Zgjedhjet e 11 Majit nuk ishin as një garë klasike për pushtet, as një përpjekje për të rindezur frymën e ndryshimit. Ato u shndërruan në një betejë për pastrimin e fushës opozitare, jo nga kundërshtarët politikë të mazhorancës, por nga vetë zërat alternativë brenda opozitës.
Sali Berisha nuk kërkoi të fitonte zgjedhjet.
Ai kërkoi të mos humbiste kontrollin absolut mbi kampin opozitar dhe në këtë përpjekje, jo vetëm që nuk solli ndryshim, por e dogji zjarrin e tij në rrënjë.
Një strategji për kontroll, jo për fitoren e vendit
Në vend që të ndërtonte një front të gjerë opozitar, Berisha zgjodhi një qasje të ngushtë dhe përjashtuese. Ai nuk kërkoi të bashkonte zërat kritikë kundër qeverisë, as të promovonte një figurë të re për të sfiduar mazhorancën.
Jo sepse nuk kishte mundësi, por sepse nuk ishte ky objektivi.
Qëllimi nuk ishte fitorja për vendin, por sigurimi i kontrollit absolut mbi opozitën dhe zhbërja e çdo alternative që mund të sfidonte dominimin e tij.
Primaret që u promovuan si një hap drejt demokracisë së brendshme rezultuan një fasadë. Kandidatët më të votuar nga anëtarësia u lanë jashtë, ndërsa listat u mbushën me figura të zgjedhura mbi bazën e besnikërisë, jo të përfaqësimit.
Kjo solli një model të centralizuar, ku vendimmarrja rridhte nga një qendër e vetme, e padiskutueshme. Opozita, në vend që të bëhej një hapësirë pluraliste dhe përfshirëse, u shndërrua në një bllok monolit të ndërtuar për të mbrojtur një lider, jo për të përfaqësuar një shpresë të re.
Zërat e rinj, të prishur në embrion
Por goditja më e rëndë ishte ajo ndaj zërave të rinj dhe partive të reja opozitare, që tentuan të dalin përtej logjikës së vjetër bipolare. Lëvizjet si “Bashkë”, “Mundësia”, “Nisma SHB”, apo përpjekjet për të ndërtuar alternativa qytetare dhe ideologjikisht të diferencuara, u përplasën me një terren të pabarabartë, të bllokuar dhe të pamundur që në nisje.
Berisha, në mënyrë të heshtur por efektive, neutralizoi çdo mundësi që këto iniciativa të bëhen zë i rëndësishëm i ndryshimit, duke i lënë jashtë Parlamentit apo duke i përqeshur publikisht si të papjekura. Kështu, në vend që zgjedhjet të shërbenin si mundësi për rinovim të opozitës, ato shërbyen si mekanizëm për mbylljen e çdo portë të re politike.
Humbja e shpresës apo kur nuk ka asnjë për të mbajtur gjallë opozitën
Efekti domino i kësaj strategjie është më i thellë se çdo rezultat zgjedhor.
Sot opozita shqiptare është pa frymë, pa imazh të ri, pa ofertë dhe pa besueshmëri. Të rinjtë e angazhuar, votuesit skeptikë ndaj të vjetrit, dhe qytetarët e zhgënjyer nga pushteti, nuk kanë më kujt t’i drejtohen.
Ndryshimi qëndron te përfaqësimi dhe hapja – por Berisha zgjodhi t’i zhbëjë të dyja. Me këtë lëvizje, ai e fiksoi opozitën në një gjendje stanjacioni ku asnjë ndryshim nuk është më i mundur pa lejen e tij.
Një lider që dogji jo thjesht kundërshtarët, por edhe të ardhmen e opozitës
Berisha nuk është sot kryeministër.
Nuk do të jetë as nesër…
Por ka një grup parlamentar tërësisht besnik.
Lulzim Basha, Enkelejd Alibeaj, Ilir Meta dhe figura të tjera që dikur përbënin një bosht alternativ janë jashtë skenës.
Zërat e rinj janë kthyer në jehona që nuk gjejnë hapësirë
Në këtë kuptim, Berisha nuk ishte katalizator i ndryshimit, por një zjarrfikës i çdo zjarri të mundshëm që mund të përfshinte kampin opozitar me ide të reja, energji të reja dhe formate përfaqësimi të reja.
Nga ky këndvështrim duket se 11 Maji është humbja më e madhe strategjike për opozitarizmin në Shqipëri. Demokracia nuk ka nevojë vetëm për një opozitë që rri përballë qeverisë, por ka nevojë për një opozitë që propozon, që frymëzon, që rinovohet dhe që fton qytetarin të bashkëkrijojë ndryshimin.
Sot, opozita është e heshtur, jo sepse nuk ka njerëz, por sepse nuk ka më hapësirë për zëra të rinj.
Dhe kjo është një humbje që nuk e kompenson asnjë kontroll mbi deputetët, asnjë përjashtim të rivalëve, dhe asnjë iluzion për “fitoren e radhës”.
Sepse kur fik zjarrin e ndryshimit për të ruajtur veten, i mohon vendit vetë mundësinë për t’u ndriçuar.