Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Harmonizimi i buxhetit të mbrojtjes me kërkesën zyrtare të NATO-s”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 5.0/5

🔹 Premtimi është shumë i qartë: Rritja e buxhetit të mbrojtjes deri në 2% të PBB-së dhe përputhshmëria me kërkesat e NATO-s për të rritur kontributin e Shqipërisë në mbrojtjen kolektive.🔹 Mjetet dhe rezultatet janë të përcaktuara qartë: prioritizimi i investimeve për kapacitetet operacionale dhe rritja e besueshmërisë strategjike të Shqipërisë në NATO.🔹 Rezultati është i matshëm dhe i mundshëm, pasi përputhja me angazhimet e NATO-s ka një objektiv të qartë të mundshëm për realizim.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.2/5

🔹 Shqipëria ka angazhim të fortë në NATO, por ka ende një nivël të ulët të shpenzimeve në mbrojtje në krahasim me kërkesat e aleancës. Në vitin 2023, shpenzimet e mbrojtjes ishin rreth 1.5% të PBB-së, që është nën kërkesën prej 2%.🔹 Kapacitetet operacionale janë në zhvillim, por nuk janë të plota për të përmbushur të gjitha detyrimet e mundshme të një shteti anëtar të NATO-s.🔹 Bashkëpunimi me NATO-n është përmirësuar, por përpjekjet për modernizimin dhe përmirësimin e kapaciteteve teknike kanë nevojë për më shumë investime.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Masat për realizimin e premtimit janë të mundshme dhe përfshijnë:

• Rritjen e buxhetit të mbrojtjes: Shqipëria mund të alokojë më shumë fonde për mbrojtjen, duke rritur shpenzimet deri në 2% të PBB-së.

• Prioritizimi i investimeve strategjike për përmirësimin e kapaciteteve operacionale: Përfshihen investime në teknologjinë ushtarake dhe modernizimin e sistemeve të mbrojtjes.

• Konsolidimi i bashkëpunimit me NATO-n: Pjesëmarrja aktive në misionet e NATO-s dhe angazhimi për përmirësimin e interoperabilitetit midis forcave ushtarake të Shqipërisë dhe aleatëve.

🔹 Këto masa janë të zbatueshme në një periudhë afatmesme dhe mund të sjellin përmirësime të dukshme brenda 2-3 viteve.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.1/5

Kosto direkte:

• Kostot e rritjes së buxhetit për mbrojtjen janë të konsiderueshme, pasi kërkohet një rritje prej 0.5% të PBB-së çdo vit deri në arritjen e objektivit të NATO-s (2%). Për Shqipërinë, kjo mund të përkthehet në një shpenzim shtesë rreth 150-200 milionë € në vit, duke përfshirë modernizimin e sistemeve ushtarake dhe investimet për forcimin e kapaciteteve operacionale.

• Përmirësimi i kapaciteteve operacionale dhe pjesëmarrja në misionet ndërkombëtare do të kërkojë investime të vazhdueshme në infrastrukturën dhe pajisjet ushtarake.

Efekte pozitive:

• Rritja e besueshmërisë strategjike të Shqipërisë brenda NATO-s, duke rritur përpjekjet e aleancës për mbrojtje kolektive dhe duke përfituar nga mbështetja teknike dhe trajnimi që ofron NATO.

• Përfitim nga mbështetja teknike e NATO-s për modernizimin e kapaciteteve, si dhe nivele të përmirësuara të interoperabilitetit me forcat ushtarake të aleatëve.

• Rritja e pozicionit të Shqipërisë në NATO dhe mundësia për të fituar ndikim në vendimet e përbashkëta të aleancës, që mund të sjellë përfitime të tjera strategjike dhe ekonomike.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.7/5

🔹 Efektet pozitive të rritjes së shpenzimeve për mbrojtjen dhe modernizimin e kapaciteteve operacionale do të ndikojnë pozitivisht në:

• Krijimin e vendeve të reja të punës në sektorin e mbrojtjes dhe industrinë ushtarake, përfshirë kërkesa për specialistë ushtarakë, teknikë dhe inxhinierë.

• Përmirësimin e trajnimeve dhe aftësive profesionale për ushtarët dhe teknikët, duke rritur kompetencën dhe kapacitetin e forcave ushtarake.

• Rritja e besueshmërisë të investitorëve dhe forcimi i pozicionit të Shqipërisë në planin global si një partner të besueshëm për mbrojtje kolektive dhe siguri rajonale.

🔹 Përfitimet ekonomike mund të përfshijnë gjithashtu rritjen e mundësive për bashkëpunim ndërkombëtar, duke siguruar mundësi të tjera për investime të huaja dhe rritje të kapaciteteve industriale.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.3/5

🔹 Afati për zbatimin e premtimit mund të kërkojë 3-5 vjet për të arritur nivelin e kërkuar nga NATO (2% e PBB-së).🔹 Implementimi gradual është i mundshëm, duke filluar me një rritje të shpejtë të buxhetit dhe fokusim në investime prioritare për kapacitete operacionale.🔹 Modernizimi i plotë i kapaciteteve ushtarake dhe pjesëmarrja në misionet ndërkombëtare do të kërkojnë një periudhë të mëtejshme për përfundimin e proceseve të investimeve dhe trajnimit.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	5.0	✅
Situata Aktuale	4.2	⚠️
Masat për Zbatimin	4.5	⚠️
Kostoja dhe Financimi	4.1	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.7	✅
Afati i Zbatimit	4.3	⚠️

Premtimi për harmonizimin e buxhetit të mbrojtjes me kërkesën zyrtare të NATO-s është shumë i mundshëm dhe do të kontribuonte në përforcimin e pozicionit të Shqipërisë në NATO.

ritja e shpenzimeve dhe investimet në kapacitetet operacionale mund të sjellin përfitime të mëdha diplomatike dhe strategjike për Shqipërinë, duke e pozicionuar atë si një aleat të fortë dhe të besueshëm në aleancën ndërkombëtare.

Kjo do të kërkojë investime të konsiderueshme financiare dhe angazhim afatgjatë, me një afat të mundshëm implementimi 3-5 vjeçar.