Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Kontrolli i Cilësisë së Farave dhe Fidanëve”

1. Qartësia e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (5/5)

Premtimi është shumë i qartë dhe i detajuar: ai propozon që subjektet që shesin fara dhe fidanë të detyrohen të nënshtrohen një sistemi gjurmimi dhe të paguajnë dëmshpërblime të larta në rast se produktet nuk përmbushin standardet e cilësisë. Ky sistem ka si qëllim të sigurojë që cilësia e farave dhe fidanëve të jetë e garantuar dhe të ulë rreziqet për fermerët që përdorin këto produkte.

1. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.6/5)

Në Shqipëri, një problem i njohur është mungesa e kontrolleve të rrepta për cilësinë e farave dhe fidanëve që ofrohen në treg. Produktet e dobëta, që shpesh janë të papërshtatshme për kushtet klimatike dhe gjeografike të vendit, mund të shkaktojnë humbje të konsiderueshme për fermerët. Aktualisht, shumë fermerë janë të ekspozuar ndaj produkteve të cilësisë së ulët, të cilat ndodhin për shkak të mungesës së një sistemi të mirëpërcaktuar kontrolli dhe verifikimi.

🔹 Problemet e mundshme:

• Mund të ketë vështirësi në krijimin e një sistemi të fuqishëm dhe të besueshëm gjurmimi, duke përfshirë identifikimin dhe monitorimin e çdo loti të farave dhe fidanëve që shiten.

• Subjektet që shesin produkte të dobëta mund të tentojnë të shmangin pagesën e dëmshpërblimeve përmes mungesës së transparencës ose manipulimit të dokumentacionit.

• Nevoja për mbikëqyrje të vazhdueshme dhe sanksione të ashpra ndaj atyre që nuk përmbushin standardet.

1. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ✅

   📊 Vlerësimi: (5/5)

Për realizimin e këtij propozimi, disa hapa të rëndësishëm duhet të ndërmerren: 🔹 Krijimi i sistemit të gjurmimit të produkteve:Një sistem i besueshëm gjurmimi është thelbësor. Çdo paketim farash dhe fidanësh duhet të ketë një kod të veçantë ose etiketë që tregon origjinën, prodhuesin, datën e prodhimit dhe specifikimet e cilësisë. Ky sistem do të mundësojë verifikimin e produkteve gjatë shitjes dhe në momentin e përdorimit nga fermerët.

🔹 Përgatitja e standardeve të cilësisë:Duhet të hartohen standarde të qarta dhe të matshme për cilësinë e farave dhe fidanëve. Standardet duhet të jenë të detajuara dhe të përfshijnë aspekte si përbërja gjenetike, vitaliteti i farave, qëndrueshmëria e fidanëve dhe përshtatshmëria e tyre për kushtet lokale.

🔹 Kontrolli dhe sanksionet:Do të kërkohet ngritja e një institucioni përgjegjës për kontrollin e cilësisë dhe zbatimin e sanksioneve në rast të mosrespektimit të standardeve. Kjo mund të përfshijë dënime financiare dhe, në rastet më të rënda, ndalimin e veprimtarisë për ato subjekte që shkelin rregullat.

1. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.8/5)

🔹 Kosto totale e parashikuar për realizimin e nismës:

Masa	Kosto vjetore (milionë euro)	Burimi i Financimit
Krijimi i sistemit të gjurmimit të produkteve	2 – 5	Buxheti i Shtetit
Mbikëqyrja dhe kontrolli i cilësisë	1 – 3	Buxheti i Shtetit
Krijimi i standardeve dhe sanksioneve për dëmshpërblime	1 – 2	Buxheti i Shtetit
TOTAL (për 1 vit)	4 – 10	Buxheti i Shtetit

🔹 Burimet e mundshme financimi:Ky projekt mund të mbështetet nga buxheti i shtetit, por mund të kërkojë gjithashtu fonde të tjera për zhvillimin e sistemeve të IT për gjurmimin e produkteve, si dhe për trajnimin dhe mbështetje të fermerëve për të përdorur sistemin.

⚠️ Rrezik:Kostoja e administratës dhe implementimit të këtij sistemi mund të jetë e lartë, veçanërisht në fillim, dhe mund të kërkojë një periudhë kohore të gjatë për të krijuar një sistem të qëndrueshëm dhe të besueshëm.

1. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

   📊 Vlerësimi: (4.9/5)

🔹 Ndikime pozitive:

• Sigurimi i cilësisë së farave dhe fidanëve do të ulë rreziqet për fermerët, duke i mbrojtur ata nga humbjet që shkaktohen nga produktet e dobëta.

• Ky propozim do të ndihmojë në rritjen e besueshmërisë për tregun e farave dhe fidanëve dhe do të inkurajojë një zhvillim të qëndrueshëm dhe të besueshëm të sektorëve bujqësor dhe të peshkimit.

• Do të mundësojë prodhimin dhe zhvillimin e një bujqësie më efikase dhe më konkurruese, pasi fermerët do të kenë mundësi të përdorin produkte të cilësisë së lartë.

🔹 Rreziqe të mundshme:

• Subjektet që shesin farat dhe fidanët mund të përballen me vështirësi të zbatimit të standardeve të cilësisë, dhe mund të tentojnë të shmangin përgjegjësinë për produkte që janë të dobëta.

• Disa fermerë mund të kenë vështirësi për të adaptohen me sistemin e ri, veçanërisht ata që janë në zona të largëta dhe nuk kanë akses të lehtë në informacion.

1. Afati i Zbatimit ⚠️

   📊 Vlerësimi: (4.7/5)

🔹 Fazat e zbatimit të premtimit:

Faza	Periudha	Veprimet kryesore
Faza 1	2025 – 2026	Krijimi i standardeve të cilësisë dhe i sistemit të gjurmimit të produkteve.
Faza 2	2026 – 2027	Implementimi i sistemit të kontrollit të cilësisë dhe fillimi i mbikëqyrjes.
Faza 3	2027 – 2028	Monitorimi i zbatimit të rregullave dhe rregullimi i sistemeve të dëmshpërblimeve.

🔹 Sfida kryesore:Krijimi i një sistemi të qëndrueshëm dhe të besueshëm për gjurmimin e produkteve, si dhe sigurimi i qëndrueshmërisë së sistemit të mbikëqyrjes dhe sanksioneve.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.8/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	5	✅
Situata Aktuale	4.6	⚠️
Masat për Zbatimin	5	✅
Kostoja dhe Financimi	4.8	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.9	✅
Afati i Zbatimit	4.7	⚠️

Kontrolli i cilësisë së farave dhe fidanëve është një masë që mund të përmirësojë ndjeshëm cilësinë e produkteve në sektorin bujqësor dhe të peshkimit, duke ulur rreziqet për fermerët dhe rritur besimin në treg.Ndërkohë, realizimi i tij kërkon një investim të konsiderueshëm në krijimin e sistemeve të kontrollit dhe gjurmimit, dhe mund të ketë sfida në fazat fillestare të implementimit