Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit “Rritja e Eksporteve Bujqësore në 1 Miliard Euro”

Ky premtim synon të rrisë eksportet bujqësore të Shqipërisë në 1 miliard euro, duke përmirësuar balancën tregtare të ushqimeve. Aktualisht, eksportet bujqësore llogariten rreth 600 milionë euro, ndërsa importet e produkteve ushqimore janë afërsisht 1.8 miliard euro, duke krijuar një deficit 1:3.

Përmbushja e këtij objektivi do të kërkonte një rritje prej 66% të eksporteve bujqësore në katër vite.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe i matshëm:

• Synohet rritja e eksporteve nga 600 milionë euro në 1 miliard euro.

• Indikatori kryesor për matje është vlera totale e eksporteve bujqësore dhe raporti eksport-import.

• Ky objektiv kërkon identifikimin e sektorëve prioritarë, fuqizimin e rrjeteve të shpërndarjes dhe logjistikës, si dhe përmirësimin e standardeve të cilësisë për tregjet ndërkombëtare.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm)

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

⚠️ Kërkohen politika të qarta mbështetëse:

• Deri më tani, eksportet bujqësore janë rritur kryesisht falë përmirësimeve në infrastrukturë dhe marrëveshjeve me BE-në.

• PS gjatë mandatit të tretë nuk arriti të ulë barrierat tregtare për shumë produkte shqiptare në BE, për shkak të problemeve me certifikimet fitosanitare dhe konkurrencën e ulët.

• Nevojiten reforma në AZHBR, përmirësim i standardeve të prodhimit dhe ulje e kostove të certifikimeve për fermerët.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Mbështetja institucionale është e pamjaftueshme pa reforma në AZHBR dhe politika fiskale)

3. Mbështetje Buxhetore dhe Kapacitetet Fiskale

⚠️ Kostoja dhe burimet e financimit:

• Për të rritur eksportet me 400 milionë euro, prodhimi duhet të rritet të paktën me 30-40% në vlerë dhe të mbështetet me investime të konsiderueshme.

• Investimet e nevojshme për përmirësimin e prodhimit dhe logjistikës vlerësohen midis 150-250 milionë euro, të cilat mund të vijnë nga:

  • Subvencione shtetërore për fermerët dhe agropërpunimin.

  • Fonde të BE-së dhe financime private për eksportuesit.

  • Ulje të TVSH-së për produktet bujqësore të eksportuara për të bërë më konkurrues tregun.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Rritja e eksporteve kërkon investime të mëdha dhe politika fiskale të favorshme)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Punësim dhe rritje e të ardhurave për fermerët:

• Rritja e eksporteve nënkupton më shumë treg për produktet shqiptare, gjë që ndihmon rritjen e të ardhurave për fermerët dhe uljen e varësisë nga tregu i brendshëm.

• Punësimi në sektorin bujqësor do të rritet, veçanërisht në agropërpunim dhe logjistikë.

• Ndikimi në zonat rurale do të jetë i rëndësishëm, duke reduktuar emigrimin ekonomik.

📌 Vlerësimi: ✅ (Potencial pozitiv për punësimin dhe të ardhurat e fermerëve)

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

⚠️ Zbatimi varet nga reformat e institucioneve

• Eksportet aktualisht pengohen nga procedurat burokratike, mungesa e rrugëve të drejtpërdrejta të eksportit dhe mungesa e një marke kombëtare për produktet shqiptare.

• Nëse nuk ndryshohen politikat doganore dhe certifikimet fitosanitare, objektivi mbetet i vështirë për t’u realizuar.

• Liberalizimi i tregjeve dhe marrëveshje të reja tregtare me BE-në dhe Ballkanin janë thelbësore.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon angazhim të madh institucional për të larguar barrierat tregtare)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Realizimi brenda 4 viteve është ambicioz:

• Në mandatin e PS-së, eksportet u rritën me 150-200 milionë euro në 4 vite.

• Rritja me 400 milionë euro kërkon një strategji të re, e cila duhet të fillojë menjëherë.

• Për të arritur këtë objektiv, duhen rritje mesatare vjetore prej 100 milionë euro, një ritëm shumë më i lartë se në të kaluarën.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Mund të realizohet pjesërisht, por kërkon veprime të menjëhershme)

7. Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit

✅ Përmirësimi i eksporteve bujqësore ndihmon ekonominë, por kërkon kujdes për mjedisin:

• Rritja e prodhimit për eksport mund të çojë në përdorim më intensiv të tokës dhe pesticideve.

• Nevojitet një strategji për prodhim të qëndrueshëm dhe përdorim të burimeve natyrore në mënyrë të mençur.

• Diversifikimi i tregjeve të eksportit (jo vetëm BE, por edhe Lindja e Mesme dhe Azia) do të reduktonte rreziqet ekonomike.

📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim pozitiv ekonomik, por kërkon planifikim për mjedisin)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Rritja e Eksporteve Bujqësore në 1 Miliard Euro”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.4/5

🔎 Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (E matshme dhe konkrete)

• Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Kërkon përmirësime në standardet dhe certifikimet)

• Mbështetje Financiare: ⚠️ (Kosto e lartë, kërkon investime dhe lehtësi fiskale)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Pozitiv për punësimin dhe të ardhurat e fermerëve)

• Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ⚠️ (Kërkon eliminim të barrierave tregtare)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Mund të realizohet pjesërisht, por kërkon hapa të menjëhershëm)

• Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit: ✅ (I dobishëm, por kërkon kujdes mjedisor)

📌 Ky premtim është ambicioz, por i arritshëm nëse zbatohen masa të forta për të përmirësuar infrastrukturën e eksporteve, reformat fiskale dhe hapjen e tregjeve ndërkombëtare.