Indeksi i Fizibilitetit “Përmirësimi i Kushteve për Minatorët”

Premtimi për përmirësimin e kushteve për minatorët, duke përfshirë sigurimin e jetës për ta, dëmshpërblimet në rast aksidentesh, si dhe rritjen e pagave dhe përfitimeve, synon të adresojë një nga sektorët më të rrezikuar dhe më të pasigurt të ekonomisë shqiptare.

Ky program ka për qëllim të përmirësojë mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve, si dhe të kontribuojë në zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik dhe social të Shqipërisë, duke ofruar një sistem më të drejtë dhe të qëndrueshëm të punës.

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.8/5)

Ky premtim është shumë i qartë dhe synon të përmirësojë kushte jetese dhe punë për një grup të rëndësishëm të punëtorëve që janë të ekspozuar ndaj rrezikut. Pikat kyçe të premtimit përfshijnë:

• Sigurimi i jetës për minatorët: Sigurimi që punëtorët e minierave të kenë mbrojtje të plotë gjatë punës.

• Dëmshpërblimet për aksidentet: Sigurimi që minatorët të kenë dëmshpërblime të drejta dhe të përballueshme në rast aksidentesh.

• Rritja e pagave dhe përfitimeve: Përmirësimi i kushteve financiare për minatorët për të reflektuar punën e tyre të rrezikshme dhe të vështirë.

Ky premtim është i qartë dhe i drejtpërdrejtë, dhe adreson disa nga çështjet më të rëndësishme për sigurinë dhe mirëqenien e punëtorëve të minierave.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.1/5)

• Rreziku i lartë dhe kushtet e pasigurta: Minatorët janë të ekspozuar ndaj kushteve të rrezikshme të punës, ku aksidentet janë të shpeshta dhe shpesh fatale. Siguria e punës është një problem i madh në shumë miniera.

• Paga dhe përfitimet e ulëta: Paga dhe përfitimet për minatorët shpesh janë të ulëta dhe nuk reflektojnë vështirësinë dhe rrezikun që përballojnë. Ky sektor nuk ofron shpesh mundësi të mjaftueshme për minatorët për të siguruar një jetë të dinjitetshme.

• Mungesa e mbrojtjes pas aksidenteve: Minatorët që ndodhin në aksidente shpesh nuk marrin dëmshpërblime të mjaftueshme dhe nuk janë të mbrojtur mjaftueshëm nga ligji.

Probleme kryesore:

• Kushte të pasigurta dhe rreziku i lartë në punë.

• Paga dhe përfitime të ulëta që nuk pasqyrojnë vlerën dhe rrezikun.

• Mungesa e mbrojtjes adekuate pas aksidenteve.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.6/5)

Për realizimin e këtij premtimi, janë të nevojshme disa masa kyçe:

• Përmirësimi i kushteve të sigurisë: Rritja e masave të sigurisë për të mbrojtur minatorët, përfshirë investime në infrastrukturë dhe teknologji për të përmirësuar sigurinë në miniera.

• Rritja e dëmshpërblimeve dhe mbrojtjes ligjore: Përmirësimi i dëmshpërblimeve për minatorët në rast aksidentesh dhe përforcimi i legjislacionit për të garantuar mbrojtjen ligjore për ta.

• Rritja e pagave dhe përfitimeve: Paga dhe përfitimet duhet të rriten për të pasqyruar vështirësitë dhe rreziqet që minatorët përballojnë, si dhe për të siguruar një jetesë dinjitoze.

• Trajnime për sigurinë në punë: Ofrimi i trajnimeve për minatorët për të rritur ndërgjegjësimin dhe aftësitë për të punuar në kushte më të sigurta.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.0/5)

• Kostoja e përmirësimeve: Ky program do të kërkojë investime të konsiderueshme për përmirësimin e kushteve të sigurisë dhe rritjen e pagave për minatorët. Këto masa mund të kenë kosto të larta, sidomos në sektorin e minierave që kanë nevojë për rinovim të pajisjeve dhe mbështetje të reja për sigurinë.

• Burimet për financimin: Burimet mund të vijnë nga buxheti shtetëror për investime në sigurinë e punës dhe fondet ndërkombëtare që mbështesin zhvillimin e sektorëve të rrezikshëm. Gjithashtu, një pjesë e financimit mund të mbështetet nga kompanitë private që operojnë në miniera.

• Rreziku financiar: Rritja e pagave dhe përfitimeve mund të jetë një barrë për buxhetin shtetëror dhe për kompanitë që operojnë në sektorin e minierave, sidomos ato që janë në vështirësi financiare.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: (4.7/5)

• Përmirësimi i kushteve të punës: Ky program do të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në përmirësimin e kushteve të punës për minatorët, duke kontribuar në një mjedis më të sigurt dhe më të qëndrueshëm.

• Rritja e mirëqenies së minatorëve: Rritja e pagave dhe përfitimeve do të kontribuoni në përmirësimin e jetesës së minatorëve dhe të familjeve të tyre, duke rritur mundësitë për investime sociale dhe zhvillim ekonomik.

• Zhvillimi i sektorit dhe forcimi i ekonomisë: Përmirësimi i kushteve të punës dhe sigurisë do të kontribuoni në forcimin e sektorit të minierave dhe në zhvillimin e qëndrueshëm të tij, duke rritur produktivitetin dhe sigurinë e punës.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.3/5)

• Faza 1 (2025-2026): Hartimi i kornizës ligjore dhe financimi fillestar për përmirësimin e kushteve të sigurisë dhe dëmshpërblimeve për minatorët.

• Faza 2 (2027-2029): Rritja e pagave dhe përfitimeve për minatorët, si dhe implementimi i trajnimeve dhe masave të reja të sigurisë.

• Faza 3 (2030-2035): Monitorimi i përparimeve dhe konsolidimi i masave për sigurimin e kushteve të punës dhe mbrojtjen e minatorëve, duke siguruar që kjo të bëhet pjesë e një sistemi të qëndrueshëm dhe të zhvilluar.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.5/5

Kategoria	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	4.8
Situata Aktuale	4.1
Masat për Zbatimin	4.6
Kostoja dhe Financimi	4.0
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.7
Afati i Zbatimit	4.3

Ky program ka potencial të madh për të përmirësuar kushte jetese dhe punë për minatorët në Shqipëri, duke siguruar që ata të kenë mbrojtje të duhur ligjore dhe mbështetje për të përballuar rreziqet e punës së tyre.

Investimet dhe burimet e nevojshme janë të konsiderueshme, por ndikimi ekonomik dhe social afatgjatë është shumë i lartë, duke forcuar sektorin dhe përmirësuar mirëqenien e minatorëve.

Indeksi i Fizibilitetit “ Këshillat e Punëtorëve në Ndërmarrjet e mesme dhe të mëdha”

Premtimi për krijimin e Këshillave të Punëtorëve në ndërmarrjet e mesme dhe të mëdha, për të siguruar një ekuilibër mes interesave të punëtorëve dhe sipërmarrjeve dhe për të mundësuar përfaqësim të drejtpërdrejtë dhe konsultime për çështje të rëndësishme si punësimi, orët e punës dhe siguria në punë, synon forcimin e marrëdhënieve të punës dhe krijimin e një mjedisi të drejtpërdrejtë dhe të balancuar mes palëve. Ky premtim mund të ndihmojë në krijimin e kushteve të drejta për punëtorët dhe një bashkëpunim më efikas mes tyre dhe punëdhënësve. Ja një vlerësim i detajuar i tij:

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.7/5)

Premtimi është shumë i qartë dhe ka si objektiv krijimin e Këshillave të Punëtorëve në sektorët e mesëm dhe të mëdhenj. Kjo nismë synon të mundësojë një përfaqësim të drejtpërdrejtë të punëtorëve dhe të sigurojë një konsultim të rregullt për çështje si:

• Punësimi: Sigurimi i kushteve të mira dhe të drejta për punësimin e punëtorëve.

• Orët e punës: Negocimi për orët e punës dhe siguria që ato janë në përputhje me ligjin.

• Siguria në punë: Përmirësimi i kushteve të sigurisë dhe shëndetit në punë për të mbrojtur punëtorët.

Ky premtim është i qartë dhe synon të adresojë disa nga problematikat më të rëndësishme në marrëdhëniet e punës.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.0/5)

• Mungesa e strukturave përfaqësuese në shumë ndërmarrje: Aktualisht, shumica e ndërmarrjeve të mesme dhe të mëdha nuk kanë struktura të formalizuara për përfaqësimin e punëtorëve në nivel menaxhimi dhe vendimmarrje. Ndërmarrjet që kanë këshilla janë të pakta, dhe ato nuk janë gjithmonë të fuqishme ose efektive.

• Mungesa e konsultimeve për çështje të rëndësishme: Edhe pse ligji ofron mundësi për konsultim, zbatimi i tij është shpesh i dobët, dhe punëtorët shpesh ndihen të papërfaqësuar dhe të pa-informuar për ndryshimet që i prekin ata direkt.

• Mungesa e një kulture të bashkëpunimit: Pavarësisht se mund të ekzistojnë mundësi për të pasur një dialog, shpesh ka një hendek mes punëdhënësve dhe punëtorëve që pengon bashkëpunimin e frytshëm. 

Probleme kryesore:

• Mungesa e strukturave të këshillave të punëtorëve.

• Dobësia e procesit të konsultimit për çështje të rëndësishme.

• Mungesa e një kulture të fortë të bashkëpunimit dhe dialogut.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.5/5)

Për të realizuar këtë premtim, do të jenë të nevojshme disa masa specifike:

• Krijimi i kornizës ligjore për këshillat e punëtorëve: Ndryshimi dhe përmirësimi i legjislacionit që rregullon krijimin dhe funksionimin e këshillave të punëtorëve në ndërmarrje.

• Sigurimi i mbështetjes dhe trajnimit për këshillat e punëtorëve: Ofrimi i trajnimeve dhe mbështetjes për anëtarët e këshillave për të siguruar që ata të jenë të aftë të përfaqësojnë punëtorët dhe të marrin pjesë në proceset e vendimmarrjes.

• Përmirësimi i kulturës së dialogut social: Krijimi i mundësive të vazhdueshme për dialog dhe konsultime mes punëtorëve dhe punëdhënësve, dhe rritja e ndërgjegjësimit për rëndësinë e bashkëpunimit.

• Zbatimi i mekanizmave të mbikëqyrjes dhe raportimit: Sigurimi që këshillat e punëtorëve të jenë të përgjegjshëm dhe që të kenë një mekanizëm mbikëqyrës që të sigurojë funksionimin e duhur të këshillave dhe zbatimin e vendimeve të marra.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (3.8/5)

• Kostoja e implementimit: Kostoja e këtij projekti është e mundshme, por e ndërlikuar. Kjo përfshin ndryshimin e legjislacionit dhe krijimin e infrastrukturës për këshillat e punëtorëve në çdo ndërmarrje. Po ashtu, janë të nevojshme trajnime dhe mbështetje administrative për të funksionuar.

• Burimet për financimin e këtij projekti: Burimet mund të vijnë nga buxheti shtetëror, duke përfshirë fonde për trajnimin dhe mbështetje të strukturave për këshillat, por gjithashtu mund të kërkohen mbështetje dhe fonde nga institucione ndërkombëtare që mbështesin përmirësimin e kushteve të punës dhe të drejtat e punëtorëve.

• Rreziku financiar: Disa ndërmarrje mund të kenë vështirësi në mbulimin e kostove të zbatimit të këshillave, veçanërisht ato që janë të vogla ose që përballen me sfida financiare.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: (4.5/5)

• Përmirësimi i kushteve të punës dhe produktiviteti: Këshillat e punëtorëve mund të çojnë në një përmirësim të kushteve të punës dhe në një rritje të produktivitetit, pasi punëtorët do të ndihen më të përfshirë në proceset e vendimmarrjes dhe do të kenë mundësi të përfaqësohen.

• Zbutja e tensioneve dhe përmirësimi i marrëdhënieve të punës: Ky mekanizëm mund të kontribuoni në zbutjen e tensioneve mes punëdhënësve dhe punëtorëve, duke siguruar një balancë më të mirë mes interesave të të dyja palëve.

• Përmirësimi i cilësisë së jetesës për punëtorët: Këshillat do të kontribuojnë në mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve dhe përmirësimin e kushteve të tyre të punës, duke sjellë përfitime direkte për mirëqenien e tyre.

  Përfitimet afatgjata: Ky projekt do të ndihmojë në krijimin e një mjedisi të punës më të drejtë dhe të sigurt për punëtorët, duke kontribuar në zhvillimin e qëndrueshëm të ekonomisë.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.2/5)

• Faza 1 (2025-2026): Krijimi i kornizës ligjore dhe struktura fillestare për këshillat e punëtorëve në ndërmarrje, përfshirë trajnime dhe mbështetje për menaxherët dhe punëtorët.

• Faza 2 (2027-2029): Zgjerimi i këtij mekanizmi për të përfshirë një numër më të madh ndërmarrjesh, me vëmendje të veçantë për integrimin e këshillave të punëtorëve në proceset e vendimmarrjes.

• Faza 3 (2030-2035): Konsolidimi dhe monitorimi i procesit, duke siguruar që këshillat funksionojnë në mënyrë efikase dhe që ata kontribuojnë në një përmirësim të vazhdueshëm të kushteve të punës.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.3/5

Kategoria	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	4.7
Situata Aktuale	4.0
Masat për Zbatimin	4.5
Kostoja dhe Financimi	3.8
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.5
Afati i Zbatimit	4.2

Ky premtim ka një ndikim të mundshëm të madh në përmirësimin e kushteve të punës dhe marrëdhënieve të punës në Shqipëri, duke kontribuar në një ekuilibër mes interesave të punëtorëve dhe sipërmarrjeve. Ndërsa ka nevojë për ndryshime ligjore dhe burime financiare për zbatimin e tij, përfitimet afatgjata për stabilitetin social dhe ekonomik janë të mëdha.

Indeksi i Fizibilitetit “Përmirësimi i Kodit të Punës”

Premtimi për përmirësimin e Kodit të Punës, duke sanksionuar rikthimin e punëtorëve të hequr padrejtësisht nga puna dhe duke rritur mundësitë për formimin e sindikatave dhe garantimin e të drejtave të punëtorëve për t’u organizuar, synon forcimin e mbrojtjes së të drejtave të punëtorëve dhe rritjen e ndikimit të sindikatave në tregun e punës. Ky premtim mund të kontribuoni në përmirësimin e kushteve të punës dhe në sigurimin e një mjedisi më të drejtë dhe të sigurt për punonjësit. Ja një vlerësim i detajuar i tij:

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.8/5)

Premtimi është shumë i qartë dhe synon dy objektiva të rëndësishëm:

• Rikthimi i punëtorëve të hequr padrejtësisht nga puna: Kjo do të sigurojë që punëtorët të kenë mundësinë të kthehen në punën e tyre pas një largimi të padrejtë.

• Rritja e mundësive për formimin e sindikatave: Ofrimi i mundësive për formimin dhe veprimin e sindikatave për të mbrojtur të drejtat e punëtorëve dhe për t’u siguruar që ata mund të organizohen pa pengesa ligjore ose administrative.

  Ky premtim është i qartë dhe i drejtpërdrejtë, duke synuar një përmirësim të drejtpërdrejtë të kushteve të punës dhe mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.2/5)

• Problemet me largimet e padrejta nga puna: Ndërkohë që ka një legjislacion për mbrojtjen e punëtorëve, largimi i padrejtë nga puna mbetet një problem i përhershëm, dhe shumë punëtorë nuk kanë mundësi të rikthehen në vendin e punës pas një largimi të tillë.

• Pengesat për formimin e sindikatave: Pavarësisht përpjekjeve për të forcuar rolin e sindikatave, ka ende pengesa ligjore dhe administrative që kufizojnë mundësitë për punëtorët të formojnë dhe drejtojnë sindikata. Gjithashtu, shumë punëtorë kanë frikë të organizohen për shkak të hakmarrjes ose presionit nga punëdhënësit.

• Mungesa e mbrojtjes së plotë ligjore: Ka mangësi në zbatimin e legjislacionit të punës, veçanërisht për punëtorët e sektorëve më të prekshëm dhe në pozita më të pasigurt.

• Mungesa e ndërgjegjësimit: Shumë punëtorë nuk janë të informuar për të drejtat e tyre dhe nuk janë të ndërgjegjshëm për mundësitë për të kërkuar ndihmë juridike ose për t’u organizuar në sindikata.

  Probleme kryesore:

• Largimet e padrejta mbeten një problem i dukshëm.

• Pengesat ligjore dhe administrative për sindikatat.

• Mungesa e mbrojtjes së duhur ligjore dhe ndërgjegjësimi i punëtorëve për të drejtat e tyre.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (4.6/5)

Për të realizuar këtë premtim, janë të nevojshme masat e mëposhtme:

• Përmirësimi i legjislacionit dhe rritja e sanksioneve: Rishikimi i Kodit të Punës për të siguruar që largimi i punëtorëve të jetë i drejtë dhe në përputhje me ligjin, dhe për të garantuar rikthimin e punëtorëve që janë larguar padrejtësisht.

• Mbështetje për sindikatat dhe organizatat e punëtorëve: Sigurimi i kushteve të përshtatshme ligjore dhe administrative për formimin e sindikatave, duke i dhënë mundësi punëtorëve të mbrojnë interesat e tyre pa pengesa.

• Krijimi i një mekanizmi mbrojtës për punëtorët: Vendosja e një sistemi më të qartë për mbrojtjen e punëtorëve që janë larguar padrejtësisht, duke ofruar mundësi për ankimim dhe rikthim në punë.

• Fushata ndërgjegjësimi: Organizimi i fushatave për të rritur ndërgjegjësimin e punëtorëve mbi të drejtat e tyre dhe mundësitë për t’u organizuar në sindikata. Dobësi: Përmirësimi i Kodit të Punës mund të kërkojë përpjekje të mëdha për të kaluar ndryshimet në Kuvend dhe për të siguruar mbështetje nga aktorë të ndryshëm.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.0/5)

• Kostoja e ndryshimeve në Kodin e Punës: Ky projekt mund të sjellë kosto për shtetin në lidhje me mbështetje ligjore, administratën e punës dhe krijimin e një infrastrukture për mbrojtjen e punëtorëve.

• Burimet për mbështetje sindikatash: Ky projekt mund të kërkojë mbështetje financiare për sindikatat dhe për ofrimin e shërbimeve ligjore dhe administratave që mbështesin punëtorët.

• Financimi nga buxheti shtetëror: Financimi mund të sigurohet nga buxheti shtetëror për përmirësimin e legjislacionit dhe mbështetje për sindikatat. Gjithashtu, mund të kërkohen fonde nga programet ndërkombëtare dhe institucione të drejta për të mbështetur mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve.

  Rrezik: Burimet financiare mund të jenë të kufizuara dhe zbatimi i ndryshimeve mund të kërkojë një periudhë të gjatë për të siguruar mbështetje të mjaftueshme.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: (4.5/5)

• Përmirësimi i kushteve të punës: Ky premtim do të sigurojë një mjedis më të drejtë dhe të sigurt për punonjësit, duke mbrojtur ata nga abuzimet e mundshme dhe duke garantuar që ata të kenë mundësi për të kthyer punën e tyre në rast të largimit të padrejtë.

• Rritja e fuqisë sindikale: Rritja e mundësive për formimin e sindikatave mund të sjellë një forcim të mbrojtjes së punëtorëve dhe mund të kontribuoni në përmirësimin e kushteve të punës për sektorët më të prekshëm.

• Stabiliteti social dhe ekonomik: Përmirësimi i kushteve të punës dhe mbrojtja më e fortë e të drejtave të punëtorëve mund të ndihmojë në reduktimin e protestave dhe konflikteve të punës, duke sjellë stabilitet social dhe ekonomik.

  Përfitimet afatgjata: Përmirësimi i kushteve të punës do të rrisë produktivitetin dhe cilësinë e jetesës së punëtorëve, duke kontribuar në një zhvillim të qëndrueshëm të ekonomisë.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.1/5)

• Faza 1 (2025-2026): Ndryshimi i Kodit të Punës dhe rritja e mundësive për formimin e sindikatave. Implementimi i rregulloreve dhe mbështetje ligjore për rikthimin e punëtorëve të hequr padrejtësisht.

• Faza 2 (2027-2029): Monitorimi dhe përmirësimi i kushteve të punës përmes analizave të zbatimit dhe krijimi i mundësive për rritjen e ndërgjegjësimit të punëtorëve për të drejtat e tyre.

• Faza 3 (2030-2035): Përmirësimi i procesit dhe mbështetje afatgjatë për sindikatat dhe përpunimin e ligjeve dhe rregulloreve të tjera që mbështesin punëtorët.

  Sfida kryesore: Pjesa më e madhe e punëtorëve dhe sindikatave mund të përballen me sfida të ndryshme në angazhimin e ligjit dhe pasivitetin e administratës publike.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

Kategoria	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	4.8
Situata Aktuale	4.2
Masat për Zbatimin	4.6
Kostoja dhe Financimi	4.0
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.5
Afati i Zbatimit	4.1

Ky premtim ka një ndikim të mundshëm të madh në përmirësimin e kushteve të punës dhe mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve.

Ndërkohë që implementimi i tij do të kërkojë ndryshime ligjore dhe burime financiare, përfitimet afatgjata për punëtorët dhe për stabilitetin social dhe ekonomik janë të mëdha.

Indeksi i Fizibilitetit “Rritja e Pagës Mininale për të reduktuar Emigrimin dhe përdorimin e Fuqisë Puntore”

Për të analizuar Indeksin e Fizibilitetit të Premtimit për “Rritja e Pagës Mininale në 60,000 lekë për të reduktuar emigrimin e forcës punëtore dhe për të rritur produktivitetin e punës në Shqipëri”, ndjekim një strukturë logjike të vlerësuar në indikatorë të veçantë, të bazuar në realizueshmëri politike, administrative, fiskale dhe sociale.

1. Qartësia e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.5/5)

Premtimi është i qartë dhe ka objektiva të matshëm:

• Rritja e pagës minimale në 60,000 lekë, një rritje e konsiderueshme që do të ndikojë në uljen e emigracionit dhe rritjen e produktivitetit të punës.

• Paga minimale është një instrument kyç për mbështetje sociale dhe ekonomike të grupeve të pambrojtura.

  Dobësi: Nuk ka informacion të mjaftueshëm për efektet afatgjata dhe ndikimin në sektorë të ndryshëm të ekonomisë, veçanërisht në ato me paga më të ulëta.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.8/5)

• Paga minimale aktuale në Shqipëri është rreth 32,000 lekë, shumë më e ulët se në shumicën e vendeve të BE-së.

• Mungesa e mundësive për rritjen e pagës mund të nxjerrë më shumë individë jashtë vendit për mundësi më të mira pune.

• Të dhënat tregojnë se një pjesë e madhe e popullsisë nuk mund të mbulojë shpenzimet e nevojshme për jetesë me pagën aktuale.

  Probleme të theksuara:

• Rritja e pagës minimale mund të rrisë barrën e kostos për punëdhënësit dhe mund të ndikojë në papunësi në disa sektorë.

• Ndikimi i mundshëm i emigrimit i lidhur me pagat më të ulëta dhe mundësitë më të pakta për zhvillim.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.2/5)

Për zbatimin e premtimit, duhen ndërmarrë disa masa:

• Përmirësimi i të ardhurave buxhetore: Kjo kërkon rritje të të ardhurave dhe mund të realizohet përmes rritjes së konsumit, rritjes së taksave dhe luftës kundër informalitetit.

• Rritja e prodhimit dhe produktivitetit: Rritja e produktivitetit do të ndihmojë në mbështetje për punëdhënësit për të mundësuar këtë rritje të pagës.

• Mbështetje për bizneset e vogla dhe të mesme: Ofrimi i lehtësirave fiskale për ta mundëson qëndrueshmërinë e pagës së rritur.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.7/5)

Kosto totale e parashikuar për rritjen e pagës minimale:

• Rritja e pagës nga 32,000 lekë në 60,000 lekë për 300,000 punëtorë të regjistruar do të ketë një kosto shtesë prej rreth 4 miliardë lekë në muaj.

• Për një vit, kjo do të rezultonte në një rritje totale prej 8 miliardë lekë (rreth 820 milionë euro).

  Burime financimi:

• Pritet të rritet të ardhurat buxhetore, kryesisht nga rritja e konsumit dhe taksave mbi produktet dhe shërbimet.

• Ofrimi i lehtësirave për bizneset dhe angazhimi në luftën kundër informalitetit mund të ndihmojë në mbulimin e një pjese të kostos.

  Rrezik: Mungesa e burimeve të qëndrueshme mund të krijojë vështirësi në mbulimin e këtij angazhimi dhe mund të përkeqësojë bilancin buxhetor.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

   📊 Vlerësimi: (4.4/5)

Ndikime pozitive:

• Rritja e pagës minimale mund të reduktojë emigrimin dhe të stimulojë rritjen e produktivitetit të punës.

• Rritja e mundësive për individët me paga të ulëta do të përmirësojë cilësinë e jetës dhe mund të ndikojë në rritjen e konsumit dhe ekonomisë.

  Përfitime afatgjata:

• Rritja e kërkesës për shërbime dhe produkte lokale, duke kontribuar në zhvillimin ekonomik.

• Ulja e varfërisë dhe përmirësimi i kushteve sociale.

  Rrezik:

• Rritja e pagës minimale mund të çojë në rritje të papunësisë në disa sektorë të veçantë, si dhe mund të rrisë presionin mbi bizneset e vogla për të mbajtur këtë pagë.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.9/5)

Fazat e zbatimit të premtimit:

• Faza 1 (2025-2026): Rritja e pagës minimale në 45,000 lekë dhe monitorimi i ndikimit të parë.

• Faza 2 (2027-2028): Rritja e pagës në 60,000 lekë dhe realizimi i programeve për rritjen e produktivitetit.

• Faza 3 (2029-2030): Vlerësimi dhe përshtatja e politikave për të siguruar qëndrueshmërinë.

  Sfida kryesore:

• Mungesa e një planifikimi të qartë fiskal dhe administrativ mund të pengojë realizimin në kohë dhe të ndikoje negativisht buxhetin publik.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Kategoria	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	4.5
Situata Aktuale	3.8
Masat për Zbatimin	4.2
Kostoja dhe Financimi	3.7
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.4
Afati i Zbatimit	3.9

Premtimi për rritjen e pagës minimale në 60,000 lekë është një masë pozitive për uljen e emigracionit dhe rritjen e produktivitetit të punës. Megjithatë, realizimi i tij kërkon një mbështetje të fortë buxhetore dhe struktura administrative që mund të përballojnë këtë angazhim.

Ndikimi në sektorët më të dobët dhe në bilancin buxhetor mund të paraqesin sfida të rëndësishme për zbatimin e tij të suksesshëm.

Indeksi i Fizibilitetit “Përmirësimi i Ministrisë së Punës dhe forcimi i kapaciteteve të saj për të trajtuar të Drejtat e Punëtorëve dhe Sigurinë në Punë”

1. Qartësia e Premtimit

📊 Vlerësim: 5/5

Premtimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë, duke synuar forcimin e Ministrisë së Punës dhe përmirësimin e sigurisë në punë përmes riorganizimit të Inspektoratit Shtetëror të Punës dhe rritjes së inspektimeve. Kjo është një nismë e rëndësishme për përmirësimin e kushteve të punës dhe për mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve.

🔴 Rrisqet

Mundësia e mungesës së burimeve për të realizuar riorganizimin dhe rritjen e inspektimeve.

Dështimi i ngritjes së kapaciteteve në Ministrinë e Punës për të menaxhuar një sasi më të madhe të inspektimeve dhe aktiviteteve administrative.

Rezistenca nga sektori i biznesit për të pranuar më shumë inspektime, që mund të ndikojë në zbatimin efektiv të masave.

Për shkak të këtyre rrisqeve, qartësia e premthimit duhet të trajtohet me kujdes të shtuar, pasi mund të ketë ngecje të mëdha gjatë implementimit për shkak të mungesës së burimeve dhe mbështetjes politike.

2. Gjendja Aktuale dhe Nevoja Sociale

   📊 Vlerësim: 4.0/5

Gjendja e tanishme e kushteve të punës në Shqipëri, veçanërisht në sektorët me rrezik të lartë, është shqetësuese. Inspektimet janë të pamjaftueshme, dhe ndodh shpesh që të drejtat e punëtorëve të injorohen. Riorganizimi i Inspektoratit dhe forcimi i kapaciteteve të Ministrisë së Punës është një nevojë urgjente për të adresuar këto probleme.

🔴 Rrisqet

Dështimi për të marrë mbështetje të mjaftueshme financiare për përmirësimin e inspektoratit dhe për trajnimin e inspektorëve.

Mungesa e vullnetit politik dhe mbështetje nga institucionet për ta mbështetur këtë reformë dhe të sigurohen burime të nevojshme.

Ky element është i rëndësishëm, por ka nevojë për një plan më të detajuar dhe për angazhim të lartë nga të gjitha palët e përfshira për të shmangur pengesat burokratike dhe financiare.

3. Masat për Zbatim

   📊 Vlerësim: 4.8/5

Masat e propozuara janë të qarta dhe të realizueshme, duke përfshirë riorganizimin e Inspektoratit Shtetëror të Punës dhe rritjen e inspektimeve të rastësishme. Njëkohësisht, trajnimi i inspektorëve dhe rritja e burimeve është i mundur për të përmbushur kërkesat e shtuar për inspektime.

Masa	Zbatueshmëria	Komente
Riorganizimi i Inspektoratit dhe rritja e numrit të inspektorëve	✅	Kjo është një masë e mundshme dhe e nevojshme, por kërkon investime të konsiderueshme për të ndërtuar një strukturë efikase dhe mbështetje të vazhdueshme për inspektorët.
Rritja e inspektimeve rastësore, sidomos në sektorët me rrezik të lartë	✅	Mund të realizohet duke përmirësuar logjistikën dhe burimet, por kërkon angazhim të lartë për të mbajtur një përqindje të lartë të inspektimeve pa shpërdorime.

🔴 Rrisqet

Pasiguria lidhur me krijimin e një sistemi të qëndrueshëm të inspektimeve dhe përballimin e numrit të inspektorëve të nevojshëm.

Kërkesa për trajnime të vazhdueshme dhe buxhete shtesë që mund të krijojnë vështirësi në implementimin e masave.

Ky element ka një nivel të lartë të realizueshmërisë, por kërkon angazhim të qëndrueshëm dhe mbështetje të fortë financiare dhe logjistike për të qenë i suksesshëm.

4. Kostoja dhe Burimet

   📊 Vlerësim: 4.5/5

Kostoja për riorganizimin e Inspektoratit dhe trajnimin e inspektorëve është e konsiderueshme, por mund të arrihet nëpërmjet një planifikimi të duhur buxhetor. Sidoqoftë, duhet një angazhim i lartë nga ana e qeverisë për të siguruar burimet e nevojshme.

Kategoria	Kostoja dhe Burimet
Kostoja për riorganizimin e Inspektoratit dhe shtimin e inspektorëve	Lartë – 200,000 – 500,000 euro
Kostoja për trajnimin dhe mbështetje për inspektorët	Mesatare – 50,000 – 150,000 euro për vit
Përfitimet nga forcimi i inspektimeve dhe rritja e mbrojtjes së punëtorëve	Të mëdha – Përdorimi i mjeteve më efikas dhe mbrojtja e të drejtave të punëtorëve do të rezultonte në një rritje të nivelit të sigurisë dhe mirëqenies së punëtorëve.

🔴 Rrisqet

Mundësia që financimi i nevojshëm të mos mbështetet plotësisht nga qeveria, duke vonuar implementimin.

Shpërdorimi i fondeve dhe mungesa e transparencës mund të krijojë pengesa në zbatimin e këtij programi.

Kostoja është e lartë dhe kërkon një menaxhim të kujdesshëm për të siguruar alokimin e burimeve në mënyrë efikase dhe transparente. Mungesa e mbështetjes financiare është një rrezik i mundshëm që mund të pengojë realizimin e projektit.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

   📊 Vlerësim: 5/5

Ky propozim ka potencial të madh për të përmirësuar kushte të sigurta pune dhe të drejtat e punëtorëve, duke ndikuar pozitivisht në shëndetin e punëtorëve dhe në cilësinë e jetës. Po ashtu, do të kontribuonte në uljen e aksidenteve në punë dhe në rritjen e produktivitetit.

Kategoria	Ndikimi
Rritja e sigurisë dhe mbrojtjes së punëtorëve	✅ Rritja e numrit të inspektorëve dhe inspektimeve do të ulë aksidentet në punë dhe do të sigurojë kushte më të sigurta për punëtorët.
Ndikimi në zhvillimin ekonomik	✅ Duke përmirësuar kushte pune dhe siguri, ky propozim ndihmon në rritjen e produktivitetit dhe në zhvillimin e një tregu pune më të fortë dhe më të qëndrueshëm.

🔴 Rrisqet

Mund të ketë një ndikim të ngadalshëm në përmirësimin e kushteve për punëtorët, veçanërisht në sektorët ku ka rezistencë të lartë ndaj ndryshimeve.

Mund të ndodhin rezistenca nga bizneset që mund të kërkojnë më shumë kohë për të përmbushur kërkesat e reja për sigurinë dhe mbrojtjen e punëtorëve.

Vlerësimi kritik: Ndikimi ekonomik dhe social ka potencial të madh, por kërkon implementim të kujdesshëm për të siguruar rezultate afatgjata. Rezistenca mund të vonojë përfitimet në disa sektorë.

6. Afati i Zbatimit

   📊 Vlerësim: 4.5/5

Masa	Afat
Riorganizimi i Inspektoratit dhe rritja e numrit të inspektorëve	6 – 12 muaj
Rritja e inspektimeve rastësore, sidomos në sektorët me rrezik të lartë	12 – 18 muaj

🔴 Rrisqet

Vonesa e mundshme për shkak të burokracisë, proceset e tenderimeve dhe marrja e lejeve të nevojshme mund të krijojnë vonesa në zbatimin e masave.

Shpërndarja e burimeve dhe trajnimi i stafit mund të ndikojnë në kohën e nevojshme për implementim.

Afatet janë të realizueshme, por kërkojnë mbështetje të qëndrueshme dhe përpjekje të koordinuara për të shmangur pengesat administrative dhe financiare.

 

 

Përfundimi i Indeksit të Fizibilitetit:

Elementi	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	5/5
Gjendja Aktuale dhe Nevoja Sociale	4.0/5
Masat për Zbatim	4.8/5
Kostoja dhe Burimet	4.5/5
Ndikimi Ekonomik dhe Social	5/5
Afati i Zbatimit	4.5/5

Vlerësimi Përfundimtar: 4.6/5

Ky propozim ka një realizueshmëri të lartë, por për të arritur suksesin në afate të shpejta dhe me ndihmën e burimeve të nevojshme financiare dhe njerëzore, do të jetë e rëndësishme të menaxhohen rrezikshmëria dhe pengesat që mund të dalin gjatë implementimit