Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Tatimi mbi Fitimin për Bizneset”

1. Qartësia e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.5/5)

Premtimi është i qartë dhe i matshëm:

• Bizneset e vogla me xhiro deri në 20,000,000 lekë do të jenë të përjashtuara nga tatimi mbi fitimin.

• Bizneset e mëdha, me xhiro mbi 20,000,001 lekë, do të paguajnë tatim mbi fitimin që nis këtu (për të dhënë detaje specifike mbi normat e tatimit të reja, duhen më shumë informacione).

🔹 Dobësi: Nuk ka informacion të mjaftueshëm mbi normat e tatimit për bizneset që janë mbi pragun e 20,000,000 lekë, si dhe mundësitë për t’u përfshirë në kategori të tjera si tatimi mbi të ardhurat.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.8/5)

• Aktualisht, tatimi mbi fitimin për bizneset është i njëjtë për të gjitha ato që operojnë në Shqipëri, pa dallim për përmasat e tyre.

• Bizneset e vogla shpesh e kanë të vështirë të paguajnë tatimet për shkak të ngarkesës administrative dhe shpenzimeve të larta për compliance.

• Bizneset e mëdha paguajnë tatim mbi fitimin sipas një norme të caktuar, që mund të jetë një pengesë për rritjen e tyre.

🔹 Probleme thelbësore:

• Ngarkesat administrative të bizneseve të vogla që duhet të plotësojnë detyrimet tatimore, por pa pasur mundësi për të përfituar nga përjashtimet.

• Mungesa e stimulimeve tatimore për bizneset që janë në rritje dhe që mund të kalojnë pragun e 20,000,000 lekë dhe të përballen me ngarkesa më të larta.

• Mundësia për shmangie tatimi për bizneset që mbeten nën prag dhe manipulojnë të ardhurat për t’u përfshirë në këtë kategori.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.0/5)

🔹 Për përjashtimin e tatimit për bizneset e vogla:

• Krijimi i një regjistri të qartë dhe të përditësuar të bizneseve për të siguruar se ato që kanë xhiro nën 20,000,000 lekë do të përfitojnë nga ky përjashtim.

• Automatizimi i procesit të regjistrimit dhe monitorimit të bizneseve të vogla për të reduktuar mundësitë për abuzim.

🔹 Për bizneset e mëdha që do të paguajnë tatim mbi fitimin:

• Krijimi i një norme të thjeshtë dhe të drejtë për tatimin mbi fitimin për bizneset që kanë xhiro mbi 20,000,000 lekë.

• Implementimi i sistemeve të monitoring-ut dhe kontrollit për të siguruar se tatimi mbi fitimin i aplikohet korrekt dhe nuk ka shmangie.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.7/5)

🔹 Kosto totale e parashikuar:

🔹 Burime të mundshme financimi:

• Buxheti i shtetit për përmirësimin e administratës tatimore dhe krijimin e sistemeve të reja.

• Mundësia e financimit nga institucione ndërkombëtare si Banka Botërore dhe IPA për projektet e zhvillimit të infrastrukturës tatimore.

⚠️ Rrezik: Nëse nuk ka mjaftueshëm fonde për mbështetje në administratën tatimore, reforma mund të dështojë në implementimin e saj të plotë, duke shkaktuar vonesa dhe vështirësi për bizneset.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

   📊 Vlerësimi: (4.3/5)

🔹 Ndikime pozitive:

• Përjashtimi i tatimit për bizneset e vogla do të stimulojë zhvillimin e tyre dhe do të lehtësojë barrën e tyre tatimore.

• Bizneset që kanë xhiro mbi 20,000,000 lekë do të kontribuojnë në mënyrë të drejtpërdrejtë për buxhetin e shtetit, duke mundësuar financimin e shërbimeve publike dhe projekteve të zhvillimit.

• Përmirësimi i kushteve për bizneset e vogla mund të rrisë konkurrencën dhe mundësitë për krijimin e vendeve të reja pune.

🔹 Rreziqe të mundshme:

• Disa biznese mund të shmangin tatimet duke manipuluar të ardhurat për të mbetur nën pragun e 20,000,000 lekë.

• Kërkesat për administrim të thjeshtuar mund të rrisin mundësinë e mashtrimeve tatimore në nivelin e biznesit të vogël.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.9/5)

🔹 Fazat e zbatimit të premtimit:

🔹 Sfida kryesore:

• Ndihma e administratës tatimore në monitorimin e biznesit të vogël dhe të madh për të siguruar implementimin e saktë të përjashtimeve dhe normave të tatimit.

• Rreziku i shmangies së tatimeve nga bizneset që mbeten nën pragun e xhiros.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/5

Tatimi mbi fitimin për bizneset është një nismë e rëndësishme për të stimuluar bizneset e vogla dhe për të siguruar një mundësi të drejtë për tatimin mbi fitimin për bizneset e mëdha. Implementimi i këtij sistemi mund të rrisë konkurrencën dhe të ndihmojë në rritjen e të ardhurave për shtetin. Megjithatë, reforma kërkon investime të konsiderueshme dhe mund të hasë pengesa gjatë zbatimit, sidomos përsa i përket administratës dhe mbikëqyrjes së tatimeve.

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Reforma në Mbledhjen e Detyrimeve”

1. Qartësia e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.3/5)

Premtimi është i qartë dhe i matshëm:

• Reforma do të përfshijë një rishikim total të konceptit të mbledhjes së detyrimeve të tatimit, me synim përmirësimin e efikasitetit dhe transparencës.

• Nuk janë dhënë detaje specifike mbi mënyrën se si do të realizohet ky ndryshim, por fokusimi është në thjeshtimin dhe rritjen e mbledhjes së tatimeve.

🔹 Dobësi: Nuk jepen detaje specifike për modalitetet e reja të mbledhjes dhe implementimin konkret të reformës. Mund të lindin sfida për organizimin dhe trajnimin e stafit të administratës tatimore.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.7/5)

• Aktualisht, mbledhja e detyrimeve tatimore është një proces i ndërlikuar dhe i ngadalshëm për shkak të burokracisë dhe mungesës së mekanizmave të thjeshtë dhe efikas.

• Ka mungesë transparence dhe shfrytëzim të paefektshëm të sistemeve IT për ndjekjen e tatimpaguesve dhe mbledhjen e detyrimeve.

• Shumë tatimpagues shmangin pagesat për shkak të mangësive në mbikëqyrje dhe administrim.

🔹 Probleme thelbësore:

• Burokracia dhe proceset e ngadalshme që pengojnë mbledhjen efikase të detyrimeve.

• Shmangia tatimore e individëve dhe bizneseve që nuk ndëshkohen mjaftueshëm.

• Mungesa e një sistemi të unifikuar dhe transparent për ndjekjen e të ardhurave dhe detyrimeve.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.2/5)

🔹 Për reformën në mbledhjen e detyrimeve:

• Krijimi i një sistemi të centralizuar dhe më efikas për mbledhjen e tatimeve dhe ndjekjen e detyrimeve.

• Përdorimi i teknologjisë për automatizimin e proceseve dhe përmirësimin e transparencës.

• Rritja e kapaciteteve të administratës tatimore për të menaxhuar mbledhjen dhe monitorimin e detyrimeve në kohë reale.

• Krijimi i një sistemi të ri IT që mundëson ndjekjen e tatimpaguesve dhe veprimeve të mundshme të ndëshkimit për ata që shmangin detyrimet tatimore.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.9/5)

🔹 Kosto totale e parashikuar:

🔹 Burime të mundshme financimi:

• Buxheti i shtetit për modernizimin e administratës tatimore.

• Ndihma dhe grantet nga institucione ndërkombëtare si Banka Botërore, IPA dhe BE.

• Mundësia e përdorimit të partneriteteve Publik-Privat (PPP) për ndihmën në krijimin e sistemeve të IT dhe trajnimeve.

⚠️ Rrezik: Reforma mund të sjellë kosto të larta për zhvillimin e sistemeve dhe për formimin e kapaciteteve të reja, duke rrezikuar një ndikim të rëndë në buxhetin e shtetit dhe stabilitetin fiskal.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

   📊 Vlerësimi: (4.4/5)

🔹 Ndikime pozitive:

• Përmirësimi i mbledhjes së tatimeve do të sjellë më shumë të ardhura për shtetin dhe mund të mundësojë investime në projekte zhvillimi.

• Do të krijohet një sistem më efikas dhe transparent për të ndihmuar qytetarët dhe bizneset të paguajnë tatimet në mënyrë të drejtë.

• Rritja e besimit të publikut dhe përmirësimi i klimës së biznesit, duke ulur mundësitë për korrupsion dhe shmangie tatimesh.

🔹 Rreziqe të mundshme:

• Zbatimi i reformës mund të shoqërohet me sfida administrative dhe teknike, që mund të pengojnë përmbushjen e objektivave të saj.

• Rreziku i abuzimeve të mundshme nga zyrtarët tatimorë gjatë periudhës së kalimit në sistemin e ri.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.8/5)

🔹 Fazat e zbatimit të premtimit:

🔹 Sfida kryesore:

• Kapacitetet e administratës tatimore mund të jenë të kufizuara për të realizuar ndryshimet e kërkuara.

• Mungesa e trajnimit të stafit mund të ndikojë në zbatimin e saktë të sistemit të ri.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/5

Reforma në mbledhjen e detyrimeve është e nevojshme për përmirësimin e administratës tatimore dhe do të sjellë efekte pozitive në mbledhjen e tatimeve dhe në besimin e publikut.Reforma kërkon investime të konsiderueshme për sistemin IT dhe trajnimin e administratës, por është një hap thelbësor drejt një sistemi tatimor më transparent dhe efikas.Megjithatë, duhet të përmbushen disa kushte për të shmangur pengesat dhe sfidat gjatë implementimit, sidomos për sa i përket burimeve dhe kapaciteteve të administratës tatimore

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Tatimi dhe Taksimi”

1. Qartësia e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.5/5)

Premtimi është i formuluar në mënyrë të qartë dhe të matshme:

• Taksimi i sheshtë 10% për të gjithë individët dhe bizneset.

• Ndalimi i tatimit të shumëfishtë për ata që kanë dy ose më shumë punësuar.

• Taksimi do të jetë 10% i totalit të të ardhurave.

🔹 Dobësi: Nuk janë ofruar detaje të plota mbi mënyrën e zbatimit të tatimit të sheshtë në sektorë të ndryshëm dhe ndoshta mund të lindin probleme me administrimin e tatimeve për grupet që përfitojnë nga përjashtimi i tatimit të shumëfishtë.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.8/5)

• Tatimi aktual është progresiv dhe ka nivele të ndryshme për individët dhe bizneset. Shumë grupe mund të përfitojnë nga taksa më e ulët nëse tatimi bëhet më i thjeshtë dhe i drejtpërdrejtë.

• Përdorimi i taksave progresive ka çuar në një sistem më të ndërlikuar dhe më pak transparent.

• Ka pasur abuzime dhe shmangie tatimesh për shkak të pasigurisë dhe komplikimeve administrative.

🔹 Probleme thelbësore

• Ndërlikimi i sistemit tatimor për shkak të ndarjeve progresive.

• Ndikimi i mundshëm negativ në arkëtimet buxhetore të shtetit nga tatimi i sheshtë.

• Pasiguria për implementimin e mekanizmave që mbrojnë nga shmangia e taksimit të shumëfishtë.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (4.0/5)

🔹 Për implementimin e tatimit të sheshtë 10%:

• Kërkohet ristrukturimi i sistemit të administratës tatimore për të mbështetur një tatim të thjeshtë dhe efikas.

• Do të kërkohet implementim i software-ve dhe sistemeve të reja për ndjekjen e të ardhurave dhe për të parandaluar shmangien.

• Kërkohet një fushatë për edukimin e tatimpaguesve dhe bizneseve për të rritur transparencën dhe shmangur pasigurinë.

🔹 Për parandalimin e tatimit të shumëfishtë për ata që kanë dy ose më shumë punësuar:

• Kërkohet krijimi i një mekanizmi të qartë dhe të thjeshtë administrativ që ndihmon bizneset të deklarojnë të ardhurat pa pasur rrezik për taksim të dyfishtë.

• Përfshirja e një regjistri kombëtar për punëdhënësit dhe ndihma në deklarimin e saktë të të ardhurave do të jetë thelbësore.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.6/5)

🔹 Kosto totale e parashikuar:

🔹 Burime të mundshme financimi:

• Rritja e të ardhurave tatimore nga tatimi i sheshtë 10% për individët dhe bizneset.

• Ndihmën nga organizata ndërkombëtare si Banka Botërore dhe IPA për modernizimin e sistemit tatimor.

• Shpërndarja e fondeve për ristrukturimin e administratës tatimore nga buxheti i shtetit.

⚠️ Rrezik: Kostoja e transformimit mund të ndikojë në stabilitetin e shpenzimeve publike, sidomos nëse të ardhurat nga tatimi i sheshtë nuk do të jenë të mjaftueshme për të mbuluar shpenzimet e reja.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

   📊 Vlerësimi: (4.2/5)

🔹 Ndikime pozitive:

• Taksimi i sheshtë mund të nxisë një rritje të konkurrencës dhe të ndihmojë në rritjen e investimeve.

• Një sistem tatimor më i thjeshtë dhe më transparent mund të sjellë rritje të besimit të publikut dhe ulje të shmangies tatimore.

• Mund të nxisë rritjen e punësimit, pasi bizneset do të kenë mundësi të shpërndajnë më shumë burime për punësim.

🔹 Rreziqe të mundshme:

• Përdorimi i tatimit të sheshtë mund të dëmtojë kategoritë që paguajnë më shumë me tatimin progresiv.

• Mungesa e kontrolleve të forta mund të çojë në abuzime dhe shmangie të tatimit.

• Rreziku i pabarazisë mund të rritet nëse tatimi i sheshtë favorizon grupe të caktuara më shumë se të tjerët.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (3.7/5)

🔹 Fazat e zbatimit të premtimit:

🔹 Sfida kryesore:Kapacitetet administrative dhe mundësia e integrimit të ndryshimeve të shpejta.Mundësia për abuzime dhe korrupsion në menaxhimin e sistemit të ri.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Premtimi për tatimin e sheshtë 10% dhe parandalimin e tatimit të shumëfishtë është një hap pozitiv për thjeshtimin e sistemit tatimor dhe mund të sjellë efekte pozitive për ekonominë dhe bizneset. Megjithatë, për zbatimin e suksesshëm të tij, kërkohen investime të konsiderueshme në administratën tatimore dhe mbështetje për kontrollin e transparencës.

Nëse menaxhohet mirë, ky sistem mund të ulë shmangien tatimore dhe të rrisë konkurrencën, por ndoshta do të ketë sfida sociale për grupet që do të humbasin nga kalimi në tatimin e sheshtë.

Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Lehtësira fiskale dhe subvencione për bizneset që punësojnë të rinj”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Premtimi është i qartë dhe me qëllim të drejtpërdrejtë: stimulimi i bizneseve për të punësuar të rinj përmes lehtësive fiskale dhe subvencioneve.

🔹 Instrumentet janë të identifikuara në mënyrë të qartë dhe përputhen me praktikat ndërkombëtare:

• Ulje tatimore (p.sh., përjashtim nga tatimi mbi fitimin ose kontributet e sigurimeve),

• Subvencione direkte për paga apo trajnim.

🔹 Ka qartësi edhe në rezultatet e synuara, që lidhen me uljen e papunësisë rinore dhe përmirësimin e integrimit në tregun e punës.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Papunësia rinore në Shqipëri vazhdon të jetë ndër më të lartat në rajon, pavarësisht rënieve formale pas pandemisë.🔹 Politikat aktive të tregut të punës (si skema të punësimit) kanë efekt të kufizuar për shkak të zbatimit të pjesshëm, monitorimit të dobët dhe mosinteresimit të bizneseve.

🔹 Disa nisma të ngjashme janë përdorur më parë (si “Mbështetja për të Rinjtë në Punë”), por efikasiteti i tyre ka qenë i ulët për shkak të fragmentimit dhe mungesës së incentivës së qëndrueshme për punëdhënësit.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Nevojiten disa hapa thelbësorë:

• Hartimi i një kornize të qartë ligjore dhe fiskale, që përcakton lehtësirat për bizneset.

• Dizajnim i skemave të thjeshta për aplikim dhe monitorim.

• Krijimi i mekanizmave të verifikimit të punësimit real, për të shmangur abuzimet.

• Integrimi me shërbimet e punësimit dhe sistemet e arsimit profesional për të lidhur ofertën dhe kërkesën në tregun e punës.

🔹 Nevojitet bashkëpunim mes Ministrisë së Financave, Ministrisë së Ekonomisë, dhe Ministrisë së Arsimit për një qasja të ndërsektoriale.

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Nevojshme ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.0/5

🔹 Skemat e subvencioneve dhe lehtësimet tatimore kanë një kosto direkte për buxhetin, veçanërisht në fazat fillestare.🔹 Efektiviteti do të varet nga mënyra e targetimit dhe kapaciteti për të adresuar punësim real dhe jo formalitet artificial.

🔹 Nëse zbatohet në mënyrë selektive dhe të targetuar (p.sh., për të rinj nën 30 vjeç, në sektorë me nevojë për punëtorë), kostoja mund të jetë e menaxhueshme dhe të justifikohet përmes efekteve pozitive në konsum, tatime indirekte dhe ulje të varësisë nga skemat e ndihmës sociale.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Potenciali për ndikim të drejtpërdrejtë në uljen e papunësisë rinore është i lartë, nëse implementimi është i saktë dhe i monitoruar mirë.

🔹 Përfitimet sociale përfshijnë:

• Reduktim të emigracionit të të rinjve,

• Integrim më i mirë në tregun e brendshëm të punës,

• Reduktim i varësisë nga familja ose ndihma sociale.

🔹 Në afat mesatar, skemat e këtilla rrisin produktivitetin dhe kapitalin njerëzor të vendit.

6. Afati i Zbatimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Zbatimi mund të fillojë brenda vitit të parë të qeverisjes, me pilotime në disa sektorë apo rajone.

🔹 Kërkohet:

• Rregullim ligjor (në Kodin Tatimor dhe ligjin për nxitjen e punësimit),

• Strukturë institucionale për monitorim,

• Platformë digjitale për aplikim dhe raportim.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 3.8/5

Premtimi për lehtësira fiskale dhe subvencione për bizneset që punësojnë të rinj është politikisht tërheqës dhe socialisht i nevojshëm.

Ai ka potencial real për ndikim ekonomik dhe social, por kërkon kujdes të madh në dizajnim dhe zbatim, për të shmangur rreziqet e abuzimit dhe për të maksimizuar efektivitetin.

Targetimi i saktë, monitorimi i fortë dhe koordinimi ndërinstitucional janë çelës për suksesin e kësaj nisme.

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Heqja e kontrollleve shtetërore mbi Bizneset e Reja për 3 vitet e para”

1. Qartësia e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.3/5Premtimi është formuluar qartë në nivel politik, me objektiv të thjeshtë: reduktimi i barrës rregullatore për bizneset e reja gjatë 3 viteve të para.

🔹 Dobësi:

• Nuk specifikohet cilat lloje kontrollesh shtetërore përjashtohen (tatimore, inspektime pune, AKU, mjedisore?).

• Mungon ndarja sektoriale apo klasifikimi i risqeve.

• Nuk jepet mekanizëm kompensues për ruajtjen e interesit publik gjatë kësaj periudhe.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ✅

📊 Vlerësimi: 4.2/5🔹 Bizneset e reja në Shqipëri përballen me:

• Rregullore të shumta inspektimi që fillojnë menjëherë pas regjistrimit (tatime, AKU, ISHPSHSH, Inspektorati i Punës, etj.).

• Procedura të ndërlikuara për certifikime, licencime dhe deklarime mujore edhe për biznese me xhiro minimale.

• Klima e pasigurisë nga penalitetet që ndodhin për shkak të mungesës së përvojës dhe interpretimit të paqartë të ligjeve.

🔸 Përfitimi:

• Heqja e barrës së inspektimeve për një periudhë tranzitore mund të nxisë më shumë regjistrime të reja dhe formalizim të aktiviteteve të vogla.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.4/5🔹 Masat përfshijnë:

• Ndryshime në ligjin për inspektimin dhe procedurat tatimore për përjashtimin e bizneseve të reja nga kontrollet.

• Krijimi i një sistemi të paralajmërimeve dhe udhëzimeve në vend të gjobave në 3 vitet e para.

• Sistemi “mentoring & edukimi fiskal” në vend të ndëshkimit.

🔹 Sfidat:

• Rrezik për abuzim me statusin “biznes i ri”: individë që hapin biznese të reja fiktive çdo 2–3 vjet për të shmangur inspektimet.

• Kërkohet ndërtimi i një regjistri të dedikuar për bizneset startuese, me monitorim dhe klasifikim sipas risqeve.

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Kompensimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5🔹 Premtimi nuk ka kosto direkte buxhetore të lartë, por:

• Ul kontrollin → rrit rrezikun e evazionit fiskal dhe mosrespektimit të standardeve të punës dhe sigurisë.

• Mund të ndikojë në mosmbledhjen e TVSH dhe tatim fitimit, nëse mungon edukimi dhe mbikëqyrja.

🔹 Mekanizma kompensues:

• Kontroll inteligjent në bazë të riskut (risk-based monitoring).

• Mbështetje për edukimin fiskal dhe standardet për bizneset e reja (online tutorials, takime orientimi, asistencë teknike).

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.1/5🔹 Pozitiv:

• Nxit formimin e bizneseve të reja, veçanërisht në sektorë të vetëpunësimit dhe shërbimeve.

• Ul pasigurinë për sipërmarrësit dhe mund të shtyjë formalizimin e aktiviteteve informale.

🔹 Rreziqe:

• Mungesë kontrolli → humbje cilësie në produkte/shërbime, veçanërisht në sektorë si ushqimi, shëndetësia, ndërtimi.

• Rrezik për krijimin e një zone gri të biznesit të liruar nga përgjegjësia.

6. Afati i Zbatimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.0/5🔹 Lehtësisht i zbatueshëm me ndryshime në aktet normative dhe udhëzimet e inspektorateve.

🔹 Kërkohet digjitalizim dhe ndërlidhje ndërinstitucionale për të verifikuar “statusin e biznesit të ri” dhe për të parandaluar përfitime abuzive.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 3.7/5

Premtimi për heqjen e kontrollleve shtetërore për bizneset e reja në 3 vitet e para është politikisht tërheqës dhe teknikisht i realizueshëm, sidomos në një mjedis ku formalizimi dhe nxitja e inovacionit janë prioritete. Megjithatë, për të shmangur abuzimin dhe për të garantuar cilësinë e shërbimeve publike, ky premtim kërkon një qasje të matur: monitorim inteligjent dhe mbështetje edukative, jo thjesht përjashtim.

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Shkurtime të kostove të administratës dhe kursimi i 1 Miliard Euro në vit”

1. Qartësia e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.2/5Premtimi është i artikuluar në mënyrë të thjeshtë dhe synon reduktimin e kostove të administratës shtetërore për të krijuar kursime prej 1 miliard euro në vit.

🔹 Dobësi:

• Shifra është shumë e lartë në raport me buxhetin total të shpenzimeve korrente.

• Nuk jepet ndonjë ndarje e burimeve të këtij kursimi (nga paga, mirëmbajtja, prokurimet, etj.).

• Mungon një kalendar konkret apo përshkrim institucional për realizimin.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5🔹 Shqipëria ka një administratë publike me mbi 83,000 punonjës në nivel qendror dhe lokal.🔹 Shpenzimet për paga dhe sigurime kontribuojnë në rreth 15–17% të buxhetit total (rreth 1.2–1.3 miliardë euro).🔹 Shpenzimet operative të administratës janë gjithashtu të konsiderueshme, por jo transparente në strukturën e tyre.

🔸 Problemet:

• Mbipërfaqësim i punësimeve në disa institucione (sidomos në nivel lokal).

• Nivele të ulëta efikasiteti dhe mbivendosje funksionesh.

• Raste të punësimeve politike ose fiktive janë raportuar nga media dhe auditime, por jo me të dhëna të plota publike.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.6/5🔹 Për realizimin kërkohet:

• Audit i thelluar funksional i administratës dhe eliminim i pozicioneve të panevojshme.

• Reformë në strukturën e agjencive, delegim funksionesh dhe racionalizim i njësive të decentralizuara.

• Përmirësim i menaxhimit të prokurimeve dhe shpenzimeve operative.

• Investime në digjitalizim dhe automatizim për të zëvendësuar rolet që mund të standardizohen.

🔹 Sfidat zbatimi:

• Kundërshti politike dhe sociale për shkak të rritjes së papunësisë potenciale në administratë.

• Nevojë për kompensim tranzitor (p.sh., skema daljesh vullnetare apo rikonvertim profesional).

• Reorganizimi i strukturës ligjore dhe funksionale të agjencive.

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Kompensimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.3/5🔹 Shifra premtuar: 1 miliard euro kursime në vit, që përbën:

• Rreth 13–14% të buxhetit total vjetor.

• Mbi 80% të shpenzimeve për paga dhe sigurime në administratë.

🔹 Përgjegjshmëri fiskale:

🔹 Vlerësim i realizueshmërisë:

• Shifra 1 miliard euro në vit është e tepruar për një vend si Shqipëria dhe kërkon shkurtime dramatike që mund të dëmtojnë shërbimet bazë.

• Një objektiv më realist do ishte 300–400 milionë euro në afatmesëm.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.4/5🔹 Pozitiv:

• Nëse realizohet në mënyrë të planifikuar, kursimet mund të përdoren për rritje investimesh në arsim/shëndetësi.

• Rrit transparencën dhe besimin e qytetarëve në menaxhimin publik.

🔹 Rreziqe:

• Ulje e vendeve të punës në administratë → ndikim në papunësinë e arsimuar dhe konsumin lokal.

• Rrezik për reduktim të cilësisë së shërbimeve publike nëse shkurtohet personel kritik.

• Në mungesë të digjitalizimit, ulja e personelit çon në rritje të ngarkesës dhe vonesa në shërbime.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5🔹 Faza të mundshme:

🔹 Sfidat:

• Nevojitet legjislacion i ri për riorganizim dhe marrëveshje politike me grupet e interesit (sindikatat).

• Monitorimi i rezultateve në kohë reale dhe mekanizma transparence publike.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 3.4/5

Premtimi për kursimin e 1 miliard euro në vit nga shpenzimet e administratës është politikisht tërheqës, por fiskalisht i tejkaluar dhe teknikisht i vështirë për t’u realizuar në shkallën e pretenduar. Megjithatë, një reformë serioze e administratës publike, e kombinuar me digjitalizim dhe rritje të llogaridhënies, mund të gjenerojë kursime domethënëse (300–400 milionë euro/vit) dhe të krijojë efekt pozitiv në eficiencën publike.

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Përgjysmimi i taksave dhe Taksa e sheshtë 8%”

Për analizën e vlerësimit të indeksit do të ndjekim të njëjtën strukturë logjike me vlerësim të ndarë në indikatorë të veçantë, të bazuar në realizueshmëri politike, administrative, fiskale dhe sociale.

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.2/5Premtimi është i qartë dhe i strukturuar rreth objektivave të identifikueshme:

• Thjeshtimi i sistemit aktual me një normë unike tatimore prej 8%.

• Udhëheqet nga ideja e eliminimit të kompleksitetit fiskal dhe pabarazisë horizontale.

🔹 Dobësi:

• Nuk sqarohet nëse përfshin të gjitha format e të ardhurave (paga, biznes, kapital, pronë etj.).

• Mungon një plan për efektet tranzitore në të ardhurat buxhetore dhe ndikimin në përfituesit aktualë të sistemit progresiv.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

• Shqipëria ka një sistem tatimor miks me norma progresive për individët (0%, 13%, 23%) dhe një normë të vetme 15% për tatimin mbi fitimin.

• Ka përjashtime dhe trajtime të veçanta për sektorë të ndryshëm, çka krijon kompleksitet dhe perceptim të lartë pabarazie.

🔹 Probleme thelbësore:

• Të ardhurat nga tatimi mbi të ardhurat personale dhe fitimi janë ende të ulëta në raport me PBB.

• Shmangia fiskale dhe informaliteti janë të përhapura.

• Ekziston rreziku që një normë e ulët e vetme të mos arrijë të gjenerojë të ardhura të mjaftueshme.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.6/5🔹 Për zbatimin efektiv kërkohet:

• Reformë gjithëpërfshirëse ligjore në sistemin e taksave direkte (ligji për tatimin mbi të ardhurat, fitimin, dividentin).

• Kalim nga sistem progresiv në një normë të vetme kërkon strategji kompensuese për efektet regresive sociale.

• Nevojitet kontroll i rreptë mbi raportimin e të ardhurave dhe forcim i sistemit të deklarimeve.

🔹 Rreziqe zbatimi:

• Përplasje politike dhe rezistencë nga grupet që përfitojnë nga trajtimi aktual fiskal.

• Nevojë për kapacitete analitike për të modeluar ndikimin në buxhet dhe pabarazitë.

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Kompensimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.3/5🔹 Skenar orientues për humbje të ardhurash:

🔹 Burime kompensimi:

• Rritje e të ardhurave nga tatimet indirekte (TVSH, akciza) → regresive socialisht.

• Përmirësim i mbledhjes dhe reduktim i evazionit → efekt i ngadaltë dhe i pasigurt.

• Kufizim i shpenzimeve publike → ndikim negativ në sektorë si arsimi/shëndetësia.

⚠️ Në mungesë të rritjes strukturore të të ardhurave, zbatimi i këtij premtimi mund të kërcënojë stabilitetin fiskal dhe shpenzimet sociale.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.7/5🔹 Pozitivisht pritet të ndikojë:

• Përmirësimi i klimës së biznesit për sipërmarrjet e vogla/mesme.

• Ulje e kostos së përputhshmërisë për tatimpaguesit.

• Nxitje për investime të reja dhe reduktim të praktikave informale.

🔹 Por ka rreziqe:

• Sistemi i një norme unike është regresiv → ndikon më shumë shtresat me të ardhura të ulëta.

• Nëse nuk mbështetet me masa kompensuese (p.sh., subvencione, lehtësira për të varfrit), mund të rrisë pabarazitë sociale.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5🔹 Fazat e mundshme të zbatimit:

🔹 Sfidat:

• Konsultimi me FMN/BE për konformitetin me standardet e BE-së.

• Vonesat në harmonizim legjislativ dhe përgatitjen e administratës tatimore.

 📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 3.6/5

Premtimi për një taksa të sheshtë prej 8% përfaqëson një reformë të thellë dhe ambicioze për thjeshtimin e sistemit fiskal. Megjithatë, realizimi i saj kërkon masa të kujdesshme tranzicioni, analiza të thelluara fiskale, dhe instrumente për të garantuar barazi sociale dhe stabilitet buxhetor. Pa këto, rreziku është që një sistem i thjeshtë në dukje të krijojë probleme të reja për financat publike dhe grupet vulnerabël.