Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Mbështetje për 1000 Projekte Bujqësore”

1. Qartësia e Premtimit dhe Objektivat Kryesorë

Premtimi synon mbështetjen e 1000 projekteve bujqësore, duke përfshirë 400 pika të reja grumbullimi dhe agropërpunimi si dhe 120 agroturizma të rinj. Qëllimi është rritja e konkurrencës, zhvillimi i qëndrueshëm dhe diversifikimi i të ardhurave për fermerët.

2. Kostoja e Parashikuar dhe Kapaciteti Fiskal

Për të vlerësuar realizueshmërinë financiare të premtimit, analizojmë kostot e mundshme:

2.1 Investimi në 400 Pika Grumbullimi dhe Agropërpunimi

• Kostot mesatare për ndërtimin e një pike grumbullimi dhe agropërpunimi variojnë nga 500,000 deri 1 milion euro.

• Totali: 400 pika x 750,000 euro mesatarisht = 300 milionë euro

2.2 Investimi në 120 Agroturizma

• Kostot e ndërtimit dhe funksionimit të një agroturizmi të vogël mesatarisht janë 300,000 – 500,000 euro.

• Totali: 120 agroturizma x 400,000 euro mesatarisht = 48 milionë euro

2.3 Mbështetje për 480 Projekte të Tjera Bujqësore

• Duke supozuar mesatarisht 150,000 euro financim për projekt, totali do të ishte 72 milionë euro.

2.4 Kostoja Totale e Premtimit

300 mln € + 48 mln € + 72 mln € = 420 milionë euro

2.5 Krahasimi me Kapacitetin Fiskal

• Buxheti i 2024 ka të ardhura prej 63 miliardë euro (26.3% e PBB së Shqipërisë prej 25.2 miliardë euro).

• 420 milionë euro për projektin e propozuar përfaqësojnë 3% të të ardhurave fiskale, një vlerë e konsiderueshme.

Për krahasim, programi aktual i subvencioneve bujqësore nga qeveria e PS ka shpenzuar rreth 50-70 milionë euro në vit, që do të thotë që ky plan do të kërkojë gati 6-fishin e nivelit aktual të financimit.

3. Krahasimi me Performancën e Qeverisë së PS në Mandatin e Tretë

Gjatë mandatit 2021-2025, qeveria e PS ka ndjekur politika të përqendruara kryesisht në:

• IPARD dhe financime nga BE (rreth 146 milionë euro total deri në 2027).

• Skema kombëtare të subvencioneve për sektorin, që ka përfshirë rreth 50-70 milionë euro/vit.

• Investime të kufizuara në agropërpunim dhe grumbullim, me një numër shumë më të ulët të pikave të ndërtuara krahasuar me objektivin e premtuar.

: Programi i propozuar do të ishte ndryshim radikal nga politika aktuale e qeverisë së PS, duke dyfishuar ose trefishuar mbështetjen financiare për bujqësinë.

4. Kapaciteti Administrativ dhe Koha e Zbatimit

• Ndërtimi dhe funksionimi i 400 pikave të grumbullimit mund të zgjasë 3-5 vjet, për shkak të nevojës për logjistikë, infrastrukturë dhe trajnime.

• Krijimi i 120 agroturizmave mund të jetë më i shpejtë, por kërkon lehtësira fiskale dhe promovim të sektorit.

• Menaxhimi i projekteve dhe financimi nga fondet publike do të kërkojë përmirësime në administratë dhe shmangien e burokracisë.

5. i dhe Vlerësimi Final

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.5/5

🔹 Pikat e Forta:

• Synon zhvillim të qëndrueshëm dhe rritje të të ardhurave të fermerëve.

• Fokus i qartë në agropërpunim dhe agroturizëm.

• Mundësi e lartë për rritjen e vlerës së produkteve bujqësore shqiptare.

🔹 Rreziqet:

• Kosto e lartë financiare (420 mln €, ose 6.3% e të ardhurave fiskale të 2024).

• Kapacitet administrativ i kufizuar për menaxhimin e 1000 projekteve.

• Rreziku i implementimit të ngadaltë dhe problematikat me lejet, tokën dhe financimet.

📌 Konkluzion: Ky premtim paraqet një plan ambicioz, por sfidues në aspektin fiskal dhe administrativ. Kërkon një rritje të ndjeshme të buxhetit për bujqësinë dhe një ndryshim të politikave aktuale. Për realizimin e tij, duhet financim i qartë, strukturë monitorimi efektive dhe kapacitete administrative të zgjeruara