Përmbledhje krahasuese e Programeve të 5 partive për Arsimin (2025–2029)

Arsimi mbetet një nga shtyllat më të rëndësishme për zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik dhe shoqëror të Shqipërisë. Në prag të zgjedhjeve 2025, pesë partitë kryesore politike – Partia Socialiste (PS), Partia Demokratike (PD), Shqipëria Bëhet (SB), Lëvizja Bashkë (LB) dhe Partia Mundësia (PM) – kanë paraqitur platforma të ndryshme për arsimin në programet e tyre katërvjeçare. Këto programe reflektojnë qasje të ndryshme ideologjike dhe strategjike ndaj sfidave që përballon sistemi arsimor shqiptar, që nga rritja e pagave të mësuesve dhe dixhitalizimi i shkollave, deri te arsimi falas, reformimi i kurrikulës dhe lidhja me tregun e punës.

Kjo analizë synon të japë një pasqyrë të strukturuar krahasuese të premtimeve të këtyre partive, të organizuara sipas: (I) përmbledhjes së objektivave programore, (II) kostos së parashikuar sipas komponentëve kryesorë, (III) vlerësimit të fizibilitetit nëpërmjet Indeksit POLIFAKT dhe (IV) analizës së realizueshmërisë dhe ndikimit për dy aktorët kryesorë – PS dhe PD. Në fund, ofrohet një përfundim analitik për të ndihmuar publikun dhe vendimmarrësit të kuptojnë qëndrueshmërinë, ambicien dhe realizueshmërinë e secilit program.

1. Përmbledhje Strategjike sipas partive

Nr	Partia	Shtyllat Kryesore të Programit Arsimor
1	PS (Partia Socialiste)	– Rritje page 35% për mësuesit deri në 2029- Investime në infrastrukturë dhe digjitalizim- Qendra kompetencash dhe mbështetje rurale- Librat dhe transporti falas
2	PD (Partia Demokratike)	– Autonomi për universitetet- Bursa dhe mbështetje për ekselentët- Praktika të detyruara, kthim i trurit- Rritje buxheti për paga dhe cilësi
3	SB (Shqipëria Bëhet)	– 6% e PBB për arsim- Reforma në parauniversitar- Kërkim shkencor dhe lidhje me ekonominë
4	LB (Lëvizja Bashkë)	– Arsimi falas deri në universitet- Demokraci pjesëmarrëse- Infrastruktura komunitare
5	PM (Partia Mundësia)	– Rikualifikim masiv- Arsim dual profesional- Qendra digjitale për zonat rurale

1. Krahasimi i Kostos dhe Realizueshmërisë
2. Kostoja Totale Vjetore (bazuar në projeksione dhe logjikë krahasuese):

Partia	Kosto vjetore e pritshme (€)	Pjesa ndaj buxhetit 2024
PS	~250–300 mln	~4.5%
PD	~775 mln	~11.7%
SB	~400–450 mln (objektiv 6% PBB)	~6%
LB	~350 mln	~5.5%
PM	~300–350 mln	~5%

2. Realizueshmëria e Politikave Kryesore

Masa Kryesore	PS	PD	SB	LB	PM
Rritja e pagave për mësuesit	🟢	🟠	🟢	🟠	🟢
Digjitalizim dhe laboratorë	🟢	🟢	🟠	🟢	🟢
Reforma në arsimin profesional	🟢	🟢	🟢	🟢	🟢
Autonomia universitare	🟠	🟢	🟠	🟠	🟠
Financim 6% e PBB për arsim	🟠	🔴	🔴	🔴	🟠
Arsim falas dhe akses universal	🟢	🟢	🟢	🟢	🟢

🟢 = e realizueshme / 🟠 = e vështirë / 🔴 = e paarritshme pa reforma fiskale të thella

III. Indeksi i Fizibilitetit (POLIFAKT)

Partia	Politik	Administrativ	Fiskal	Social	Totali
PS	85	80	75	70	77.5
PD	70	65	60	60	63.75
SB	90	75	50	75	72.5
LB	75	65	40	80	65.0
PM	65	70	55	65	63.75

1. Përfundime analitike

Element	PS	PD	SB	LB	PM
Qëndrueshmëri politike	✅ e lartë	❌ e fragmentuar	✅ shumë e lartë	✅ mesatare	❌ e dobët
Strukturë administrative	✅ e konsoliduar	❌ e paqartë	🟠 e mjaftueshme	🟠 me potencial	✅ fleksibël
Mbështetje sociale	🟠 standarde	🟠 modeste	✅ e fortë	✅ shumë e fortë	🟠 e targetuar
%