Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Kontrolli i Plehrave Kimike dhe Pesticideve”

Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (5/5)

 Premtimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë: ai propozon një sistem të kontrolluar dhe të rregulluar për përdorimin e pesticideve dhe plehrave kimike, duke e adaptuar këtë sistem në përputhje me standardet e Bashkimit Evropian. Kjo do të kontribuojë në sigurimin e përdorimit të sigurt të këtyre substancave, duke mbrojtur si shëndetin e fermerëve ashtu edhe konsumatorëve.

Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.5/5)

 Në Shqipëri, përdorimi i plehrave kimike dhe pesticideve është një problem që kërkon adresim të menjëhershëm. Përdorimi i panevojshëm dhe i papërshtatshëm i këtyre substancave ka shkaktuar ndotje të tokës dhe ujërave dhe ka pasur efekte të dëmshme për shëndetin e konsumatorëve dhe fermerëve. Aktualisht, ka mungesë të kontrollit të rreptë dhe mekanizmave për mbikëqyrjen e përdorimit të këtyre kimikateve, duke i lënë shumë fermerë në një pozicion ku ata mund të përdorin pesticide të dëmshme për shëndetin dhe pa një mbikëqyrje të mjaftueshme.

🔹 Problemet e mundshme:

1. Mungesa e edukatës dhe trajnimit: Shumë fermerë nuk janë të informuar për rreziqet që vijnë nga përdorimi i paqartë i pesticideve dhe plehrave kimike.

2. Përpjekjet për shmangie: Subjektet që shesin këto produkte mund të tentojnë të shmangin kontrollin dhe verifikimin nëse produktet janë të dëmshme ose të pasigurta.

3. Rreziku i kontrabandës: Përdorimi i plehrave dhe pesticideve të paautorizuara mund të vazhdojë për shkak të problemeve me kontrollin doganor dhe të tregut të zi.

Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: (5/5)

 Për të realizuar këtë premtoj, disa hapa të rëndësishëm duhet të ndërmerren:

🔹 Harmonizimi i legjislacionit me standardet e BE-së: Krijimi i një kuadri ligjor që të jetë në përputhje me direktivat dhe standardet e Bashkimit Evropian është i domosdoshëm. Ky kuadër duhet të përfshijë ndalimin e përdorimit të substancave të rrezikshme dhe të papërshtatshme për mjedisin dhe shëndetin e njeriut, si dhe kufizimin e përdorimit të kimikateve të dëmshme.

🔹 Krijimi i sistemit të kontrollit dhe mbikëqyrjes: Krijimi i një autoriteti ose agjencie që do të monitorojë dhe kontrollojë prodhimin dhe shpërndarjen e pesticideve dhe plehrave kimike. Ky sistem duhet të përfshijë inspektime të rregullta dhe sanksione të ashpra për ata që shkelin rregullat.

🔹 Edukimi dhe trajnimi i fermerëve: Një program i gjerë trajnimi për fermerët është i nevojshëm për t’i njohur ata me rreziqet që vijnë nga përdorimi i këtyre kimikateve dhe për t’u siguruar që ata të dinë si të përdorin dhe menaxhojnë këto produkte në mënyrë të sigurt dhe efektive.

🔹 Implementimi i teknologjive të reja: Një pjesë e kontrollit mund të përfshijë përdorimin e teknologjive moderne për të monitoruar përdorimin dhe shpërndarjen e këtyre substancave, duke përfshirë sistemet e gjurmimit dhe mbikëqyrjes për të siguruar që produktet e shitur janë të certifikuara dhe të sigurta.

Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.7/5)

🔹 Kosto totale e parashikuar për realizimin e nismës:

Masa	Kosto vjetore (milionë euro)	Burimi i Financimit
Krijimi i sistemit të kontrollit dhe mbikëqyrjes	3 – 5	Buxheti i Shtetit
Trajnimi dhe edukimi i fermerëve	2 – 4	Buxheti i Shtetit
Zbatimi i sistemeve të gjurmimit dhe monitorimit	1 – 2	Buxheti i Shtetit
TOTAL (për 1 vit)	6 – 11

🔹 Burimet e mundshme financimi: Ky projekt mund të mbështetet kryesisht nga buxheti i shtetit, por gjithashtu mund të kërkojë fonde shtesë nga donatorë ndërkombëtarë për zhvillimin e sistemeve të teknologjisë dhe për trajnimin e fermerëve.

🔹 Rrezik: Kostoja e administratës dhe implementimit të këtij sistemi mund të jetë e lartë, veçanërisht për krijimin e një infrastrukture të qëndrueshme të mbikëqyrjes dhe kontrollit. Mund të ketë gjithashtu një periudhë të gjatë për të realizuar të gjitha proceset e nevojshme.

Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: (4.9/5)

🔹 Ndikimet pozitive:

• Përmirësimi i shëndetit dhe sigurisë: Sigurimi i përdorimit të sigurt të pesticideve dhe plehrave kimike do të ndihmojë në mbrojtjen e shëndetit të fermerëve dhe konsumatorëve, duke ulur rreziqet për sëmundje të lidhura me kimikatet e dëmshme.

• Mbrojtja e mjedisit: Përdorimi i kontrolluar i këtyre substancave do të reduktojë ndotjen e tokës dhe ujërave, duke kontribuar në ruajtjen e mjedisit natyror.

• Përmirësimi i besimit të konsumatorëve: Konsumatorët do të kenë më shumë besim në cilësinë e ushqimeve që konsumojnë, pasi ato do të jenë të lira nga mbetje kimike të rrezikshme.

🔹 Rreziqe të mundshme:

• Vështirësitë në implementimin e standardeve: Përdoruesit mund të tentojnë të shmangin rregullat, veçanërisht kur ka mundësi për evazion të kontrollit.

• Problemet me shkallën e zbatimit: Mund të ketë vështirësi në aplikimin e standardeve të BE-së në nivel lokal dhe në disa zona të largëta ku nuk ka burime të mjaftueshme për mbikëqyrje.

Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: (4.6/5)

🔹 Fazat e zbatimit të premtimit:

Faza	Periudha	Veprimet kryesore
Faza 1	2025 – 2026	Hartimi i kuadrit ligjor dhe standardeve të kontrollit.
Faza 2	2026 – 2027	Krijimi i sistemeve të mbikëqyrjes dhe implementimi i trajnimeve.
Faza 3	2027 – 2028	Monitorimi i zbatimit dhe optimizimi i procedurave.

🔹 Sfida kryesore: Krijimi i një sistemi të besueshëm të monitorimit dhe mbikëqyrjes është një nga sfidat kryesore që duhet adresuar për të siguruar suksesin e këtij plani.

Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.8/5

Kategoria	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	5
Situata Aktuale	4.5
Masat për Zbatimin	5
Kostoja dhe Financimi	4.7
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.9
Afati i Zbatimit	4.6

Kontrolli i plehrave kimike dhe pesticideve është një masë thelbësore për të siguruar një zhvillim të qëndrueshëm të bujqësisë dhe mbrojtjen e shëndetit të qytetarëve dhe mjedisit.Zbatimi i këtij propozimi kërkon investime të konsiderueshme dhe mund të hasë vështirësi gjatë implementimit, por ndikimi pozitiv në sigurinë ushqimore dhe mbrojtjen e mjedisit do të jetë shumë i rëndësishëm për zhvillimin e sektorit bujqësor në Shqipëri.