Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Zhvillimi i një politike të jashtme aktive për stabilitetin rajonal”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.3/5

🔹 Premtimi është qartësisht i formuluar si një angazhim strategjik në politikën e jashtme. Ai lidhet me objektiva të mëdhenj si paqja, siguria dhe zhvillimi ekonomik në rajon.🔹 Instrumentet e përmendura – dialog rajonal, bashkëpunim në siguri dhe ekonomi – janë të përshtatshme dhe të përputhshme me kontekstin ballkanik.🔹 Megjithatë, mungon specifikimi i platformave ekzistuese (si Procesi i Berlinit, CEFTA, Open Balkan) në të cilat Shqipëria mund të ushtrojë ndikim të drejtpërdrejtë.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.9/5

🔹 Shqipëria ka një politikë rajonale të orientuar drejt stabilitetit dhe integrimit europian, me rol konstruktiv në proceset e bashkëpunimit.🔹 Aktualisht, rajoni përballet me tensione të ndërsjella (p.sh., Kosovë–Serbi), sfida të sigurisë kibernetike dhe ndasi mbi formatet e bashkëpunimit ekonomik.🔹 Shqipëria ka kapacitete të kufizuara diplomatike për të ndikuar direkt në vendimmarrjet gjeopolitike, por mund të rrisë rolin e saj si ndërmjetës dhe promotor bashkëpunimi, veçanërisht në fusha praktike si infrastruktura, tregtia, energjia dhe mbrojtja civile.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.1/5

🔹 Politika aktive rajonale kërkon:

• Rritje të kapaciteteve të diplomacisë ekonomike dhe të sigurisë;

• Zhvillim i një Strategjie të Politikës së Jashtme 2025–2030 me fokus rajonal;

• Përfshirje aktive në projektet multilaterale me partnerë të BE-së dhe NATO-s;

• Aktivizim i ambasadave dhe përfaqësive si qendra për nxitjen e bashkëpunimit ekonomik dhe akademik.

  🔹 Kjo kërkon një bashkërendim të ngushtë ndërinstitucional mes Ministrisë së Jashtme, Ekonomisë, Mbrojtjes dhe Diasporës.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.7/5

Kosto direkte:

• Rritje e buxhetit të Ministrisë për Evropën dhe Punët e Jashtme (MEPJ), për mbulimin e aktiviteteve rajonale, organizimin e forumeve, dhe përfaqësimin diplomatik: +3–5 milion €/vit.

• Rritje e kontributeve në projekte rajonale (p.sh., për infrastrukturë ndërkufitare ose siguri të përbashkët).

Efekte pozitive:

• Rritje e ndikimit politik të Shqipërisë në Ballkan;

• Përfitime ekonomike përmes rritjes së integrimit tregtar dhe investimeve të përbashkëta;

• Mundësi për të tërhequr financime nga BE dhe organizata të tjera ndërkombëtare për projekte të bashkëpunimit.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.3/5

🔹 Stabiliteti rajonal ka ndikim të drejtpërdrejtë në:

• Uljen e rrezikut politik për investitorët;

• Rritjen e tregtisë ndërkufitare dhe krijimin e zinxhirëve të përbashkët të furnizimit;

• Rritjen e besimit mes popullsive dhe mundësive për bashkëpunim akademik, turizëm dhe punësim sezonal;

• Përmirësimin e rolit të Shqipërisë në agjendat europiane të rajonit.

6. Afati i Zbatimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.2/5

🔹 Premtimi ka një afat zbatimi të ndërmjetëm (3–5 vjet), në varësi të ritmit të aktivizimit të Shqipërisë në platforma ekzistuese dhe të ndërtimit të aleancave të qëndrueshme.🔹 Rritja e ndikimit rajonal kërkon vazhdimësi politike dhe institucionale, por rezultatet e para – si pjesëmarrja aktive në forume dhe projekte konkrete – mund të materializohen brenda 1–2 vjetëve.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.3	✅
Situata Aktuale	3.9	⚠️
Masat për Zbatimin	4.1	⚠️
Kostoja dhe Financimi	3.7	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.3	✅
Afati i Zbatimit	4.2	✅

Ky premtim ka bazë të qartë politike dhe është në linjë me interesat strategjike të Shqipërisë dhe rajonit. Ai është më shumë një qasje politike dhe institucionale, sesa një nismë me kosto të lartë financiare.

Fizibiliteti i tij varet nga koordinimi diplomatik, kapacitetet institucionale dhe vullneti për të ndërtuar rol ndërmjetës në rajon, në vend që Shqipëria të jetë thjesht pjesëmarrëse pasive në zhvillimet rajonale.

Zhvillimi i një politike të jashtme aktive është i realizueshëm dhe me potencial ndikimi të lartë, sidomos nëse lidhet me prioritetet e integrimit europian dhe diplomacinë ekonomike.