Indeksi i Fizibilitetit për Premtimet Mjedisore mbi Pyjet, Ajrin dhe Industrinë(Analizë sipas strukturës standarde me përfshirje të kostove dhe përfitimeve në ekonomi dhe buxhet)

1. Qartësia e Premtimit

📊 Vlerësimi: 4.8/5

Premtimet janë të qarta dhe lidhen drejtpërdrejt me sfida madhore mjedisore: humbja e pyjeve, ndotja e ajrit, shfrytëzimi i pakontrolluar industrial dhe mungesa e përgjegjësisë mjedisore të industrisë. Janë të matshme dhe të shoqëruara me qëllime specifike.

Të përfshihen indikatorë të matshëm për secilën politikë: ha të reja të pyllëzuara në vit, numër sensorësh, sipërfaqe të reja të mbrojtura, etj.

2. Situata Aktuale dhe Problematikat Kryesore

📊 Vlerësimi: 4.9/5

Humbja e fondit pyjor me 35% është fakt i njohur në raportet e AKM dhe organizatave ndërkombëtare.

• Deforestimi është i lidhur me prerjet ilegale dhe me kërkesën për lëndë djegëse (qymyr-dru).

• Rrjeti i monitorimit të ajrit është minimal dhe i paplotë (vetëm disa stacione në Tiranë, Shkodër, Elbasan).

• Guroret pranë zonave të mbrojtura kanë krijuar dëm të konsiderueshëm në biodiversitet dhe erozion.

Të përfshihet një inventar dixhital i fondit pyjor dhe i ndotjes nga industria, i përditësuar çdo vit.

3. Masat për Zbatimin e Premtimeve

📊 Vlerësimi: 4.5/5

Masat janë të ndërlidhura dhe sinergjike: reforestimi dhe ndalimi i eksportit të qymyr-drit ndihmojnë në rikuperimin pyjor, ndërsa rrjeti i sensorëve dhe mbyllja e guroreve kontrollojnë ndotjen. Megjithatë, kërkohet:

• Reformë institucionale për menaxhimin e pyjeve

• Bashkëpunim me komunat/administratat e zonave të mbrojtura

• Detyrime të zbatueshme për industrinë

Mungesa e kontrollit në terren dhe mungesa e kapaciteteve teknike në administratën pyjore.Të krijohet një Agjenci Kombëtare për Reforestim dhe Monitorim Mjedisor me financim të dedikuar.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

📊 Vlerësimi: 4.2/5

Llogaritjet Kryesore të Kostove:

• Plani i Reforestimit – 60,000 Ha në 4 vite:

  • Kosto mesatare për ha (mbjellje, mbrojtje, mirëmbajtje): ~1,800 euro

  • Kosto totale: 108 milionë euro (27 milionë/vit)

• Rrjeti i Monitorimit të Ajrit – 200 sensorë (zonat urbane + industriale):

  • Çmimi mesatar: 2,500 euro/sensor + infrastrukturë për serverët

  • Totali: ~0.8 milionë euro + 0.5 milionë për infrastrukturë IT

• Mbyllja dhe rehabilitimi i guroreve (30-50 gurore në zona të ndjeshme):

  • 100,000 euro për mbyllje dhe rehabilitim për një gurore

  • Totali: 4 milionë euro

• Mbështetje për ndërmarrjet që zbatojnë pyllëzimin:

  • Grante me bashkëfinancim: 5 milionë euro në 4 vite

• Kosto administrative dhe monitorimi:

  • 1 milionë euro/vit

Kosto totale për 4 vite: ~120 milionë euro

Burimet e Mundshme të Financimit:

• Buxheti i shtetit (10-15 mil/vit)

• Fondet IPARD/Bashkimi Europian

• Taksat për ndotjen industriale dhe kontributet kompensuese të bizneseve

• PPP për pjesën e sensorëve të ajrit dhe mbështetjes industriale

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

📊 Vlerësimi: 4.9/5

Përfitime të Vlerësuara:

• Reforestimi:

  • Rritja e mbrojtjes ndaj erozionit, përmirësim i cilësisë së ujit

  • Gjenerim pune rurale sezonale (~10,000 punësime direkte në 4 vite)

  • Potencial për turizëm ekologjik dhe treg të certifikatave të karbonit (vlerë potenciale: 3-5 mil/vit)

• Ndalimi i eksportit të qymyr-drit:

  • Ulje e presionit mbi pyjet → kursim i shpenzimeve për mbrojtje dhe rehabilitim

  • Nxitje e alternativeve energjetike (gaz, peleta, solar)

• Monitorimi i ajrit:

  • Përmirësim i politikave urbane dhe shëndetit publik → ulje e kostove shëndetësore me ~1 milion/vit në zonat e ndotura

• Pyllëzimi i zonave industriale:

  • Përgjegjësi mjedisore e detyruar → stimuj pozitivë për ndërmarrje që investojnë në qëndrueshmëri

  • Rritje e imazhit të sektorit industrial në opinionin publik

6. Afati i Zbatimit dhe Rreziqet e Zvarritjes

📊 Vlerësimi: 4.5/5
Afati 4-vjeçar është realist për reforestim dhe ndërtimin e rrjetit të sensorëve. Mbyllja e guroreve kërkon më shumë koordinim dhe mund të hasë rezistencë nga grupet e interesit.

Rrezik kryesor:

• Konflikt interesi me bizneset e ndërtimit

• Mungesa e zbatimit real të detyrimeve për industrinë

• Mosrealizimi i investimeve të vazhdueshme

Të zbatohet një Plan Kombëtar i Veprimit për Rimëkëmbjen Mjedisore me monitorim vjetor dhe indikatorë publikë.

Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.6/5

Kategoria	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	4.8
Situata Aktuale	4.9
Masat për Zbatimin	4.5
Kostoja dhe Financimi	4.2
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.9
Afati i Zbatimit	4.5

Ky grup premtimesh përfaqëson një qasje të qëndrueshme, me ndikim të gjerë në mjedis, shëndet publik dhe zhvillim rural.Edhe pse kërkon investime të konsiderueshme, kthimi social dhe ekologjik i investimit është i lartë.Sfida kryesore është vullneti për zbatim në terren dhe shmangia e ndikimit të grupeve me interesa të kundërta.Nëse zbatohet si plan i integruar, mund të jetë ndër politikat më transformuese për Shqipërinë e gjelbër të dekadës së ardhshme