Indeksi fizibilitetit “Përjashtim nga tatimi mbi shtesën prej 100 eurosh”

Ky është një mekanizëm lehtësues për bizneset, dhe ja si mund ta analizojmë:

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtim i qartë dhe i matshëm

• Afati i përfitimit: 18 muaj.

• Përfituesit: Bizneset që rrisin pagën minimale në 500 euro.

• Lloji i lehtësimit: Përjashtim nga tatimi mbi shtesën prej 100 eurosh (nga 400 → 500 euro).

Vlerësimi: ✅ (I qartë dhe i matshëm)

2. Ndikimi Fiskal dhe Financiar

📌 Efekti mbi të ardhurat tatimore

• Supozojmë se në Shqipëri ka rreth 200,000 punonjës që marrin pagën minimale.

• Shtesa prej 100 euro/muaj për 18 muaj = 1,800 euro për punonjës.

• Tatimi mbi të ardhurat personale (TAP) për këtë shumë do të ishte 9% ose 162 euro për punonjës gjatë periudhës së përjashtimit.

• Totali i të ardhurave të munguara për shtetin:

  • 162 euro × 200,000 punonjës = 4 milionë euro në 18 muaj.

📌 Përfitimi për bizneset

• Bizneset kursejnë këtë shumë në tatim, duke reduktuar koston efektive të rritjes së pagave.

• Për shembull, një kompani me 50 punonjës në pagën minimale do të kursente 8,100 euro në 18 muaj.

📌 Ndikimi në bilancin fiskal

• Efekti prej 4 milionë euro është i përballueshëm për buxhetin nëse rritja ekonomike dhe të ardhurat tatimore kompensojnë deficitin.

• Mund të ketë ndikim pozitiv në konsum, pasi punonjësit me paga më të larta shpenzojnë më shumë, duke rritur TVSH-në dhe të ardhurat nga konsumi.

Vlerësimi: ✅ (Efekt i menaxhueshëm në buxhet, me përfitim për bizneset)

3. Ndikimi Ekonomik dhe në Punësim

✅ Pozitiv për punonjësit dhe bizneset

• Redukton ngarkesën financiare të menjëhershme për bizneset, duke shmangur rritjen e papunësisë.

• Krijon stimul për bizneset që të zbatojnë rritjen e pagës minimale në mënyrë të ligjshme, duke ulur punësimin informal.

• Përfitimi është më i madh për sektorët me paga të ulëta (fasoneri, bujqësi, ndërtim).

⚠️ Potenciali për abuzim

• Disa kompani mund të përdorin skema për të reduktuar tatimin e përgjithshëm, duke raportuar si “shtesë” një pjesë të pagave ekzistuese.

• Kërkohet monitorim i rreptë nga administrata tatimore për të shmangur keqpërdorimin.

Vlerësimi: ✅ (Pozitiv për punësimin, por kërkon monitorim)

4. A Është i Mjaftueshëm Ky Lehtësim?

• Kostot për bizneset:

  • Rritja e pagës minimale 100 euro × 18 muaj = 1,800 euro për punonjës.

  • Për një kompani me 50 punonjës, kjo është 90,000 euro në 18 muaj.

• Lehtësimi fiskal për biznesin:

  • Kursimi i tatimit = 9% e kësaj shume = 8,100 euro për 50 punonjës.

⚠️ Problemi:

• Diferenca mbetet e madhe për disa biznese → Mund të ketë nevojë për lehtësira shtesë, si:

  • Ulje të sigurimeve shoqërore për një periudhë të kufizuar.

  • Lehtësi të tjera fiskale për bizneset e vogla.

Vlerësimi: ⚠️ (Një hap pozitiv, por mund të mos jetë i mjaftueshëm për bizneset më të ndjeshme)

📊 Indeksi Final i Fizibilitetit: 4.0/5

Kriteri	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	✅ (I qartë dhe i matshëm)
Ndikimi Fiskal	✅ (I përballueshëm për buxhetin)
Ndikimi në Ekonomi	✅ (Pozitiv për punësimin)
Monitorimi dhe Abuzimi	⚠️ (Kërkon kontroll për të shmangur mashtrimin)
Mjaftueshmëria e Lehtësimit	⚠️ (Mund të ketë nevojë për masa shtesë për bizneset e vogla)

📌 Ky lehtësim është një mekanizëm pozitiv për të ndihmuar bizneset të përballojnë rritjen e pagës minimale, por mund të mos jetë i mjaftueshëm për sektorët më të ndjeshëm. Nëse shoqërohet me masa shtesë (p.sh., ulje të përkohshme të sigurimeve shoqërore), do të ishte më efektiv.