Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Veprimet për luftimin e ndryshimeve klimatike dhe përdorimi i Burimeve të Rinovueshme”

1. Qartësia e Premtimit

Ky angazhim përmban dy objektiva kryesore:

• Zbatimi i masave për uljen e emetimit të gazrave serrë dhe adresimin e ndryshimeve klimatike.

• Investimi në burimet e rinovueshme të energjisë për të reduktuar varësinë nga energjia e ndotshme.

Vlerësimi: ✅ (4.5/5) Objektivat janë të qarta dhe të drejtpërdrejta, por do të ishte e dobishme të përmenden masa konkrete dhe indikatorët për matjen e progresit.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

Shqipëria ka një përzierje të energjisë që mbështetet kryesisht në hidrocentralet (rreth 95% e prodhimit vendas të energjisë elektrike), por ka sfida me ndryshimet klimatike dhe paqëndrueshmërinë e prodhimit. Kapacitetet e energjisë diellore dhe të erës janë ende të kufizuara, ndërsa ndotja nga sektori i transportit dhe ndërtimit është e lartë.

Vlerësimi: ⚠️ (3.9/5) Ndërsa Shqipëria ka një avantazh në energjinë e pastër nga hidrocentralet, mungesa e diversifikimit të burimeve dhe ndikimi i ndryshimeve klimatike mbi hidrocentralet e bën të nevojshme një strategji më të zgjeruar.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

Për të realizuar këtë premtim, kërkohen disa hapa konkretë:

• Ndërtimi i impianteve të reja fotovoltaike dhe me erë: Shqipëria duhet të investojë në kapacitete të reja për të diversifikuar burimet e saj të energjisë.

• Lehtësimi i investimeve private në energjinë e pastër: Lehtësimi i procedurave për ndërtimin e paneleve diellore në sektorin privat dhe bujqësi.

• Reduktimi i ndotjes nga sektori i transportit: Nxitja e transportit elektrik dhe përmirësimi i standardeve për ndotjen nga automjetet.

• Efikasiteti energjetik në ndërtesa: Program subvencionimi për izolimin termik të banesave dhe ndërtesave publike për të ulur konsumin e energjisë.

Vlerësimi: ✅ (4.6/5) Masat janë të realizueshme, por kërkojnë një strategji të qartë për zbatimin dhe mbështetje financiare. 

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

Për zbatimin e plotë të këtij programi nevojiten investime të mëdha, që mund të ndahen si më poshtë:

• Ndërtimi i kapaciteteve të reja të energjisë diellore dhe të erës: 40-60 milionë euro për ndërtimin e impianteve të reja me kapacitet rreth 100 MW.

• Incentiva për sektorin privat dhe bujqësinë: 15-20 milionë euro për subvencione për panele diellore dhe turbina të vogla të erës.

• Investime në transportin e pastër: 10-15 milionë euro për subvencionimin e automjeteve elektrike dhe infrastrukturës së karikimit.

• Programi i efikasitetit energjetik për ndërtesat: 20-30 milionë euro për izolim termik dhe teknologji të kursimit të energjisë.

Totali i kostove të mundshme për 4 vitet e ardhshme: 85-125 milionë euro.

Vlerësimi: ⚠️ (3.7/5) Kostoja është e lartë dhe kërkon mbështetje nga fondet e BE-së dhe investitorët privatë. Një plan i qartë për financim do të ishte i domosdoshëm.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

Ky program mund të ketë ndikime të rëndësishme pozitive:

• Mbrojtja e mjedisit dhe reduktimi i ndotjes.

• Ulja e varësisë nga hidrocentralet dhe diversifikimi i burimeve të energjisë.

• Krijimi i vendeve të reja të punës në industrinë e energjisë së pastër dhe ndërtimit.

Vlerësimi: ✅ (4.6/5) Programi sjell përfitime të mëdha afatgjata për ekonominë dhe mjedisin, por kërkon zbatim efektiv për të maksimizuar rezultatet.

6. Afati i Zbatimit

Ky program do të kërkonte një periudhë 4-6 vjet për të dhënë rezultate të plota:

• 1-2 vitet e para: Hartimi i strategjive, krijimi i skemave të financimit dhe nisja e investimeve të para.

• 3-4 vitet e ardhshme: Ndërtimi i impianteve të energjisë së rinovueshme dhe aplikimi i masave për eficiencën energjetike.

• 5-6 vjet: Stabilizimi i sistemit dhe matja e ndikimeve.

Vlerësimi: ✅ (4.0/5) Afati është i realizueshëm, por kërkon një angazhim të qëndrueshëm politik dhe administrativ. 

Vlerësimi Final

Indeksi mesatar i Fizibilitetit: 3.6/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.5/5)

• Situata Aktuale: ⚠️ (3.7/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.6/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (3.7/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.6/5)

• Afati i Zbatimit: ✅ (4.0/5)

Ky program është një hap i rëndësishëm drejt një ekonomie të gjelbër dhe të qëndrueshme në Shqipëri.

Ai mund të ndihmojë në diversifikimin e burimeve të energjisë dhe në reduktimin e ndikimit të ndryshimeve klimatike.

Megjithatë, sfida më e madhe mbetet sigurimi i financimit dhe implementimi efektiv i politikave, duke siguruar që projektet të mos mbeten vetëm në nivel deklarativ. Përdorimi i fondeve të BE-së dhe investimeve private do të ishte kyç për suksesin e këtij programi.