Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Krijimin e 100,000 Vendeve të reja Pune me Paga të mira”

Premtimi: “Do të krijohen deri në 100 mijë vende të reja pune me paga të mira gjatë mandatit të katërt, përmes mbështetjes financiare për bizneset.”

Të Dhëna të Aktualizuara:

Premtimi synon krijimin e 100,000 vendeve të reja pune gjatë mandatit të katërt, me theks të veçantë në paga të mira.

Mbështetja financiare për bizneset është thelbësore për realizimin e këtij objektivi, duke përfshirë subvencionet, lehtësirat fiskale dhe mundësi të tjera për sektorët që krijojnë punësim të qëndrueshëm.

Analiza e Performancës Ekonomike dhe Ecuria në Mandatin 2021-2025:

Në mandatin aktual 2021-2025, Shqipëria ka pasur përpjekje për të aktivizuar sektorë të ndryshëm ekonomikë për të rritur punësimin, por ka hasur edhe në sfida të mëdha si pasojë e ndikimeve të krizave të brendshme dhe ndërkombëtare. Në këtë periudhë, ekonomia ka pësuar luhatje të mëdha dhe ka pasur një shkallë të lartë të pasigurisë, ku papunësia për grupe të caktuara është mbetur relativisht e lartë.

Për të krijuar 100,000 vende pune, është e nevojshme që të aktivizohen disa mekanizma të koordinuar. Kjo kërkon një politikë të qëndrueshme për të mbështetur bizneset, veçanërisht ato që mund të ofrojnë paga të mira dhe kushte të mira pune. Megjithatë, për të arritur këtë objektiv, janë të nevojshme disa hapa të rëndësishëm, si dhe një koordinim i plotë ndërmjet institucioneve shtetërore dhe sektorëve të ndryshëm ekonomikë.

Vlerësimi i Premtimit

1. Qartësia e Premtimit: ✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm. Krijimi i 100,000 vendeve të reja pune është një objektiv ambicioz, por mund të matet duke analizuar numrin e vendeve të punës të krijuara dhe paga mesatare në sektorët përkatës. Ky objektiv mund të monitorohet gjatë periudhës 2024-2028 dhe të analizohet për secilin sektor që kontribuon në krijimin e këtyre mundësive.

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ Ky premtim do të përballet me disa pengesa ligjore dhe rregullative. Puna për një legjislacion të përshtatshëm dhe koordinim të institucioneve është e nevojshme. Pa një kornizë të qartë ligjore që mbështet bizneset dhe krijon kushte për punësim të qëndrueshëm, ky objektiv mund të hasë vështirësi. Ndërsa ligji për mbështetje të biznesit dhe zhvillimi i sektorëve të rinj është i rëndësishëm, mbështetja institucionale dhe ndihma financiare janë gjithashtu kyçe.

3. Mbështetje Buxhetore dhe Financimi: ⚠️ Mbështetja financiare për bizneset është e rëndësishme për të krijuar 100,000 vende pune. Ndihma financiare duhet të fokusohet tek sektorët që kanë potencial për rritjen e punësimit dhe mund të ofrojnë paga të mira, si teknologjia, prodhimi dhe shërbimet. Megjithatë, buxheti për këto investime mund të jetë i kufizuar dhe kërkon një strategji të qartë financiare për të garantuar një mbështetje të qëndrueshme dhe efektive për bizneset.

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ Ky premtim ka potencial për një ndikim të drejtpërdrejtë dhe të rëndësishëm në ekonominë dhe shoqërinë shqiptare. Krijimi i 100,000 vendeve të reja pune do të ndihmojë në uljen e papunësisë dhe do të krijojë mundësi për rritje të standardeve të jetesës. Rritja e punësimit, sidomos me paga të mira, do të ndihmojë gjithashtu në forcimin e konsumit dhe zhvillimin e mëtejshëm të ekonomisë.

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ✅ Vullneti politik për krijimin e 100,000 vendeve të reja pune është i mundshëm, pasi ky objektiv ka një ndikim të drejtpërdrejtë në zhvillimin ekonomik dhe stabilitetin social të vendit. Megjithatë, është e nevojshme që ky angazhim të shoqërohet me një kapacitet administrativ të fortë dhe një menaxhim të kujdesshëm të burimeve për të mundësuar realizimin e këtij premtimi.

6. Afati i Zbatimit: ⚠️ Afati për realizimin e këtij premtimi është i mundshëm, por kërkon një periudhë të gjatë dhe një koordinim perfekt të ndërhyrjeve nga sektori publik dhe privat. Aktivizimi i sektorëve që krijojnë mundësi punësimi të qëndrueshëm dhe me paga të mira do të kërkojë kohë dhe mund të hasë pengesa të paparashikuara që mund të ngadalësojnë realizimin e këtij objektivi.

7. Ndikimi në Cilësinë e Jetës dhe Zhvillimin Ekonomik: ✅ Ky premtim ka ndikim të drejtpërdrejtë dhe shumë pozitiv në cilësinë e jetesës dhe zhvillimin ekonomik të Shqipërisë. Krijimi i mundësive të reja për punësim dhe paga më të larta do të kontribuonin në përmirësimin e standardeve të jetesës dhe do të ndihmonte në rritjen e qëndrueshmërisë ekonomike për të gjithë qytetarët.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Do të krijohen deri në 100,000 vende të reja pune me paga të mira”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.0/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅

• Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Kërkon reforma ligjore dhe koordinim ndërmjet institucioneve)

• Mbështetje Financiare: ⚠️ (Kërkon financim të qëndrueshëm dhe mbështetje për sektorët që krijojnë punësim)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅

• Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ✅

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Kërkon kohë dhe koordinim perfekt për të realizuar këtë objektiv)

• Ndikimi në Cilësinë e Jetës: ✅

Ky premtim ka potencial për të krijuar mundësi pune dhe përmirësuar cilësinë e jetesës për qytetarët. Megjithatë, sfidat që lidhen me financimin, mbështetje të qëndrueshme për bizneset dhe krijimin e kushteve për punësim të qëndrueshëm kërkojnë një angazhim të fortë dhe një koordinim perfekt ndërmjet institucioneve të ndryshme. Për të arritur 100,000 vende pune me paga të mira, do të nevojitet një periudhë më e gjatë dhe mbështetje të vazhdueshme për sektoret që kontribuojnë në zhvillimin ekonomik

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit për “Uljen e Papunësisë në 6% deri në 2030”

Premtimi: “Shkalla e papunësisë do të ulet në 6% deri në vitin 2030, duke arritur nivelin e mesatrenë e Bashkimit Europian.”

Të dhëna të Aktualizuara

Papunësia në tremujorin e katërt 2024: Papunësia për popullsinë mbi 15 vjeç është 8.8%, ndërsa për popullsinë në moshën 15-29 vjeç është 19.1%.

Premtimi për uljen e papunësisë: Ky objektiv synon uljen e papunësisë në nivelin 6% deri në vitin 2030, duke arritur mesataren e Bashkimit Europian.

Qartësia e Premtimit: ✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm, duke synuar uljen e papunësisë në 6% dhe afërsinë me mesataren e BE-së. Të dhënat e tanishme të papunësisë ofrojnë një pikënisje të qartë për ndjekjen e këtij objektivi.

Vlerësimi i Premtimit:

1. Qartësia e Premtimit: ✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm. Synohet një ulje e konsiderueshme e shkallës së papunësisë nga 8.8% në 6% për popullsinë mbi 15 vjeç deri në vitin 2030.

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ Ky premtim mund të ndeshet me disa pengesa ligjore dhe administrative. Për të arritur këtë objektiv, duhen investime në arsim dhe trajnime profesionale, politikat mbështetëse për sektorët që krijojnë punësim, dhe një rritje e ndjeshme e mbështetjes për start-up-et dhe investimet e huaja.

3. Mbështetje Buxhetore dhe Financimi: ⚠️ Llogaritja e kostos është thelbësore për realizimin e këtij premtimi. Për të arritur një ulje të papunësisë, kërkohen investime të konsiderueshme, jo vetëm në sektorët e rinj që krijojnë punësim, por edhe në mbështetje për trajnimin dhe aftësimin e fuqisë punëtore ekzistuese. Pavarësisht se ka mundësi për të rritur investimet, ka nevojë për një strategji të qartë për të alokuar burimet financiare drejt këtyre objektivave.

Për të arritur një ulje të papunësisë nga 8.8% në 6%, një faktor i rëndësishëm është krijimi i mundësive për punësim, që do të çojë në një rritje të kontributeve për sigurimet shoqërore dhe taksat që mblidhen nga individët në punë. Rritja e punësimit do të kontribuojë drejtpërdrejt në rritjen e të ardhurave buxhetore përmes:

• Rritjes së kontributeve sociale: Më shumë individë të punësuar do të kontribuojnë në sigurimet shoqërore dhe taksat, duke krijuar burime shtesë për buxhetin e shtetit.

• Përmirësimi i të ardhurave nga tatimet: Rritja e numrit të të punësuarve do të ndihmojë në rritjen e mbledhjes së tatimeve nga të ardhurat e individëve, duke kontribuar në stabilizimin e buxhetit dhe mundësinë për financimin e iniciativave të tjera qeveritare.

Sipas llogaritjeve, një rritje e punësimit me 1% mund të rrisë të ardhurat buxhetore nga kontributet dhe tatimet deri në një masë të konsiderueshme, që mund të mbulojë një pjesë të kostove të investimeve në krijimin e mundësive për punësim. Megjithatë, kjo rritje mund të jetë progresive dhe do të kërkojë monitorim të vazhdueshëm.

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ Ky premtim ka një ndikim të mundshëm dhe shumë pozitiv, duke kontribuar në uljen e varfërisë, rritjen e stabilitetit social dhe përmirësimin e kushteve të jetesës për shumë individë. Kjo do të ndihmojë gjithashtu në forcimin e fuqisë punëtore dhe në rritjen e mundësive për punësim, sidomos për grupet vulnerabël si të rinjtë.

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ✅ Vullneti politik për uljen e papunësisë është i mundshëm, për shkak të ndikimit pozitiv që ka ky objektiv për zhvillimin e vendit dhe stabilitetin social. Pavarësisht sfidave, forcat politike mund të mbështesin këtë objektiv për shkak të përfitimeve të mundshme sociale dhe ekonomike. Kapaciteti administrativ do të kërkojë përmirësim për të realizuar ndryshimet e kërkuara, si në politikat e trajnimit dhe në krijimin e mundësive të punës.

6. Afati i Zbatimit: ⚠️ Afati i premtuar (2030) është ambicioz. Për të arritur një ulje të papunësisë nga 8.8% në 6%, duhen investime të vazhdueshme dhe reforma të thella strukturore, përfshirë mbështetje për sektorët me potencial të lartë të punësimit si ndërtimi, bujqësia, dhe sektori i teknologjisë.

7. Ndikimi në Cilësinë e Jetës dhe Zhvillimin Ekonomik: ✅ Ky premtim ka një ndikim shumë pozitiv në cilësinë e jetesës dhe zhvillimin ekonomik. Ulja e papunësisë në këtë nivel do të kontribuonte në një përmirësim të kushteve të jetesës, si dhe në forcimin e pozitat e Shqipërisë në tregjet ndërkombëtare të punës.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Shkalla e Papunësisë do të ulet në 6% deri në vitin 2030”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.5/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

Qartësia e Premtimit: ✅

Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Kërkon reforma dhe mbështetje për krijimin e mundësive të punësimit)

Mbështetje Financiare: ⚠️ (Kërkon investime të vazhdueshme dhe mbështetje për sektorët që krijojnë punësim)

Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅

Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ✅

Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afat ambicioz që kërkon përpjekje të vazhdueshme dhe koordinohet me reforma të gjerë)

Ndikimi në Cilësinë e Jetës: ✅

Ky premtim ka potencial të madh për të arritur një ulje të shkallës së papunësisë, por kërkon investime të mëdha dhe reforma strukturore të qëndrueshme për të mbështetur sektorët që mund të krijojnë punësim. Ndikimi në cilësinë e jetesës do të jetë pozitiv, por afati i 2030 mund të jetë ambicioz nëse nuk realizohen angazhime të qëndrueshme dhe investime në zhvillimin e fuqisë punëtore.

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Për rritjen e Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) në 35 miliardë euro deri në vitin 2030”

Ky premtim kërkon një analizë të detajuar mbi fizibilitetin e tij, duke u mbështetur në ritmet e rritjes ekonomike, sektorët e mundshëm për zhvillim, dhe faktorët që mund ta ndikojnë këtë proces. Më poshtë po paraqesim analizën në formatin e kërkuar, duke përfshirë të dhënat e kërkuara.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm.

• PBB në 2024: 2 miliardë euro

• Objektivi për 2030: 35 miliardë euro

• Rritja e kërkuar në vlerë absolute: +9.8 miliardë euro

• Rritja mesatare vjetore e kërkuar (CAGR): 𝐶𝐴𝐺𝑅=(3525.2)17−1 ≈ 86%

📌 Për të arritur objektivin, Shqipëria duhet të ketë një rritje mesatare ekonomike prej 4.86% në vit deri në vitin 2030.

2. Krahasimi me Rritjen Aktualë

• Rritja ekonomike në 2023: 94%

• Rritja mesatare 2015-2023: 5%-4%

⚠️ Problemi: Nëse Shqipëria vazhdon me një rritje prej 4%, PBB në 2030 do të ishte rreth 33 miliardë euro, duke mos e arritur objektivin prej 35 miliardë euro.

Vlerësimi: ⚠️ (Mund të jetë arritshëm, por kërkon një rritje më të lartë se mesatarja historike)

3. Faktorët Kryesorë të Rritjes

🔹 Investimet dhe Infrastruktura:Nëse projektet infrastrukturore të mëdha (rrugë, hekurudha, porte, energji) realizohen me efikasitet, mund të ndikojnë pozitivisht në rritjen ekonomike. Këto investime mund të krijojnë mundësi të reja për sektorët e transportit dhe energjisë, të cilat do të ndihmojnë në përshpejtimin e rritjes së PBB-së.

🔹 Investimet e Huaja Direkte (IHD):Aktualisht, IHD janë rreth 1 miliard euro në vit. Për të përshpejtuar rritjen ekonomike, IHD duhet të arrijnë të paktën 1.5-2 miliardë euro në vit, duke u fokusuar në sektorët strategjikë si energjia e rinovueshme dhe teknologjia.

🔹 Produktiviteti dhe Reforma Strukturore:Ekonomia shqiptare ka nevojë për një zhvendosje nga modelet e varura nga ndërtimi dhe remitancat drejt prodhimit, teknologjisë dhe eksportit. Rritja e kapitalit njerëzor dhe teknologjisë do të ndikojë në një rritje të qëndrueshme dhe afatgjatë të PBB-së.

🔹 Migrimi dhe Fuqia Punëtore:Me uljen e popullsisë së punës dhe emigrimin e vazhdueshëm, mungesa e fuqisë punëtore mund të ndikojë në ngadalësimin e rritjes. Duhet një politikë për kthimin e diasporës dhe përmirësimin e kushteve të punës në sektorë që janë më të ndjeshëm ndaj mungesës së fuqisë punëtore.

🔹 Politikat Fiskale dhe Monetare:Për të ruajtur stabilitetin makroekonomik, politika fiskale duhet të jetë balancuese, duke siguruar investime pa rritur borxhin në nivele të rrezikshme. Po ashtu, politikat monetare duhet të mbështesin rritjen e qëndrueshme të investimeve dhe ndihmën ndaj sipërmarrjeve për t’u rritur.

Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon investime dhe reforma të thella për të mbajtur ritmin)

4. Krahasimi me Rajonin

📌 Rritja mesatare ekonomike e vendeve fqinje (2023-2030):

• Kosova: 4.5%

• Maqedonia e Veriut: 3.5%-4%

• Serbia: 3.8%-4.2%

• Mali i Zi: 3.5%-4.5%

Nëse Shqipëria synon një rritje prej 4.86%, ajo duhet të jetë lider në rritjen ekonomike në rajon, që do të krijonte mundësi për të tërhequr më shumë investime dhe për të zhvilluar më tej sektorët kyçë të ekonomisë.

5. A është Objektivi i arritshëm?

🔹 Rritja në 35 miliardë euro deri në 2030 është e mundshme, por kërkon një ritëm më të shpejtë se rritja historike.🔹 Politikat e investimeve, reformat strukturore, dhe ndalimi i migrimit ekonomik janë vendimtare për realizimin e këtij objektivi.🔹 Pa ndërhyrje të forta, rritja e parashikuar do të jetë më afër 33 miliardë eurove, duke mos arritur objektivin e 35 miliardë eurove.

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Rritjen e PBB-së

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅

• Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Kërkon koordinim dhe mund të përballet me pengesa ligjore dhe burokraci)

• Mbështetja Financiare: ⚠️ (E mundur, por kërkon rritje të qëndrueshme të IHD dhe menaxhim efikas të fondeve)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅

• Vullneti Politik: ✅

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afat i shkurtër, kërkon implementim gradual)

• Ndikimi në Cilësinë e Jetesës: ✅

Ky objektiv është i mundshëm nëse investimet dhe politikat fiskale dhe monetare janë të përshtatshme dhe të qëndrueshme. Megjithatë, është e nevojshme që Shqipëria të rrisë shkallën e investimeve dhe të realizojë reforma të thella për të mbajtur një ritëm të qëndrueshëm rritjeje

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Rritja e pagës minimale në 500 euro nga janari 2026, bazuar në një vendim qeveritar pas zgjedhjeve”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtim i qartë dhe i matshëm

• Data e implementimit është e përcaktuar: Janar 2026.

• Shuma është e saktë: 500 euro (50,000 lekë).

• Mekanizmi i zbatimit është i qartë: Vendim qeverie.

Vlerësimi: ✅ (I qartë dhe i matshëm)

2. Situata Aktuale dhe Diferenca nga Synimi

📌 Paga minimale aktuale në 2024 = 400 euro (40,000 lekë)📌 Objektivi për 2026 = 500 euro (50,000 lekë)📌 Diferenca për t’u mbuluar = +100 euro (+25%)📌 Kjo kërkon një rritje mesatare prej rreth 12% në vit për 2025 dhe 2026.

Krahasuar me rritjet e mëparshme:

• 2019 → 2023: Rritja mesatare ishte 8-10% në vit.

• 2023 → 2024: Rritja ishte më e fortë, rreth 14%.

Rritja prej 25% brenda dy viteve është ambicioze, por e realizueshme nëse ekonomia rritet me një ritëm të qëndrueshëm.

Vlerësimi: ✅ (Në linjë me rritjet e kaluara, por kërkon stabilitet ekonomik)

3. Korniza Ligjore dhe Institucionale

✅ Zbatimi përmes vendimit të qeverisë

• Paga minimale në Shqipëri vendoset me vendim të Këshillit të Ministrave, kështu që nuk kërkon ndryshime ligjore të ndërlikuara.

• Nuk ka pengesa juridike për rritjen, por duhet të analizohet ndikimi në tregun e punës dhe bizneset.

Vlerësimi: ✅ (Mekanizmi është i thjeshtë dhe i realizueshëm)

4. Mbështetja Ekonomike dhe Financimi

⚠️ E varur nga rritja ekonomike dhe produktiviteti

• Rritja e pagës minimale me 25% brenda dy viteve do të rrisë ndjeshëm kostot për bizneset, veçanërisht në sektorët e punës intensive (bujqësi, ndërtim, fasoneri, shërbime).

• Nëse produktiviteti i punës nuk rritet në të njëjtën masë, ka rrezik për rritje të papunësisë ose zhvendosje të punës në sektorin informal.

• Për sektorin publik, rritja e pagës minimale do të ketë ndikim në shpenzimet buxhetore, veçanërisht për administratën dhe punonjësit e shërbimeve publike.

Vlerësimi: ⚠️ (E mundshme, por e varur nga produktiviteti dhe mbështetja për bizneset)

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Pozitiv për fuqinë blerëse, por me sfida për punësimin

• Për punëmarrësit:

  • Do të rritet fuqia blerëse, veçanërisht për ata që sot paguhen me pagën minimale.

  • Do të ulë varfërinë e punës, duke garantuar një të ardhur më dinjitoze.

• Për bizneset:

  • Rritja e pagës minimale mund të krijojë presion mbi bizneset e vogla dhe fasoneritë, të cilat kanë norma të ulëta fitimi.

  • Disa punëdhënës mund të reduktojnë numrin e punonjësve ose të rrisin çmimet, duke ndikuar në inflacion.

• Për tregun e punës:

  • Nëse nuk menaxhohet mirë, mund të ketë zhvendosje të një pjese të punësimit në sektorin informal ose zhvendosje të investimeve jashtë vendit.

  • Sektorët me vlerë të shtuar të ulët mund të shkurtojnë vende pune ose të mos rekrutojnë staf të ri.

Vlerësimi: ✅ (Pozitiv për punonjësit, por me rreziqe për bizneset dhe tregun e punës)

6. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

✅ Ka mbështetje politike dhe popullore

• Rritja e pagës minimale është një premtim i njohur elektoral, i cili ka mbështetje nga qytetarët dhe sindikatat.

• Qeveria mund ta zbatojë këtë vendim relativisht lehtë, por duhet të hartojë politika mbështetëse për bizneset për të shmangur efektet negative.

• Për të shmangur problemet, qeveria mund të:

  • Ulë barrën fiskale për bizneset e vogla.

  • Ofronte stimuj për rritjen e produktivitetit në sektorët me paga të ulëta.

  • Monitorojë ndikimin në papunësi dhe punësimin informal.

Vlerësimi: ✅ (Mbështetje e fortë, por kërkon politika balancuese)

7. Implementimi dhe Afati i Zbatimit

⚠️ Afati është i arritshëm, por kërkon menaxhim të kujdesshëm

• Afati i përcaktuar (janar 2026) lejon një periudhë përgatitore prej dy vitesh, e cila është e arsyeshme.

• Qeveria duhet të komunikojë qartë me bizneset për të shmangur ndikime të papritura në punësim dhe çmime.

• Nëse ekonomia përballet me një krizë ose rritje më të ngadaltë, mund të ketë shtyrje të afatit ose rritje graduale në vend të një rritjeje të menjëhershme.

Vlerësimi: ⚠️ (I arritshëm, por i ndjeshëm ndaj faktorëve ekonomikë)

📊 Indeksi Final i Fizibilitetit: 4.6/5

Përmbledhje e Vlerësimit

Ky premtim është realist, por kërkon një qasje të kujdesshme për të shmangur ndikimet negative në bizneset e vogla dhe punësimin. Nëse qeveria mbështet rritjen e produktivitetit dhe ul barrën fiskale për bizneset, objektivi është i arritshëm.

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Paga mesatare në ekonominë e përgjithshme do të arrijë të paktën 1,000 euro deri në vitin 2030”

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtim i matshëm, por me një element të paqartë

• Objektivi kryesor është i qartë: paga mesatare të arrijë të paktën 1,000 euro deri në vitin 2030.

• Përdorimi i termit “me synim rritje të mëtejshme” nuk e bën të detyrueshme tejkalimin e këtij pragu, por lë hapësirë për ambicie shtesë.

• Nuk është e qartë nëse kjo rritje do të vijë kryesisht nga sektorët privatë apo nga ndërhyrja e politikave publike.

Vlerësimi: ✅ (Objektiv i matshëm, por me paqartësi në mekanizmat e rritjes)

2. Situata Aktuale dhe Diferenca nga Synimi

📌 Paga mesatare aktuale në ekonominë e përgjithshme (2024) = 770 euro📌 Objektivi për 2030 = 1,000 euro📌 Diferenca për t’u mbuluar = +230 euro📌 Kjo kërkon një rritje prej ~30% në 6 vjet, ose mesatarisht +4.5% në vit.

Krahasuar me normën historike të rritjes së pagave në Shqipëri (rreth 5-6% në vit), ky objektiv është ambicioz, por jo i pamundur.

Vlerësimi: ✅ (Në linjë me rritjen historike, por kërkon stabilitet ekonomik)

3. Korniza Ligjore dhe Institucionale

⚠️ Nuk kërkon ndryshime të drejtpërdrejta ligjore, por politika mbështetëse

• Nëse rritja e pagave ndodh përmes zhvillimit ekonomik dhe konkurrencës në tregun e punës, nuk nevojiten ndërhyrje ligjore të mëdha.

• Nëse rritja vjen nga politikat publike (ndryshime në taksa, rritje e pagës minimale, subvencione për sektorë strategjikë), atëherë do të kërkohet një harmonizim i politikave fiskale dhe të punës.

Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon politika mbështetëse, por nuk ka pengesa ligjore të drejtpërdrejta)

4. Mbështetja Ekonomike dhe Financimi

⚠️ E varur nga rritja ekonomike dhe investimet

• Rritja e PBB-së është thelbësore për këtë objektiv. Nëse ekonomia rritet mesatarisht 5%-4% në vit, ka hapësirë për të rritur pagat.

• Produktiviteti i punës duhet të rritet në përpjesëtim me pagat, përndryshe mund të krijohet presion inflacionist.

• Investimet e huaja dhe zhvillimi i sektorëve strategjikë (teknologji, industri përpunuese, turizëm) do të jenë faktorë kyç.

Nëse ekonomia nuk performon mirë, rritja e pagave mund të ndodhë vetëm përmes ndërhyrjeve fiskale (rritje të pagës minimale, ulje të tatimeve për punëmarrësit, subvencione për bizneset), të cilat mund të kenë ndikime të përziera në tregun e punës.

Vlerësimi: ⚠️ (E mundshme, por e varur nga rritja ekonomike dhe produktiviteti)

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Pozitiv për standardin e jetesës, por mund të krijojë sfida për bizneset

• Rritja e pagave do të ndikojë pozitivisht në fuqinë blerëse të qytetarëve dhe cilësinë e jetesës.

• Do të ulë emigracionin e punëtorëve të kualifikuar, pasi një pagë mesatare më e lartë do ta bëjë më pak tërheqëse largimin jashtë vendit.

• Presioni mbi bizneset e vogla dhe të mesme mund të rritet, veçanërisht nëse rritja e pagave nuk mbështetet nga rritja e produktivitetit dhe lehtësira fiskale.

Vlerësimi: ✅ (Ndikim kryesisht pozitiv, por me sfida për bizneset)

6. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

✅ Ka mbështetje politike, por kërkon menaxhim të kujdesshëm

• Rritja e pagave është një premtim i preferuar nga partitë politike dhe ka mbështetje popullore.

• Qeveria mund të zbatojë këtë objektiv përmes:

  • Rritjes së pagës minimale

  • Lehtësirave fiskale për punëmarrësit

  • Subvencioneve për sektorët me vlerë të shtuar

• Rreziku është që premtimet populiste të çojnë në ndërhyrje të sforcuara në tregun e punës, të cilat mund të krijojnë presione inflacioniste ose rritje të papunësisë në sektorët më të dobët ekonomikisht.

Vlerësimi: ✅ (Ka vullnet politik, por kërkon menaxhim të kujdesshëm të tregut të punës)

7. Implementimi dhe Afati i Zbatimit

⚠️ Afati është i arritshëm, por kërkon rritje të qëndrueshme

• Me një rritje mesatare vjetore prej 4.5%-5% të pagave, objektivi mund të realizohet.

• Rritja duhet të jetë graduale për të shmangur destabilizimin e tregut të punës.

• Nëse ndodh një krizë ekonomike ose recesion, mund të ketë shtyrje të afatit ose ulje të ritmit të rritjes së pagave.

Vlerësimi: ⚠️ (Afat i arritshëm, por i ndikuar nga stabiliteti ekonomik)

📊 Indeksi Final i Fizibilitetit: 4.0/5

Përmbledhje e Vlerësimit

📌 Ky premtim është realist, por i varur nga stabiliteti ekonomik dhe politikat mbështetëse. Nëse ekonomia rritet rreth 4% në vit dhe qeveria krijon mekanizma për lehtësimin e barrës fiskale mbi bizneset dhe punëmarrësit, objektivi është i arritshëm.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin: “Do të rrisim të ardhurat për frymë në 15,000 euro deri në vitin 2030”

1. Qartësia e Premtimit ✅

Ky premtim është i qartë dhe i matshëm, pasi përkufizon një objektiv konkret: rritja e të ardhurave për frymë në 15,000 euro deri në 2030.

Premtimi është lehtësisht i verifikueshëm përmes matjes së PBB-së për frymë çdo vit.

Për të arritur këtë objektiv, PBB e Shqipërisë në 2030 duhet të arrijë të paktën 36 miliardë euro (2.4 milionë banorë × 15,000 euro).

🔹 Vlerësimi: ✅ (I qartë dhe i matshëm)

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale ⚠️

Nuk ka pengesa të drejtpërdrejta ligjore për këtë objektiv, por kërkohet një përmirësim i klimës së investimeve, reformim i administratës publike dhe rritje e produktivitetit ekonomik.

Zbatimi kërkon politika të favorshme fiskale dhe përmirësime në sistemin e drejtësisë për të mbështetur investimet dhe zhvillimin ekonomik.

🔹 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon ndryshime strukturore dhe politika mbështetëse)

3. Mbështetja Buxhetore dhe Financimi ⚠️

Gjendja aktuale (2025)

• PBB e Shqipërisë në 2024: 2 miliardë euro

• PBB për frymë në 2023: 10,500 euro

Kërkesa për 2030

• Për të arritur 15,000 euro për frymë, PBB-ja duhet të rritet me 11 miliardë euro në 5 vjet.

• Kjo kërkon një normë mesatare të rritjes reale të PBB-së prej mbi 6% në vit, shumë më e lartë se rritja aktuale prej 94% në 2023 dhe 3.96% në 2024.

Burimet e mundshme të financimit:

• Rritja e investimeve të huaja dhe të brendshme.

• Politika të reja industriale dhe teknologjike për të nxitur produktivitetin.

• Diversifikimi i ekonomisë dhe rritja e eksportit.

🔹 Vlerësimi: ⚠️ (E mundur, por kërkon një rritje ekonomike shumë të lartë)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

Një rritje e të ardhurave për frymë në 15,000 euro do të përmirësonte ndjeshëm standardin e jetesës.

Do të rriste aftësinë e shqiptarëve për të kursyer dhe investuar, duke përmirësuar tregun e punës dhe fuqizimin ekonomik të qytetarëve.

Mund të ndihmojë në redukimin e emigracionit, veçanërisht të të rinjve.

🔹 Vlerësimi: ✅ (Pozitiv për ekonominë dhe standardin e jetesës)

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ ⚠️

Vullneti politik për rritje ekonomike ka qenë i pranishëm në programet qeveritare, por kapaciteti administrativ për zbatimin e reformave mbetet i kufizuar.

Për të arritur këtë objektiv, duhen reforma serioze në tatime, konkurrencë dhe burokraci.

🔹 Vlerësimi: ⚠️ (I mundshëm, por kërkon reforma të thella)

6. Implementimi dhe Afati i Zbatimit ⚠️

Afati i zbatimit (deri në 2030) është ambicioz, duke qenë se kërkohet një rritje më e shpejtë se trendi historik i Shqipërisë.

Rritja ekonomike mesatare duhet të jetë mbi 6% në vit, ndërkohë që në dekadën e fundit ka qenë mesatarisht rreth 3-4%.

Për një arritje të tillë, duhet një ndikim i fuqishëm nga faktorë si rritja e investimeve dhe inovacioni teknologjik.

🔹 Vlerësimi: ⚠️ (Afat ambicioz, kërkon rritje të qëndrueshme mbi 6%)

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.9/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

Qartësia e Premtimit: ✅ (I qartë dhe i matshëm)

Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Kërkon reforma për të lehtësuar investimet dhe zhvillimin ekonomik)

Mbështetja Financiare: ⚠️ (Kërkon rritje të qëndrueshme mbi 6%)

Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Pozitiv për standardin e jetesës dhe reduktimin e emigracionit)

Vullneti Politik: ⚠️ (I mundshëm, por kërkon reforma të thella)

Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afat ambicioz, kërkon rritje të qëndrueshme mbi 6%)

Ky premtim mund të arrihet teorikisht, por kërkon një rritje ekonomike të përshpejtuar, reforma të thella dhe një klimë të favorshme për investime. Nëse Shqipëria nuk arrin të rrisë PBB-në me një normë mbi 6% në vit, ky objektiv do të jetë i vështirë për t’u realizuar brenda 2030