Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Përshpejtimi i integrimit europian”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.7/5

🔹 Premtimi është i artikuluar në mënyrë të qartë dhe lidhet me një objektiv madhor strategjik kombëtar: anëtarësimi në BE.🔹 Instrumentet janë në përputhje me pritshmëritë e procesit të zgjerimit: reforma strukturore, standarde demokratike, dhe diplomaci aktive.🔹 Rezultatet e pritshme janë logjike: përfitime nga fondet, përmirësim i klimës investuese, forcim i të drejtave dhe infrastrukturës.🔹 Megjithatë, mangëson një specifikim i drejtpërdrejtë i fushave prioritare për reformë (drejtësia, administrata, ekonomia, etj.) dhe mungon një afat kohor i përcaktuar për përshpejtim.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.8/5

🔹 Shqipëria ka hapur negociatat me BE-në në vitin 2022 dhe po vijon me procesin e skriningut të kapitujve të acquis.🔹 Pengesat kryesore aktuale janë:

• Zbatimi jo i qëndrueshëm i reformës në drejtësi;

• Mungesa e rezultateve konkrete në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar;

• Kapacitetet e ulëta administrative për të përthithur fondet e BE-së;

• Politizimi i institucioneve dhe fragmentimi i konsensusit politik për integrimin.

  🔹 Marrëdhëniet me disa shtete anëtare (si Holanda apo Franca) kanë qenë të rezervuara për shkak të çështjeve të shtetit të së drejtës dhe emigracionit.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Përshpejtimi real i integrimit kërkon:

• Hartim të një plani të qartë kombëtar për përmbylljen e skriningut dhe hapjen e kapitujve negociues;

• Monitorim të përmuajshëm të përparimit për secilin kapitull;

• Rritje të transparencës dhe përfshirjes së shoqërisë civile dhe akademisë në proces;

• Mbështetje teknike dhe rritje të burimeve njerëzore në institucionet përgjegjëse për integrimin.

  🔹 Për të forcuar marrëdhëniet me vendet anëtare kërkohet një diplomaci ekonomike dhe politike e drejtuar nga objektiva të matshme.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.1/5

Kosto direkte:

• Investime në përmirësimin e kapaciteteve administrative dhe zbatimin e reformave – të vlerësueshme në 10–20 milion €/vit, në varësi të kapitullit dhe fushës përkatëse.

• Kosto politike për reformat strukturore që mund të ndikojnë në interesa të vendosura.

Efekte pozitive:

• Qasje në fonde strukturore të BE-së (IPA III, ndihma për përgatitje për anëtarësim, fonde për tranzicion energjetik dhe dixhitalizim);

• Rritje e standardeve të qeverisjes dhe sundimit të ligjit;

• Përmirësim i kredibilitetit ndërkombëtar dhe ulje e rrezikut të investimeve;

• Potencial për rritje të PBB-së përmes integrimit në tregun e përbashkët evropian.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Përshpejtimi i integrimit ka ndikim të shumëfishtë:

• Rrit konkurrencën në tregun e brendshëm dhe përmirëson klimën e biznesit;

• Rrit mundësitë për punësim, edukim dhe mobilitet të qytetarëve shqiptarë;

• Stimulon standardizimin dhe profesionalizimin e administratës publike;

• Përmirëson infrastrukturën përmes fondeve të BE-së;

• Ul presionin migrator nëpërmjet rritjes së perspektivës europiane.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Procesi i anëtarësimit është strukturor dhe afatgjatë (5–10+ vjet).🔹 Megjithatë, përshpejtimi i fazave teknike (si hapja e kapitujve, vlerësimi i përputhshmërisë ligjore, etj.) mund të ndodhë brenda 2–3 vjetëve, nëse ka vullnet politik dhe mbështetje teknike.🔹 Anëtarësimi i plotë është objektiv i qëndrueshëm, por nuk varet vetëm nga përpjekjet e brendshme, por edhe nga vullneti politik i vendeve anëtare dhe situata e zgjerimit në BE.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.7	✅
Situata Aktuale	3.8	⚠️
Masat për Zbatimin	4.0	⚠️
Kostoja dhe Financimi	4.1	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.5	✅
Afati i Zbatimit	3.5	⚠️

Premtimi për përshpejtimin e integrimit europian është strategjik dhe me konsensus të gjerë shoqëror dhe politik, por realizimi i tij kërkon ristrukturim të thellë institucional dhe reformim të qëndrueshëm politik.

Për të kaluar nga deklarata në efekt, është thelbësore hartimi i një Plani Kombëtar për Anëtarësim me afate, indikatorë dhe përgjegjësi të ndara qartë.

Premtimi është i fizibilitetshëm në nivel politik dhe teknik, por nuk i përket një cikli 4-vjeçar, ndaj duhet pozicionuar si projekt kombëtar i përhershëm