Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin: “Financim privat dhe lehtësim kreditimi për sektorin bujqësor”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.6/5

🔹 Premtimi është qartësisht i strukturuar dhe fokusohet te një problem thelbësor i sektorit bujqësor: mungesa e aksesit në financim dhe kapital.🔹 Instrumentet janë të përkufizuara mirë – përfshijnë skema garancie dhe kushte lehtësuese për kreditim, të cilat janë mekanizma të njohur të politikës zhvillimore.🔹 Qëllimi është ambicioz por realist: rritja e produktivitetit dhe modernizimi teknologjik përmes rritjes së financimit.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Aktualisht, sektori bujqësor përballet me:

• Nivel të ulët të aksesit në kredi për shkak të mungesës së kolateralit dhe informalitetit të lartë.

• Hezitimi i bankave për të financuar sektorin për shkak të riskut të perceptuar dhe mungesës së informacionit të strukturuar.

• Subvencionet publike ekzistuese (IPARD, AZHBR) janë shpesh të kufizuara në mbulim, burokratike dhe me ritme të ulëta disbursimi.

  🔹 Megjithëse janë bërë disa përpjekje për skema garancie (p.sh. Fondi i Garancisë në bashkëpunim me BERZH dhe BERZH-in rural), ato janë akoma në faza të hershme.

3. Masat për Zbatim ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.2/5

🔹 Zbatimi kërkon:

• Krijimin e një Fondi të Garancisë për Bujqësinë, në bashkëpunim me partnerët financiarë (BERZH, EIB, BE).

• Bashkëfinancim të riskut nga buxheti i shtetit për të reduktuar rrezikun e bankave për kreditë bujqësore.

• Standarde të reja për vlerësimin e projekteve bujqësore, me asistencë teknike për fermerët dhe agro-përpunuesit për përgatitjen e planeve të biznesit.

• Instrumente hibride financimi (grant + kredi) për sektorë të veçantë si sera, përpunimi i produkteve dhe ruajtja e freskët.

🔹 Pavarësisht sfidave të menaxhimit, instrumentet janë ekzistues ndërkombëtarisht dhe të replikueshëm në Shqipëri, me nevojë për vullnet politik dhe kapacitete teknike.

4. Kostoja Fiskale dhe Efektet Buxhetore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

Kosto direkte:

• Fond garancie fillestare: 10–20 milion € (mund të jetë i ndarë në vite dhe bashkëfinancuar nga donatorë).

• Subvencionim i interesit për kreditë bujqësore: ~2–3 milion €/vit.

• Kosto administrative dhe teknike (agjenci ndihmëse): ~1 milion €/vit.

Efekte pozitive afatmesme:

• Rritje të investimeve në fermat bujqësore dhe agropërpunim → zgjerim i bazës tatimore në zonat rurale.

• Rritje e të ardhurave për fermerët, me efekt multiplicues në konsum dhe punësim lokal.

• Uljen e varësisë nga subvencionet direkte, pasi kreditimi zëvendëson pjesërisht mbështetjen buxhetore të drejtpërdrejtë.

🔹 Kostoja është e përballueshme, veçanërisht nëse strukturat e garancisë janë të bashkëfinancuara me BE ose institucionet financiare ndërkombëtare.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.7/5

🔹 Ky premtim ka potencial shumë të lartë për të ndikuar drejtpërdrejt në transformimin strukturor të bujqësisë shqiptare:

• Nxit blerjen e makinerive dhe pajisjeve moderne, duke rritur rendimentin për hektar.

• Shton investimet në zinxhirin e vlerës: ruajtje, përpunim, certifikim.

• Redukton varësinë nga dora e shtetit, duke futur mekanizma tregu dhe vetëqëndrueshmëri.

• Përmirëson qarkullimin financiar në zonat rurale dhe stimulon ndërlidhjen bujqësi–bankë–treg.

🔹 Ndikimi social është i thellë për shkak të mundësisë për formalizim, punësim dhe përmirësim të jetesës në zona që shpesh janë të përjashtuara nga investimet.

6. Afati i Zbatimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.2/5

🔹 Nëse fokusohet te skemat e garancisë dhe subvencionimi i interesit, premtimi mund të jetë operacional brenda 12–18 muajve.🔹 Nëse shoqërohet me ristrukturim të sektorit bankar për financim bujqësor, afati mund të zgjatet deri në 2–3 vite.🔹 Realizimi varet nga:

• Vullneti për të krijuar një strukturë të besueshme garancie dhe monitorimi.

• Angazhimi i institucioneve financiare për t’u futur realisht në sektor.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.2/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.6	✅
Situata Aktuale	4.0	⚠️
Masat për Zbatimin	4.3	⚠️
Kostoja dhe Financimi	4.1	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.8	✅
Afati i Zbatimit	4.2	⚠️

Ky është një premtim me vlerë strategjike për transformimin e bujqësisë shqiptare nga një sektor mbijetese në një sektor prodhues dhe të qëndrueshëm.

Instrumentet janë teknikisht të mundshme dhe financiarisht të arsyeshme, me efekte pozitive që e tejkalojnë ndjeshëm koston.

Me një arkitekturë të mirë të fondit të garancisë dhe bashkëpunim me sektorin financiar, premtimi mund të sjellë modernizim të qëndrueshëm, formalizim dhe zhvillim ekonomik rural