Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Lehtësimi i eksporteve të prodhimeve bujqësore shqiptare”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.8/5

🔹 Premtimi është i strukturuar qartë, me një qëllim të mirëdefinuar: rritja e eksportit të prodhimeve bujqësore.🔹 Përcaktohen dy instrumente kryesore: (i) marrëveshje tregtare dhe (ii) eliminimi i barrierave burokratike.🔹 Rezultatet janë të matshme dhe lidhen logjikisht me instrumentet: rritje konkurrueshmërie, çmime më të mira dhe më shumë të ardhura për fermerët.🔹 Premtimi mbështetet në një logjikë të qartë zhvillimi, duke adresuar një nyje kyçe të ekonomisë bujqësore shqiptare: qasjen në treg.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.2/5

🔹 Shqipëria ka një potencial të madh për eksport bujqësor, por aktualisht përballet me disa pengesa:

• Standardizimi dhe certifikimi i produkteve është shpesh i papërshtatshëm për tregjet e BE-së.

• Procedurat burokratike, përfshirë kontrollin fitosanitar, janë shpesh të ngadalta dhe të paefikase.

• Infrastrukturat e logjistikës dhe magazinimit janë të dobëta.

• Mungon mbështetja proaktive institucionale për eksportuesit, sidomos në negociatat tregtare bilaterale.

  🔹 Megjithatë, disa hapa pozitivë janë ndërmarrë me liberalizimin e tregtisë me BE dhe rajonin CEFTA, që krijon një bazë për lehtësime të mëtejshme.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.4/5

🔹 Zbatimi i premtimit kërkon:

• Përforcim të kapacitetit të negociatave tregtare ndërkombëtare (nëpërmjet Ministrisë së Bujqësisë dhe Ministrisë së Jashtme).

• Harmonizim të standardeve fitosanitare dhe të sigurisë ushqimore me ato të BE-së dhe vendeve partnere.

• Simplifikim i procedurave doganore, certifikatave dhe kontrolleve.

• Krijimi i një Agjencie për Promovimin e Eksporteve Bujqësore, që ndihmon fermerët në certifikim, etiketim dhe kërkesa specifike të tregjeve.

  🔹 Masa të tilla janë të realizueshme në kuadër të procesit të integrimit europian, por kërkojnë koordinim ndërinstitucional dhe mbikëqyrje teknike të vazhdueshme.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.8/5

Kosto direkte buxhetore:

• Kosto administrative për harmonizim dhe negociata (~0.5–1 milion €/vit).

• Investime në IT dhe logjistikë doganore për digjitalizim (~3–5 milion € njëherësh).

• Mbështetje për certifikime dhe marketing eksporti për fermerët (~2–3 milion €/vit, në formën e subvencioneve ose kuotave të bashkëfinancuara).

Efekte buxhetore pozitive (afatmesme):

• Rritje e të ardhurave tatimore nga eksportet (TVSH e eksportuesve, taksa mbi fitimin).

• Reduktim i informalitetit, pasi eksportet formalizojnë zinxhirin e prodhimit.

• Kursim në skema të tjera subvencionimi, nëse fermerët kanë të ardhura më të larta përmes tregut të lirë.

🔹 Kostoja është modeste në raport me përfitimet e mundshme dhe e përballueshme brenda buxhetit të Ministrisë së Bujqësisë ose me financime të jashtme (BE, IPA, BERZH, USAID).

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 5/5

🔹 Rritja e eksporteve do të ketë efekte shumë të favorshme:

• Rritje të çmimeve të prodhimeve bujqësore, sidomos për produktet sezonale me kërkesë në tregjet ndërkombëtare.

• Punësim sezonal dhe i përhershëm në zonat rurale, nëpërmjet rritjes së kërkesës për prodhim.

• Formalizim i sektorit dhe përmirësim i standardeve të prodhimit.

• Zhvillim rajonal i balancuar, sidomos në jug dhe veri ku ka potencial të pashfrytëzuar.

🔹 Ky ndikim është jo vetëm ekonomik, por edhe social dhe gjeografik, duke reduktuar emigracionin rural dhe varfërinë.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.3/5

🔹 Elementet administrative si lehtësimi i burokracisë dhe digjitalizimi i procedurave doganore mund të realizohen brenda 1–2 viteve.🔹 Marrëveshjet tregtare ndërkombëtare dhe njohja e certifikatave kërkojnë më shumë kohë (3–5 vite), varësisht nga vendi partner.🔹 Rritja e eksporteve do të ndihet në mënyrë progresive, por efektet pozitive mund të nisin të duken që në vitin e dytë të zbatimit, nëse bëhen ndërhyrjet e duhura.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.3/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.8	✅
Situata Aktuale	4.2	⚠️
Masat për Zbatimin	4.4	⚠️
Kostoja dhe Financimi	4.0	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	5.0	✅
Afati i Zbatimit	4.3	⚠️

Ky është një premtim ambicioz por i arsyeshëm, me një impakt të madh ekonomik për fermerët dhe ekonominë rurale shqiptare.

Me një strukturim të mirë të politikës publike dhe ndihmë teknike ndërkombëtare, premtimi është i realizueshëm.

Kostoja është e menaxhueshme dhe justifikohet plotësisht nga përfitimet afatgjata, duke e bërë këtë ndër premtimet më strategjike për zhvillimin rural dhe rritjen e konkurrueshmërisë së bujqësisë shqiptare në tregjet ndërkombëtare.