Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit “Dyfishimi i Sipërfaqes së Serave”

Ky premtim synon të dyfishojë sipërfaqen e serave në Shqipëri, duke e çuar atë nga rreth 2,000 hektarë aktualisht në mbi 4,000 hektarë. Realizimi i tij do të kishte një ndikim të rëndësishëm në rritjen e prodhimit bujqësor, diversifikimin e produkteve dhe sigurinë ushqimore. Megjithatë, ai kërkon analiza të hollësishme mbi kapacitetet fiskale, infrastrukturën, teknologjinë dhe ndikimin ekonomik.

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe i matshëm:

• Objektivi është konkret: shtimi i 2,000 hektarëve të rinj serre.

• Ndikimi mund të matet përmes sipërfaqes së re të ndërtuar, produktivitetit dhe eksporteve të produkteve bujqësore.

📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm)

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

⚠️ Kërkohen përmirësime në politikat mbështetëse:

• Aktualisht, zhvillimi i serave mbështetet nga skemat e subvencioneve të AZHBR-së (Agjencia për Zhvillimin Bujqësor dhe Rural).

• Në mandatin e tretë të PS-së, mbështetja ka qenë e fragmentuar, me mungesë investimesh në energji dhe ngrohje për serrat.

• Nevojiten reforma në politikat e mbështetjes, duke përfshirë lehtësi fiskale për energjinë e serave dhe grante për teknologji moderne.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon përmirësim të mekanizmave institucionalë dhe politikave mbështetëse)

3. Mbështetje Buxhetore dhe Financimi

⚠️ Kostoja dhe kapacitetet fiskale:

• Kosto mesatare për ndërtimin e 1 hektari serre varion nga 200,000€ deri në 500,000€, në varësi të teknologjisë së përdorur (sera plastike, xhami, apo me ngrohje).

• Për të ndërtuar 2,000 hektarë të rinj, kërkohen 400 milionë – 1 miliard € investime.

• Financimi mund të vijë nga:

  • Buxheti i shtetit dhe AZHBR (por kërkon rritje të ndjeshme të fondeve për bujqësinë).

  • Fondet e BE-së dhe institucioneve financiare ndërkombëtare.

  • Investime private dhe kredi të lehtësuara për fermerët.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kostoja është e lartë dhe kërkon burime të qarta financimi)

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Rritje e punësimit dhe eksporteve:

• Serrat krijojnë më shumë vende pune për hektar sesa bujqësia tradicionale (4-6 të punësuar/ha).

• Eksportet mund të rriten me 30-50% nëse sektori i serave zgjerohet me sukses.

• Mundësi për prodhim të qëndrueshëm gjatë gjithë vitit, duke ulur varësinë nga importet.

📌 Vlerësimi: ✅ (Potencial i lartë për rritje ekonomike dhe punësim)

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

⚠️ Kërkohet mbështetje e fortë institucionale:

• Në mandatin e tretë të PS-së, zgjerimi i serave u përball me mungesë mbështetjeje për energjinë dhe kreditimin e fermerëve.

• Për të arritur objektivin e dyfishimit, duhet një plan kombëtar për zhvillimin e serave, me masa konkrete për lehtësimin e investimeve dhe subvencione të orientuara drejt teknologjisë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kërkon koordinim të fortë institucional dhe vullnet politik)

6. Afati i Zbatimit

⚠️ Një projekt i realizueshëm, por afatgjatë:

• Ndërtimi i serave kërkon kohë, mesatarisht 1-2 vjet për hektar, përfshirë:

  • Ndërtimin e infrastrukturës.

  • Sigurimin e financimit dhe granteve.

  • Trajnimin e fermerëve për menaxhimin e serave moderne.

• Dyfishimi brenda një mandati (4 vjet) është ambicioz, por i realizueshëm nëse nis menjëherë.

📌 Vlerësimi: ⚠️ (I mundur, por kërkon zbatim të shpejtë dhe të organizuar)

7. Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit

✅ Potencial për bujqësi të qëndrueshme, por me sfida mjedisore:

• Rritja e serave kërkon më shumë ujë dhe energji, gjë që mund të ndikojë negativisht në ekosistem.

• Nevojiten masa për efiçiencën energjetike (si përdorimi i paneleve diellore për ngrohje).

• Ulja e importit të produkteve bujqësore ndihmon në stabilitetin e çmimeve dhe sigurinë ushqimore.

📌 Vlerësimi: ✅ (I dobishëm për ekonominë, por kërkon menaxhim të burimeve)

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Dyfishimi i Sipërfaqes së Serave”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.6/5

🔎 Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅ (E matshme dhe konkrete)

• Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Kërkon reforma në politikat mbështetëse)

• Mbështetje Financiare: ⚠️ (Kostoja është e lartë, kërkon burime financimi)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Pozitiv për rritjen e eksporteve dhe punësimin)

• Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ: ⚠️ (Kërkon angazhim serioz institucional)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (I mundur, por kërkon planifikim të shpejtë)

• Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Ekonomisë dhe Mjedisit: ✅ (I qëndrueshëm nëse menaxhohet mirë)

📌 Ky premtim ka potencial për zhvillimin e sektorit bujqësor dhe rritjen e eksporteve, por kërkon mbështetje të fortë financiare, reforma institucionale dhe strategji afatgjatë për të garantuar suksesin e tij.