Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit “Dyfishimi i Sipërfaqes së Serave”
Ky premtim synon të dyfishojë sipërfaqen e serave në Shqipëri, duke e çuar atë nga rreth 2,000 hektarë aktualisht në mbi 4,000 hektarë. Realizimi i tij do të kishte një ndikim të rëndësishëm në rritjen e prodhimit bujqësor, diversifikimin e produkteve dhe sigurinë ushqimore. Megjithatë, ai kërkon analiza të hollësishme mbi kapacitetet fiskale, infrastrukturën, teknologjinë dhe ndikimin ekonomik.
1. Qartësia e Premtimit
✅ Premtimi është i qartë dhe i matshëm:
-
Objektivi është konkret: shtimi i 2,000 hektarëve të rinj serre.
-
Ndikimi mund të matet përmes sipërfaqes së re të ndërtuar, produktivitetit dhe eksporteve të produkteve bujqësore.
📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm)
2. Korniza Ligjore dhe Institucionale
⚠️ Kërkohen përmirësime në politikat mbështetëse:
-
Aktualisht, zhvillimi i serave mbështetet nga skemat e subvencioneve të AZHBR-së (Agjencia për Zhvillimin Bujqësor dhe Rural).
-
Në mandatin e tretë të PS-së, mbështetja ka qenë e fragmentuar, me mungesë investimesh në energji dhe ngrohje për serrat.
-
Nevojiten reforma në politikat e mbështetjes, duke përfshirë lehtësi fiskale për energjinë e serave dhe grante për teknologji moderne.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon përmirësim të mekanizmave institucionalë dhe politikave mbështetëse)
3. Mbështetje Buxhetore dhe Financimi
⚠️ Kostoja dhe kapacitetet fiskale:
-
Kosto mesatare për ndërtimin e 1 hektari serre varion nga 200,000€ deri në 500,000€, në varësi të teknologjisë së përdorur (sera plastike, xhami, apo me ngrohje).
-
Për të ndërtuar 2,000 hektarë të rinj, kërkohen 400 milionë – 1 miliard € investime.
-
Financimi mund të vijë nga:
-
Buxheti i shtetit dhe AZHBR (por kërkon rritje të ndjeshme të fondeve për bujqësinë).
-
Fondet e BE-së dhe institucioneve financiare ndërkombëtare.
-
Investime private dhe kredi të lehtësuara për fermerët.
-
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kostoja është e lartë dhe kërkon burime të qarta financimi)
4. Ndikimi Ekonomik dhe Social
✅ Rritje e punësimit dhe eksporteve:
-
Serrat krijojnë më shumë vende pune për hektar sesa bujqësia tradicionale (4-6 të punësuar/ha).
-
Eksportet mund të rriten me 30-50% nëse sektori i serave zgjerohet me sukses.
-
Mundësi për prodhim të qëndrueshëm gjatë gjithë vitit, duke ulur varësinë nga importet.
📌 Vlerësimi: ✅ (Potencial i lartë për rritje ekonomike dhe punësim)
5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ
⚠️ Kërkohet mbështetje e fortë institucionale:
-
Në mandatin e tretë të PS-së, zgjerimi i serave u përball me mungesë mbështetjeje për energjinë dhe kreditimin e fermerëve.
-
Për të arritur objektivin e dyfishimit, duhet një plan kombëtar për zhvillimin e serave, me masa konkrete për lehtësimin e investimeve dhe subvencione të orientuara drejt teknologjisë.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon koordinim të fortë institucional dhe vullnet politik)
6. Afati i Zbatimit
⚠️ Një projekt i realizueshëm, por afatgjatë:
-
Ndërtimi i serave kërkon kohë, mesatarisht 1-2 vjet për hektar, përfshirë:
-
Ndërtimin e infrastrukturës.
-
Sigurimin e financimit dhe granteve.
-
Trajnimin e fermerëve për menaxhimin e serave moderne.
-
-
Dyfishimi brenda një mandati (4 vjet) është ambicioz, por i realizueshëm nëse nis menjëherë.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (I mundur, por kërkon zbatim të shpejtë dhe të organizuar)
7. Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit
✅ Potencial për bujqësi të qëndrueshme, por me sfida mjedisore:
-
Rritja e serave kërkon më shumë ujë dhe energji, gjë që mund të ndikojë negativisht në ekosistem.
-
Nevojiten masa për efiçiencën energjetike (si përdorimi i paneleve diellore për ngrohje).
-
Ulja e importit të produkteve bujqësore ndihmon në stabilitetin e çmimeve dhe sigurinë ushqimore.
📌 Vlerësimi: ✅ (I dobishëm për ekonominë, por kërkon menaxhim të burimeve)
Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Dyfishimi i Sipërfaqes së Serave”
📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.6/5
🔎 Përmbledhje e Vlerësimit:
-
Qartësia e Premtimit: ✅ (E matshme dhe konkrete)
-
Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Kërkon reforma në politikat mbështetëse)
-
Mbështetje Financiare: ⚠️ (Kostoja është e lartë, kërkon burime financimi)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Pozitiv për rritjen e eksporteve dhe punësimin)
-
Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ⚠️ (Kërkon angazhim serioz institucional)
-
Afati i Zbatimit: ⚠️ (I mundur, por kërkon planifikim të shpejtë)
-
Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit: ✅ (I qëndrueshëm nëse menaxhohet mirë)