksa vjetore rritet me 3,040 lekë, por kursimi nga karburanti është 32,400 lekë → fitim neto +29,360 lekë/vit.
- Naftë 2,500 cm³, 15 vjeç: fitim neto rreth +17,550 lekë/vit.
- Kamion naftë 10,000 cm³, 10 vjeç, 20,000 litra/vit: fitim neto shumë i madh (+602,000 lekë/vit).
- Autobus naftë 8,000 cm³, 30,000 litra/vit: fitim neto ekstrem (+959,000 lekë/vit).
- Autoveturë elektrike: humbës neto (−15,000 lekë/vit), sepse nuk përfiton nga heqja e taksës së qarkullimit.
- Automjet luksoz: taksa e përvitshme shtesë rritet nga 21,000 në 40,000 lekë (+90%).
Përdoruesit e rregullt të naftës dhe benzinës dalin qartë fitues; mjetet elektrike dhe ato me përdorim shumë të ulët dalin humbës.
4. Dividendi dhe barra e kombinuar
Rritja e tatimit mbi dividendin nga 8% në 15%, ndërsa tatimi mbi fitimin mbetet 15%.
Për 100 lekë fitim para tatimit:
- Nëse shpërndahet 50%: barra totale rritet nga 18.4% në 21.4% (+3 pikë përqindjeje).
- Nëse shpërndahet 100%: barra totale rritet nga 21.8% në 27.8% (+6 pikë përqindjeje).
- Neto për pronarin bie përkatësisht nga 81.6 në 78.6 lekë dhe nga 78.2 në 72.3 lekë.
Sipas Relacionit, efekti neto buxhetor i vlerësuar është rreth 3.04 mld lekë, gjë që nënkupton se rreth gjysma e potencialit teorik humbet nga ndryshimi i sjelljes së biznesit (riinvestim, vonesa në shpërndarje etj.).
5. Rakordimi buxhetor i paketës
Efektet kryesore (mld lekë, bazë vjetore):
| Masa | Efekti |
|---|---|
| TVSH 20% → 21% | +10.6 |
| TVSH 6% ushqime | −12.8 |
| TVSH akomodimi 6% → 10% | +0.6 |
| Pragu i regjistrimit TVSH 10→5 mln | +4.5 |
| Akciza (duhan + biodizel + TVSH mbi to) | +4.1 |
| Dividendi 8% → 15% (neto) | +3.04 |
| TAP (lehtësim + norma 30%) | −1.22 |
| Taksat kombëtare (heqja e qarkullimit + taksa vjetore) | −5.0 |
Efekti neto i paketës tatimore (pa rritjen e pagave të Policisë) del rreth +3.9 mld lekë. Kur shtohet edhe efekti i pagave të Policisë (+0.5 mld), totali afrohet me shifrën e Observatory prej rreth +4.4 mld lekë.
Vërejtje metodologjike të rëndësishmeProfilet e familjeve janë ilustrime (jo mesatare INSTAT). Transmetimi i TVSH-së te çmimet është levë skenari. Efektet buxhetore janë ato të Relacioneve dhe nuk riprodhohen nga modeli. Lista e saktë e 54 produkteve me TVSH 6% nuk është ende e publikuar.