Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit “Zhvillimi i Tokës në Zonat Malore dhe Agroturizëm”

Ky premtim ka për qëllim krijimin e një pakete të re për zhvillimin e tokës në zonat malore dhe agroturizëm, duke mundësuar regjistrimin e pronave pa dokumentacion të rregullt pronësie me një pagesë simbolike prej 1 euro. Pas regjistrimit, qytetarët do të mund të investojnë dhe më pas të hipotekojnë pronën pas it të investimit, për të nxitur zhvillimin rural dhe bujqësor.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe i matshëm:

• Ky premtim fokusohet në krijimin e një mundësie për qytetarët që kanë tokë pa dokumentacion të rregullt pronësie të mund të regjistrojnë pronën e tyre për një pagesë simbolike prej 1 euro, duke mundësuar zhvillimin e zonave malore dhe bujqësore.

• Pas investimit në tokë, qytetarët do të mund të hipotekojnë pronën për t’u siguruar që kanë të drejtat e plota ligjore për të zhvilluar dhe menaxhuar asetet e tyre.

• Premtimi është i matshëm përmes numrit të pronave të regjistruara dhe investimeve në zonat malore, duke monitoruar gjithashtu ndikimin në zhvillimin e agroturizmit dhe bujqësisë.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm)

2. Shpenzimet për Zhvillimin e Tokës dhe Agroturizmit në Mandatin e Tretë (2021-2025)

⚠️ Kostot për zhvillimin e tokës në zonat malore dhe mbështetje për agroturizmin do të kërkojnë një angazhim të lartë buxhetor:

• Shpenzimet për zhvillimin rural dhe mbështetje për agroturizmin janë aktualisht të kufizuara, megjithëse ka pasur disa nisma për mbështetje të sektorëve të tillë.

• Nëse do të realizohet regjistrimi i tokës për një pagesë simbolike prej 1 euro, do të kërkohet një alokim i konsiderueshëm i fondeve për të mbështetur administrimin dhe shpenzimet e regjistrimit të pronave, si dhe për të mbuluar infrastruktura të nevojshme për zhvillimin e bujqësisë dhe agroturizmit në këto zona.

• Kostot për investime infrastrukturore dhe mbështetje të drejtpërdrejtë për fermerët dhe agroturizmin do të jenë të konsiderueshme, sidomos në zonat malore, ku infrastruktura është shpesh e pazhvilluar. Ky investim kërkon një planifikim afatgjatë dhe mund të kërkojë shpërndarje të fondeve ndër vite.

• Për realizimin e këtij premtimi, mund të jetë e nevojshme të sigurohen burime financiare shtesë, si dhe të rritet buxheti për zhvillimin e zonave rurale.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevojiten burime të mjaftueshme financiare për zhvillimin e infrastrukturës dhe mbështetje për agroturizmin)

3. Kapacitetet Fiskale dhe Burimet Financiare

⚠️ Kapacitetet fiskale të Shqipërisë janë të kufizuara dhe mund të paraqesin një sfidë për realizimin e këtij premtimi:

• Fiskaliteti në Shqipëri ka njohur rritje, por shpenzimet për zhvillimin e zonave rurale dhe malore janë gjithashtu të kufizuara. Ky premtim mund të kërkojë një ri-distribuim të fondeve nga sektorë të tjerë, që mund të ndikojë në shpenzimet për sektorë të tjerë si shëndetësia, arsimi dhe infrastruktura.

• Për realizimin e investimeve në zonat malore dhe mbështetje për agroturizmin, mund të jetë e nevojshme që Shqipëria të kërkojë financime të jashtme, përmes burimesh të tilla si Fondi për Zhvillim Rural të BE-së dhe grante ndërkombëtare.

• Mundësia për të rritur burimet financiare është një mundësi që duhet të shqyrtohet, duke përfshirë mundësinë e përdorimit të borxhit publik për investime të tilla afatgjata, që mund të sjellin përfitime ekonomike dhe rritje të punësimit në këto zona.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevojiten burime shtesë financiare dhe menaxhim i kujdesshëm i kapaciteteve fiskale)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ky premtim ka potencial për të krijuar mundësi të reja ekonomike dhe sociale për zonat malore:

• Zhvillimi i tokës dhe mbështetje për agroturizmin mund të sjellin mundësi pune për banorët lokalë, të cilët shpesh përballen me papunësi të lartë dhe mundësi të kufizuara për zhvillimin e aktiviteteve ekonomike.

• Zhvillimi i agroturizmit mund të përmirësojë infrastrukturën dhe mundësitë për t’u sjellë të ardhura përmes vizitorëve vendas dhe ndërkombëtarë, duke ndihmuar në rritjen e zhvillimit të qëndrueshëm dhe uljen e varfërisë në këto zona.

• Nxitja e zhvillimit bujqësor dhe agroturistik mund të kontribuoje në shpërndarjen e barabartë të mundësive ekonomike dhe të ulë migracionin nga fshatrat në qytete, duke e bërë jetesën më të qëndrueshme në zonat rurale.

• Përfitimet afatgjata për zhvillimin e zonave malore dhe bujqësisë do të jenë të dukshme vetëm nëse investimet janë të qëndrueshme dhe menaxhohen në mënyrë efikase.

📌 Vlerësimi: ✅ (Përfitime të dukshme ekonomike dhe sociale për zonat malore)

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

⚠️ Për realizimin e këtij premtimi, është e nevojshme të përmirësohen kapacitetet administrative dhe koordinimi midis institucioneve:

• Ministria e Bujqësisë dhe Agjencitë përkatëse do të duhet të zhvillojnë kapacitete administrative dhe mbështetje për procesin e regjistrimit të pronave, si dhe për implementimin e mbështetjes për fermerët dhe agroturizmin.

• Koordinimi me Bashkitë dhe Autoritetet Lokale është gjithashtu i domosdoshëm për të siguruar zbatimin e ligjit dhe mbështetje efektive për zhvillimin e zonave malore.

• Krijimi i një politike të qëndrueshme dhe afatgjatë për zhvillimin e zonave rurale kërkon një angazhim të fortë dhe përkushtim politik për të garantuar që investimet të shndërrohen në rezultate konkrete.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevojiten kapacitete administrative të forta dhe angazhim i fuqishëm politik)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Afati 4-vjeçar mund të jetë ambicioz për realizimin e këtij premtimi, pasi kërkon një periudhë të konsiderueshme për të pasur ndikim të dukshëm:

• Regjistrimi i tokës dhe zhvillimi i agroturizmit do të kërkojë kohë për t’u realizuar plotësisht, pasi procesi i investimeve në infrastrukturë dhe përmirësimit të kushteve për agroturizmin kërkon periudha kalimi për adoptimin e politikave dhe për realizimin e projekteve.

• Afati 4-vjeçar është ambicioz, por mund të jetë i mundshëm nëse financimi është i mjaftueshëm dhe zbatimi është efikas.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afat ambicioz për realizimin e investimeve dhe për të pasur ndikim të dukshëm)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Zhvillimin e Tokës në Zonat Malore dhe Agroturizëm”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.6/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm)

Shpenzimet për Zhvillimin e Tokës dhe Agroturizmit: ⚠️ (Nevojiten burime financiare të mjaftueshme)

Kapacitetet Fiskale: ⚠️ (Nevojiten burime shtesë dhe menaxhim i kujdesshëm i burimeve financiare)

Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Përfitime të dukshme për zhvillimin rural dhe agroturizmin)

Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ⚠️ (Nevojiten kapacitete të forta dhe angazhim politik)

Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afat ambicioz për realizimin e ndikimeve të qëndrueshme)

📌 Ky premtim ka potencial për të stimuluar zhvillimin e zonave malore dhe agroturizmit, por kërkon një mbështetje të fortë financiare dhe administrative për realizimin e tij dhe mbajtjen e qëndrueshmërisë afatgjatë

Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit “Investimi i 500 Milionë Eurove në Bujqësi”

Ky premtim ka për qëllim investimin e 500 milionë eurove në sektorin e bujqësisë, duke mbështetur fermerët me grante dhe kredi të buta, duke zhvilluar teknologjinë bujqësore dhe rritur prodhimin kombëtar për të modernizuar sektorin dhe për të rritur kapacitetin prodhues të Shqipërisë.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe i matshëm:

• Ky premtim fokusohet në investimin e 500 milionë eurove në bujqësi dhe nxitjen e zhvillimit të teknologjisë bujqësore, duke mbështetur fermerët me grante dhe kredi të buta.

• Qëllimi i tij është modernizimi i sektorit dhe rritja e kapacitetit prodhues të vendit për të rritur prodhimin kombëtar, me përfitime për ekonominë dhe fermerët shqiptarë.

• Premtimi është i matshëm përmes shumës totale të investimit dhe mund të matet përmes numrit të granteve dhe kredive të buta të ofruara, si dhe prodhimit kombëtar bujqësor.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm)

2. Shpenzimet për Bujqësinë në Mandatin e Tretë (2021-2025)

⚠️ Për krahasim me buxhetin dhe shpenzimet aktuale për bujqësinë, ky premtim paraqet një sfidë financiare të madhe:

• Shpenzimet për bujqësinë në buxhetin 2024 janë parashikuar të jenë rreth 1.3 miliardë lekë, që përfaqëson një pjesë të vogël të buxhetit të përgjithshëm dhe shpenzimeve për sektorët tjerë.

• Ky buxhet është në një nivel relativisht të ulët në krahasim me nevojat e sektorit, sidomos në një periudhë që kërkon përmirësime infrastrukturore dhe mbështetje për fermerët që ndodhen përballë sfidave të mëdha të klimës, të teknologjisë dhe të tregut.

• Nëse qeveria synon të investojë 500 milionë euro vetëm në sektorin bujqësor, kjo do të kërkojë një rishikim të thellë të prioriteteve buxhetore dhe mundësi për të siguruar burime financiare të tjera, përfshirë grante ndërkombëtare dhe kredi të buta nga institucionet financiare ndërkombëtare.

• Kërkesa për rritje të buxhetit bujqësor dhe diversifikimin e burimeve financiare do të ishte e domosdoshme, duke pasur parasysh kufizimet e kapaciteteve fiskale të Shqipërisë dhe nevojën për shpenzime të menaxhuara mirë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Sfida për të alokuar burimet e nevojshme për realizimin e premtimit)

3. Kapacitetet Fiskale dhe Burimet Financiare

⚠️ Kapacitetet fiskale të Shqipërisë janë të kufizuara dhe do të paraqesin një barrierë për realizimin e premtimit të investimit të 500 milionë eurove:

• Fiskaliteti në Shqipëri është në rritje, megjithatë, shpenzimet për sektorin e bujqësisë janë ende në nivele të ulëta, duke përfaqësuar një pjesë të vogël të buxhetit të përgjithshëm.

• Buxheti për 2024 është 26.3% i PBB-së, që përkthehet në shpenzime të përgjithshme prej rreth 6.6 miliardë euro. Ky buxhet duhet të mbulojë të gjitha sektorët dhe nevojat e ekonomisë, duke përfshirë shëndetësinë, arsimin, sigurimet sociale, dhe sektorin e infrastrukturës.

• Burimet fiskale janë të kufizuara, dhe për të mbështetur një investim të tillë në bujqësi, mund të jetë e nevojshme të sigurohen burime financimi nga jashtë, përmes institucioneve ndërkombëtare si Bankat Botërore dhe Fondet e Zhvillimit të BE-së, si dhe një përmirësim i menaxhimit të borxhit publik.

• Rritja e borxhit publik mund të ketë pasoja për qëndrueshmërinë fiskale, sidomos nëse kjo rritje e borxhit përkthehet në rritje të taksave për qytetarët dhe bizneset.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkohen burime shtesë financiare dhe menaxhim i kujdesshëm i fiskalitetit)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Premtimi ka potencial të madh për zhvillimin e sektorit bujqësor dhe përmirësimin e kushteve të jetesës së fermerëve:

• Investimi do të kontribuonte në rritjen e prodhimit bujqësor, që do të kishte një ndikim të drejtpërdrejtë në përmirësimin e kushteve të jetesës për fermerët dhe ndihmën ndaj fshatarëve, të cilët janë gjithnjë e më të përballur me sfida ekonomike dhe klimatike.

• Zhvillimi i teknologjisë bujqësore dhe përdorimi i sistemeve të automatizuara mund të çojë në përmirësimin e rendimentit dhe uljen e kostove të prodhimit për fermerët, duke kontribuar në rritjen e konkurrencës dhe qëndrueshmërisë së sektorit.

• Rritja e prodhimit mund të çojë gjithashtu në rritjen e eksporteve, duke siguruar mundësi të reja për të hyrat e ekonomisë dhe duke kontribuar në përmirësimin e bilancit tregtar të Shqipërisë.

• Përmirësimi i kushteve për fermerët mund të ndihmojë në uljen e migracionit, duke ofruar mundësi pune dhe zhvillim për njerëzit në zonat rurale.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim pozitiv në zhvillimin ekonomik dhe përmirësimin e kushteve të jetesës)

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

⚠️ Për realizimin e këtij investimi, kërkohen kapacitete të mëdha administrative dhe një vullnet politik të fuqishëm:

• Implementimi i kësaj shume investimi kërkon një angazhim të fortë të qeverisë, si dhe një përkushtim të institucioneve që menaxhojnë bujqësinë për të siguruar shpërndarjen efikase të fondeve.

• Ministria e Bujqësisë dhe agjencitë përkatëse do të duhet të rritin kapacitetet administrative për të menaxhuar dhe shpërndarë grantet dhe kredite e buta.

• Koordinimi midis institucioneve dhe sektorëve të tjerë do të jetë kyç për të siguruar që investimi të realizohet pa vonesa dhe që fondet të përdoren në mënyrë të efektshme.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevojiten kapacitete të forta administrative dhe angazhim i fuqishëm politik)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Afati 4-vjeçar mund të jetë ambicioz për realizimin e të gjitha investimeve:

• Ky premtim kërkon një periudhë të konsiderueshme për të pasur një ndikim të dukshëm, pasi modernizimi i bujqësisë dhe investimi në teknologji kërkon kohë për t’u realizuar plotësisht.

• Nëse investimi shpërndahet në grante dhe kredi të buta, kjo mund të kërkojë periudha kalimi për të adoptuar teknologjitë e reja dhe për të krijuar një infrastrukturë mbështetëse.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afat ambicioz për realizimin e investimeve dhe për të pasur ndikim të dukshëm)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Investimin e 500 Milionë Eurove në Bujqësi”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.8/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm)

• Shpenzimet për Bujqësinë në Mandatin e Tretë: ⚠️ (Sfida për të alokuar burimet e nevojshme)

• Kapacitetet Fiskale: ⚠️ (Kërkohen burime shtesë financiare dhe menaxhim i kujdesshëm i fiskalitetit)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Ndikim pozitiv në zhvillim dhe rritje të mundësive për fermerët)

• Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ⚠️ (Nevojiten përmirësime të kapaciteteve administrative)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afat ambicioz për realizimin e investimeve dhe për të pasur ndikim të dukshëm)

📌 Ky premtim ka potencial të lartë për të përmirësuar sektorin bujqësor në Shqipëri, por kërkon një menaxhim të kujdesshëm të burimeve financiare, përmirësim të institucioneve dhe një angazhim të fortë politik për të siguruar suksesin e projektit.

Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit “Siguria Ushqimore dhe Standardet e Analizave”

Premtimi ka për qëllim rritjen e sigurisë ushqimore në Shqipëri, duke rritur numrin e analizave laboratorike nga 1909 në një nivel të avancuar, të akredituar nga BE, për të siguruar cilësinë dhe eksportueshmërinë e produkteve shqiptare.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe i matshëm:

• Synimi është rritja e numrit të analizave laboratorike për sigurinë ushqimore.

• Kjo përfshin një standarde të avancuar të akredituar nga BE, që do të rrisë cilësinë e produkteve shqiptare dhe do të mundësojë eksportet në tregjet ndërkombëtare.

• Premtimi është gjithashtu i matshëm përmes numrit të analizave që bëhen çdo vit dhe akreditimeve që fitojnë laboratorët.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm)

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

⚠️ Kërkohen reforma të mëtejshme në institucionet përgjegjëse:

Aktualisht, Shqipëria ka një sistem të përmirësuar për kontrollin e cilësisë së ushqimit, por barrierat burokratike dhe mungesa e kapaciteteve në laboratorët e certifikuar janë pengesa kryesore.

Nevojiten reforma dhe investime në institucionet si AKU dhe laboratorët e kontrollit të ushqimit, duke përfshirë dhe përmirësimin e trajnimit të stafit dhe përditësimin e pajisjeve teknologjike.

Akreditimi nga BE është një proces që kërkon standarde të larta dhe angazhim të qartë për t’u përmbushur.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Dikush kërkon mbështetje institucionale dhe financiare për të realizuar akreditimin e plotë)

3. Mbështetje Buxhetore dhe Kapacitetet Fiskale

⚠️ Kostoja e realizimit dhe burimet financiare:

Për të arritur një nivel të avancuar të analizave dhe akreditimin nga BE, do të kërkohet një investim në infrastrukturën laboratorike, që mund të vlerësohet në rreth 20-30 milionë euro.

Kjo do të përfshijë pajisje të reja laboratorike, trajnime për stafin, dhe akreditime ndërkombëtare për laboratorët.

Burimet e financimit mund të vijnë nga programet e BE-së, si dhe nga buletinët buxhetorë të qeverisë shqiptare për sektorin e sigurisë ushqimore.

Për të mbështetur këtë iniciativë, mund të nevojiten politika për uljen e taksave për investimet në laboratorët e sigurisë ushqimore, si dhe rritja e subvencioneve për zhvillimin e sektorit bujqësor.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Investime të konsiderueshme janë të nevojshme dhe kërkohet një plan i qartë për financimin)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Përmirësimi i cilësisë dhe eksportueshmërisë ka një ndikim pozitiv në ekonominë shqiptare:

Standardet më të larta të analizave ushqimore do të mundësojnë hapjen e tregjeve të reja, veçanërisht në BE, ku kërkesa për produkte të certifikuara është e lartë.

Rritja e besueshmërisë në produktet shqiptare do të ndihmojë eksportuesit shqiptarë të rrisin shitjet dhe të diversifikojnë tregjet e tyre.

Ky objektiv gjithashtu do të rrisë sigurinë ushqimore për konsumatorët dhe do të përmirësojë cilësinë e produkteve në tregun vendas.

Punësimi në sektorin e sigurisë ushqimore do të rritet, duke kërkuar punonjës të kualifikuar dhe teknologji të avancuar.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim pozitiv në ekonominë e brendshme dhe mundësi të reja për eksport)

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

⚠️ Zbatimi varet nga angazhimi institucional dhe monitorimi i procesit:

Nëse ky premtim do të realizohet, kërkon një koordinim të fortë midis ministrive përkatëse, si dhe rritje të kapaciteteve të Agjencisë Kombëtare të Ushqimit (AKU) dhe Institutit të Sigurisë Ushqimore (INSIG).

Angazhimi i qeverisë për të krijuar një kuadër të përshtatshëm ligjor dhe mbështetje për laboratorët do të ishte kyç.

Monitorimi dhe vlerësimi i procesit do të kërkojë burime të vazhdueshme, si dhe përfshirjen e ekspertëve ndërkombëtarë për të siguruar që standardet e BE-së janë të përmbushura.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon angazhim dhe koordinim të madh ndër-institucional)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Afati 4-vjeçar është ambicioz:

Akreditimi i laboratorëve mund të realizohet për disa institucione në 4 vjet, por akreditimi dhe implementimi i standarteve të avancuara në gjithë laboratorët e Shqipërisë mund të kërkojë më shumë kohë.

Kjo është një iniciativë që ka nevojë për një plan afatgjatë dhe mund të përfshijë periudha kalimi dhe rishikimi të politikave.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Dikush mund të arrijë vetëm një përparim të pjesshëm në këtë periudhë)

7. Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit

✅ Siguria ushqimore ka një ndikim të drejtpërdrejtë në zhvillimin e qëndrueshëm dhe mbrojtjen e mjedisit:

• Siguria ushqimore ndihmon në ruajtjen e shëndetit të konsumatorëve dhe rrit besimin në produktet e prodhuara në Shqipëri.

• Produktet e sigurta mund të kontribuojnë në përmirësimin e reputacionit të Shqipërisë në tregjet ndërkombëtare, veçanërisht për produkte të tilla si frutat, perimet dhe produktet organike.

• Standardet e larta të sigurisë ushqimore mund të ndihmojnë në përdorimin racional të pesticideve dhe produkteve kimike, duke kontribuar në ruajtjen e mjedisit.

📌 Vlerësimi: ✅ (Siguria ushqimore është në përputhje me zhvillimin e qëndrueshëm)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Siguria Ushqimore dhe Standardet e Analizave”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.5/5

🔎 Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (E matshme dhe konkrete)

• Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Dikush kërkon reforma dhe mbështetje institucionale)

• Mbështetje Financiare: ⚠️ (Investime të konsiderueshme dhe burime të reja financiare janë të nevojshme)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Pozitiv për eksport dhe sigurinë ushqimore)

• Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ⚠️ (Kërkon angazhim të madh për implementim dhe koordinim)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afat i mundshëm, por mund të kërkohet më shumë kohë)

• Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit: ✅ (Kontribut në zhvillim të qëndrueshëm)

📌 Ky premtim ka potencial të lartë për të përmirësuar cilësinë dhe sigurinë ushqimore në Shqipëri, por kërkon investime të konsiderueshme, reforma institucionale dhe një angazhim të plotë politik dhe administrativ për të realizuar akreditimin dhe standardet e BE-së.

Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit “Rritja e Eksporteve Bujqësore në 1 Miliard Euro”

Ky premtim synon të rrisë eksportet bujqësore të Shqipërisë në 1 miliard euro, duke përmirësuar balancën tregtare të ushqimeve. Aktualisht, eksportet bujqësore llogariten rreth 600 milionë euro, ndërsa importet e produkteve ushqimore janë afërsisht 1.8 miliard euro, duke krijuar një deficit 1:3.

Përmbushja e këtij objektivi do të kërkonte një rritje prej 66% të eksporteve bujqësore në katër vite.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe i matshëm:

• Synohet rritja e eksporteve nga 600 milionë euro në 1 miliard euro.

• Indikatori kryesor për matje është vlera totale e eksporteve bujqësore dhe raporti eksport-import.

• Ky objektiv kërkon identifikimin e sektorëve prioritarë, fuqizimin e rrjeteve të shpërndarjes dhe logjistikës, si dhe përmirësimin e standardeve të cilësisë për tregjet ndërkombëtare.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm)

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

⚠️ Kërkohen politika të qarta mbështetëse:

• Deri më tani, eksportet bujqësore janë rritur kryesisht falë përmirësimeve në infrastrukturë dhe marrëveshjeve me BE-në.

• PS gjatë mandatit të tretë nuk arriti të ulë barrierat tregtare për shumë produkte shqiptare në BE, për shkak të problemeve me certifikimet fitosanitare dhe konkurrencën e ulët.

• Nevojiten reforma në AZHBR, përmirësim i standardeve të prodhimit dhe ulje e kostove të certifikimeve për fermerët.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Mbështetja institucionale është e pamjaftueshme pa reforma në AZHBR dhe politika fiskale)

3. Mbështetje Buxhetore dhe Kapacitetet Fiskale

⚠️ Kostoja dhe burimet e financimit:

• Për të rritur eksportet me 400 milionë euro, prodhimi duhet të rritet të paktën me 30-40% në vlerë dhe të mbështetet me investime të konsiderueshme.

• Investimet e nevojshme për përmirësimin e prodhimit dhe logjistikës vlerësohen midis 150-250 milionë euro, të cilat mund të vijnë nga:

  • Subvencione shtetërore për fermerët dhe agropërpunimin.

  • Fonde të BE-së dhe financime private për eksportuesit.

  • Ulje të TVSH-së për produktet bujqësore të eksportuara për të bërë më konkurrues tregun.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Rritja e eksporteve kërkon investime të mëdha dhe politika fiskale të favorshme)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Punësim dhe rritje e të ardhurave për fermerët:

• Rritja e eksporteve nënkupton më shumë treg për produktet shqiptare, gjë që ndihmon rritjen e të ardhurave për fermerët dhe uljen e varësisë nga tregu i brendshëm.

• Punësimi në sektorin bujqësor do të rritet, veçanërisht në agropërpunim dhe logjistikë.

• Ndikimi në zonat rurale do të jetë i rëndësishëm, duke reduktuar emigrimin ekonomik.

📌 Vlerësimi: ✅ (Potencial pozitiv për punësimin dhe të ardhurat e fermerëve)

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

⚠️ Zbatimi varet nga reformat e institucioneve

• Eksportet aktualisht pengohen nga procedurat burokratike, mungesa e rrugëve të drejtpërdrejta të eksportit dhe mungesa e një marke kombëtare për produktet shqiptare.

• Nëse nuk ndryshohen politikat doganore dhe certifikimet fitosanitare, objektivi mbetet i vështirë për t’u realizuar.

• Liberalizimi i tregjeve dhe marrëveshje të reja tregtare me BE-në dhe Ballkanin janë thelbësore.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon angazhim të madh institucional për të larguar barrierat tregtare)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Realizimi brenda 4 viteve është ambicioz:

• Në mandatin e PS-së, eksportet u rritën me 150-200 milionë euro në 4 vite.

• Rritja me 400 milionë euro kërkon një strategji të re, e cila duhet të fillojë menjëherë.

• Për të arritur këtë objektiv, duhen rritje mesatare vjetore prej 100 milionë euro, një ritëm shumë më i lartë se në të kaluarën.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Mund të realizohet pjesërisht, por kërkon veprime të menjëhershme)

7. Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit

✅ Përmirësimi i eksporteve bujqësore ndihmon ekonominë, por kërkon kujdes për mjedisin:

• Rritja e prodhimit për eksport mund të çojë në përdorim më intensiv të tokës dhe pesticideve.

• Nevojitet një strategji për prodhim të qëndrueshëm dhe përdorim të burimeve natyrore në mënyrë të mençur.

• Diversifikimi i tregjeve të eksportit (jo vetëm BE, por edhe Lindja e Mesme dhe Azia) do të reduktonte rreziqet ekonomike.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim pozitiv ekonomik, por kërkon planifikim për mjedisin)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Rritja e Eksporteve Bujqësore në 1 Miliard Euro”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.4/5

🔎 Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (E matshme dhe konkrete)

• Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Kërkon përmirësime në standardet dhe certifikimet)

• Mbështetje Financiare: ⚠️ (Kosto e lartë, kërkon investime dhe lehtësi fiskale)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Pozitiv për punësimin dhe të ardhurat e fermerëve)

• Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ⚠️ (Kërkon eliminim të barrierave tregtare)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Mund të realizohet pjesërisht, por kërkon hapa të menjëhershëm)

• Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit: ✅ (I dobishëm, por kërkon kujdes mjedisor)

📌 Ky premtim është ambicioz, por i arritshëm nëse zbatohen masa të forta për të përmirësuar infrastrukturën e eksporteve, reformat fiskale dhe hapjen e tregjeve ndërkombëtare.

Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit “Dyfishimi i Sipërfaqes së Serave”

Ky premtim synon të dyfishojë sipërfaqen e serave në Shqipëri, duke e çuar atë nga rreth 2,000 hektarë aktualisht në mbi 4,000 hektarë. Realizimi i tij do të kishte një ndikim të rëndësishëm në rritjen e prodhimit bujqësor, diversifikimin e produkteve dhe sigurinë ushqimore. Megjithatë, ai kërkon analiza të hollësishme mbi kapacitetet fiskale, infrastrukturën, teknologjinë dhe ndikimin ekonomik.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe i matshëm:

• Objektivi është konkret: shtimi i 2,000 hektarëve të rinj serre.

• Ndikimi mund të matet përmes sipërfaqes së re të ndërtuar, produktivitetit dhe eksporteve të produkteve bujqësore.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm)

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

⚠️ Kërkohen përmirësime në politikat mbështetëse:

• Aktualisht, zhvillimi i serave mbështetet nga skemat e subvencioneve të AZHBR-së (Agjencia për Zhvillimin Bujqësor dhe Rural).

• Në mandatin e tretë të PS-së, mbështetja ka qenë e fragmentuar, me mungesë investimesh në energji dhe ngrohje për serrat.

• Nevojiten reforma në politikat e mbështetjes, duke përfshirë lehtësi fiskale për energjinë e serave dhe grante për teknologji moderne.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon përmirësim të mekanizmave institucionalë dhe politikave mbështetëse)

3. Mbështetje Buxhetore dhe Financimi

⚠️ Kostoja dhe kapacitetet fiskale:

• Kosto mesatare për ndërtimin e 1 hektari serre varion nga 200,000€ deri në 500,000€, në varësi të teknologjisë së përdorur (sera plastike, xhami, apo me ngrohje).

• Për të ndërtuar 2,000 hektarë të rinj, kërkohen 400 milionë – 1 miliard € investime.

• Financimi mund të vijë nga:

  • Buxheti i shtetit dhe AZHBR (por kërkon rritje të ndjeshme të fondeve për bujqësinë).

  • Fondet e BE-së dhe institucioneve financiare ndërkombëtare.

  • Investime private dhe kredi të lehtësuara për fermerët.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kostoja është e lartë dhe kërkon burime të qarta financimi)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Rritje e punësimit dhe eksporteve:

• Serrat krijojnë më shumë vende pune për hektar sesa bujqësia tradicionale (4-6 të punësuar/ha).

• Eksportet mund të rriten me 30-50% nëse sektori i serave zgjerohet me sukses.

• Mundësi për prodhim të qëndrueshëm gjatë gjithë vitit, duke ulur varësinë nga importet.

📌 Vlerësimi: ✅ (Potencial i lartë për rritje ekonomike dhe punësim)

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

⚠️ Kërkohet mbështetje e fortë institucionale:

• Në mandatin e tretë të PS-së, zgjerimi i serave u përball me mungesë mbështetjeje për energjinë dhe kreditimin e fermerëve.

• Për të arritur objektivin e dyfishimit, duhet një plan kombëtar për zhvillimin e serave, me masa konkrete për lehtësimin e investimeve dhe subvencione të orientuara drejt teknologjisë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon koordinim të fortë institucional dhe vullnet politik)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Një projekt i realizueshëm, por afatgjatë:

• Ndërtimi i serave kërkon kohë, mesatarisht 1-2 vjet për hektar, përfshirë:

  • Ndërtimin e infrastrukturës.

  • Sigurimin e financimit dhe granteve.

  • Trajnimin e fermerëve për menaxhimin e serave moderne.

• Dyfishimi brenda një mandati (4 vjet) është ambicioz, por i realizueshëm nëse nis menjëherë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (I mundur, por kërkon zbatim të shpejtë dhe të organizuar)

7. Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit

✅ Potencial për bujqësi të qëndrueshme, por me sfida mjedisore:

• Rritja e serave kërkon më shumë ujë dhe energji, gjë që mund të ndikojë negativisht në ekosistem.

• Nevojiten masa për efiçiencën energjetike (si përdorimi i paneleve diellore për ngrohje).

• Ulja e importit të produkteve bujqësore ndihmon në stabilitetin e çmimeve dhe sigurinë ushqimore.

📌 Vlerësimi: ✅ (I dobishëm për ekonominë, por kërkon menaxhim të burimeve)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Dyfishimi i Sipërfaqes së Serave”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.6/5

🔎 Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (E matshme dhe konkrete)

• Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Kërkon reforma në politikat mbështetëse)

• Mbështetje Financiare: ⚠️ (Kostoja është e lartë, kërkon burime financimi)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Pozitiv për rritjen e eksporteve dhe punësimin)

• Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ⚠️ (Kërkon angazhim serioz institucional)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (I mundur, por kërkon planifikim të shpejtë)

• Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit: ✅ (I qëndrueshëm nëse menaxhohet mirë)

📌 Ky premtim ka potencial për zhvillimin e sektorit bujqësor dhe rritjen e eksporteve, por kërkon mbështetje të fortë financiare, reforma institucionale dhe strategji afatgjatë për të garantuar suksesin e tij.

Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit “Përfundimi i Projekteve të Ujitjes”

Ky premtim synon të përmirësojë infrastrukturën e ujitjes në Shqipëri, duke zgjeruar sipërfaqen e tokës së ujitur nga 300,000 hektarë në mbi 360,000 hektarë. Nëse realizohet, kjo do të ndikojë pozitivisht në rritjen e prodhimit bujqësor dhe sigurinë ushqimore. Megjithatë, implementimi kërkon vlerësim të saktë të kapaciteteve financiare, institucionale dhe teknike.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe i matshëm:

• Objektivi është të rritet sipërfaqja e ujitshme me 60,000 hektarë.

• Kjo kërkon investime në kanale ujitëse, rezervuarë dhe sisteme kullimi.

• Ndikimi mund të matet përmes sipërfaqes shtesë të ujitur dhe rendimentit bujqësor.

📌 Vlerësimi: ✅ (Qëllimi është konkret dhe mund të monitorohet)

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

⚠️ Kërkohet përmirësim i kornizës institucionale:

• Në mandatin e tretë të qeverisë PS, fondet për ujitjen u menaxhuan kryesisht nga Agjencia e Ujitjes dhe Kullimit, por ka pasur probleme me zbatimin dhe mirëmbajtjen e infrastrukturës.

• Për të siguruar mbikëqyrje efektive, nevojiten reforma në mënyrën se si menaxhohen investimet publike në këtë sektor.

• Nevojitet rritja e bashkëpunimit me pushtetin vendor për mirëmbajtjen e sistemeve.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkohet forcim i institucioneve për menaxhimin dhe monitorimin)

3. Mbështetje Buxhetore dhe Financimi

⚠️ Kostoja e realizimit dhe kapacitetet fiskale:

• Gjatë qeverisjes së PS, u investuan mesatarisht 15 miliardë lekë në vit për ujitjen dhe kullimin.

• Për të realizuar këtë zgjerim me 60,000 hektarë shtesë, vlerësohet se do të duhen rreth 60-70 miliardë lekë për ndërtim dhe mirëmbajtje afatgjatë.

• Financimi mund të vijë nga buxheti shtetëror, fondet e BE-së dhe institucionet financiare ndërkombëtare si BERZH dhe Banka Botërore.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon angazhim të konsiderueshëm buxhetor dhe burime financimi)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Pritet ndikim pozitiv në bujqësi dhe ekonomi:

• Rritja e sipërfaqes së ujitur mund të sjellë një rritje prej 10-15% në prodhimin bujqësor.

• Sipërfaqet e reja të ujitura do të mund të krijojnë vende të reja pune dhe të nxisin eksportet bujqësore.

• Furnizimi i qëndrueshëm me ujë zvogëlon varësinë nga kushtet klimatike.

📌 Vlerësimi: ✅ (Pritet ndikim pozitiv në ekonomi dhe bujqësi)

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

⚠️ Kërkohet angazhim i fortë politik:

• Në mandatin e tretë të qeverisë PS, shumë projekte të ujitjes u lanë të papërfunduara për shkak të mungesës së fondeve dhe korrupsionit në prokurime.

• Për të siguruar zbatim të suksesshëm, nevojitet një planifikim i saktë dhe monitorim nga institucionet e pavarura.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkohet angazhim i madh politik dhe administrativ)

6. Implementimi dhe Afati i Zbatimit

⚠️ Afati për realizim është i gjatë:

• Projektet e infrastrukturës ujitëse kërkojnë të paktën 5-7 vjet për t’u ndërtuar dhe funksionalizuar plotësisht.

• Përmirësimi i ujitjes do të jetë një proces afatgjatë dhe kërkon strategji të qëndrueshme për mirëmbajtje.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afatgjatë për implementim të plotë)

7. Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit

✅ Përfitime afatgjata për bujqësinë dhe mjedisin:

• Ujitja e duhur zvogëlon erozionin e tokës dhe ndihmon në menaxhimin e thatësirave.

• Rritja e prodhimit bujqësor mund të ulë importet e ushqimeve dhe të forcojë tregun vendas.

📌 Vlerësimi: ✅ (Përfitime për ekonominë dhe mjedisin) 

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “i i Projekteve të Ujitjes”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.5/5

🔎 Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (E matshme dhe e qartë)

• Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Kërkon forcim të institucioneve)

• Mbështetje Financiare: ⚠️ (Kosto e lartë, kërkon financim të qëndrueshëm)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Pozitiv për sektorin bujqësor dhe tregun e punës)

• Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ⚠️ (Probleme në implementim)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Projekt afatgjatë)

• Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit: ✅ (Përmirësim i ekosistemit dhe qëndrueshmëri në bujqësi)

📌 Ky premtim ka potencial të lartë për zhvillimin e bujqësisë, por kërkon planifikim serioz, financim të qëndrueshëm dhe zbatim efikas për të arritur objektivat e tij

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Mbështetje për 1000 Projekte Bujqësore”

1. Qartësia e Premtimit dhe Objektivat Kryesorë

Premtimi synon mbështetjen e 1000 projekteve bujqësore, duke përfshirë 400 pika të reja grumbullimi dhe agropërpunimi si dhe 120 agroturizma të rinj. Qëllimi është rritja e konkurrencës, zhvillimi i qëndrueshëm dhe diversifikimi i të ardhurave për fermerët.

2. Kostoja e Parashikuar dhe Kapaciteti Fiskal

Për të vlerësuar realizueshmërinë financiare të premtimit, analizojmë kostot e mundshme:

2.1 Investimi në 400 Pika Grumbullimi dhe Agropërpunimi

• Kostot mesatare për ndërtimin e një pike grumbullimi dhe agropërpunimi variojnë nga 500,000 deri 1 milion euro.

• Totali: 400 pika x 750,000 euro mesatarisht = 300 milionë euro

2.2 Investimi në 120 Agroturizma

• Kostot e ndërtimit dhe funksionimit të një agroturizmi të vogël mesatarisht janë 300,000 – 500,000 euro.

• Totali: 120 agroturizma x 400,000 euro mesatarisht = 48 milionë euro

2.3 Mbështetje për 480 Projekte të Tjera Bujqësore

• Duke supozuar mesatarisht 150,000 euro financim për projekt, totali do të ishte 72 milionë euro.

2.4 Kostoja Totale e Premtimit

300 mln € + 48 mln € + 72 mln € = 420 milionë euro

2.5 Krahasimi me Kapacitetin Fiskal

• Buxheti i 2024 ka të ardhura prej 63 miliardë euro (26.3% e PBB së Shqipërisë prej 25.2 miliardë euro).

• 420 milionë euro për projektin e propozuar përfaqësojnë 3% të të ardhurave fiskale, një vlerë e konsiderueshme.

Për krahasim, programi aktual i subvencioneve bujqësore nga qeveria e PS ka shpenzuar rreth 50-70 milionë euro në vit, që do të thotë që ky plan do të kërkojë gati 6-fishin e nivelit aktual të financimit.

3. Krahasimi me Performancën e Qeverisë së PS në Mandatin e Tretë

Gjatë mandatit 2021-2025, qeveria e PS ka ndjekur politika të përqendruara kryesisht në:

• IPARD dhe financime nga BE (rreth 146 milionë euro total deri në 2027).

• Skema kombëtare të subvencioneve për sektorin, që ka përfshirë rreth 50-70 milionë euro/vit.

• Investime të kufizuara në agropërpunim dhe grumbullim, me një numër shumë më të ulët të pikave të ndërtuara krahasuar me objektivin e premtuar.

: Programi i propozuar do të ishte ndryshim radikal nga politika aktuale e qeverisë së PS, duke dyfishuar ose trefishuar mbështetjen financiare për bujqësinë.

4. Kapaciteti Administrativ dhe Koha e Zbatimit

• Ndërtimi dhe funksionimi i 400 pikave të grumbullimit mund të zgjasë 3-5 vjet, për shkak të nevojës për logjistikë, infrastrukturë dhe trajnime.

• Krijimi i 120 agroturizmave mund të jetë më i shpejtë, por kërkon lehtësira fiskale dhe promovim të sektorit.

• Menaxhimi i projekteve dhe financimi nga fondet publike do të kërkojë përmirësime në administratë dhe shmangien e burokracisë.

5. i dhe Vlerësimi Final

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.5/5

🔹 Pikat e Forta:

• Synon zhvillim të qëndrueshëm dhe rritje të të ardhurave të fermerëve.

• Fokus i qartë në agropërpunim dhe agroturizëm.

• Mundësi e lartë për rritjen e vlerës së produkteve bujqësore shqiptare.

🔹 Rreziqet:

• Kosto e lartë financiare (420 mln €, ose 6.3% e të ardhurave fiskale të 2024).

• Kapacitet administrativ i kufizuar për menaxhimin e 1000 projekteve.

• Rreziku i implementimit të ngadaltë dhe problematikat me lejet, tokën dhe financimet.

📌 Konkluzion: Ky premtim paraqet një plan ambicioz, por sfidues në aspektin fiskal dhe administrativ. Kërkon një rritje të ndjeshme të buxhetit për bujqësinë dhe një ndryshim të politikave aktuale. Për realizimin e tij, duhet financim i qartë, strukturë monitorimi efektive dhe kapacitete administrative të zgjeruara