Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit “Heqja e kontrollleve shtetërore mbi Bizneset e Reja për 3 vitet e para”

1. Qartësia e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.3/5Premtimi është formuluar qartë në nivel politik, me objektiv të thjeshtë: reduktimi i barrës rregullatore për bizneset e reja gjatë 3 viteve të para.

🔹 Dobësi:

• Nuk specifikohet cilat lloje kontrollesh shtetërore përjashtohen (tatimore, inspektime pune, AKU, mjedisore?).

• Mungon ndarja sektoriale apo klasifikimi i risqeve.

• Nuk jepet mekanizëm kompensues për ruajtjen e interesit publik gjatë kësaj periudhe.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore ✅

📊 Vlerësimi: 4.2/5🔹 Bizneset e reja në Shqipëri përballen me:

• Rregullore të shumta inspektimi që fillojnë menjëherë pas regjistrimit (tatime, AKU, ISHPSHSH, Inspektorati i Punës, etj.).

• Procedura të ndërlikuara për certifikime, licencime dhe deklarime mujore edhe për biznese me xhiro minimale.

• Klima e pasigurisë nga penalitetet që ndodhin për shkak të mungesës së përvojës dhe interpretimit të paqartë të ligjeve.

🔸 Përfitimi:

• Heqja e barrës së inspektimeve për një periudhë tranzitore mund të nxisë më shumë regjistrime të reja dhe formalizim të aktiviteteve të vogla.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.4/5🔹 Masat përfshijnë:

• Ndryshime në ligjin për inspektimin dhe procedurat tatimore për përjashtimin e bizneseve të reja nga kontrollet.

• Krijimi i një sistemi të paralajmërimeve dhe udhëzimeve në vend të gjobave në 3 vitet e para.

• Sistemi “mentoring & edukimi fiskal” në vend të ndëshkimit.

🔹 Sfidat:

• Rrezik për abuzim me statusin “biznes i ri”: individë që hapin biznese të reja fiktive çdo 2–3 vjet për të shmangur inspektimet.

• Kërkohet ndërtimi i një regjistri të dedikuar për bizneset startuese, me monitorim dhe klasifikim sipas risqeve.

4. Kostoja Fiskale dhe Burimet e Kompensimit ⚠️

📊 Vlerësimi: 3.5/5🔹 Premtimi nuk ka kosto direkte buxhetore të lartë, por:

• Ul kontrollin → rrit rrezikun e evazionit fiskal dhe mosrespektimit të standardeve të punës dhe sigurisë.

• Mund të ndikojë në mosmbledhjen e TVSH dhe tatim fitimit, nëse mungon edukimi dhe mbikëqyrja.

🔹 Mekanizma kompensues:

• Kontroll inteligjent në bazë të riskut (risk-based monitoring).

• Mbështetje për edukimin fiskal dhe standardet për bizneset e reja (online tutorials, takime orientimi, asistencë teknike).

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅

📊 Vlerësimi: 4.1/5🔹 Pozitiv:

• Nxit formimin e bizneseve të reja, veçanërisht në sektorë të vetëpunësimit dhe shërbimeve.

• Ul pasigurinë për sipërmarrësit dhe mund të shtyjë formalizimin e aktiviteteve informale.

🔹 Rreziqe:

• Mungesë kontrolli → humbje cilësie në produkte/shërbime, veçanërisht në sektorë si ushqimi, shëndetësia, ndërtimi.

• Rrezik për krijimin e një zone gri të biznesit të liruar nga përgjegjësia.

6. Afati i Zbatimit ✅

📊 Vlerësimi: 4.0/5🔹 Lehtësisht i zbatueshëm me ndryshime në aktet normative dhe udhëzimet e inspektorateve.

Faza	Periudha	Veprimet
Faza 1	2025	Hartimi i paketës ligjore dhe konsultimi me biznesin
Faza 2	2026	Krijimi i sistemit të mentorimit dhe nisja e implementimit
Faza 3	2027–2028	Vlerësim i efekteve dhe korektim i masave në bazë të abuzimeve

🔹 Kërkohet digjitalizim dhe ndërlidhje ndërinstitucionale për të verifikuar “statusin e biznesit të ri” dhe për të parandaluar përfitime abuzive.

📌 Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 3.7/5

Kategori	Vlerësim	Simboli
Qartësia e Premtimit	3.3	⚠️
Situata Aktuale	4.2	✅
Masat për Zbatimin	3.4	⚠️
Kostoja dhe Financimi	3.5	⚠️
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.1	✅
Afati i Zbatimit	4.0	✅

Premtimi për heqjen e kontrollleve shtetërore për bizneset e reja në 3 vitet e para është politikisht tërheqës dhe teknikisht i realizueshëm, sidomos në një mjedis ku formalizimi dhe nxitja e inovacionit janë prioritete. Megjithatë, për të shmangur abuzimin dhe për të garantuar cilësinë e shërbimeve publike, ky premtim kërkon një qasje të matur: monitorim inteligjent dhe mbështetje edukative, jo thjesht përjashtim.