Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Referendumi si Instrument Demokratik”

1. Qartësia e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (5/5)

Analizë:Premtimi është shumë i qartë dhe konkret. Ai propozon që referendumi të bëhet një instrument juridik për qytetarët për të sfiduar ose miratuar vendimet e përfaqësuesve të zgjedhur, veçanërisht kur ato vendime dëmtojnë interesin publik. Ky propozim synon të rrisë transparencën dhe kontrollin qytetar mbi veprimet e qeverisë, duke e forcuar demokracinë direkte dhe duke ofruar mundësinë e pjesëmarrjes aktive të qytetarëve në proceset vendimmarrëse.

🔹 Dobësi:Megjithëse është i qartë, zbatimi i këtij propozimi mund të kërkojë ndryshime të thella në legjislacionin dhe kushtetutën e vendit, që mund të krijojnë sfida ligjore dhe praktike në implementimin e tij.

1. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.5/5)

Analizë:Aktualisht, referendumi në shumë vende është një mundësi e kufizuar dhe përdoret më shumë për çështje të mëdha kombëtare, si ndryshimet kushtetuese. Në Shqipëri, referendumet janë të kufizuara dhe shpesh janë të lidhura me çështje të caktuara të rëndësishme ose politike. Ky propozim kërkon një hap përpara në zhvillimin e demokracisë direkte, por mund të hasë në rezistencë nga politikanët dhe grupet që mund të kenë interes të mbajnë kontrollin mbi vendimmarrjen.

🔹 Probleme të mundshme:

• Krijimi i një mekanizmi të besueshëm dhe të hapur për mbajtjen e referendumeve për çdo çështje mund të jetë i vështirë, sidomos për çështje komplekse që kërkojnë njohuri të thella për pasojat e tyre.

• Ekzistenca e një sistemi të tillë mund të sjellë një ngarkesë për buxhetin shtetëror dhe administratën publike për të mundësuar organizimin e referendumit.

• Mundësitë për ndikim të duopolit PS-PD janë të pakta, veçanërisht për një forcë politike të re, që mund të hasë vështirësi për të realizuar ndryshime të mëdha në këtë drejtim.

1. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.6/5)

Analizë:🔹 Rishikimi i legjislacionit dhe Kushtetutës:Do të kërkohet ndryshimi i ligjeve dhe mundësisht i Kushtetutës për të lejuar qytetarët të iniciativojnë dhe të votojnë për çështje të rëndësishme të vendit, jo vetëm përmes përfaqësuesve të zgjedhur.

🔹 Krijimi i një sistemi të sigurt dhe transparent për organizimin e referendumit:Një sistem i sigurt dhe transparent do të duhet të krijohet për të mundësuar që referendumet të zhvillohen në mënyrë të drejtë, të besueshme dhe pa ndikuar nga interesat e grupeve të caktuara. Kjo mund të kërkojë edhe një mbikëqyrje të pavarur.

1. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.3/5)

🔹 Kosto totale e parashikuar për realizimin e nismës:

🔹 Burimet e mundshme financimi:Buxheti i shtetit do të mbulojë shpenzimet për ndryshimet ligjore dhe administratën për organizimin e referendumit. Kjo mund të sjellë një ngarkesë për buxhetin shtetëror, sidomos përsa i përket krijimit të sistemeve dhe administratës për mbajtjen e referendumeve.

⚠️ Rrezik:Përveç kostove financiare, mund të ketë edhe sfida administrative për të krijuar dhe menaxhuar një sistem të tillë të referendumit.

1. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

   📊 Vlerësimi: (4.7/5)

🔹 Ndikime pozitive:

• Ky propozim do të rrisë pjesëmarrjen e qytetarëve në proceset vendimmarrëse dhe do të ndihmojë në forcimin e demokracisë direkte.

• Do të ofrojë një mundësi për qytetarët për të shprehur mendimin e tyre mbi vendime të rëndësishme dhe për të sfiduar politikat që mund të dëmtojnë interesat e tyre.

🔹 Rreziqe të mundshme:

• Nese referendumet mbahen për çështje të shumta, mund të krijohet një ngarkesë për administratën dhe mund të çojë në vështirësi në menaxhimin e këtyre proceseve.

• Niveli i informacionit dhe edukatës politike mund të ndikojë në mënyrën se si qytetarët marrin pjesë dhe votojnë në referendumet e mundshme.

1. Afati i Zbatimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.4/5)

🔹 Fazat e zbatimit të premtimit:

🔹 Sfida kryesore:Zbatimi i këtij propozimi do të kërkojë një periudhë kalimtare për të miratuar ndryshimet ligjore dhe për të krijuar një sistem që mund të mbajë referendumet në mënyrë efikase dhe të besueshme. Një forcë politike e re do të hasë vështirësi për të implementuar ndryshime të tilla për shkak të pengesave nga duopoli politik aktual (PS-PD) dhe mundësive të kufizuara për të realizuar një ndryshim të shpejtë.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.6/5

Ky propozim ka një indeks të lartë fizibiliteti, por mund të hasë sfida në aspektin e ndryshimeve ligjore dhe krijimit të një sistemi të besueshëm dhe efikas për organizimin e referendumit. Megjithatë, përforcimi i demokracisë direkte dhe rritja e transparencës janë avantazhe të rëndësishme që do të përfitojnë nga implementimi i këtij propozimi. Një forcë politike e re do të përballet me vështirësi të konsiderueshme për të realizuar këto ndryshime, veçanërisht për shkak të ndikimit të kufizuar që mund të ketë në një skenë politike të dominuar nga PS dhe PD

Indeksi i Fizibilitetit të “Masave për Luftën kundër Krimit të organizuar”

🧑‍🤝‍🧑 Premtimet për Sigurinë Publike dhe Luftën Kundër Krimit të Organizuar

ANALIZA E FIZIBILITETIT

1. ✅ Qartësia e Premtimeve

📊 Vlerësim: 5/5

• Premtimet janë të qarta dhe të drejtpërdrejta, duke specifikuar veprimet konkrete për luftimin e krimit të organizuar dhe përmirësimin e sigurisë publike. Kjo përfshin masa të menjëhershme dhe afatmesme, si dhe standardizimin e sigurisë dhe trajnimet e nevojshme për forcën e rendit dhe qytetarët.

2. 📌 Gjendja aktuale dhe Nevoja Sociale

📊 Vlerësim: 4.8/5

• Krimi i organizuar është një problem serioz në Shqipëri, me ndikim në ekonomi, politikë, dhe drejtësi.

• Siguria publike kërkon një përmirësim të menjëhershëm, veçanërisht pas krizave të mëparshme dhe pasigurisë që ka lindur nga ndërhyrjet e grupeve të krimit të organizuar.

• Masat e parashikuara janë të rëndësishme për të forcuar besimin e qytetarëve në institucionet shtetërore dhe për të rritur rendin dhe sigurinë.

3. ⚙️ Masat për Zbatim

📊 Vlerësim: 4.4/5

4. 💰 Kostoja dhe Burimet

📊 Vlerësim: 4.2/5

• Masat kërkojnë një investim të konsiderueshëm në infrastrukturën e sigurisë, si kamerat e sigurisë, ndriçimi publik, dhe mbrojtja kundër zjarrit.

• Shteti mund të bashkëpunojë me sektorin privat dhe partnerët ndërkombëtarë për të financuar disa nga këto masa.

• Po ashtu, do të duhet shpenzime të larta për trajnimet dhe modernizimin e shërbimeve të urgjencës.

5. 🌱 Ndikimi Ekonomik dhe Social

📊 Vlerësim: 4.7/5

6. 🕰️ Afati i Zbatimit

📊 Vlerësim: 4.5/5

📌 Indeksi i Fizibilitetit për Masat e Sigurisë dhe Luftën Kundër Krimit të Organizuar: 4.6/ 5

🔍 Masat për luftën kundër krimit të organizuar dhe sigurinë publike janë të mundshme për tu zbatuar, duke kërkuar një përpjekje të madhe ndër-institucionale dhe mbështetje nga institucionet ndërkombëtare. Përcaktimi i Shqipërisë si një vend më i sigurt në Ballkan brenda 24 muajve është një synim ambicioz që mund të realizohet përmes një koordinimi të fortë dhe investimesh në infrastrukturë dhe burime njerëzore.

Ndryshimet që kërkohen janë të mundshme dhe kanë një ndikim të rëndësishëm në sigurinë sociale dhe zhvillimin ekonomik, duke rritur besimin e qytetarëve në autoritetet shtetërore dhe duke ndihmuar në parandalimin e përfshirjes së grupeve kriminale në jetën ekonomike dhe politike të vendit

Indeksi i Fizibilitetit për luftën ndaj Korrupsionit

Për të vlerësuar implementimin dhe ndikimin e masave të parashikuara për luftën ndaj korrupsionit, është e rëndësishme të analizojmë disa aspekte të mundësive ligjore, zbatueshmërisë dhe efikasitetit të këtyre propozimeve në përballjen me korrupsionin dhe krimin e organizuar.

🧑‍🤝‍🧑 Premtimet për Luftën ndaj Korrupsionit

ANALIZA E FIZIBILITETIT

1. ✅ Qartësia e Premtimeve

📊 Vlerësim: 5/5

• Premtimet janë të qarta dhe të drejtpërdrejta, duke përcaktuar ndryshime të qarta ligjore që do të kategorizonin korrupsionin dhe bashkëpunimin me krimin e organizuar si tradhti kombëtare.

• Dënimet e ashpra, si 25 vite burg dhe konfiskimi i pasurive, janë të qarta dhe të prekshme për ata që janë të përfshirë në korrupsion dhe krim.

2. 📌 Gjendja aktuale dhe Nevoja Sociale

📊 Vlerësim: 4.9/5

• Korrupsioni dhe lidhjet e zyrtarëve të Policisë së Shtetit me krimin e organizuar janë një nga problemet më të mëdha për sistemin e drejtësisë dhe sigurinë publike në Shqipëri.

• Këto propozime për ndryshime ligjore mund të ndihmojnë në forcimin e luftës kundër korrupsionit dhe mund të përmirësojnë besimin e qytetarëve në institucionet shtetërore.

3. ⚙️ Masat për Zbatim

📊 Vlerësim: 4.3/5

4. 💰 Kostoja dhe Burimet

📊 Vlerësim: 3.8/5

• Ky program kërkon një kosto të lartë për implementimin e tij, duke përfshirë përgatitjen dhe zbatimin e ndryshimeve ligjore, si dhe mbështetje për organet e hetimit dhe gjykatat që do të kenë përgjegjësi në procesin e gjykimit të rasteve.

• Shteti mund të përballet me kostot e zbatuara nga organet e drejtësisë për të realizuar hetime dhe për të siguruar që zbatimi i ligjit të jetë i drejtë dhe transparent.

5. 🌱 Ndikimi Ekonomik dhe Social

📊 Vlerësim: 4.6/5

6. 🕰️ Afati i Zbatimit

📊 Vlerësim: 4.2/5

📌 Indeksi i Fizibilitetit për Luftën ndaj Korrupsionit: 4.6/ 5

🔍 Propozimet për ndryshimet në Kodin Penal dhe kategorizimin e korrupsionit dhe bashkëpunimit me krimin e organizuar si tradhti kombëtare janë një hap i rëndësishëm në forcimin e luftës kundër korrupsionit në Shqipëri. Këto masa mund të kenë një ndikim të madh në rritjen e besimit të qytetarëve në sistemin e drejtësisë dhe përmirësimin e sigurisë publike, duke luftuar efektivisht krimin e organizuar dhe korrupsionin.

Ndryshimet ligjore janë të mundshme dhe mund të implementohen përmes një proçesi legjislativ dhe mbështetjeje të fortë nga institucionet e drejtësisë dhe të rendit. Megjithatë, implementimi kërkon një monitorim të vazhdueshëm dhe mbështetje për strukturat e kontrollit, si dhe një investim të konsiderueshëm në sektorin e drejtësisë për të siguruar që këto masa të jenë efektive dhe të realizueshme.

Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Harmonizimi i buxhetit të mbrojtjes me kërkesën zyrtare të NATO-s”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 5.0/5

🔹 Premtimi është shumë i qartë: Rritja e buxhetit të mbrojtjes deri në 2% të PBB-së dhe përputhshmëria me kërkesat e NATO-s për të rritur kontributin e Shqipërisë në mbrojtjen kolektive.🔹 Mjetet dhe rezultatet janë të përcaktuara qartë: prioritizimi i investimeve për kapacitetet operacionale dhe rritja e besueshmërisë strategjike të Shqipërisë në NATO.🔹 Rezultati është i matshëm dhe i mundshëm, pasi përputhja me angazhimet e NATO-s ka një objektiv të qartë të mundshëm për realizim.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.2/5

🔹 Shqipëria ka angazhim të fortë në NATO, por ka ende një nivël të ulët të shpenzimeve në mbrojtje në krahasim me kërkesat e aleancës. Në vitin 2023, shpenzimet e mbrojtjes ishin rreth 1.5% të PBB-së, që është nën kërkesën prej 2%.🔹 Kapacitetet operacionale janë në zhvillim, por nuk janë të plota për të përmbushur të gjitha detyrimet e mundshme të një shteti anëtar të NATO-s.🔹 Bashkëpunimi me NATO-n është përmirësuar, por përpjekjet për modernizimin dhe përmirësimin e kapaciteteve teknike kanë nevojë për më shumë investime.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Masat për realizimin e premtimit janë të mundshme dhe përfshijnë:

• Rritjen e buxhetit të mbrojtjes: Shqipëria mund të alokojë më shumë fonde për mbrojtjen, duke rritur shpenzimet deri në 2% të PBB-së.

• Prioritizimi i investimeve strategjike për përmirësimin e kapaciteteve operacionale: Përfshihen investime në teknologjinë ushtarake dhe modernizimin e sistemeve të mbrojtjes.

• Konsolidimi i bashkëpunimit me NATO-n: Pjesëmarrja aktive në misionet e NATO-s dhe angazhimi për përmirësimin e interoperabilitetit midis forcave ushtarake të Shqipërisë dhe aleatëve.

🔹 Këto masa janë të zbatueshme në një periudhë afatmesme dhe mund të sjellin përmirësime të dukshme brenda 2-3 viteve.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.1/5

Kosto direkte:

• Kostot e rritjes së buxhetit për mbrojtjen janë të konsiderueshme, pasi kërkohet një rritje prej 0.5% të PBB-së çdo vit deri në arritjen e objektivit të NATO-s (2%). Për Shqipërinë, kjo mund të përkthehet në një shpenzim shtesë rreth 150-200 milionë € në vit, duke përfshirë modernizimin e sistemeve ushtarake dhe investimet për forcimin e kapaciteteve operacionale.

• Përmirësimi i kapaciteteve operacionale dhe pjesëmarrja në misionet ndërkombëtare do të kërkojë investime të vazhdueshme në infrastrukturën dhe pajisjet ushtarake.

Efekte pozitive:

• Rritja e besueshmërisë strategjike të Shqipërisë brenda NATO-s, duke rritur përpjekjet e aleancës për mbrojtje kolektive dhe duke përfituar nga mbështetja teknike dhe trajnimi që ofron NATO.

• Përfitim nga mbështetja teknike e NATO-s për modernizimin e kapaciteteve, si dhe nivele të përmirësuara të interoperabilitetit me forcat ushtarake të aleatëve.

• Rritja e pozicionit të Shqipërisë në NATO dhe mundësia për të fituar ndikim në vendimet e përbashkëta të aleancës, që mund të sjellë përfitime të tjera strategjike dhe ekonomike.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.7/5

🔹 Efektet pozitive të rritjes së shpenzimeve për mbrojtjen dhe modernizimin e kapaciteteve operacionale do të ndikojnë pozitivisht në:

• Krijimin e vendeve të reja të punës në sektorin e mbrojtjes dhe industrinë ushtarake, përfshirë kërkesa për specialistë ushtarakë, teknikë dhe inxhinierë.

• Përmirësimin e trajnimeve dhe aftësive profesionale për ushtarët dhe teknikët, duke rritur kompetencën dhe kapacitetin e forcave ushtarake.

• Rritja e besueshmërisë të investitorëve dhe forcimi i pozicionit të Shqipërisë në planin global si një partner të besueshëm për mbrojtje kolektive dhe siguri rajonale.

🔹 Përfitimet ekonomike mund të përfshijnë gjithashtu rritjen e mundësive për bashkëpunim ndërkombëtar, duke siguruar mundësi të tjera për investime të huaja dhe rritje të kapaciteteve industriale.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.3/5

🔹 Afati për zbatimin e premtimit mund të kërkojë 3-5 vjet për të arritur nivelin e kërkuar nga NATO (2% e PBB-së).🔹 Implementimi gradual është i mundshëm, duke filluar me një rritje të shpejtë të buxhetit dhe fokusim në investime prioritare për kapacitete operacionale.🔹 Modernizimi i plotë i kapaciteteve ushtarake dhe pjesëmarrja në misionet ndërkombëtare do të kërkojnë një periudhë të mëtejshme për përfundimin e proceseve të investimeve dhe trajnimit.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

Premtimi për harmonizimin e buxhetit të mbrojtjes me kërkesën zyrtare të NATO-s është shumë i mundshëm dhe do të kontribuonte në përforcimin e pozicionit të Shqipërisë në NATO.

ritja e shpenzimeve dhe investimet në kapacitetet operacionale mund të sjellin përfitime të mëdha diplomatike dhe strategjike për Shqipërinë, duke e pozicionuar atë si një aleat të fortë dhe të besueshëm në aleancën ndërkombëtare.

Kjo do të kërkojë investime të konsiderueshme financiare dhe angazhim afatgjatë, me një afat të mundshëm implementimi 3-5 vjeçar.

Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Forcimi i patrullave në zonat problematike”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Premtimi ka një strukturë të thjeshtë dhe të drejtpërdrejtë, me fokus në rritjen e pranisë fizike të shtetit përmes policisë në zona me kriminalitet të lartë.🔹 Objektivi është i qartë: parandalimi i krimit dhe përmirësimi i sigurisë komunitare.🔹 Mjetet janë të identifikuara mirë dhe të lidhura logjikisht me qëllimin – forca fizike (patrulla) dhe forcë sociale (bashkëpunim komunitar).🔹 Megjithatë, premtimi nuk përcakton kritere për identifikimin e “zonave problematike” dhe as shpjegon sesi do matet efektiviteti i patrullimit.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.1/5

🔹 Shqipëria ka zona të njohura për nivel të lartë kriminaliteti, veçanërisht në qytete të mëdha dhe zona kufitare.🔹 Mungesa e patrullimit të qëndrueshëm dhe reaktiviteti i lartë ndaj ngjarjeve, jo parandalimit, është një problem strukturor i Policisë së Shtetit.🔹 Komunitetet shpesh nuk ndihen të mbrojtura dhe kanë besim të ulët ndaj autoriteteve, për shkak të mungesës së ndërveprimit të drejtpërdrejtë.🔹 Ka një ndarje joefikase të burimeve njerëzore në polici, ku zona me rrezik të lartë shpesh kanë praninë më të ulët reale në terren.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Rritja e patrullave kërkon:

• Riorganizim të orareve dhe strukturave të shërbimit;

• Rritje të numrit të efektivëve ose rishpërndarje efektive të burimeve ekzistuese;

• Mjete logjistike dhe teknologjike (automjete, GPS, komunikim digjital) për mobilitet të shtuar.

  🔹 Për bashkëpunimin me komunitetin kërkohen:

• Zyrtarë të posaçëm të lidhjes me komunitetin;

• Trajnime për komunikim dhe ndërveprim civil;

• Plane bashkëpunimi me organizatat vendore, shkollat dhe OJF-të.

  🔹 Qasja ka potencial praktik, por kërkon mbështetje të strukturuar dhe decentralizim të vendimmarrjes operacionale.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.9/5

Kosto direkte:

• Zgjerimi i numrit të patrullave kërkon pagesa shtesë për orë pune, karburant dhe mirëmbajtje mjetesh (~3–5 milion €/vit nëse zgjerohet në 10 zona prioritare);

• Përfshirja e komunitetit është më pak e kushtueshme, dhe mund të realizohet me struktura ekzistuese + partneritete me donatorë.

Efekte pozitive:

• Reduktim i krimeve të vogla dhe dhunës në komunitet;

• Rritje e ndjenjës së sigurisë, që ndihmon në mbajtjen e popullsisë lokale dhe të investimeve;

• Përmirësim i perceptimit publik ndaj Policisë nëse komunikimi është i qëndrueshëm dhe efektiv.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.4/5

🔹 Rritja e pranisë së policisë në zonat me probleme ka efekt parandalues të menjëhershëm, sidomos në komunitete ku ndjenja e braktisjes nga shteti është e lartë.🔹 Bashkëpunimi me komunitetin ndihmon në:

• Rritjen e raportimit të krimeve dhe incidenteve;

• Ndërtimin e marrëdhënieve më të shëndetshme me qytetarët;

• Përmirësimin e integrimit shoqëror në zonat me risk.

  🔹 Rritja e besimit në rend dhe siguri ndikon pozitivisht edhe në zhvillimin lokal, turizëm dhe qëndrueshmëri ekonomike në zonat përkatëse.

6. Afati i Zbatimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.6/5

🔹 Masa mund të nisë brenda 3–6 muajve me një riorganizim të brendshëm të strukturave policore dhe mobilizim të burimeve ekzistuese.🔹 Bashkëpunimi komunitar kërkon angazhim të vazhdueshëm dhe planifikim për një periudhë 2–3 vjeçare, me feedback të rregullt nga komuniteti.🔹 Afati është i shkurtër për aktivizim dhe mesatar për ndërtimin e ndikimit të qëndrueshëm social.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.2/5

Ky premtim është praktik, operacionalisht i zbatueshëm dhe me ndikim të menjëhershëm, sidomos në perceptimin e sigurisë në komunitet.

Suksesi i tij varet nga zbatimi i qëndrueshëm dhe jo i episodik, si dhe nga fuqizimi i lidhjes komunitet–polici përtej patrullimit fizik.

Në kontekstin shqiptar, ku zona të tëra ndihen të lëna pas dore, ky është një premtim me impakt real dhe simbolik për rikthimin e shtetit në territor.

Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Spastrimi i policisë nga elementë të inkriminuar”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.7/5

🔹 Premtimi është i qartë dhe me synim të drejtpërdrejtë: pastrimi i radhëve të Policisë nga individë të lidhur me krimin apo të përfshirë në korrupsion.🔹 Objektivi lidhet me ripërtëritjen e integritetit institucional dhe besimit qytetar, çka e bën politikisht dhe shoqërisht të kuptueshëm.🔹 Mjetet e listuara janë koherente me qëllimin: hetime të brendshme, auditime, raportim i pavarur dhe bashkëpunim me agjencitë anti-korrupsion.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.4/5

🔹 Shqipëria ka një trashëgimi të gjatë të lidhjeve të segmentëve të policisë me rrjete kriminale, veçanërisht në çështje që lidhen me trafiqe dhe ndërhyrje politike në emërime.🔹 Mekanizmat ekzistues të hetimit të brendshëm janë të dobët dhe shpesh me integritet të kontestuar.🔹 Raportimi i abuzimeve nga qytetarët është i rrallë dhe me pak besim, ndërsa kultura e mosndëshkimit mbetet e fortë.🔹 Pavarësia e institucioneve monitoruese (p.sh., SHÇBA) është ende në diskutim dhe e ndikuar politikisht.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Hetimet e brendshme të thelluara kërkojnë forcim të strukturave ekzistuese dhe kontroll më të lartë të integritetit të hetuesve.🔹 Auditimet e rregullta kërkojnë një riorganizim të plotë të metodologjisë së kontrollit të brendshëm dhe përdorim të indikatorëve të performancës të verifikueshëm.🔹 Krijimi i mekanizmave të pavarur për raportim nënkupton një strukturë jashtë zinxhirit hierarkik të Policisë, me mbrojtje ligjore për sinjalizuesit.🔹 Bashkëpunimi me SPAK, ILDKPKI dhe shoqërinë civile duhet institucionalizuar për të shmangur selektivitetin dhe konfliktin e interesit.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.7/5

Kosto të drejtpërdrejta:

• Auditime dhe hetime të jashtme kërkojnë fonde shtesë për ekspertë të pavarur (vlerësuar 1–2 milion €/vit për një fazë fillestare).

• Mekanizmi i raportimit të pavarur (qendër + platformë digjitale + staf ligjor) ~ 500,000 €/vit.

• Trajnime integriteti dhe programe etikë për zyrtarët e rendit mund të përfshihen në fondet ekzistuese ose përmes projekteve IPA.

Efekte pozitive afatgjata:

• Reduktim i kostove të abuzimit me pushtetin, korrupsionit të brendshëm dhe dëmeve të reputacionit.

• Rritje e efikasitetit të Policisë dhe ulje e ndërhyrjeve politike në operacionet e rendit publik.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.6/5

🔹 Policia është hallkë themelore për funksionimin e shtetit ligjor dhe klimën e investimeve.🔹 Spastrimi i elementëve të inkriminuar do të sillte:

• besim më të madh nga publiku dhe investitorët;

• rritje të ndëshkueshmërisë ndaj krimit dhe zvogëlim të impunitetit;

• përmirësim të klimës sociale dhe perceptionit ndërkombëtar për sigurinë.🔹 Nëse ndërhyrja zbatohet pa selektivitet, krijon një standard të ri të llogaridhënies në administratë.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Masa të tilla kërkojnë proces të shkallëzuar në kohë:

• 6–12 muaj për ngritjen e platformës së raportimit dhe trajnimin e strukturave të brendshme;

• 2–3 vite për të parë efektin e vërtetë në strukturën e Policisë dhe për të ndërprerë lidhjet e thelluara me krimin.🔹 Rezistenca nga brenda dhe përpjekjet për sabotim mund ta zgjasin kohën e implementimit nëse nuk ka mbështetje të fortë politike dhe publike.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.2/5

Ky është një premtim politikisht i fortë dhe institucionalisht kritik, me rëndësi kyçe për shëndetin e shtetit të së drejtës në Shqipëri.

Ai ka kosto relativisht të përballueshme dhe ndikim pozitiv afatgjatë, por kërkon një implementim të depolitizuar, profesional dhe të qëndrueshëm.

Nëse zbatohet me transparencë dhe vullnet të vërtetë, mund të bëhet një pikë kthese për reformimin e Policisë së Shtetit dhe rikthimin e besimit qytetar.

Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Rehabilitim për të rinjtë në rrezik përfshirjeje në krim”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.6/5

🔹 Qëllimi është i drejtpërdrejtë dhe me natyrë parandaluese: parandalimi i përfshirjes së të rinjve në krim.🔹 Instrumentet janë të diversifikuara dhe të targetuara, duke përfshirë formim profesional, mentorim, sport dhe kulturë, si dhe ndërtim të rrjeteve mbështetëse në komunitet.🔹 Formula e premtimit sugjeron një qasja sociale, edukative dhe afatgjatë, çka e dallon nga politikat represive klasike.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.2/5

🔹 Shqipëria përballet me nivel të lartë të përfshirjes së të rinjve në rrjete kriminale, veçanërisht në zonat urbane dhe periferike.🔹 Mungojnë programe të organizuara rehabilitimi për grupmoshat 15–24 vjeç në risk (të larguar nga shkolla, me precedentë penalë, ose në mjedise të dhunshme familjare).🔹 Politikat aktuale janë kryesisht ndëshkuese dhe të pasakta në identifikimin e grup-moshave vulnerabël.🔹 Kapacitetet e shkollave profesionale, qendrave komunitare dhe qasjeve ndërsektoriale (shkollë–familje–komunite–punësim) janë ende të kufizuara.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.1/5

🔹 Zbatimi kërkon:

• Hartim të një harte sociale për të rinjtë në risk sipas zonave gjeografike;

• Qendra komunitare multifunksionale në bashki të përzgjedhura, ku përfshihen trajnimet, mbështetja psikologjike dhe aktivitetet sociale;

• Bashkëpunim të drejtpërdrejtë me shkollat, organizatat rinore, OJF-të dhe shërbimet sociale;

• Mentorim nga profesionistë dhe përfshirje të vetë të rinjve në procesin e projektimit të programeve.

  🔹 Kërkohet bashkërendim ndërinstitucional, veçanërisht midis Ministrisë së Arsimit, të Mirëqenies Sociale dhe të Brendshme.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.8/5

Kosto të parashikueshme:

• Infrastrukturë e lehtë komunitare dhe staf ndërdisiplinar për rehabilitim social (~2–4 milion €/vit për 5–7 zona pilot);

• Programe edukative dhe trajnime (0.5–1 milion €/vit, të zbatueshme përmes partneriteteve me organizata joqeveritare ose fonde IPA);

• Rrjete mentorimi dhe trajnimi i trajnerëve mund të përfshihen në skemat ekzistuese të punësimit.

Efekte pozitive afatgjata:

• Reduktim i kostove të sigurisë dhe drejtësisë për shkak të uljes së recidivizmit;

• Rritje e produktivitetit dhe përfshirjes në ekonomi për grupmoshat 18–30 vjeç;

• Stabilitet më i lartë social në komunitetet me risk të lartë.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.7/5

🔹 Premtimi ka një ndikim të qartë social dhe ekonomik në afatmesëm:

• Redukton faktorët strukturorë që çojnë në kriminalitet rinor, si papunësia, shkëputja nga arsimi dhe izolimi social;

• Ndihmon në ndërtimin e komuniteteve më të qëndrueshme dhe gjithëpërfshirëse;

• Zvogëlon stigmën sociale ndaj të rinjve në rrezik, duke forcuar ndjenjën e përkatësisë dhe integrimit;

• Ndikon pozitivisht në tregun e punës, duke shtuar potencialin e kapitalit njerëzor.

6. Afati i Zbatimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Faza pilot mund të nisë brenda 6–12 muajve, përmes:

• adaptimit të hapësirave ekzistuese,

• mobilizimit të OJF-ve partnere,

• hartimit të profileve të riskut për të rinjtë.

🔹 Efektet në uljen e faktorëve kriminalë priten në afatin 2–4 vjet, ndërsa ndikimi pozitiv në tregun e punës dhe komunitete përkon me periudhën e dytë të mandatit (viti 3–5).

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.3/5

Ky është një premtim me potencial të lartë transformues, që synon ndërhyrje strukturore në shkakun, jo simptomën, e kriminalitetit rinor.

Vlerësimi i tij i lartë vjen nga qartësia e qasjes sociale, ndërlidhja me zhvillimin lokal dhe ulja e kostove të ardhshme të kriminalitetit.

Zbatimi kërkon bashkërendim ndërinstitucional, mbështetje politike të qëndrueshme, dhe përdorimin e partneriteteve ndërkombëtare për financim dhe know-how.

Në një sistem social të fragmentuar si Shqipëria, ky është një investim në themelet e parandalimit dhe kohezionit social

Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Luftë persistente kundër krimit të organizuar dhe trafiqeve ilegale”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.7/5

🔹 Premtimi është i formuluar qartë dhe shënjestron një objektiv me rëndësi madhore kombëtare: reduktimin e krimit të organizuar dhe goditjen e trafiqeve ilegale.🔹 Qëllimi është i qartë dhe operacionalizues: reduktimi i ndjeshëm i kriminalitetit të organizuar.🔹 Mjetet janë të strukturuara në tre shtylla të dallueshme: bashkëpunim ndërkombëtar, teknologji dhe veprim në terren – një ndarje që sugjeron një qasja të integruar.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Shqipëria ndodhet në rrugët ndërkombëtare të trafiqeve, veçanërisht për drogë dhe trafikim njerëzor.🔹 Megjithë progresin në reformën në drejtësi dhe arrestimet e viteve të fundit, rrjetet kriminale vazhdojnë të kenë fuqi operative, përfshirë brenda strukturave ekonomike dhe politike.🔹 Shkëmbimi ndërkombëtar i informacionit ekziston (p.sh. përmes Europol, Interpol, IPA II), por mungon koherenca e brendshme në zbatim dhe përdorimi i avancuar i inteligjencës financiare dhe dixhitale.🔹 Kapacitetet teknike janë ende të kufizuara në raport me përmasën dhe përshtatshmërinë e grupeve kriminale.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.1/5

🔹 Për të qenë efektiv, zbatimi kërkon:

• Zgjerim të bashkëpunimit me agjenci si Europol, DEA, Guardia di Finanza, Frontex, etj., për hetim të përbashkët dhe ndarje inteligjence në kohë reale.

• Investim në teknologji për survejim, analiza të komunikimit, dhe ndjekje të flukseve financiare.

• Ndërtim i kapaciteteve të brendshme për operacione të përhershme të integruara (Polici – Prokurori – SHISH – Task Forca Ndërinstitucionale).🔹 Suksesi varet nga besueshmëria e institucioneve publike dhe de-politizimi i aksioneve kundër krimit.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.9/5

Kostoja kryesore lidhet me:

• Investime në pajisje survejimi, software analitik, dronë dhe sisteme të centralizuara të analizës (~5–10 milion € në fazën fillestare).

• Trajnim të specializuar për oficerët e inteligjencës dhe hetuesit financiarë (~1–2 milion €/vit).

• Krijimi i task-forcave speciale dhe rritja e pranisë në terren do kërkojë buxhet shtesë operativ, por brenda margjinave të menaxhueshme.

Efekte të pritshme:

• Reduktim i dëmeve të mëdha ekonomike dhe shoqërore që rrjedhin nga aktiviteti kriminal.

• Rritje e besimit publik dhe e imazhit ndërkombëtar, me efekte pozitive në investime dhe proceset integruese (p.sh. BE).

• Formalizim i sektorëve ekonomikë të rrezikuar nga ndikimi kriminal (p.sh. ndërtimi, turizmi, tregtia).

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.6/5

🔹 Lufta efektive ndaj krimit të organizuar ka efekt shumëdimensional:

• Përmirëson klimën e sigurisë publike, duke ndikuar pozitivisht në turizëm dhe investime.

• Zvogëlon kontrollin e grupeve kriminale mbi territore, ekonomi dhe institucionet, duke forcuar shtetin ligjor.

• Përmirëson ndjeshëm perceptimin ndërkombëtar, që ka ndikim direkt në marrëdhëniet me BE dhe partnerë strategjikë. 🔹 Ndikimi social përfshin uljen e rrezikut për të rinjtë të përfshihen në aktivitete të paligjshme dhe rikthimin e kontrollit të shtetit mbi komunitetet rurale dhe periferike.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.1/5

🔹 Elementët e bashkëpunimit ndërkombëtar dhe operacioneve në terren mund të aktivizohen brenda vitit të parë të mandatit.🔹 Përdorimi efektiv i teknologjisë së avancuar dhe ndërtimi i kapaciteteve të inteligjencës kriminale kërkon kohëzgjatje 2–3 vjet për konsolidim.🔹 Ndikimi i matshëm në redukimin e kriminalitetit mund të vërehet pas një cikli 3–5 vjeçar, nëse politikat janë të qëndrueshme dhe të depolitizuara.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.2/5

Ky është një premtim me peshë strategjike, i cili trajton një nga sfidat më të thella të sigurisë dhe zhvillimit në Shqipëri.

Instrumentet e parashikuara janë të njohura në praktikat e vendeve të BE-së dhe NATO-s, por kërkojnë vullnet të lartë politik, integritet institucional dhe kapacitete teknike të larta.Nëse implementohet në mënyrë të qëndrueshme dhe të depolitizuar, premtimi ka potencial për t’i dhënë fund pandëshkueshmërisë dhe për të rimarrë kontrollin real territorial, duke ndikuar fuqimisht në ekonominë formale dhe rendin shoqëror.

Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin “Kthimi i pronave të vjedhura nga regjimi komunist”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Qëllimi është shumë i qartë: Vendosja e drejtësisë historike dhe adresimi i padrejtësisë së trashëguar nga regjimi komunist përmes kthimit të pronave të konfiskuara ose kompensimit të pasurisë. Ky është një premtim me një dimension social dhe moral të lartë, që kërkon ndihmën e autoriteteve për të adresuar padrejtësitë e kaluara.

🔹 Instrumentet janë gjithashtu të qarta dhe të mundshme:

• Reforma për përshpejtimin e procesit të kthimit dhe kompensimit, duke përfshirë krijimin e një mekanizmi efikas dhe transparent.

• Garanci financiare për dëmshpërblim, veçanërisht kur kthimi fizik i pronës është i pamundur, duke ofruar mundësi për kompensim me para ose mundësi të tjera.

🔸 Ky premtim është i arritshëm, por kërkon një koordinim të fortë midis institucioneve dhe një angazhim të qëndrueshëm financiar dhe ligjor për të realizuar kthimin ose kompensimin e pasurisë.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Situata Aktuale: Procesi i kthimit të pronave ka qenë përballë pengesave të shumta ligjore, burokratikisht dhe politikisht, dhe shumë individë që kanë të drejtën për kthimin e pasurisë janë ende në pritje. Shumë pronarë të ish-pronave të sekuestruara nga regjimi komunist janë ende të privuar nga mundësia për të marrë pasuritë e tyre ose për të marrë kompensim të drejtpërdrejtë.

🔹 Ky premtim është jashtëzakonisht i rëndësishëm, pasi është një çështje e drejtësisë sociale dhe historike, por implementimi i tij përballet me sfida të shumta administrative dhe ligjore. Mungesa e dokumentacionit të plotë dhe përpjekjet për të sfiduar pronësinë janë disa nga pengesat më të mëdha.

🔸 Shumë individë dhe grupe të prekura ende po presin zgjidhje për pasuritë e tyre, që i ka lënë të paplotësuar për shumë vite, për shkak të moszbatimit të ligjeve të kthimit dhe dëmshpërblimit.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Masat për zbatimin janë të mundshme, por kërkojnë angazhim të madh:

• Përshpejtimi i procesit të kthimit të pronave dhe krijimi i një sistemi efikas dhe transparent për kërkesa dhe shqyrtimin e tyre.

• Përpjekje të koordinuara për ndihmën juridike dhe mbështetje për individët që kërkojnë kthimin e pronës.

• Përcaktimi i kritereve të qarta për kompensim financiar, kur kthimi fizik është i pamundur, duke garantuar që të gjithë të prekurit të marrin një zgjidhje të drejtë.

🔹 Ky premtim mund të realizohet brenda 1-2 viteve përmes një procesi që mund të fillojë me një ristrukturim të procesit administrativ dhe ndihmës për ata që kërkojnë kthimin e pasurisë ose kompensim.

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Kompensimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.7/5

🔹 Ky premtim do të sjellë kosto të konsiderueshme fiskale, pasi kthimi i pasurisë ose kompensimi i saj kërkon burime të mëdha financiare nga shteti:

• Shpenzime për verifikimin e të drejtave pronësore dhe administrimin e procesit.

• Garanci financiare për kompensimin e individëve, veçanërisht në rastin e pasurive që nuk mund të kthehen fizikisht.

• Angazhimi i institucioneve të pavarura për të mbikëqyrur procesin dhe të sigurojnë që kompensimi të bëhet në mënyrë të drejtë.

🔹 Ky premtim kërkon një burim të qëndrueshëm financiar për t’i dhënë fund padrejtësive të kaluara. Sidoqoftë, është i mundshëm nëse priorizohet dhe ndihmohet nga ndihmës ndërkombëtare ose fonde të BE-së.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 5.0/5

🔹 Ky premtim ka një ndikim të thellë dhe shumë të rëndësishëm në aspektin social dhe emocional, pasi:

• Rimëkëmbja e drejtësisë historike dhe dhënia e një drejtësie të vonuar do të sjellë një pajtueshmëri me grupet e dëmtuara dhe një ndjenjë të ndershmërisë për ata që janë përballur me padrejtësitë e kaluara.

• Zbehja e traumave kolektive, duke dhënë një mundësi për njerëzit që janë ndier të shtypur dhe të padrejtësuar për shumë vite.

• Rritja e stabilitetit social, pasi ky proces do të ndihmojë në ruajtjen e paqes sociale dhe të drejtësisë, dhe mund të jetë një hap drejt përmirësimit të klimës sociale dhe politikës.

🔹 Kjo ka potencialin të përmirësojë besimin qytetar dhe të sjellë një periudhë të qëndrueshme për shoqërinë, duke lehtësuar marrëdhëniet midis grupeve të ndryshme të shoqërisë.

6. Afati i Zbatimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Ky premtim mund të realizohet brenda një periudhe afatisht të mesme, përfshirë:

• Krijimin e një kuadri të qartë ligjor dhe administrativ për të trajtuar kërkesat për kthimin e pronës.

• Përshpejtimin e procesit dhe ndihmën e individëve që kanë pasuri të sekuestruara për të gjetur një zgjidhje të drejtë.

• Përpjekjet për të siguruar që kompensimi dhe kthimi i pronës të bëhen në përputhje me standardet më të larta të drejtësisë.

🔹 Ky premtim kërkon një periudhë të paktën 2-3 vjet për t’u realizuar plotësisht, për shkak të natyrës së vështirë të administratës dhe kërkesave ligjore.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Ky premtim është i nevojshëm dhe i mundshëm për realizim, por kërkon një përkushtim të madh financiar dhe administrativ, si dhe një angazhim të gjerë për të adresuar padrejtësitë e kaluara.