Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Udhëtimi pa Viza dhe Marrëveshje për Patentat”

Premtimi: Zgjerimi i vendeve ku shqiptarët mund të udhëtojnë pa viza dhe nënshkrimi i marrëveshjeve të reja për njohjen dhe konvertimin e patentave shqiptare.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë në synim, por ka nevojë për më shumë detaje:

1. Cilat vende specifikisht synohen për liberalizimin e vizave?

   • A bëhet fjalë për vendosjen e regjimeve pa viza me SHBA, Mbretërinë e Bashkuar, Kanadanë apo vendet arabe dhe aziatike?

   • A është objektiv anëtarësimi në programin e vizave të lehtësuara të BE-së për lëvizje më të lirë në Schengen?

2. Çfarë marrëveshjesh për patentat do të nënshkruhen?

   • A përfshin kjo konvertimin e patentave shqiptare në vendet kryesore ku jetojnë emigrantët shqiptarë (Itali, Greqi, Gjermani, SHBA, Kanada)?

   • A do të ketë marrëveshje reciproke apo vetëm njohje e njëanshme nga Shqipëria?

3. Afati i realizimit të këtyre ndryshimeve?

   • A do të ndodhin brenda një mandati qeverisës (2025-2029) apo më vonë?

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi është i kuptueshëm, por mungojnë objektivat konkrete dhe afatet e qarta.)

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

📊 Regjimi aktual i vizave për shqiptarët:

• Pa viza: Shqipëria ka marrëveshje për hyrje pa viza me BE-në dhe zonën Schengen, Turqinë, Japoninë, Korenë e Jugut, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katarin, Ukrainën dhe disa vende të tjera.

• Me vizë: Shqiptarët ende kanë nevojë për viza për SHBA, Mbretërinë e Bashkuar, Kanadanë, Australinë dhe shumicën e vendeve aziatike dhe afrikane.

• Kufizime: Edhe brenda BE-së, shqiptarët nuk mund të punojnë pa leje edhe pse udhëtojnë pa viza.

📊 Njohja e patentave shqiptare:

• Njihen automatikisht: Itali, Greqi, Turqi, Zvicër dhe disa vende të tjera.

• Nuk njihen ose kërkojnë provim: Gjermani, SHBA, Kanada, Mbretëria e Bashkuar, Francë, Austri.

• Përfitimet e njohjes: Njohja e patentave shqiptare do të lehtësonte punësimin dhe lëvizshmërinë për emigrantët shqiptarë që punojnë si shoferë, transportues, ose në industri të tjera që kërkojnë licenca.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Ka përmirësime, por kufizimet për viza dhe njohjen e patentave janë ende problem.)

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

1️⃣          Diplomacia për Udhëtimin pa Viza

✅ Negociata me vende të reja për regjime pa viza, për shembull:

• Mbretëria e Bashkuar – Mundësi për hyrje pa viza për udhëtime të shkurtra për shqiptarët.

• SHBA – Anëtarësimi në programin “Visa Waiver” (por Shqipëria duhet të ulë nivelin e refuzimeve të vizave nën 3%).

• Kanada – Marrëveshje për hyrje pa viza për vizitorë të rregullt.

• Vende arabe dhe aziatike – Lehtësim i vizave për punëtorët shqiptarë në Emiratet e Bashkuara Arabe, Katar, Arabinë Saudite dhe Singapor.

📌 Sfida: Këto vende kërkojnë siguri të lartë dhe ulje të emigracionit të paligjshëm, ndaj Shqipëria duhet të sigurojë më shumë marrëveshje për kthimin e emigrantëve të paligjshëm.

2️⃣          Marrëveshjet për Njohjen e Patentave

✅ Nënshkrimi i marrëveshjeve bilaterale me vendet ku shqiptarët jetojnë dhe punojnë:

• Gjermania, Franca, Austria, SHBA, Kanada – Këto vende kërkojnë provim shtesë për konvertimin e patentave shqiptare.

• SHBA dhe Kanada – Një marrëveshje do të ndihmonte shumë shqiptarë të punonin si shoferë profesionistë ose transportues.

📌 Zgjidhja: Shqipëria duhet të forcojë standardet e provimeve të patentave për të përmbushur kriteret e BE-së dhe vendeve perëndimore.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

💰 Shpenzimet e nevojshme:

• Diplomacia për liberalizimin e vizave: 3-5 milionë euro për lobim dhe marrëveshje dypalëshe.

• Modernizimi i sistemit të patentave: 5-8 milionë euro për të përmirësuar cilësinë e provimeve të patentave në Shqipëri.

📌 Mundësi financimi:✅ Bashkëpunim me BE-në dhe organizatat ndërkombëtare për sigurinë kufitare dhe diplomacinë.✅ Investime private për qendrat e testimit të patentave.

📌 Vlerësimi Fiskal: ⚠️ (Kostoja është mesatare, por mund të financohet nga partnerë ndërkombëtarë.)

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ndikimi pozitiv:

• Lehtëson lëvizjen e shqiptarëve për punë, turizëm dhe biznes.

• Ndihmon emigrantët shqiptarë të integrohen më lehtë në vendet pritëse.

• Redukton burokracinë dhe shpenzimet për marrjen e patentave të reja.

⚠️ Rreziqet potenciale:

• Disa vende mund të mos jenë të gatshme të lehtësojnë regjimin e vizave për Shqipërinë.

• Kërkesat e rrepta për standardizimin e patentave shqiptare mund të vonojnë procesin.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikimi është pozitiv, por kërkon angazhim të fortë diplomatik.)

6. Afati i Zbatimit

📅 Afati i parë i mundshëm: 2025-2029

• 2025-2026 – Nisja e negociatave për liberalizimin e vizave dhe njohjen e patentave.

• 2027 – Marrëveshjet e para për patentat dhe vizat me disa vende.

• 2029 – Implementimi i plotë i reformave.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati është ambicioz, por i arritshëm me mbështetje të fortë nga partnerët ndërkombëtarë.)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Udhëtimi pa Viza dhe Marrëveshje për Patentat”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/5

🔹 Qartësia e Premtimit: ⚠️🔹 Situata Aktuale: ⚠️🔹 Masat për Zbatimin: ✅🔹 Kostoja dhe Financimi: ⚠️🔹 Ndikimi Social dhe Ekonomik: ✅🔹 Afati i Zbatimit: ⚠️

Ky premtim është i realizueshëm, por kërkon një strategji të mirëfilltë diplomatike dhe përmirësime në sistemin e patentave në Shqipëri. Liberalizimi i vizave me vende si SHBA dhe Kanada do të jetë i vështirë, por marrëveshjet për patentat me BE-në janë më të arritshme brenda një mandati.