Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Depolitizimi dhe forcimi i Figurës së Mësuesit”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Qëllimi është i artikuluar mirë: forcimi i autoritetit dhe pavarësisë profesionale së mësuesve, për të ndikuar pozitivisht në cilësinë e sistemit arsimor.

🔹 Instrumentet janë të identifikueshme, megjithëse kërkojnë më shumë specifikim në zbatim:

• Rregullore ligjore për mbrojtjen e mësuesve mund të përfshijë mbrojtje nga presionet politike, siguri në punë, dhe mekanizma për reagim ndaj abuzimeve.

• Depolitizimi i institucioneve arsimore është një objektiv ambicioz që kërkon ndërhyrje në emërimet, menaxhimin dhe trajtimin e konflikteve të interesit.

• Zhvillimi profesional i mësuesve përmes trajnimeve dhe politikave që i inkurajojnë të jenë më të angazhuar dhe të përditësuar.

🔸 Premtimi është i qartë në qëllim dhe në linjat e përgjithshme të instrumenteve, por ka nevojë për qartësim operacional në nivele më të detajuara (p.sh., çfarë lloj rregulloreje, çfarë mekanizmash për depolitizim, etj.).

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Situata në Shqipëri tregon se figurat e mësuesve shpesh janë të cenuara nga:

• Ndikime politike në procesin e rekrutimit dhe lëvizjeve në sistemin arsimor.

• Paga të ulëta, mungesë stimujsh dhe mundësi të kufizuara për zhvillim profesional.

• Vlerësim i ulët publik dhe ndikim i dobët institucional në vendimmarrje arsimore.

🔹 Pengesat kryesore për këtë premtim janë:

• Mungesa e mekanizmave të pavarur për emërime dhe transferime, ku ndikimi politik shpesh është i përhapur.

• Kultura institucionale e centralizuar dhe mungesa e autonomisë shkollore e bëjnë të vështirë fuqizimin e mësuesit si figurë profesionale autonome.

• Financimet e kufizuara dhe mungesa e strukturave mbështetëse për zhvillim profesional afatgjatë.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Premtimi kërkon ndërhyrje në disa nivele:

• Hartimi i një kornize ligjore të re ose rishikimi i ligjit ekzistues për arsimin parauniversitar, me theks te mbrojtja e integritetit të mësuesve dhe pavarësisë profesionale.

• Krijimi i një strukture të pavarur për mbikëqyrjen e konkurseve dhe emërimeve në arsim, me standarde të qarta dhe indikatorë profesionalë.

• Program trajnimi i rregullt dhe i financuar mirë, që e lidh zhvillimin profesional me përparimin në karrierë dhe përfshirjen në politikat arsimore.

🔹 Masat janë të mundshme, por kërkojnë vullnet politik të qëndrueshëm dhe bashkëpunim ndërinstitucional, përfshirë me sindikatat, drejtoritë arsimore, dhe institucionet e trajnimit arsimor.

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Nevojshme ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Kostoja nuk është shumë e lartë në terma infrastrukturorë, por ka komponentë të rëndësishëm afatmesëm:

• Hartimi dhe zbatimi i një kornize të re ligjore dhe ngritja e mekanizmave të mbikëqyrjes kërkon ekspertizë ligjore dhe mbështetje institucionale.

• Zhvillimi profesional cilësor i mësuesve ka një kosto të qëndrueshme dhe të përsëritshme në kohë (trajnime, mentorime, materiale mësimore, platforma online).

• Stimulimi financiar dhe karrieror i figurës së mësuesit mund të kërkojë rritje të shpenzimeve buxhetore për arsimin.

🔹 Nëse vlerësohet si prioritet politik, mund të financohet përmes buxhetimit të rishikuar të arsimit, ose me mbështetje të partnerëve ndërkombëtarë, duke qenë se forcimi i edukimit është gjithashtu objektiv i politikave zhvillimore.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 5.0/5

🔹 Forcimi i figurës së mësuesit ka ndikim të thellë:

• Cilësi më e lartë e mësimdhënies dhe përgatitje më e mirë e brezave të rinj.

• Rritje e besimit në institucionet arsimore, e cila është e lidhur ngushtë me stabilitetin dhe zhvillimin social.

• Angazhim më i madh i mësuesve në proceset arsimore, që ndihmon në përthithjen dhe përshtatjen e praktikave më të mira dhe inovacioneve pedagogjike.

• Zbutja e pabarazive që burojnë nga trajtimi i padrejtë ose klientelist në arsim.

🔹 Në afatgjatë, ky është një ndër investimet më strategjike në zhvillim të qëndrueshëm njerëzor dhe ekonomik.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Premtimi kërkon:

• Ndryshime legjislative dhe institucionale, të cilat kanë afat mesatar deri të gjatë (2-5 vjet).

• Ndërtimin e kulturës së besimit dhe autonomisë, që është proces social i gjatë dhe nuk ndodh vetëm me ndryshime formale.

🔹 Megjithatë, masa të para si trajnime dhe rregullore mbrojtëse mund të zbatohen brenda 1-2 viteve, nëse ka përkushtim politik dhe buxhetor.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.5	✅
Situata Aktuale	3.5	⚠️
Masat për Zbatimin	3.5	⚠️
Kostoja dhe Financimi	3.5	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	5.0	✅
Afati i Zbatimit	3.5	⚠️

Ky premtim është politikisht i ndjeshëm, shoqërisht i domosdoshëm dhe me ndikim shumë të lartë, por kërkon vullnet dhe kapacitete të forta institucionale për t’u zbatuar.

Suksesi do të varet nga aftësia për të garantuar integritet në rekrutime dhe zhvillim të qëndrueshëm profesional për mësuesit, pa ndërhyrje politike.