Indeksi i Fizibilitetit i Premtimit “Zbatimi i Legjislacionit të ri për Zonat e Mbrojtura”

Ky premtim ka për qëllim zbatuar legjislacionin e ri për zonat e mbrojtura, me një fokus të veçantë në ndalimin e ndotjes dhe ndërtimeve të paligjshme, duke ruajtur mjedisin dhe pasuritë natyrore të Shqipërisë. Ai është një komponent kyç në mbrojtjen e biodiversitetit dhe mjedisit, duke u siguruar që zona të caktuara, me vlerë natyrore dhe ekologjike, të mbrohen nga aktivitetet që mund të dëmtojnë këto pasuri.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe ka një qëllim të matshëm: zbatuar legjislacionin e ri për zonat e mbrojtura, duke ndaluar ndotjen dhe ndërtimet e paligjshme që mund të ndikojnë negativisht në mjedisin dhe pasuritë natyrore.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtimi është i qartë dhe ka një objektiv të matshëm.)

2. Analiza e Situatës Aktuale

📊 Legjislacioni aktual: Shqipëria ka një kornizë ligjore të përcaktuar për mbrojtjen e mjedisit dhe menaxhimin e zonave të mbrojtura, duke përfshirë parqe kombëtare, zona natyrore dhe rezervate. Megjithatë, ka shqetësime për mbushjen e mangësive të legjislacionit ekzistues dhe për mbikëqyrjen e dobët që mund të çojnë në ndotje dhe zhvillim të paautorizuar, si dhe për zbatimin e ligjit.

Sistemi i monitorimit dhe kontrollit për zonat e mbrojtura shpesh ka dështuar në të kaluarën, duke i hapur rrugën aktiviteteve të dëmshme.

Ndotja dhe ndërtimet e paligjshme: Këto janë fenomene të shpeshta që ndikojnë negativisht në këto zona, veçanërisht në bregdet dhe zona malore, ku ndotja e ajrit, ujit dhe mjedisit është një shqetësim i madh.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Ka mangësi në zbatimin e legjislacionit ekzistues dhe ka nevojë për përmirësime të mëtejshme.)

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Legjislacionit të Ri

⚠️ Për realizimin e këtij premtimi, duhen marrë disa masa të rëndësishme, duke përfshirë:

Përmirësimi i legjislacionit ekzistues: Krijimi i një kuadri ligjor më të fortë dhe më të qartë për zonat e mbrojtura dhe rritja e sanksioneve për shkelësit e ligjit.

Forcimi i kontrollit dhe monitorimit: Angazhimi i strukturave të specializuara për monitorimin e vazhdueshëm të këtyre zonave dhe implementimi i masave të menjëhershme për të parandaluar ndotjen dhe ndërtimet e paligjshme.

Përfshirja e autoriteteve lokale dhe komunitetit: Sigurimi që autoritetet lokale dhe komunitetet të angazhohen aktivisht në ruajtjen e këtyre zonave dhe të ofrojnë mbështetje për mbikëqyrjen e ligjit.

Edukimi dhe ndërgjegjësimi i publikut: Fushata informuese për qytetarët dhe bizneset lidhur me rregullat për mbrojtjen e zonave natyrore dhe pasurive natyrore.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Masat janë të nevojshme dhe kërkojnë një angazhim të madh për të zbatuar ligjin dhe për të siguruar efektivitetin e tij.)

4. Investimet dhe Shpenzimet e Nevojshme

Për të realizuar këtë premtim, janë të nevojshme investime dhe shpenzime për:

Përmirësimin e infrastrukturës për mbikëqyrje: Kjo mund të përfshijë mundësimin e sistemeve të monitorimit elektronik dhe instalimin e kamerave për të ndihmuar në zbulimin e ndotjes dhe aktiviteteve të paligjshme.

Rritjen e kapaciteteve të autoriteteve lokale dhe inspektorëve: Për të mbajtur nën kontroll shkeljet e ligjit, do të duhen burime për trajnimin dhe fuqizimin e inspektorëve dhe autoriteteve të ngarkuara me mbrojtjen e mjedisit.

Fushatat edukative dhe ndërgjegjësimi për publikun: Përdorimi i burimeve për edukimin dhe fushatat e ndërgjegjësimit për rregullat e mbrojtjes së mjedisit dhe mbrojtjen e zonave të mbrojtura.

Llogaritja e investimeve: Për të zbatuar legjislacionin dhe për të garantuar një monitorim të efektshëm të zonave të mbrojtura, mund të përllogariten investime si vijon:

1. Infrastruktura dhe sistemet e monitorimit: Rreth 20 milionë euro për vitin e parë.

2. Rritja e kapaciteteve të inspektorëve dhe autoriteteve lokale: Rreth 10 milionë euro për vitin e parë.

3. Fushatat edukative dhe ndërgjegjësimi: Rreth 5 milionë euro për vitin e parë.

Totali i investimeve për vitin e parë: 35 milionë euro.

5. Kapacitetet Fiskale dhe Mundësia e Buxhetit

Për realizimin e këtij premtimi, Shqipëria do të duhet të përdorë pjesë të buxhetit të shtetit për të mbuluar investimet dhe shpenzimet e nevojshme. Me një buxhet të përgjithshëm prej 6.63 miliardë euro për vitin 2024, investimi prej 35 milionë euro për këtë projekt do të përbënte vetëm 0.5% të buxhetit të përgjithshëm.

Përveç buxhetit të shtetit, mund të përdoren fonde të tjera nga Bashkimi Evropian dhe organizata ndërkombëtare që mbështesin projekte të mbrojtjes së mjedisit dhe zhvillimit të qëndrueshëm.

📌 Vlerësimi Fiskal: ✅ Ka kapacitet fiskal për të mbuluar këto shpenzime, dhe mund të angazhohen burime të tjera të jashtme për të ndihmuar realizimin e këtij premtimi.

6. Përgjegjësitë për Zbatimin

✅ Kush duhet të realizojë këtë plan?

Qeveria dhe Ministria e Mjedisit: Përgatitja dhe implementimi i legjislacionit të ri dhe sigurimi i mbikëqyrjes për të parandaluar ndotjen dhe ndërtime të paligjshme.

Autoritetet lokale dhe inspektorët e mjedisit: Monitorimi dhe zbatuar ligjin në nivel lokal dhe regjional.

Sektori privat dhe shoqëria civile: Angazhimi i sektorit privat për të respektuar ligjet dhe për të promovuar praktika të qëndrueshme, si dhe përfshirja e shoqërisë civile për mbikëqyrje dhe mbështetje.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ky projekt kërkon bashkëpunim ndërmjet institucioneve shtetërore, autoriteteve lokale dhe sektorit privat.)

7. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Përfitimet:

Ruajtja e pasurive natyrore: Ky premtim do të sigurojë mbrojtjen e pasurive natyrore dhe mjedisit të Shqipërisë, duke ruajtur ekosistemet dhe biodiversitetin.

Zhvillimi i turizmit të qëndrueshëm: Zbatimi i këtij legjislacioni mund të rrisë tërheqjen e turistëve që kërkojnë destinacione ekologjike dhe natyrore.

Përmirësimi i cilësisë së jetës: Ruajtja e mjedisit do të sjellë përfitime për cilësinë e jetës së qytetarëve dhe do të kontribuojë në një mjedis më të shëndetshëm.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ky premtim do të ketë përfitime të mëdha për mjedisin, ekonominë dhe shoqërinë.)

8. Afati i Zbatimit

📅 Afati për realizimin e këtij premtimi mund të jetë deri në vitin 2026, duke përfshirë periudhën e përgatitjes së legjislacionit të ri, implementimin e tij dhe ngritjen e kapaciteteve për mbikëqyrje dhe monitorim.

📌 Vlerësimi: ✅ (Afati është i realizueshëm në një periudhë 2-3 vjeçare.)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Zbatimi i Legjislacionit të Ri për Zonat e Mbrojtura”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.9/5

🔹 Qartësia e Premtimit: ✅🔹 Analiza e Situatës Aktuale: ⚠️🔹 Masat e Nevojshme për Zbatimin: ⚠️🔹 Investimet dhe Shpenzimet e Nevojshme: ⚠️🔹 Përgjegjësitë për Zbatimin: ✅🔹 Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅🔹 Afati i Zbatimit: ✅

Ky premtim është i realizueshëm, por kërkon një angazhim të madh për përmirësimin e legjislacionit ekzistues dhe për forcimin e kapaciteteve të monitorimit. Me burimet e nevojshme dhe bashkëpunimin ndërmjet sektorëve të ndryshëm, mund të realizohet me sukses