Indeksi i Fizibilitetit te premtimit për “Taksimin e Sheshtë 10% mbi të Ardhurat, Fitimet dhe Kapitalin”

Të dhëna bazë për llogaritje

Parametri	Vlera
Popullsia totale	2,400,000 banorë
Numri i tatimpaguesve aktivë	700,000 individë
Paga mesatare mujore	770 euro
Kursi zyrtar i këmbimit	1 euro = 100 lekë
Paga mesatare mujore në lekë	77,000 lekë
Të ardhura vjetore për tatimpagues	924,000 lekë
Të ardhura totale tatueshme	646.8 miliardë lekë

2. Tatimi total i mbledhur sipas dy modeleve:

Modeli i Taksimit	Tatimi Total (lekë)
Modeli Aktual Progresiv	69.3 miliardë lekë
Taksimi i Sheshtë 10%	64.68 miliardë lekë
Ndryshimi neto në të ardhura	🔻 -4.62 miliardë lekë

✅ Qartësia e Premtimit

Premtimi është i qartë: një taksë e sheshtë 10% për të ardhurat, fitimet dhe kapitalin.

Matja është e mundur nëpërmjet analizës së strukturës së të ardhurave dhe impaktit në sistemin ekzistues.

Analizë:

• Premtimi përcakton qartë normën e taksës (10%) dhe fushat e zbatimit (të ardhura, fitime, kapital).
• Struktura e tij e thjeshtë lejon matjen e drejtpërdrejtë nëpërmjet treguesve si: rritja e të ardhurave tatimore, ulja e informalitetit, numri i tatimpaguesve aktivë.
• E përkthyeshme lehtësisht në legjislacion dhe e kuptueshme për publikun dhe bizneset.

⚠️ Korniza Ligjore dhe Institucionale

Vlerësim: Kërkohen ndryshime të thella ligjore në ligjin për të ardhurat personale, tatimin mbi fitimin dhe tatimin mbi kapitalin.

Duhet transformim institucional i administratës tatimore për të mbështetur thjeshtësimin dhe mbledhjen efektive.

Analizë:

• Implementimi kërkon ndryshime në ligjin për tatimin mbi të ardhurat, tatimin mbi fitimin dhe në kodin tatimor.
• Kërkohet rishikim i kuadrit ligjor që trajton përjashtimet, kreditimet dhe shkallët tatimore progresive.
• Nevojë për përshtatje të strukturave të administratës tatimore për të mbështetur sistemin e ri në mënyrë efektive dhe të drejtë.

⚠️ Mbështetja Buxhetore dhe Financimi

Vlerësim: Kosto fillestare e konsiderueshmeAnalizë:

• Ulja e taksës për individët dhe subjektet me të ardhura të larta sjell humbje fillestare në të ardhurat buxhetore. Implementimi do të reduktonte të ardhurat vjetore me rreth 4.6 miliardë lekë.
• Përdorimi i një norme unike kërkon zgjerim të bazës tatimore për të kompensuar mungesën e progresivitetit.
• Do të nevojiten investime në trajnimin e administratës dhe në dixhitalizimin për të përballuar flukset e raportimit dhe kontrollit.
• Kjo humbje mund të përballet me masa shtesë për formalizim apo zgjerim të bazës tatimore

✅ Ndikimi Ekonomik dhe Social

Vlerësim: Pozitiv për klimën e biznesit, me rreziqe për pabaraziAnalizë:

• Sistemi i thjeshtuar nxit përmirësimin e klimës së të bërit biznes, rrit motivimin për të deklaruar të ardhura dhe investuar.
• Rrit ndjenjën e drejtësisë horizontale – të gjithë paguajnë një normë të njëjtë.
• Mund të thellojë pabarazitë ekonomike për shkak të mungesës së taksimit progresiv që ndihmon shtresat me të ardhura të ulëta.

✅ Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

Vlerësim: I arritshëm me angazhim të qartë politikAnalizë:

• Mbështetja politike është e mundshme, sidomos nga komuniteti i biznesit që kërkon thjeshtësi dhe parashikueshmëri.
• Administrata tatimore ka përvojë në reforma fiskale, por kërkohet një plan tranzicioni për zbatim të suksesshëm.
• Trajnimet dhe përmirësimi i kapaciteteve teknike janë faktorë vendimtarë për suksesin e implementimit.

✅ Implementimi dhe Afati i Zbatimit

Vlerësim: I zbatueshëm në afat të mesëmAnalizë:

• Mund të hyjë në fuqi brenda një viti fiskal, nëse nis menjëherë me përgatitjet ligjore dhe administrative.
• Kërkohet një periudhë tranzicioni 6–12 muaj për përshtatjen e sistemit dhe aktorëve tatimpagues.
• Procesi i zbatimit mund të ndihmohet nga dixhitalizimi dhe përfshirja e platformave të raportimit elektronik.

✅ Ndikimi në Cilësinë e Bizneseve

Vlerësim: Përmirëson mjedisin konkurrues dhe eficiencënAnalizë:

• Lehtësimi i barrës administrative dhe qartësia në normë ndihmon bizneset të planifikojnë më mirë aktivitetin e tyre.
• Mjedisi më i favorshëm fiskal nxit formalizimin dhe rrit mundësitë për investime të reja.
• Mund të ndihmojë zhvillimin e sektorëve të rinj dhe të ndërmarrjeve të vogla e të mesme (NVM).

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.2/5

📌 Përmbledhje e Vlerësimit Final

Kriteri	Vlerësim	Koment
Qartësia e Premtimit	✅	Premtim i qartë dhe i matshëm, me objektiva të thjeshtëzuar
Korniza Ligjore dhe Institucionale	⚠️	Kërkon reforma të thella në legjislacion dhe sistem administrativ
Mbështetja Buxhetore dhe Financimi	⚠️	Ka kosto fillestare, kërkon zgjerim të bazës dhe efikasitet fiskal
Ndikimi Ekonomik dhe Social	✅	Nxit biznesin dhe formalizimin, me rreziqe për pabarazi sociale
Vullneti Politik dhe Kapaciteti Adm.	✅	Mbështetje e mundshme, por kërkohet rritje kapacitetesh
Implementimi dhe Afati i Zbatimit	✅	I zbatueshëm në periudhë mesatare me tranzicion të planifikuar
Ndikimi në Cilësinë e Bizneseve	✅	Pozitiv për investime, formalizim dhe përmirësim të konkurrencës

Ky premtim është politikisht atraktiv dhe ekonomikisht stimulues për një pjesë të konsiderueshme të sektorit privat, veçanërisht për segmentin e mesëm të bizneseve.

Megjithatë, humbja fillestare e të ardhurave dhe rreziku i rritjes së pabarazisë kërkojnë masa shoqëruese për të garantuar fiskalitet të qëndrueshëm dhe drejtësi sociale.

Premtimi për taksimin e sheshtë 10% është i realizueshëm nëse mbështetet nga një plan i detajuar tranzicioni, ndryshime të strukturuara ligjore dhe një strategji për të ruajtur qëndrueshmërinë fiskale.

Ai paraqet përfitime të drejtpërdrejta për bizneset dhe formalizimin e ekonomisë, por ka nevojë për kujdes në menaxhimin e impakteve buxhetore dhe sociale për të ruajtur barazinë dhe eficiencën ekonomike