Arsimi, Gruaja, Rinia – Faqe 2

Arsimi, Gruaja, Rinia PS 2025

Ndërtimi dhe Rikonstruksioni i Shkollave

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit për “Ndërtimin dhe Rikonstruksionin e Shkollave”

1. Qartësia e Premtimit

Faktet

Ndërtimi i 200 shkollave të reja dhe rikonstruksioni i shkollave ekzistuese do të bëhet sipas standardeve më të larta europiane, duke siguruar një mjedis mësimor të shkëlqyer.

Vlerësimi: ✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm. Numri i shkollave të reja dhe ato që do të rikonstruktohen janë të përcaktuara qartë, dhe mund të verifikohet nëse janë ndërtuar apo rikonstruktuar shkollat sipas standardeve të përcaktuara.

Ky premtim është qartësisht i matshëm dhe i mundshëm për t’u verifikuar.

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

Faktet

Shqipëria ka një kornizë ligjore për ndërtimin dhe rikonstruksionin e shkollave, përfshirë kërkesat për siguri dhe cilësi të ndërtimit, si dhe normat e përcaktuara nga Bashkimi Europian për ndërtimet e reja.

Vlerësimi: ✅ Korniza ligjore është në vend dhe do të ndihmojë në ndërtimin dhe rikonstruksionin e shkollave sipas standardeve europiane. Ndërtimi i shkollave të reja mund të kërkojë gjithashtu përmirësime të planifikimit urban dhe alokimin e fondeve publike.

Korniza ligjore është e disponueshme, dhe do të mbështesë realizimin e këtij premtimi.

3. Mbështetja Buxhetore dhe Financimi

Faktet

Financimi për ndërtimin dhe rikonstruksionin e shkollave mund të varet nga alokimi buxhetor dhe mund të kërkojë një investim të konsiderueshëm. Duhet të sigurohet një kapacitet buxhetor për të mbuluar shpenzimet e këtij projekti afatgjatë.
Shpenzimet për ndërtimin e një shkolle mund të variojnë, por një shkollë mesatare mund të kushtojë 1-3 milionë euro për ndërtim. Pra, për 200 shkolla, do të kërkohen 200-600 milionë euro.

Llogaritje financiare:

Kosto totale për ndërtimin e 200 shkollave: 200 shkolla × 1-3 milionë euro = 200-600 milionë euro.
Ky buxhet mund të jetë i menaxhueshëm, por kërkon planifikim të kujdesshëm të financave dhe mundësi të financimit të jashtëm, përveç fondeve të brendshme.

Vlerësimi: ⚠️ Ky premtim kërkon një planifikim të detajuar të financimit dhe mund të kërkojë mundësi financimi të jashtme (si kredite apo fonde ndërkombëtare) për të përballuar shpenzimet e larta.

Ky premtim është financiarisht i mundshëm, por kërkon alokim të konsiderueshëm buxhetor dhe mundësi të financimit të jashtëm.

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

Faktet

Ndërtimi dhe rikonstruksioni i shkollave do të kontribuoje në përmirësimin e kushteve të mësimit dhe do të rrisin cilësinë e arsimit. Përveç kësaj, do të ndikojnë pozitivisht në krijimin e mundësive të punës për sektorin e ndërtimit dhe inxhinierisë.
Kjo do të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në rritjen e cilësisë së arsimit dhe do të kontribuoje në mbështetje sociale dhe ekonomike për nxënësit, mësuesit dhe komunitetet.

Vlerësimi: ✅ Ky premtim ka një ndikim të rëndësishëm pozitiv në caktimin e kushteve të mësimit, një mjedis të përshtatshëm për nxënësit dhe mësuesit, dhe ndihmon në stimulin e zhvillimit ekonomik.

Ky premtim ka një ndikim pozitiv të rëndësishëm në arsimin dhe ekonominë vendore.

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

Faktet:

Vullneti politik është i dukshëm për përmirësimin e infrastrukturës arsimore, dhe ka një mbështetje të gjerë nga aktorët shoqërorë, përfshirë mësuesit, nxënësit dhe prindërit.
Kapaciteti administrativ është kyç për menaxhimin e projekteve të ndërtimit dhe rikonstruksionit. Duhet një menaxhim efikas të projekteve dhe një koordinim të fortë ndërmjet institucioneve të ndryshme.

Vlerësimi: ✅ Vullneti politik është i fortë dhe ka një mbështetje të gjerë, por administrata duhet të sigurojë menaxhim efikas të projekteve për të realizuar ndërtimin dhe rikonstruksionin e shkollave.

Ky premtim ka një vullnet politik të fuqishëm dhe mund të realizohet nëse administrata është e përgatitur dhe menaxhon projekte me efikasitet.

6. Afati i Zbatimit

Faktet:

Afati i premtuar për in e ndërtimit dhe rikonstruksionit të shkollave deri në vitin 2025 është relativisht i shkurtër, duke marrë parasysh kompleksitetin dhe shtrirjen e këtij projekti.
Ky afat mund të jetë i mundshëm nëse projekti nis menjëherë dhe shpërndarja e fondeve është e sigurt.

Vlerësimi: ⚠️ Afati mund të jetë i ngushtë, dhe ndërtimi i 200 shkollave mund të kërkojë kohë të konsiderueshme për in e të gjitha fazave të projektit, përfshirë hartimin, tenderimin dhe ndërtimin e shkollave.

Afati i zbatimit është i mundshëm, por mund të kërkojë përshpejtim të procedurave administrative dhe ndihmë financiare shtesë.

Indeksi i Fizibilitetit për Ndërtimin dhe Rikonstruksionin e Shkollave (2024)

Qartësia e Premtimit: ✅ I qartë dhe i matshëm
Korniza Ligjore dhe Institucionale: ✅ Në përputhje me kornizën ligjore
Mbështetja Buxhetore dhe Financimi: ⚠️ Kërkon burime financiare të qëndrueshme
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ Pozitiv për arsimin dhe zhvillimin ekonomik
Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ✅ Vullnet i fortë dhe kapacitet për menaxhim
Afati i Zbatimit: ⚠️ Afat i ngushtë dhe kërkon menaxhim të shpejtë

Përmbledhje e Indeksit të Fizibilitetit

Indeksi i Fizibilitetit për Ndërtimin dhe Rikonstruksionin e Shkollave: 4.4/5

Ky premtim ka një ndikim të rëndësishëm dhe pozitiv për përmirësimin e kushteve të arsimit, me mbështetje të gjerë nga shoqëria dhe politikbërësit. Megjithatë, ka sfida financiare dhe menaxheriale, duke kërkuar një planifikim të kujdesshëm për alokimin e fondeve dhe koordinimin e projekteve. Afati i zbatimit është i mundshëm, por kërkon përshpejtim të proceseve administrativ dhe ndihmë financiare të mundshme nga burime të jashtme

Arsimi, Gruaja, Rinia PS 2025

Librat Falas për Nxënësit

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit për “Librat Falas për Nxënësit”

1. Qartësia e Premtimit

Libra falas për të gjithë nxënësit në sistemin arsimor parauniversitar do të sigurohen, duke lehtësuar koston për prindërit dhe nxënësit.

Vlerësimi: ✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm. Do të mund të verifikohet nëse librat falas janë ofruar për të gjithë nxënësit, siç është parashikuar.

Ky premtim është qartësisht i matshëm dhe i mundshëm, pasi mund të verifikohet me lehtësi nëse librat janë ofruar.

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

Korniza ligjore aktuale e arsimimit mund të mbështesë ofrimin e librave falas, por mund të kërkojë disa ndryshime të mundshme në buxhet dhe legjislacion për të siguruar financimin e duhur dhe zbatimin e masës.

Vlerësimi: ⚠️ Ky premtim mund të përballet me ndryshime ligjore që mund të kërkojnë përshtatje të rregulloreve për shpenzimet e arsimit dhe alokimin e fondeve për librat.

Do të kërkohet përmirësim ligjor dhe një plan i qartë buxhetor për zbatimin e këtij premtimi.

3. Mbështetja Buxhetore dhe Financimi

Për të ofruar libra falas për të gjithë nxënësit, është e nevojshme që qeveria të alokojë fonde të konsiderueshme për të mbuluar kostot e librave shkollorë.

Numri i nxënësve në Shqipëri është afërsisht 500,000, dhe duke pasur parasysh se një set libri mund të kushtojë 20-30 euro për nxënës, kjo kërkon një alokim total që mund të variojë nga 10 deri në 15 milionë euro çdo vit.

Llogaritje financiare:

Kosto totale vjetore për librat: 500,000 nxënës × 20-30 euro (për nxënës) = 10-15 milionë euro.

Kjo është një shifër e menaxhueshme, por kërkon përkushtim të qëndrueshëm buxhetor dhe mund të ndikojë në sektorë të tjerë të shpenzimeve publike.

Vlerësimi: ⚠️ Ky premtim kërkon financim të qëndrueshëm dhe mund të varet nga prioritetet buxhetore të qeverisë. Burimet e mundshme mund të përfshijnë ristrukturimin e fondeve në buxhetin e shtetit ose rritjen e të ardhurave tatimore.

Ky premtim është realizueshëm nëse financimi mund të sigurohet në mënyrë të qëndrueshme.

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

Ofrimi i librave falas do të lehtësojë koston për prindërit dhe do të përmirësojë mundësitë për të gjithë nxënësit, duke siguruar akses të barabartë në materialet arsimore.

Ky premtim mund të nxisë përmirësimin e cilësisë së arsimit, pasi nxënësit do të kenë akses të plotë në materialet e nevojshme për mësim.

Vlerësimi: ✅ Ky premtim ka një ndikim pozitiv në aksesin dhe cilësinë e arsimit, duke ulur barrën financiare për familjet dhe duke përmirësuar mundësitë e të nxënit.

Ky premtim është pozitiv dhe do të ketë një ndikim të rëndësishëm në përmirësimin e mundësive arsimore dhe në barazinë sociale.

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

Ka një vullnet politik për të ofruar libra falas, dhe ky premtim ka mbështetje të gjerë nga aktorë të ndryshëm shoqërorë, përfshirë prindërit dhe nxënësit.

Zbatimi kërkon një kapacitet administrativ të fortë, për të siguruar që librat të shpërndahen në mënyrë efikase dhe të koordinohen me shkollat.

Vlerësimi: ✅ Vullneti politik është i dukshëm, dhe ka mbështetje të gjerë nga aktorët shoqërorë. Megjithatë, administrata do të duhet të jetë e përgatitur për të menaxhuar shpërndarjen dhe sigurimin e librave.

Ky premtim ka një vullnet politik të fuqishëm dhe mund të zbatohet nëse ka një koordinim të mirë administrativ.

6. Afati i Zbatimit

Afati i zbatimit për këtë premtim është i mundshëm brenda periudhës të parashikuar për përmbushjen e premtimeve të vitit 2025, pasi implementimi mund të nisë gradualisht dhe të sigurohet financimi i nevojshëm.

Vlerësimi: ✅ Afati i zbatimit është i realizueshëm dhe mund të realizohet brenda periudhës parashikuar.

Afati është i mundshëm dhe mund të realizohet gradualisht gjatë periudhës së mandatit.

Indeksi i Fizibilitetit për Librat Falas për Nxënësit

Qartësia e Premtimit: ✅ I qartë dhe i matshëm
Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ Kërkon ndryshime ligjore dhe financim të përshtatshëm
Mbështetja Buxhetore dhe Financimi: ⚠️ Kërkon burime të qëndrueshme financiare
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ Pozitiv për nxënësit dhe prindërit
Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ✅ Vullnet i fortë dhe mundësi implementimi
Afati i Zbatimit: ✅ Afat i realizueshëm dhe i mundshëm

Përmbledhje e Indeksit të Fizibilitetit:

Indeksi i Fizibilitetit për Librat Falas për Nxënësit: 4.7/5

Ky premtim ka një ndikim pozitiv të dukshëm për nxënësit dhe prindërit, duke siguruar akses të barabartë në materialet arsimore. Sidoqoftë, sfidat financiare dhe nevoja për ndryshime ligjore dhe rregullatore mbeten pengesa të mundshme.

Megjithatë, vullneti politik dhe afati i zbatimit janë të realizueshëm, dhe ky premtim ka mundësinë të realizohet në periudhën e parashikuar

Arsimi, Gruaja, Rinia Fiskale PS 2025

Rritja e Pagës për Mësuesit

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit për “Rritjen e Pagës për Mësuesit”

1. Qartësia e Premtimit

Paga mesatare e mësuesve do të rritet në 1,250 euro deri në vitin 2030.

Rritja do të jetë graduale, për të garantuar një nivel më të mirë jetese për mësuesit.

Vlerësimi: ✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm. Rritja e pagës për mësuesit është e përcaktuar saktësisht dhe mund të verifikohet nëse pagat rriten me ritmet e parashikuara.

Ky premtim është qartësisht i matshëm dhe i mundshëm nëse ka burime financiare të mjaftueshme dhe një plan të qartë për implementimin gradual.

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

Rritja e pagave për mësuesit kërkon ndryshime të mundshme ligjore dhe rregullore për të përcaktuar mënyrën e financimit dhe zbatimin.

Rregullat për pagat e punonjësve të sektorit publik mund të kërkojnë rishikim për të mbështetur këtë ndryshim.

Vlerësimi: ⚠️ Ky premtim mund të përballet me disa pengesa ligjore dhe rregullatore, për shkak të nevojës për rishikim të politikave të pagave dhe financimit të sektorit arsimor.

Duhet një përmirësim në kornizën ligjore dhe koordinim me institucionet financiare për të realizuar këtë premtim.

3. Mbështetja Buxhetore dhe Financimi

Për të arritur paga mesatare 1250 euro, është e nevojshme një rritje e konsiderueshme e financimeve për sektorin e arsimit.

PBB e Shqipërisë në 2024 është 25.2 miliardë euro, dhe buxheti për arsimin është rreth 3.3% e PBB-së.

Paga mesatare aktuale e mësuesve është rreth 770 euro në vitin 2024.

Llogaritje financiare

Paga mesatare e mësuesve duhet të rritet me 480 euro deri në vitin 2030.

Kjo kërkon një rritje të konsiderueshme të financimit për arsimin, për të përballuar një shtesë të mundshme prej 500-600 milionë eurosh çdo vit për të mbështetur pagat.

Burimet e mundshme të financimit

Rritja e të ardhurave nga taksat: Do të ishte e nevojshme të sigurohen burime shtesë nga rritja e taksave dhe rritja e të ardhurave.
Ristrukturimi i shpenzimeve publike: Rialokimi i fondeve nga sektorët e tjerë mund të ndihmojë për këtë rritje.
Bashkëpunimi ndërkombëtar: Mund të kërkohen investime nga agjenci ndërkombëtare për mbështetje financiare.

Vlerësimi: ⚠️ Ky premtim kërkon një mbështetje buxhetore të konsiderueshme dhe mund të kërkojë përpjekje për ristrukturim të financave publike.

Financimi është një sfidë dhe do të kërkojë mundësi shtesë financimi nga burime të ndryshme.

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

Rritja e pagave për mësuesit do të përmirësojë nivelin e jetesës për ta dhe mund të ndikojë pozitivisht në motivimin e punonjësve dhe cilësinë e mësimdhënies.

Ky premtim mund të nxisë një përmirësim të cilësisë së arsimit, pasi mësuesit do të jenë më të motivuar dhe më të angazhuar.

Vlerësimi: ✅ Ky premtim ka një ndikim pozitiv në sektorin e arsimit dhe mund të sjellë përmirësime në motivimin dhe cilësinë e mësimdhënies.

Pozitiv, ky premtim ka potencial për të rritur cilësinë e arsimit dhe të ulë emigrimin e mësuesve, si dhe të kontribuojë në zhvillimin e sektorit arsimor.

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

Vullneti politik për rritjen e pagave të mësuesve është i qartë dhe ka mbështetje nga qeveria dhe aktorët shoqërorë.

Megjithatë, zbatimi i këtij plani kërkon kapacitet administrativ për të menaxhuar rritjen graduale të pagave dhe për të siguruar që buxheti të alokohet saktësisht.

Vlerësimi: ✅ Qeveria ka vullnetin politik për të realizuar këtë premtim, por do të kërkohet një angazhim i fortë administrativ për të siguruar që fondet e nevojshme të alokohen për arsim.

Pozitiv, por kërkon angazhim dhe koordinim të fortë nga administrata për zbatimin efektiv të planit.

6. Afati i Zbatimit

Afati i premtuar për këtë rritje pagash është deri në vitin 2030, një periudhë 6-vjeçare që mund të sigurojë implementim gradual.

Ky afat i mundëson qeverisë kohë të mjaftueshme për të siguruar financimin dhe të menaxhojë gradualisht ndryshimet.

Vlerësimi: ✅ Afati i zbatimit është i realizueshëm, duke marrë parasysh periudhën kohore të gjatë dhe mundësinë e rritjes graduale të pagave.

Afat i realizueshëm, mund të sigurohet një rritje të qëndrueshme dhe të menaxhueshme të pagave.

Indeksi i Fizibilitetit për Rritjen e Pagues për Mësuesit (2025 – 2029)

Qartësia e Premtimit: ✅ I qartë dhe i matshëm
Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ Kërkon ndryshime ligjore dhe financim të përshtatshëm
Mbështetja Buxhetore dhe Financimi: ⚠️ Kërkon burime shtesë dhe mundësi financimi të mundshme
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ Pozitiv për mësuesit dhe cilësinë e arsimit
Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ✅ Pozitiv, por kërkon koordinim të fortë administrativ
Afati i Zbatimit: ✅ Afat i realizueshëm dhe i menaxhueshëm

Përmbledhje e Indeksit të Fizibilitetit:

Indeksi i Fizibilitetit për Rritjen e Pagues për Mësuesit: 4.5/5

Ky premtim ka një ndikim shumë pozitiv në sektorin e arsimit, por kërkon mbështetje financiare dhe angazhim të fortë administrativ. Ndërsa vullneti politik dhe afati i zbatimit janë të mundshëm, sfidat financiare dhe nevoja për ndryshime ligjore mbeten pengesa të mundshme

Arsimi, Gruaja, Rinia EKONOMIA POLI I TRETË - 2025

Lidhja e Kërkimit Akademik me Aplikime Komerciale (SHB)

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Lidhja e Kërkimit Akademik me Aplikime Komerciale”

Qartësia e Premtimit ✅
📊 Vlerësimi: (4.5/5)

Premtimi është i qartë dhe ka një qëllim të drejtpërdrejtë. forcimin e lidhjes midis kërkimit akademik dhe aplikimeve komerciale përmes pozicioneve PhD dhe mbështetjes për startup-et.

Ky propozim synon të krijojë një urë midis universiteteve dhe sektorit privat, që mund të ndihmojë në transferimin e dijes dhe teknologjisë, duke e lidhur kërkimin me nevojat e tregut. Kjo do të mundësojë që rezultatet e kërkimit të aplikohen në mënyrë konkrete për zhvillimin ekonomik dhe krijimin e mundësive për inovacion dhe sipërmarrje.

Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️
📊 Vlerësimi. (3.8/5)

Aktualisht, lidhja midis kërkimit akademik dhe industrisë është shumë e dobët në Shqipëri. Universitetet shpesh nuk janë të lidhura ngushtë me nevojat e tregut dhe të sektorëve privatë, dhe shumë herë rezultatet e kërkimit nuk përdoren për zhvillimin e industrive dhe sipërmarrjeve.

Ka një mungesë të mekanizmave të strukturur për integrimin e dijes akademike në sektorët ekonomikë.

Gjithashtu, kërkesat për pozita PhD dhe mbështetje për startup-et mund të hasin në pengesa administrative dhe financiare.

🔹 Problemet e mundshme

Mungesa e bashkëpunimit. Universitetet dhe bizneset shpesh kanë vizione dhe prioritetet të ndryshme që e bëjnë të vështirë krijimin e lidhjeve të qëndrueshme.
Resurset e kufizuara. Financimi dhe mbështetja për startup-et dhe pozitat PhD mund të jenë të pamjaftueshme për të realizuar këtë nismë.
Përgatitja e fuqisë punëtore. Disa sektorë mund të kenë nevojë për trajnime dhe përgatitje të mëtejshme për të aplikuar rezultatet e kërkimit.

Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅
📊 Vlerësimi. (4.6/5)

Për realizimin e këtij propozimi, disa hapa të rëndësishëm duhet të ndërmerren.

🔹 Krijimi i strukturave mbështetëse. Duhet të krijohet një sistem për mbështetje të vazhdueshme të startup-eve dhe pozicionet PhD për të siguruar se rezultatet e kërkimit akademik përdoren dhe aplikohen në industri.

🔹 Bashkëpunimi midis universiteteve dhe industrisë. Universitetet duhet të angazhohen në partneritete me sektorin privat për të zhvilluar aplikime konkrete të kërkimit. Kjo mund të përfshijë themelimin e grupeve të përbashkëta të punës dhe mentorat për start-up-et.

🔹 Financimi dhe resurset. Do të jetë e nevojshme që të sigurohen burime financiare dhe mbështetje për të krijuar mundësi për pozitat PhD dhe për zhvillimin e startup-eve që përdorin kërkimin akademik.

Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️
📊 Vlerësimi. (4.2/5)

🔹 Kosto totale e parashikuar për realizimin e nismës

Masa	Kosto vjetore (milionë euro)	Burimi i Financimit
Krijimi i strukturave mbështetëse dhe pozita PhD	5 – 10	Buxheti i Shtetit, donatorë ndërkombëtarë
Mbështetje për startup-et dhe zhvillimin e aplikimeve	10 – 20	Buxheti i Shtetit, fonde private, BE, organizata ndërkombëtare
TOTAL (për 1 vit)	15 – 30

🔹 Burimet e mundshme financimi

Ky projekt mund të mbështetet nga buxheti i shtetit, fonde të BE-së, dhe investime nga sektorë të ndryshëm të privatit. Fonde shtesë mund të sigurohen nga donatorët ndërkombëtarë, si dhe organizatat që mbështesin zhvillimin e kërkimit dhe inovacionit.

⚠️ Rrezik. Shpenzimet mund të jenë të larta dhe nëse burimet financiare janë të pamjaftueshme, ky projekt mund të hasë vështirësi në implementim. Gjithashtu, mungesa e angazhimit nga sektori privat mund të pengojë zhvillimin e këtij propozimi.

Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅
📊 Vlerësimi. (4.4/5)

🔹 Ndikime pozitive

Ky propozim mund të nxisë zhvillimin e start-up-eve dhe të rrisë inovacionin në Shqipëri, duke kontribuar në krijimin e mundësive për punësim dhe rritjen e konkurrueshmërisë së ekonomisë.
Krijimi i një lidhje të ngushtë midis kërkimit akademik dhe industrisë mund të sjellë përmirësime në cilësinë e produkteve dhe shërbimeve të zhvilluara nga startup-et.
Rritja e bashkëpunimit midis universiteteve dhe sektorit privat do të mundësojë një integrim më të madh të dijes në proceset ekonomike.

🔹 Rreziqe të mundshme

Krijimi i një ekosistemi të qëndrueshëm për lidhjen akademike dhe komerciale mund të jetë sfidues për shkak të mungesës së një infrastrukture të qëndrueshme dhe mbështetjeve financiare.
Vështirësitë në rritjen e ndërgjegjësimit të sektorit privat dhe mungesa e interesit nga kompanitë e mëdha mund të pengojnë zbatimin efektiv të këtij propozimi.

Afati i Zbatimit ⚠️
📊 Vlerësimi. (4.0/5)

🔹 Fazat e zbatimit të premtimit.

Faza	Periudha	Veprimet kryesore
Faza 1	2025 – 2026	Krijimi i strukturave mbështetëse dhe pozita PhD, nxitja e bashkëpunimit midis universiteteve dhe industrisë
Faza 2	2026 – 2027	Aktivizimi i mbështetjes për startup-et dhe zhvillimi i aplikimeve komerciale të kërkimit
Faza 3	2027 – 2028	Monitorimi dhe rregullimi i sistemeve për të siguruar mbështetje të vazhdueshme dhe efikasitetin e programit

🔹 Sfida kryesore. Sigurimi i një bashkëpunimi të qëndrueshëm dhe të frytshëm midis kërkimit akademik dhe sektorit privat, si dhe krijimi i një infrastrukture mbështetëse të qëndrueshme dhe financimi i këtij propozimi.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit. 4.3/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.5	✅
Situata Aktuale	3.8	⚠️
Masat për Zbatimin	4.6	✅
Kostoja dhe Financimi	4.2	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.4	✅
Afati i Zbatimit	4.0	⚠️

Lidhja e kërkimit akademik me aplikimet komerciale ka potencialin të forcojë lidhjet midis universiteteve dhe industrisë, duke nxitje inovacionin dhe zhvillimin e biznesit.
Megjithatë, për të realizuar këtë propozim është e domosdoshme një mbështetje e qëndrueshme financiare dhe krijimi i një infrastrukture të qëndrueshme.
Pavarësisht mundësive pozitive, mund të hasen pengesa në zbatimin efektiv të këtij plani, për shkak të mungesës së burimeve dhe angazhimit të sektorit privat.

Arsimi, Gruaja, Rinia EKONOMIA POLI I TRETË - 2025

Platforma e Bashkëpunimit Shtet-Privat dhe Universitetet (SHB)

Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Platformën e Bashkëpunimit Shtet-Privat dhe Universitetet”

Qartësia e Premtimit ✅📊 Vlerësimi: (4.5/5)

Premtimi është i qartë dhe synon krijimin e një platforme që bashkëpunon me shtetin, sektorin privat dhe universitetet për të përshtatur kurrikulat dhe ofruar një fuqisë punëtore të kualifikuar që është e lidhur ngushtë me nevojat e tregut të punës. Ky bashkëpunim mund të adresojë mungesën e aftësive të kërkuara nga industria dhe mund të ndihmojë në zhvillimin e një fuqie punëtore që është më konkurruese në treg.

Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️📊 Vlerësimi: (3.5/5)

Në Shqipëri, ka pasur disa përpjekje për të lidhur arsimin dhe industrinë, por ato kanë hasur shpesh në vështirësi si mungesa e komunikimit të efektshëm midis universiteteve dhe kompanive, mungesa e burimeve dhe mbështetjes nga shteti, si dhe mosarritja e përputhshmërisë të plotë mes asaj që ofron arsimi dhe kërkesave të tregut të punës. Për këtë arsye, edhe pse ideja është e mirë, përpjekjet e mëparshme kanë treguar që realizimi i këtij bashkëpunimi mund të jetë i vështirë pa një mbështetje më të strukturuar dhe më të fokusuar.

🔹 Problemet e mundshme:

Mungesa e një mekanizmi të fortë koordinimi ndërmjet palëve të interesuara.
Kufizimet financiare për të mbështetur këtë bashkëpunim dhe zhvillimin e platformës.
Mungesa e motivimit të mjaftueshëm nga sektori privat për të investuar në këtë lloj bashkëpunimi.

Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅📊 Vlerësimi: (4/5)

Për të realizuar këtë projekt, disa hapa të nevojshëm janë:

🔹 Krijimi i platformës dhe strukturës ligjorePër të mundësuar një bashkëpunim efektiv, duhet krijuar një strukturë të qartë ligjore dhe administrative që të mundësojë partneritetin midis sektorit privat, shtetit dhe universiteteve. Ky mekanizëm duhet të përfshijë një rol aktiv nga autoritetet për të mbështetur dhe lehtësuar koordinimin dhe bashkëpunimin midis palëve të interesuara.

🔹 Përshtatja e kurrikulave:Universitetet dhe institucionet arsimore duhet të punojnë ngushtë me sektorin privat për të siguruar që kurrikulat e ofruara janë të përditësuara dhe të përputhshme me kërkesat e tregut të punës. Ky proces mund të kërkojë mundësi financimi për trajnimin e profesorëve dhe zhvillimin e materialeve të reja mësimore.

🔹 Mbështetje financiare dhe burime:Kjo nismë do të kërkojë burime financiare dhe një model të qëndrueshëm të financimit, që mund të përfshijë fonde nga qeveria, investime nga sektori privat, dhe mundësi për grante ndërkombëtare.

Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️📊 Vlerësimi: (3.5/5)

🔹 Kosto totale e parashikuar për realizimin e nismës:

Masa	Kosto vjetore (milionë euro)	Burimi i Financimit
Krijimi i platformës dhe strukturës ligjore	2 – 5	Buxheti i Shtetit
Përshtatja e kurrikulave dhe trajnimi	3 – 6	Buxheti i Shtetit / Sektori Privat
Mbështetje për menaxhimin e platformës	1 – 2	Buxheti i Shtetit / Donatorë
TOTAL (për 1 vit)	6 – 13	Buxheti i Shtetit

🔹 Burimet e mundshme financimi:Financimi mund të vijë nga buxheti i shtetit, por gjithashtu mund të përfshijë mbështetje nga sektori privat, organizata ndërkombëtare dhe grante nga institucione arsimore dhe kërkimore. Ky projekt mund të ketë nevojë për investime të shumta për t’u bërë funksional dhe të suksesshëm.

Rrezik:Kostoja e lartë për zhvillimin dhe menaxhimin e platformës mund të jetë një pengesë, duke krijuar mundësinë që burimet financiare të mos mjaftojnë për t’u realizuar çdo objektiv. Po ashtu, mund të ketë vështirësi në mobilizimin e sektorit privat për të kontribuar në këtë bashkëpunim.

Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅📊 Vlerësimi: (4/5)

🔹 Ndikime pozitive:Ky program mund të kontribuojë në përmirësimin e cilësisë së arsimit dhe trajnimit, duke i dhënë mundësi studentëve për të zhvilluar aftësitë që kërkohen në tregun e punës. Ky bashkëpunim mund të forcojë lidhjet midis arsimit dhe industrisë, duke e bërë më të mundur që të rinjtë të integrohen më lehtë në tregun e punës dhe të kontribuojnë në zhvillimin e ekonomisë.

🔹 Rreziqe të mundshme:Mungesa e përgatitjes dhe koordinimit efektiv mund të çojë në dështimin e implementimit të këtyre bashkëpunimeve dhe në një shkëputje të mëtejshme midis kërkesave të tregut dhe aftësive që ofron arsimi.

Afati i Zbatimit ⚠️📊 Vlerësimi: (3.5/5)

🔹 Fazat e zbatimit të premtimit:

Faza	Periudha	Veprimet kryesore
Faza 1	2025-2026	Krijimi i platformës dhe struktura ligjore për bashkëpunim
Faza 2	2026-2027	Përshtatja e kurrikulave dhe zhvillimi i trajnimeve për studentët
Faza 3	2027-2028	Monitorimi dhe vlerësimi i efektivitetit të bashkëpunimit

🔹 Sfida kryesore:Sigurimi që platforma të operojë në mënyrë efikase dhe të mbështetet nga të gjitha palët e interesuara. Një bashkëpunim i ngushtë dhe një koordinim i duhur janë të domosdoshëm për të arritur suksesin.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Kategoria	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.5	✅
Situata Aktuale	3.5	⚠️
Masat për Zbatimin	4	✅
Kostoja dhe Financimi	3.5	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4	✅
Afati i Zbatimit	3.5	⚠️

Krijimi i një platforme bashkëpunimi midis shtetit, sektorit privat dhe universiteteve është një nismë e dobishme që mund të kontribuoni në zhvillimin e fuqisë punëtore dhe rritjen e konkurrueshmërisë së ekonomisë shqiptare.Megjithatë, zbatimi i saj kërkon një investim të konsiderueshëm në strukturën ligjore, mbështetje financiare dhe koordinim të ngushtë ndërmjet palëve të interesuara.Po ashtu, ka rreziqe që ndodhin për shkak të mungesës së burimeve dhe të vështirësive në mobilizimin e sektorit privat.

Arsimi, Gruaja, Rinia POLI I TRETË - 2025

Për shkollat shqipe në diasporë (SHB)

Indeksi i fizibilitetit për premtimet “Për shkollat shqipe në diasporë”

Për të analizuar indeksin e fizibilitetit për premtimet lidhur me shkollat shqipe në diasporë, do të përdorim të njëjtën strukturë analitike, duke marrë parasysh nevojën për të mbështetur fëmijët shqiptarë jashtë Shqipërisë dhe për të ruajtur lidhjen e tyre me gjuhën dhe kulturën.

📘 Premtimet për Shkollat Shqipe në Diasporë

Nr	Përmbajtja
26	Hapja e klasave të gjuhës shqipe në komunitetet me mbi 100 fëmijë
27	Pagesa e mësuesve në diasporë, ku komuniteti ofron ambiente falas për shkollat
28	Abetare falas për çdo fëmijë të regjistruar në këto klasa
29	Krijimi i Fondit për Financimin e shkollave shqipe në diasporë, me kontribute të shqiptarëve jashtë vendit dhe mbulim të diferencave nga shteti

Analiza e fizibilitetit

1. ✅ Qartësia e Premtimeve

📊 Vlerësim: 4.8/5

Premtimet janë të qarta dhe me fokus të drejtpërdrejtë në mbështetje të shkollave shqipe në diasporë.
Duhet një sqarim më i detajuar për procesin e krijimit të fondit, si dhe kriteret e pranimit për fëmijët.

2. 📌 Gjendja aktuale në Diasporë

📊 Vlerësim: 3.5/5

Shumë komunitete shqiptare jashtë vendit tashmë ofrojnë shkolla dhe kurse të gjuhës shqipe, por ato janë shpesh në nivel vullnetar dhe jo gjithmonë të mbështetura nga shteti shqiptar.
Mungesa e strukturave të qëndrueshme financiare dhe të mbështetjes administrative e bën shpesh të vështirë ofrimin e një arsimi cilësor dhe të qëndrueshëm.
Një fond për shkollat shqipe në diasporë mund të jetë gjenerues i një burimi të qëndrueshëm financimi, por kërkon një strukturë menaxhimi të duhur.

3. ⚙️ Masat për zbatim

📊 Vlerësim: 4.2/5

Masa	Zbatueshmëri	Komente
Hapja e klasave për fëmijët	✅	Shumë komunitete kanë nevojë për mbështetje për të hapur dhe mbajtur shkolla. Mund të nisë në disa qytete me numër të konsiderueshëm fëmijësh
Pagesa e mësuesve	✅	Mësuesit mund të punojnë si kontraktorë për shkollat dhe mund të mbështeten nga fondi shtetëror
Abetare falas	✅	Realizimi është i mundur përmes një shpërndarjeje të organizuar dhe kërkesës që mund të bëhet nga prindërit
Krijimi i Fondit për Financim	⚠️	Kërkon një plan të qartë për menaxhimin e fondeve dhe angazhimin e diasporës në mbështetje të projektit

4. 💰 Kostoja dhe Burimet

📊 Vlerësim: 4.0/5

Hapja e klasave

Për hapjen e 10 klasave (në qytete me mbi 100 fëmijë) dhe për secilën klasë, nëse supozojmë 20 fëmijë për klasë dhe një mësues, kostoja për 1 vit mund të jetë rreth 30,000 € për çdo klasë.
10 klasë x 30,000 € = 300,000 €

Pagesa e mësuesve

Nëse 5,000 mësues paguhen me nga 800 €/muaj për 9 muaj shkollor: 6 milion € për 1 vit.

Abetare falas

10,000 abetare x 10 € = 100,000 € për shpërndarje të materialeve për fëmijët.

Krijimi i Fondit

Kosto e mundshme për administrimin e Fondit dhe aktiviteteve promocionale për të nxitur kontributet nga diaspora: 50,000 € (administrim dhe mbledhje fondesh).

Kostoja e përgjithshme për zbatimin e këtyre masave është e përballueshme, por kërkon një menaxhim të kujdesshëm të burimeve dhe mbështetje të qëndrueshme financiare.

5. 🌱 Ndikimi Ekonomik dhe Social

📊 Vlerësim: 4.5/5 ✅

Ndihmon në ruajtjen e identitetit kulturor dhe gjuhësor të shqiptarëve jashtë vendit.
Mbështetja e diasporës për shkollat shqipe ka potencial të krijojë një sens të përbashkët dhe lidhje të ngushta mes Shqipërisë dhe emigrantëve.
Shkollat shqipe mund të nxisin angazhimin e diasporës për të kontribuar në zhvillimin e arsimit dhe shoqërisë shqiptare në përgjithësi.

6. 🕰️ Afati i Zbatimit

📊 Vlerësim: 3.8/5

Masa	Afat
Hapja e klasave	Mund të nisë në vitin e parë, me mbështetje të menjëhershme për qytetet kryesore
Pagesa e mësuesve	Mund të zbatohet brenda 1 viti, përmes marrëveshjeve me komunitetet
Abetare falas	Mund të zbatohet menjëherë, me shpërndarje nëpërmjet institucioneve të arsimit
Krijimi i Fondit	Zbatimi mund të kërkojë 2-3 vjet për të krijuar një sistem të qëndrueshëm dhe menaxhimin e fondeve

📌 Indeksi i Fizibilitetit për Shkollat Shqipe në Diasporë: 4.3/ 5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia	4.8	✅
Gjendja aktuale	3.5	⚠️
Masat për zbatim	4.2	✅
Kostoja	4.0	✅
Ndikimi Ekonomik/Social	4.5	✅
Afati i zbatimit	3.8	✅

🔍 Përmbushja e premtimeve për shkollat shqipe në diasporë është shumë e mundshme, por kërkon angazhim të vazhdueshëm nga qeveria, komunitetet dhe diaspora. Shpërndarja e abetarëve, mbështetje për mësuesit dhe krijimi i një fondi financiar janë hapa të mundshëm dhe të nevojshëm për të ruajtur dhe zhvilluar arsimimin shqip jashtë vendit.

Për realizimin e plotë të këtyre objektivave, është e rëndësishme që menaxhimi i fondeve dhe mbështetja nga diaspora të jenë të strukturuara dhe të qëndrueshme.

Arsimi, Gruaja, Rinia POLI I TRETË - 2025

Për arsimin profesional (SHB)

Indeksi i fizibilitetit për premtimet “Për arsimin profesional”

Për të vlerësuar indeksin e fizibilitetit për premtimet në arsimin profesional, do të ndjekim të njëjtën strukturë analitike të bazuar në logjikën e zbatueshmërisë dhe impaktit:

📘 Premtimet për Arsimin Profesional

Nr	Përmbajtja
23	Bursa për studentët në degë profesionale të nevojshme për ekonominë
24	Zbatim i sistemit dual: teori në shkollë + praktikë në biznes, me marrëveshje me shtetin
25	Paga minimale për studentët praktikantë, përjashtim nga tatimet për bizneset që i punësojnë

ANALIZA E FIZIBILITETIT

1. ✅ Qartësia e Premtimeve

📊 Vlerësim: 4.5/5

Premtimet janë të formuluara qartë dhe të matshme.
Pika përjashtimi tatimor ka nevojë për detaje të mëtejshme (p.sh., a përjashtohen plotësisht apo pjesërisht? Për cilat tatime konkretisht?)

2. 📌 Gjendja aktuale në Shqipëri

📊 Vlerësim: 3.0/5

Aktualisht, arsimi profesional është i nënfinancuar dhe nuk përfaqëson më shumë se 18% të regjistrimeve në arsimin parauniversitar.
Sistemi dual është pilotuar në disa shkolla profesionale, por jo si politikë kombëtare.
Marrëveshjet me bizneset janë të fragmentuara dhe jo të institucionalizuara.
Paga për praktikantët është sporadike dhe shpesh lë në mëshirë të biznesit.

3. ⚙️ Masat për zbatim

📊 Vlerësim: 4.2/5

Masa	Zbatueshmëri	Komente
Bursa për degë me kërkesë në treg	✅	Identifikim i fushave me deficit dhe lidhje me tregun
Sistemi dual	⚠️	Kërkon ristrukturim të rrjetit shkollor + partneritete të detyruara
Paga minimale dhe përjashtim nga tatimet	⚠️	E zbatueshme, por kërkon ndryshim në legjislacionin fiskal dhe kontroll mbi abuzimin

4. 💰 Kostoja dhe Burimet

📊 Vlerësim: 3.7/5

Bursa për degë të kërkuara

5,000 studentë x 100 €/muaj x 9 muaj = 5 milion €/vit

Paga minimale për praktikantët (me përjashtim tatimor për bizneset)

5,000 studentë praktikë × 350 €/muaj për 3 muaj = 25 milion € kosto totale pune
Nëse bizneset përjashtohen nga tatimet (20% kontribute + tatim fitimi), shteti humbet rreth 2-1.5 milion €/vit në të ardhura.

Kostoja është e përballueshme, por kërkon buxhet të dedikuar dhe mekanizma kontrolli për të parandaluar abuzimet me kontratat fiktive.

5. 🌱 Ndikimi Ekonomik dhe Social

📊 Vlerësim: 4.7/5 ✅

Ndihmon orientimin e arsimit drejt tregut të punës, një nga sfidat më kritike për Shqipërinë.
Sistemi dual është një model i suksesshëm në vende si Gjermania, Austria, Zvicra, dhe promovon punësim afatgjatë dhe cilësor.
Paga minimale për studentët promovon dinjitet dhe përgatitje më serioze, si dhe nxit bizneset të përfshihen në edukim.

6. 🕰️ Afati i Zbatimit

📊 Vlerësim: 3.8/5

Masa	Afat
Bursa për degë prioritare	Mund të nisë që në vitin e parë akademik
Sistemi dual	Kërkon të paktën 2–3 vite për shtrirje kombëtare
Pagesa minimale + lehtësira për bizneset	Brenda 1–2 viteve me ligje dhe rregullore të reja

📌 Indeksi i Fizibilitetit për Arsimin Profesional: 4.0/ 5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia	4.5	✅
Gjendja aktuale	3.0	⚠️
Masat për zbatim	4.2	✅
Kostoja	3.7	⚠️
Ndikimi Ekonomik/Social	4.7	✅
Afati i zbatimit	3.8	✅

🔍 Paketa e arsimit profesional përfaqëson një nga elementët më të reformueshëm të sistemit arsimor shqiptar. Ndërhyrja përmes bursave, punësimit të garantuar me pagesë dhe sistemit dual është reformë që e afron arsimin me nevojat reale të ekonomisë.

Suksesi i saj varet nga bashkëpunimi efektiv i qeverisë, biznesit dhe shkollave

Arsimi, Gruaja, Rinia POLI I TRETË - 2025

Mbi arsimin e lartë (SHB)

Indeksi i fizibilitetit për premtimet “Mbi arsimin e lartë”

Për të vlerësuar indeksin e fizibilitetit për premtimet mbi arsimin e lartë, do të përdorim strukturën logjike të analizës së fizibilitetit në këto shtylla:

Qartësia | 2. Gjendja aktuale | 3. Masat për zbatim | 4. Kostoja | 5. Ndikimi | 6. Afati | 7. Indeksi përfundimtar i fizibilitetit

🎯 Përmbledhje e Premtimeve për Arsimin e Lartë

Nr	Premtimi
18	Kredi studentore pa interes për familjet në nevojë, e kthyeshme pas punësimit
19	Buxhet vjetor për mbulimin e interesave të kredive
20	Financim 100% për fëmijët e dëshmorëve dhe policëve të rënë në detyrë
21	Përjashtim tatimor për bizneset që sponsorizojnë studime, për vendet e punës (5 vjet)
22	Programi “Mësues i mirë, komb i arrirë” për nxitjen e degës së mësuesisë me subvencione pagash dhe lehtësim tranzicioni

1. ✅ Qartësia e Premtimeve

📊 Vlerësim: 4.6/5

Premtimet janë të strukturuara dhe të matshme, veçanërisht në pjesën e subvencioneve dhe mbulimit të kostove.
Përjashtimi tatimor për bizneset dhe programi për degën e mësuesisë janë të detajuar qartë.
Nevojitet më shumë qartësi vetëm në:
- Si do të përkufizohet “punësimi” për kthimin e kredisë.
- Sa do të jetë masa e lehtësimit tatimor për bizneset?

2. 📌 Gjendja Aktualisht

📊 Vlerësim: 3.3/5

Shqipëria nuk ka një sistem të mirëfilltë të kredive studentore publike.
Nuk ka paketë stimuluese për degën e mësuesisë, ndonëse ka mungesë kronike në disa disiplina (matematikë, fizikë, gjuhë të huaja).
Fëmijët e dëshmorëve kanë disa përfitime (jo gjithmonë 100% të financuara).
Bizneset nuk kanë aktualisht përjashtime fiskale për mbështetje arsimore.

3. ⚙️ Masat për Zbatim

📊 Vlerësim: 4.0/5

Masa	Vlerësim
Kredia studentore pa interes	✅ E zbatueshme me skemë garantimi shtetëror dhe banka partnere
Buxhet për interesat	✅ I përllogaritshëm dhe me kosto të parashikueshme
Financim 100% për kategori specifike	✅ Me fond të dedikuar të vogël (numër i kufizuar përfituesish)
Lehtësira fiskale për bizneset	⚠️ Kërkon ndërhyrje në ligjin e tatimit mbi fitimin dhe TVSH
Programi për mësuesinë	✅ E zbatueshme përmes bashkëpunimit me universitete publike dhe MASR

4. 💰 Kostoja dhe Burimet

📊 Vlerësim: 3.8/5

18-19: Kreditë studentore pa interes

5,000 studentë për vit × interes mesatar 5% për 3 vite = 75 mln €/vit buxhet interesash
E kthyeshme, pra jo shpenzim i humbur → kosto neto 1.5-2 mln €/vit

20: Financim i plotë për kategori të veçanta

200 studentë x 1,000 €/vit = 2 mln €/vit

21: Lehtësira fiskale për bizneset

E varur nga përmasa e përfshirjes. Nëse 500 vende pune përjashtohen për 5 vjet = 500 x 12 x 50,000 lekë x 15% = ~ 5 mln € humbje fiskale në vit

22: Programi për mësuesinë

500 nxënës/1000 studentë x 150–250 €/muaj për 9 muaj = ~2-2.5 mln €/vit
Kostoja justifikohet nëse plotëson mungesat në sistemin arsimor.

5. 🌱 Ndikimi Ekonomik dhe Social

📊 Vlerësim: 4.8/5 ✅

Nxitja e degës së mësuesisë është ndër reformat më strategjike në arsim afatgjatë.
Kredia pa interes u ofron studentëve në nevojë akses më të drejtë dhe pa stres financiar.
Angazhimi i biznesit si partner në arsim krijon lidhje të qëndrueshme midis tregut të punës dhe arsimit të lartë.
Mbrojtja e kategorive të cenueshme përmes mbështetjes financiare ka impakt të madh pozitiv në përfshirje dhe drejtësi sociale.

6. 🕰️ Afati i Zbatimit

📊 Vlerësim: 4.3/5 ✅

Masa	Afati
Kredia studentore	Brenda 1 viti (me bankat dhe buxhetin e interesave)
Financim 100% për kategori	Zbatim i menjëhershëm me VKM
Lehtësira për bizneset	Brenda 2 viteve përmes ndryshimeve ligjore
Programi i mësuesisë	Mund të pilotohet brenda 1 viti akademik

📌 Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/ 5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia	4.6	✅
Gjendja aktuale	3.3	⚠️
Masat për Zbatim	4.0	✅
Kostoja	3.8	⚠️
Ndikimi Ekonomik/Social	4.8	✅
Afati i Zbatimit	4.3	✅

🔍 Paketa e reformave për arsimin e lartë është një nga më të balancuarat ndër premtimet arsimore: kombinon aksesin, drejtësinë sociale dhe partneritetin publik-privat.

Sfida më e madhe qëndron në projektimin institucional të skemës së kredive pa interes dhe përfshirjen reale të bizneseve në financimin e edukimit.

Arsimi, Gruaja, Rinia POLI I TRETË - 2025

Statusi, trajtimi dhe përzgjedhja e mësuesve (SHB)

Indeksi i Fizibilitetit të premtimeve për “Statusin, trajtimin dhe përzgjedhjen e mësuesve”

Për të analizuar fizibilitetin e premtimeve që lidhen me statusin, trajtimin dhe përzgjedhjen e mësuesve, do të zbërthejmë këto masa sipas strukturës logjike të mëposhtme:1. Qartësia | 2. Gjendja aktuale | 3. Masat për zbatim | 4. Kostoja | 5. Ndikimi | 6. Afati i zbatimit | 7. Indeksi përfundimtar i fizibilitetit.

🎯 Përmbledhje e Premtimeve për Mësuesit

Nr	Premtimi
15	Rritje 25% e pagës së mësuesve çdo vit për 4 vite → Dyfishim i pagës
16	Indeksim i orëve shtesë për mësuesit që punojnë jashtë orarit
17	Drejtorët shkollorë zgjidhen nga prindërit dhe mësuesit, jo emërime nga drejtoritë arsimore

1. ✅ Qartësia e Premtimeve

📊 Vlerësim: 4.5/5

Të tria masat janë të artikuluara qartë dhe të matshme.
Rritja e pagës me 25% çdo vit është një objektiv i konkretizuar numerikisht.
Indeksimi i orëve shtesë kërkon sqarim metodologjik (si do matet, me çfarë tarife).
Zgjedhja e drejtuesve kërkon përcaktim të procesit zgjedhor (votim? përfaqësim?).

2. 📌 Gjendja Aktualisht

📊 Vlerësim: 3.5/5

Paga mesatare e mësuesve aktualisht është rreth 82,000 lekë (~820 €) për arsimin parauniversitar.
Mësuesit nuk paguhen për orë shtesë në mënyrë sistematike, vetëm për detyra të veçanta.
Drejtorët shkollorë emërohen nga DAR/ZA përmes një procedure të centralizuar, ku ndikimi i komunitetit është minimal.

3. ⚙️ Masat për Zbatim

📊 Vlerësim: 3.7/5

Premtim	Zbatueshmëri
Rritje pagash 25%/vit	✅ Zbatim me vendim të qeverisë dhe miratim në buxhet
Indeksim orësh shtesë	⚠️ Kërkon rregullore të re dhe monitorim të orëve reale
Zgjedhje e drejtorëve nga komuniteti	⚠️ Ndryshim ligjor + krijim mekanizmash demokratikë në shkolla

4. 💰 Kostoja dhe Burimet

📊 Vlerësim: 3.3/5

🔹 Rritja e pagës – efekti buxhetor:

Sot: 33,000 mësues × 820 € = 27 mln €/muaj → 324 mln €/vit
Pas 4 vitesh (dyfishimi): 33,000 × 1640 € = 54 mln €/muaj → 648 mln €/vit
Shtesa vjetore buxhetore: Rreth +81 mln € në vit për çdo rritje 25%.

🔸 Kosto shtesë për orët jashtë orarit:

E varur nga numri real i orëve shtesë. Nëse llogariten 2 orë shtesë në javë për 20% të mësuesve, kostoja është ~3-5 mln € në vit.

📌 Financimi: Realizueshëm vetëm me rritje të buxhetit për arsimin në nivel 6-7% të PBB, siç është premtuar paralelisht në programin zgjedhor.

5. 🌱 Ndikimi Ekonomik dhe Social

📊 Vlerësim: 4.6/5 ✅

Rritja e pagave ka ndikim të drejtpërdrejtë në motivimin, cilësinë e mësimdhënies dhe tërheqjen e profesionistëve të rinj.
Vlerësimi i orëve shtesë nxit drejtësi në shpërblim dhe përgjegjshmëri.
Zgjedhja e drejtuesve nga komuniteti përmirëson transparencën dhe ndjenjën e pronësisë në institucion.

6. 🕰️ Afati i Zbatimit

📊 Vlerësim: 4.2/5 ✅

Masë	Afat Realist
Rritja e pagave	Fillohet menjëherë (në buxhetin e vitit)
Indeksimi i orëve	Brenda 1-2 viteve me përgatitje të sistemit monitorues
Reforma në përzgjedhjen e drejtuesve	2-3 vite për ndryshim ligjor dhe pilotim në disa bashki

📌 Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia	4.5	✅
Gjendja aktuale	3.5	⚠️
Masat për Zbatim	3.7	⚠️
Kostoja	3.3	⚠️
Ndikimi Ekonomik/Social	4.6	✅
Afati i Zbatimit	4.2	✅

🔍 Paketa e premtimeve për mësuesit është ambicioze por e arritshme, sidomos nëse buxheti i arsimit rritet në 6-7% të PBB, siç premtuar. Rritja graduale e pagës është më realiste se një rritje lineare me 25% çdo vit, për shkak të presioneve fiskale.

Reforma në përzgjedhjen e drejtuesve kërkon konsultim kombëtar, standarde dhe pilotim për të shmangur politizimin lokal.

Arsimi, Gruaja, Rinia POLI I TRETË - 2025

Transformimin e sistemit të edukimit parauniversitar (SHB)

Indeksi Fizibilitetit të premimit për “Transformimin e sistemit të edukimit parauniversitar”

🧩 Përmbledhje e Premtimit

Transformimi i sistemit të edukimit parauniversitar përmes masave që rrisin ndjeshmërinë sociale, barazinë në edukim, kreativitetin dhe identitetin kombëtar.

1. Qartësia e Premtimit

📊 Vlerësim: 4.2/5 ✅

Analizë për çdo pikë:

Nr.	Premtimi	Qartësi
7	Hiqet vlerësimi deri në klasë të tretë	✅ Qartë, kërkon ndryshim të ligjit dhe të praktikës.
8	Theksi në bashkëpunim dhe respekt	⚠️ E vagullt; kërkon përkufizim praktik në kurrikulë.
9	Himni çdo mëngjes	✅ Qartë, kërkon vendim administrativ.
10	Uniforma miratohet nga vetë shkolla	✅ Qartë, decentralizim i vendimmarrjes.
11	Unifikimi i kurrikulës me konkurrim të hapur	⚠️ Nevojitet sqarim për mënyrën e realizimit.
12	Tekste falas për kategori në nevojë	✅ Qartë, vijimësi e politikës ekzistuese.
13	Kodimi si lëndë më vete	✅ Qartë, kërkon reformë didaktike dhe burime.
14	Klasë e mirëkuptimit dhe harmonisë sociale	⚠️ Nevojitet konceptim i programit mësimor për këtë.

2. Gjendja Aktualisht

📊 Vlerësim: 3.6/5

Sistemi i notimit përdoret që në klasën e parë, por përballë është kritikuar për efekt negativ mbi zhvillimin emocional të fëmijëve.
Tekstet falas aktualisht mbulohen për klasa të ulëta dhe familjet në ndihmë ekonomike.
Kodimi ofrohet eksperimental në disa shkolla, por jo si lëndë më vete.
Kurrikula kombëtare ekziston, por nuk është produkt i konkurrencës publike.
Uniformat dhe himni nuk janë të detyrueshme në të gjithë vendin.

3. Masat për Zbatim

📊 Vlerësim: 3.8/5

🔹 Masat me zbatim të shpejtë (1 vit):

Himni kombëtar çdo mëngjes → vendim i thjeshtë administrativ.
Tekste falas për kategori të zgjeruara → kërkon vetëm rritje buxheti.
Uniformat vendore → vendim i brendshëm i shkollës.

🔹 Masat me zbatim të moderuar (2-3 vite):

Heqja e notimit deri në klasë III → kërkon ndryshim të ligjit + trajnime.
Lënda e kodimit + klasa e mirëkuptimit → konceptim, pilotim, formim mësuesish.

🔹 Masat afatmesme (3-4 vite):

Unifikimi i kurrikulës me konkurs → kërkon reformë të gjerë arsimore dhe pjesëmarrje publike.

4. Kostoja dhe Financimi

📊 Vlerësim: 3.9/5

Masë	Kostoja Vjetore (përafërsisht)
Tekste falas për kategori më të gjera	3 – 5 mln euro
Zbatimi i lëndës së kodimit	5 – 7 mln euro për trajnime dhe pajisje IT
Klasa e mirëkuptimit	2 mln euro (formim + manuale)
Reformim i kurrikulës (konkurs kombëtar)	1 mln euro + ekspertizë ndërkombëtare

🔸 Burimet:

Buxheti i shtetit për arsim, projektet IPA, organizatat si UNICEF, UNESCO.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

📊 Vlerësim: 4.4/5 ✅

🔹 Efekte pozitive të parashikuara:

Përmirësim i klimës shkollore (mosvlerësimi në klasat e ulëta).
Nxitje e edukimit qytetar dhe kohezionit social (himni, mirëkuptimi, bashkëpunimi).
Zhvillim i aftësive teknologjike që në moshë të hershme (kodimi).
Rritje e pjesëmarrjes për shkak të mbështetjes me tekste falas.

🔸 Sfida: Sigurimi i trajnim të vazhdueshëm për mësuesit për të përthithur filozofinë e re.

6. Afati i Zbatimit

📊 Vlerësim: 4.0/5 ✅

Masë	Afati realist
Himni, uniforma, tekstet	Brenda 1 viti
Kodimi, klasa e mirëkuptimit	2 – 3 vite
Kurrikula e unifikuar me konkurs	3 – 4 vite

🔸 Rreziku: Nëse nuk hartohet një plan 3-vjeçar për trajnime dhe përfshirje të komunitetit mësimor, zbatimi mbetet sipërfaqësor.

📌 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia	4.2	✅
Gjendja aktuale	3.6	⚠️
Masat për Zbatim	3.8	⚠️
Kostoja dhe Financimi	3.9	✅
Ndikimi Ekonomik dhe Social	4.4	✅
Afati i Zbatimit	4.0	✅

🔍 Paketa e premtimeve për arsimin parauniversitar është e realizueshme dhe e përputhshme me objektivat strategjikë për një shkollë gjithëpërfshirëse, të barabartë dhe moderne. Premtimet nuk kërkojnë buxhete të papërballueshme, por kërkojnë organizim, trajnim dhe pilotim.

🔸 Politikat më të efektshme janë ato që lidhen me barazinë (tekste falas, mosvlerësim i hershëm), identitetin (himni, uniforma), dhe përgatitjen digjitale (kodimi).

Newer Posts

Older Posts

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit për “Ndërtimin dhe Rikonstruksionin e Shkollave”

1. Qartësia e Premtimit

Faktet

Ndërtimi i 200 shkollave të reja dhe rikonstruksioni i shkollave ekzistuese do të bëhet sipas standardeve më të larta europiane, duke siguruar një mjedis mësimor të shkëlqyer.

Vlerësimi: ✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm. Numri i shkollave të reja dhe ato që do të rikonstruktohen janë të përcaktuara qartë, dhe mund të verifikohet nëse janë ndërtuar apo rikonstruktuar shkollat sipas standardeve të përcaktuara.

Ky premtim është qartësisht i matshëm dhe i mundshëm për t’u verifikuar.

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

Faktet

Shqipëria ka një kornizë ligjore për ndërtimin dhe rikonstruksionin e shkollave, përfshirë kërkesat për siguri dhe cilësi të ndërtimit, si dhe normat e përcaktuara nga Bashkimi Europian për ndërtimet e reja.

Vlerësimi: ✅ Korniza ligjore është në vend dhe do të ndihmojë në ndërtimin dhe rikonstruksionin e shkollave sipas standardeve europiane. Ndërtimi i shkollave të reja mund të kërkojë gjithashtu përmirësime të planifikimit urban dhe alokimin e fondeve publike.

Korniza ligjore është e disponueshme, dhe do të mbështesë realizimin e këtij premtimi.

3. Mbështetja Buxhetore dhe Financimi

Faktet

Financimi për ndërtimin dhe rikonstruksionin e shkollave mund të varet nga alokimi buxhetor dhe mund të kërkojë një investim të konsiderueshëm. Duhet të sigurohet një kapacitet buxhetor për të mbuluar shpenzimet e këtij projekti afatgjatë.

Shpenzimet për ndërtimin e një shkolle mund të variojnë, por një shkollë mesatare mund të kushtojë 1-3 milionë euro për ndërtim. Pra, për 200 shkolla, do të kërkohen 200-600 milionë euro.

Llogaritje financiare:

Kosto totale për ndërtimin e 200 shkollave: 200 shkolla × 1-3 milionë euro = 200-600 milionë euro.

Ky buxhet mund të jetë i menaxhueshëm, por kërkon planifikim të kujdesshëm të financave dhe mundësi të financimit të jashtëm, përveç fondeve të brendshme.

Vlerësimi: ⚠️ Ky premtim kërkon një planifikim të detajuar të financimit dhe mund të kërkojë mundësi financimi të jashtme (si kredite apo fonde ndërkombëtare) për të përballuar shpenzimet e larta.

Ky premtim është financiarisht i mundshëm, por kërkon alokim të konsiderueshëm buxhetor dhe mundësi të financimit të jashtëm.

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

Faktet

Ndërtimi dhe rikonstruksioni i shkollave do të kontribuoje në përmirësimin e kushteve të mësimit dhe do të rrisin cilësinë e arsimit. Përveç kësaj, do të ndikojnë pozitivisht në krijimin e mundësive të punës për sektorin e ndërtimit dhe inxhinierisë.

Kjo do të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në rritjen e cilësisë së arsimit dhe do të kontribuoje në mbështetje sociale dhe ekonomike për nxënësit, mësuesit dhe komunitetet.

Vlerësimi: ✅ Ky premtim ka një ndikim të rëndësishëm pozitiv në caktimin e kushteve të mësimit, një mjedis të përshtatshëm për nxënësit dhe mësuesit, dhe ndihmon në stimulin e zhvillimit ekonomik.

Ky premtim ka një ndikim pozitiv të rëndësishëm në arsimin dhe ekonominë vendore.

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

Faktet:

Vullneti politik është i dukshëm për përmirësimin e infrastrukturës arsimore, dhe ka një mbështetje të gjerë nga aktorët shoqërorë, përfshirë mësuesit, nxënësit dhe prindërit.

Kapaciteti administrativ është kyç për menaxhimin e projekteve të ndërtimit dhe rikonstruksionit. Duhet një menaxhim efikas të projekteve dhe një koordinim të fortë ndërmjet institucioneve të ndryshme.

Vlerësimi: ✅ Vullneti politik është i fortë dhe ka një mbështetje të gjerë, por administrata duhet të sigurojë menaxhim efikas të projekteve për të realizuar ndërtimin dhe rikonstruksionin e shkollave.

Ky premtim ka një vullnet politik të fuqishëm dhe mund të realizohet nëse administrata është e përgatitur dhe menaxhon projekte me efikasitet.

6. Afati i Zbatimit

Faktet:

Afati i premtuar për in e ndërtimit dhe rikonstruksionit të shkollave deri në vitin 2025 është relativisht i shkurtër, duke marrë parasysh kompleksitetin dhe shtrirjen e këtij projekti.

Ky afat mund të jetë i mundshëm nëse projekti nis menjëherë dhe shpërndarja e fondeve është e sigurt.

Vlerësimi: ⚠️ Afati mund të jetë i ngushtë, dhe ndërtimi i 200 shkollave mund të kërkojë kohë të konsiderueshme për in e të gjitha fazave të projektit, përfshirë hartimin, tenderimin dhe ndërtimin e shkollave.

Afati i zbatimit është i mundshëm, por mund të kërkojë përshpejtim të procedurave administrative dhe ndihmë financiare shtesë.

Indeksi i Fizibilitetit për Ndërtimin dhe Rikonstruksionin e Shkollave (2024)

Qartësia e Premtimit: ✅ I qartë dhe i matshëm

Korniza Ligjore dhe Institucionale: ✅ Në përputhje me kornizën ligjore

Mbështetja Buxhetore dhe Financimi: ⚠️ Kërkon burime financiare të qëndrueshme

Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ Pozitiv për arsimin dhe zhvillimin ekonomik

Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ✅ Vullnet i fortë dhe kapacitet për menaxhim

Afati i Zbatimit: ⚠️ Afat i ngushtë dhe kërkon menaxhim të shpejtë

Përmbledhje e Indeksit të Fizibilitetit

Indeksi i Fizibilitetit për Ndërtimin dhe Rikonstruksionin e Shkollave: 4.4/5

Indeksi i Fizibilitetit të premtimit për “Librat Falas për Nxënësit”

1. Qartësia e Premtimit

Libra falas për të gjithë nxënësit në sistemin arsimor parauniversitar do të sigurohen, duke lehtësuar koston për prindërit dhe nxënësit.

Vlerësimi: ✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm. Do të mund të verifikohet nëse librat falas janë ofruar për të gjithë nxënësit, siç është parashikuar.

Ky premtim është qartësisht i matshëm dhe i mundshëm, pasi mund të verifikohet me lehtësi nëse librat janë ofruar.

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

Korniza ligjore aktuale e arsimimit mund të mbështesë ofrimin e librave falas, por mund të kërkojë disa ndryshime të mundshme në buxhet dhe legjislacion për të siguruar financimin e duhur dhe zbatimin e masës.

Vlerësimi: ⚠️ Ky premtim mund të përballet me ndryshime ligjore që mund të kërkojnë përshtatje të rregulloreve për shpenzimet e arsimit dhe alokimin e fondeve për librat.

Do të kërkohet përmirësim ligjor dhe një plan i qartë buxhetor për zbatimin e këtij premtimi.

3. Mbështetja Buxhetore dhe Financimi

Për të ofruar libra falas për të gjithë nxënësit, është e nevojshme që qeveria të alokojë fonde të konsiderueshme për të mbuluar kostot e librave shkollorë.

Numri i nxënësve në Shqipëri është afërsisht 500,000, dhe duke pasur parasysh se një set libri mund të kushtojë 20-30 euro për nxënës, kjo kërkon një alokim total që mund të variojë nga 10 deri në 15 milionë euro çdo vit.

Llogaritje financiare:

Kosto totale vjetore për librat: 500,000 nxënës × 20-30 euro (për nxënës) = 10-15 milionë euro.

Kjo është një shifër e menaxhueshme, por kërkon përkushtim të qëndrueshëm buxhetor dhe mund të ndikojë në sektorë të tjerë të shpenzimeve publike.

Vlerësimi: ⚠️ Ky premtim kërkon financim të qëndrueshëm dhe mund të varet nga prioritetet buxhetore të qeverisë. Burimet e mundshme mund të përfshijnë ristrukturimin e fondeve në buxhetin e shtetit ose rritjen e të ardhurave tatimore.

Ky premtim është realizueshëm nëse financimi mund të sigurohet në mënyrë të qëndrueshme.

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

Ofrimi i librave falas do të lehtësojë koston për prindërit dhe do të përmirësojë mundësitë për të gjithë nxënësit, duke siguruar akses të barabartë në materialet arsimore.

Ky premtim mund të nxisë përmirësimin e cilësisë së arsimit, pasi nxënësit do të kenë akses të plotë në materialet e nevojshme për mësim.

Vlerësimi: ✅ Ky premtim ka një ndikim pozitiv në aksesin dhe cilësinë e arsimit, duke ulur barrën financiare për familjet dhe duke përmirësuar mundësitë e të nxënit.

Ky premtim është pozitiv dhe do të ketë një ndikim të rëndësishëm në përmirësimin e mundësive arsimore dhe në barazinë sociale.

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

Ka një vullnet politik për të ofruar libra falas, dhe ky premtim ka mbështetje të gjerë nga aktorë të ndryshëm shoqërorë, përfshirë prindërit dhe nxënësit.

Zbatimi kërkon një kapacitet administrativ të fortë, për të siguruar që librat të shpërndahen në mënyrë efikase dhe të koordinohen me shkollat.

Vlerësimi: ✅ Vullneti politik është i dukshëm, dhe ka mbështetje të gjerë nga aktorët shoqërorë. Megjithatë, administrata do të duhet të jetë e përgatitur për të menaxhuar shpërndarjen dhe sigurimin e librave.

Ky premtim ka një vullnet politik të fuqishëm dhe mund të zbatohet nëse ka një koordinim të mirë administrativ.

6. Afati i Zbatimit

Afati i zbatimit për këtë premtim është i mundshëm brenda periudhës të parashikuar për përmbushjen e premtimeve të vitit 2025, pasi implementimi mund të nisë gradualisht dhe të sigurohet financimi i nevojshëm.

Vlerësimi: ✅ Afati i zbatimit është i realizueshëm dhe mund të realizohet brenda periudhës parashikuar.

Afati është i mundshëm dhe mund të realizohet gradualisht gjatë periudhës së mandatit.

Indeksi i Fizibilitetit për Librat Falas për Nxënësit

Qartësia e Premtimit: ✅ I qartë dhe i matshëm