Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Shkurtime të kostove të administratës dhe kursimi i 1 Miliard Euro në vit”

1. Qartësia e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.2/5Premtimi është i artikuluar në mënyrë të thjeshtë dhe synon reduktimin e kostove të administratës shtetërore për të krijuar kursime prej 1 miliard euro në vit.

🔹 Dobësi:

• Shifra është shumë e lartë në raport me buxhetin total të shpenzimeve korrente.

• Nuk jepet ndonjë ndarje e burimeve të këtij kursimi (nga paga, mirëmbajtja, prokurimet, etj.).

• Mungon një kalendar konkret apo përshkrim institucional për realizimin.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5🔹 Shqipëria ka një administratë publike me mbi 83,000 punonjës në nivel qendror dhe lokal.🔹 Shpenzimet për paga dhe sigurime kontribuojnë në rreth 15–17% të buxhetit total (rreth 1.2–1.3 miliardë euro).🔹 Shpenzimet operative të administratës janë gjithashtu të konsiderueshme, por jo transparente në strukturën e tyre.

🔸 Problemet:

• Mbipërfaqësim i punësimeve në disa institucione (sidomos në nivel lokal).

• Nivele të ulëta efikasiteti dhe mbivendosje funksionesh.

• Raste të punësimeve politike ose fiktive janë raportuar nga media dhe auditime, por jo me të dhëna të plota publike.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.6/5🔹 Për realizimin kërkohet:

• Audit i thelluar funksional i administratës dhe eliminim i pozicioneve të panevojshme.

• Reformë në strukturën e agjencive, delegim funksionesh dhe racionalizim i njësive të decentralizuara.

• Përmirësim i menaxhimit të prokurimeve dhe shpenzimeve operative.

• Investime në digjitalizim dhe automatizim për të zëvendësuar rolet që mund të standardizohen.

🔹 Sfidat zbatimi:

• Kundërshti politike dhe sociale për shkak të rritjes së papunësisë potenciale në administratë.

• Nevojë për kompensim tranzitor (p.sh., skema daljesh vullnetare apo rikonvertim profesional).

• Reorganizimi i strukturës ligjore dhe funksionale të agjencive.

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Kompensimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.3/5🔹 Shifra premtuar: 1 miliard euro kursime në vit, që përbën:

• Rreth 13–14% të buxhetit total vjetor.

• Mbi 80% të shpenzimeve për paga dhe sigurime në administratë.

🔹 Përgjegjshmëri fiskale:

Komponenti	Totali aktual (milion €)	Realisht i kursyeshëm
Paga + Sigurime Publike	~1,300	200–300 (max realistike)
Prokurime dhe operime	~600–700	150–250
Anti-korrupsion/efikasitet	N/A	100–150 (vështirë të matet)

🔹 Vlerësim i realizueshmërisë:

• Shifra 1 miliard euro në vit është e tepruar për një vend si Shqipëria dhe kërkon shkurtime dramatike që mund të dëmtojnë shërbimet bazë.

• Një objektiv më realist do ishte 300–400 milionë euro në afatmesëm.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.4/5🔹 Pozitiv:

• Nëse realizohet në mënyrë të planifikuar, kursimet mund të përdoren për rritje investimesh në arsim/shëndetësi.

• Rrit transparencën dhe besimin e qytetarëve në menaxhimin publik.

🔹 Rreziqe:

• Ulje e vendeve të punës në administratë → ndikim në papunësinë e arsimuar dhe konsumin lokal.

• Rrezik për reduktim të cilësisë së shërbimeve publike nëse shkurtohet personel kritik.

• Në mungesë të digjitalizimit, ulja e personelit çon në rritje të ngarkesës dhe vonesa në shërbime.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5🔹 Faza të mundshme:

Faza	Periudha	Veprimet
Faza 1	2025	Auditim funksional, hartim reforme dhe konsultime me sindikatat
Faza 2	2026	Implementimi i reformës administrative dhe kursime graduale
Faza 3	2027–2029	Vlerësim dhe zgjerim i kursimeve në bazë të performancës

🔹 Sfidat:

• Nevojitet legjislacion i ri për riorganizim dhe marrëveshje politike me grupet e interesit (sindikatat).

• Monitorimi i rezultateve në kohë reale dhe mekanizma transparence publike.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 3.4/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	3.2	⚠️
Situata Aktuale	3.5	⚠️
Masat për Zbatimin	3.6	⚠️
Kostoja dhe Financimi	3.3	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	3.4	⚠️
Afati i Zbatimit	3.5	⚠️

Premtimi për kursimin e 1 miliard euro në vit nga shpenzimet e administratës është politikisht tërheqës, por fiskalisht i tejkaluar dhe teknikisht i vështirë për t’u realizuar në shkallën e pretenduar. Megjithatë, një reformë serioze e administratës publike, e kombinuar me digjitalizim dhe rritje të llogaridhënies, mund të gjenerojë kursime domethënëse (300–400 milionë euro/vit) dhe të krijojë efekt pozitiv në eficiencën publike.