Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit “Investimi i 500 Milionë Eurove në Bujqësi”

Ky premtim ka për qëllim investimin e 500 milionë eurove në sektorin e bujqësisë, duke mbështetur fermerët me grante dhe kredi të buta, duke zhvilluar teknologjinë bujqësore dhe rritur prodhimin kombëtar për të modernizuar sektorin dhe për të rritur kapacitetin prodhues të Shqipërisë.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe i matshëm:

• Ky premtim fokusohet në investimin e 500 milionë eurove në bujqësi dhe nxitjen e zhvillimit të teknologjisë bujqësore, duke mbështetur fermerët me grante dhe kredi të buta.

• Qëllimi i tij është modernizimi i sektorit dhe rritja e kapacitetit prodhues të vendit për të rritur prodhimin kombëtar, me përfitime për ekonominë dhe fermerët shqiptarë.

• Premtimi është i matshëm përmes shumës totale të investimit dhe mund të matet përmes numrit të granteve dhe kredive të buta të ofruara, si dhe prodhimit kombëtar bujqësor.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm)

2. Shpenzimet për Bujqësinë në Mandatin e Tretë (2021-2025)

⚠️ Për krahasim me buxhetin dhe shpenzimet aktuale për bujqësinë, ky premtim paraqet një sfidë financiare të madhe:

• Shpenzimet për bujqësinë në buxhetin 2024 janë parashikuar të jenë rreth 1.3 miliardë lekë, që përfaqëson një pjesë të vogël të buxhetit të përgjithshëm dhe shpenzimeve për sektorët tjerë.

• Ky buxhet është në një nivel relativisht të ulët në krahasim me nevojat e sektorit, sidomos në një periudhë që kërkon përmirësime infrastrukturore dhe mbështetje për fermerët që ndodhen përballë sfidave të mëdha të klimës, të teknologjisë dhe të tregut.

• Nëse qeveria synon të investojë 500 milionë euro vetëm në sektorin bujqësor, kjo do të kërkojë një rishikim të thellë të prioriteteve buxhetore dhe mundësi për të siguruar burime financiare të tjera, përfshirë grante ndërkombëtare dhe kredi të buta nga institucionet financiare ndërkombëtare.

• Kërkesa për rritje të buxhetit bujqësor dhe diversifikimin e burimeve financiare do të ishte e domosdoshme, duke pasur parasysh kufizimet e kapaciteteve fiskale të Shqipërisë dhe nevojën për shpenzime të menaxhuara mirë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Sfida për të alokuar burimet e nevojshme për realizimin e premtimit)

3. Kapacitetet Fiskale dhe Burimet Financiare

⚠️ Kapacitetet fiskale të Shqipërisë janë të kufizuara dhe do të paraqesin një barrierë për realizimin e premtimit të investimit të 500 milionë eurove:

• Fiskaliteti në Shqipëri është në rritje, megjithatë, shpenzimet për sektorin e bujqësisë janë ende në nivele të ulëta, duke përfaqësuar një pjesë të vogël të buxhetit të përgjithshëm.

• Buxheti për 2024 është 26.3% i PBB-së, që përkthehet në shpenzime të përgjithshme prej rreth 6.6 miliardë euro. Ky buxhet duhet të mbulojë të gjitha sektorët dhe nevojat e ekonomisë, duke përfshirë shëndetësinë, arsimin, sigurimet sociale, dhe sektorin e infrastrukturës.

• Burimet fiskale janë të kufizuara, dhe për të mbështetur një investim të tillë në bujqësi, mund të jetë e nevojshme të sigurohen burime financimi nga jashtë, përmes institucioneve ndërkombëtare si Bankat Botërore dhe Fondet e Zhvillimit të BE-së, si dhe një përmirësim i menaxhimit të borxhit publik.

• Rritja e borxhit publik mund të ketë pasoja për qëndrueshmërinë fiskale, sidomos nëse kjo rritje e borxhit përkthehet në rritje të taksave për qytetarët dhe bizneset.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkohen burime shtesë financiare dhe menaxhim i kujdesshëm i fiskalitetit)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Premtimi ka potencial të madh për zhvillimin e sektorit bujqësor dhe përmirësimin e kushteve të jetesës së fermerëve:

• Investimi do të kontribuonte në rritjen e prodhimit bujqësor, që do të kishte një ndikim të drejtpërdrejtë në përmirësimin e kushteve të jetesës për fermerët dhe ndihmën ndaj fshatarëve, të cilët janë gjithnjë e më të përballur me sfida ekonomike dhe klimatike.

• Zhvillimi i teknologjisë bujqësore dhe përdorimi i sistemeve të automatizuara mund të çojë në përmirësimin e rendimentit dhe uljen e kostove të prodhimit për fermerët, duke kontribuar në rritjen e konkurrencës dhe qëndrueshmërisë së sektorit.

• Rritja e prodhimit mund të çojë gjithashtu në rritjen e eksporteve, duke siguruar mundësi të reja për të hyrat e ekonomisë dhe duke kontribuar në përmirësimin e bilancit tregtar të Shqipërisë.

• Përmirësimi i kushteve për fermerët mund të ndihmojë në uljen e migracionit, duke ofruar mundësi pune dhe zhvillim për njerëzit në zonat rurale.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim pozitiv në zhvillimin ekonomik dhe përmirësimin e kushteve të jetesës)

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

⚠️ Për realizimin e këtij investimi, kërkohen kapacitete të mëdha administrative dhe një vullnet politik të fuqishëm:

• Implementimi i kësaj shume investimi kërkon një angazhim të fortë të qeverisë, si dhe një përkushtim të institucioneve që menaxhojnë bujqësinë për të siguruar shpërndarjen efikase të fondeve.

• Ministria e Bujqësisë dhe agjencitë përkatëse do të duhet të rritin kapacitetet administrative për të menaxhuar dhe shpërndarë grantet dhe kredite e buta.

• Koordinimi midis institucioneve dhe sektorëve të tjerë do të jetë kyç për të siguruar që investimi të realizohet pa vonesa dhe që fondet të përdoren në mënyrë të efektshme.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevojiten kapacitete të forta administrative dhe angazhim i fuqishëm politik)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Afati 4-vjeçar mund të jetë ambicioz për realizimin e të gjitha investimeve:

• Ky premtim kërkon një periudhë të konsiderueshme për të pasur një ndikim të dukshëm, pasi modernizimi i bujqësisë dhe investimi në teknologji kërkon kohë për t’u realizuar plotësisht.

• Nëse investimi shpërndahet në grante dhe kredi të buta, kjo mund të kërkojë periudha kalimi për të adoptuar teknologjitë e reja dhe për të krijuar një infrastrukturë mbështetëse.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afat ambicioz për realizimin e investimeve dhe për të pasur ndikim të dukshëm)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Investimin e 500 Milionë Eurove në Bujqësi”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.8/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm)

• Shpenzimet për Bujqësinë në Mandatin e Tretë: ⚠️ (Sfida për të alokuar burimet e nevojshme)

• Kapacitetet Fiskale: ⚠️ (Kërkohen burime shtesë financiare dhe menaxhim i kujdesshëm i fiskalitetit)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Ndikim pozitiv në zhvillim dhe rritje të mundësive për fermerët)

• Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ⚠️ (Nevojiten përmirësime të kapaciteteve administrative)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afat ambicioz për realizimin e investimeve dhe për të pasur ndikim të dukshëm)

📌 Ky premtim ka potencial të lartë për të përmirësuar sektorin bujqësor në Shqipëri, por kërkon një menaxhim të kujdesshëm të burimeve financiare, përmirësim të institucioneve dhe një angazhim të fortë politik për të siguruar suksesin e projektit.