Vlerësimi i Indeksit të Fizibilitetit për Premtimin “Forcimi i hetimeve financiare për zyrtarët e lartë”

1. Qartësia e Premtimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Qëllimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë: Parandalimi i pasurimit të paligjshëm dhe zbulimi i abuzimeve me pushtetin, me fokus te zyrtarët e lartë. Ky është një premtim që synon të krijojë një sistem më të fuqishëm të mbikëqyrjes për individët që janë të ekspozuar ndaj mundësive të abuzimit me pushtetin e tyre.

🔹 Instrumentet janë gjithashtu të përshtatshme për arritjen e këtij qëllimi:

• Hetime të thelluara të pasurisë mbi bazën e një parimi përtej deklarimit formal të pasurisë, duke kërkuar informacion më të detajuar dhe një kontroll më të rreptë.

• Përdorimi i mekanizmave ndërkombëtarë për të gjurmuar pasuritë e mundshme të paligjshme dhe të fshehura të zyrtarëve të lartë.

🔸 Ky premtim është shumë i qartë, por praktika e hetimeve mund të shtrijë kërkesat për ndihmë ndërkombëtare dhe mund të kërkojë infrastruktura dhe burime të forta për të zbatuar këtë strategji.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Situata Aktuale: Aktualisht, Shqipëria ka një sistem hetimi të pasurive të zyrtarëve, por ka ende vështirësi për të siguruar pasuri që janë të fshehura ose të paligjshme. Ka një mangësi të mekanizmave për kontrollin e pasurisë dhe mund të ketë sfida të mëdha për të monitoruar zyrtarët e lartë që kanë mundësinë për të fshehur pasuri përmes strukturave komplekse.

🔹 Ky premtim është i rëndësishëm për të përmirësuar besimin publik në sistemin e drejtësisë, por ai kërkon një reformë të plotë të kontrollit të pasurisë dhe mund të përballet me sfida ligjore dhe opozita nga ata që mund të jenë të prekur nga këto hetime.

🔸 Sfida kryesore do të jetë krijimi i një mekanizmi efektiv të hetimeve financiare që mund të depërtojë në pasuritë e fshehura dhe të vërteta të individëve me pushtet.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Masat për zbatimin janë të mundshme dhe përfshijnë disa hapa kyç:

• Rishikim dhe miratim i ndryshimeve ligjore që mundësojnë hetime më të thelluara të pasurisë për zyrtarët e lartë.

• Krijimi i një mekanizmi ndërkombëtar dhe të pavarur për të monitoruar dhe hetuar pasuritë që mund të jenë të fshehura ose të paligjshme.

• Përforcimi i bashkëpunimit me autoritete të huaja, për të gjurmuar pasuritë në shtete të tjera dhe për të mbledhur prova të nevojshme.

🔹 Ky premtim kërkon një investim të konsiderueshëm në infrastruktura ligjore dhe teknologjike, si dhe kapacitete të administratës publike për të mbështetur hetimet e pasurisë dhe përdorimin e mekanizmave ndërkombëtarë.

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Kompensimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5

🔹 Ky premtim mund të ketë një kosto të konsiderueshme për zbatimin e hetimeve financiare të thelluara, përfshirë:

• Shpenzime për rishikimin dhe reformimin e ligjeve që rregullojnë hetimet e pasurisë.

• Kostot e bashkëpunimit ndërkombëtar, që përfshijnë ndihmën dhe mbështetje nga organizata ndërkombëtare, si dhe trajnimin e ekspertëve për të hetuar pasuritë e fshehura.

🔹 Megjithatë, ky premtim mund të ndihmojë në uljen e korrupsionit dhe pasurimit të paligjshëm, që do të mund të krijojë mundësi për kursime buxhetore afatgjata duke parandaluar humbjet financiare nga praktikat korruptive.

🔸 Shpenzimet mund të jenë të larta në fazat e para, por përfitimet afatgjata nga një shoqëri më të drejtë dhe të ndershme mund të justifikojnë investimet.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.5/5

🔹 Ky premtim mund të ketë një ndikim shumë pozitiv në:

• Rritjen e besimit të qytetarëve në sistemin e drejtësisë, duke krijuar një klimë të re besimi dhe transparence.

• Fuqizimin e institucioneve të drejtësisë, duke siguruar se zyrtarët e lartë janë nën vëzhgim dhe përgjegjësi.

• Reduktimin e korrupsionit dhe përmirësimin e mundësive për zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik.

🔹 Ky premtim mund të përmirësojë klimën e përgjithshme të biznesit dhe të qeverisjes dhe mund të kontribuojë në një shoqëri më të drejtë dhe më të qëndrueshme.

6. Afati i Zbatimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.0/5

🔹 Ky premtim mund të zbatohet brenda një periudhe afatmesme, duke kaluar nëpër disa faza:

• Krijimi i kornizës ligjore dhe miratimi i ndryshimeve të nevojshme ligjore.

• Implementimi i një sistemi të pavarur të hetimeve financiare, duke përfshirë bashkëpunimin me agjenci ndërkombëtare.

• Zbatimi i mekanizmave për ndjekjen e pasurive të zyrtarëve të lartë dhe kontrollimin e mundësive të fshehura.

🔹 Ky premtim është i realizueshëm në një periudhë 2-3 vjeçare, por kërkon një përkushtim të madh institucional dhe burime të mjaftueshme për të mbështetur hetimet dhe për të siguruar se ato janë të drejta dhe të pavarura.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.3/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	4.5	✅
Situata Aktuale	4.0	⚠️
Masat për Zbatimin	4.5	✅
Kostoja dhe Financimi	3.5	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.5	✅
Afati i Zbatimit	4.0	✅

Ky premtim është mjaft i realizueshëm dhe mund të forcojë shumë sistemin e drejtësisë në Shqipëri.

Përveç kësaj, ai ka ndikim të drejtpërdrejtë në përmirësimin e transparencës dhe luftën kundër korrupsionit, duke ruajtur integritetin e institucioneve dhe duke ndihmuar në krijimin e një mjedisi të shëndetshëm për zhvillimin ekonomik