Indeksi i Fizibilitetit për premtimin “Lufta kundër Pastrimit të Parave dhe Evazionit Fiskal”

📌 Premtimi

Sektori i ndërtimit është një nga ato ku aktivitetet e paligjshme dhe evazioni fiskal janë të përhapura. Reformimi i institucioneve dhe forcimi i kontrolleve mund të sjellin një ulje të dukshme të këtyre praktikave.

Kjo masë synon të përmirësojë sistemin fiskal dhe të luftojë krimin e organizuar në ndërtim, duke krijuar një mjedis më të ndershëm dhe duke stimuluar një treg më të qëndrueshëm.

📘 1. Qartësia e Premtimit – 4.5/5 ✍️

✅ Premtimi është i artikuluar qartë, i përqendruar në sektorin e ndërtimit dhe objektivat janë të identifikueshëm: kontroll institucional dhe transparencë fiskale.

🔍 2. Situata Aktualë – 4/5 🏗️

• Sektori i ndërtimit është një nga burimet më të mëdha të pastrimit të parave.

• Informaliteti dhe evazioni janë të pranishëm në zinxhirin e lejeve, financimeve dhe shitjeve.

• Monitorimi i dobët institucional dhe mungesa e bashkëpunimit ndërinstitucional janë mangësi thelbësore.

🛠️ 3. Masat për Zbatim – 3.8/5 🧩

🔄 Reformimi kërkon:

• Riorganizim të Drejtorisë së Hetimit Tatimor dhe strukturave të AML-së.

• Trajnime për hetues financiarë dhe sistem të centralizuar raportimi.

  ⚠️ Masat janë të përmendura në mënyrë të përgjithshme – mungon një plan konkret me hapa të matshëm.

💰 4. Kosto dhe Burime Financiare – 3.7/5 📊

• 💸 Kosto vjetore: 5–8 milionë euro për teknologji, trajnime, auditime dhe mbështetje ligjore.

• 🧾 Mund të financohet përmes fondeve IPA, asistencës së BE-së dhe partnerëve ndërkombëtarë.

• 💼 Potenciali për vetëfinancim është i lartë falë të ardhurave nga formalizimi.

📈 5. Efekti Ekonomik dhe Shoqëror – 4.1/5 🌍

• 🔓 Formalizimi i ndërtimit dhe kontrolli i burimeve të investimeve.

• 💸 Rritje e të ardhurave tatimore dhe konkurrencë më e ndershme.

• 🛑 Ulje e pastrimit të parave dhe dobësim i lidhjeve të krimit me tregun.

⏱️ 6. Afati i Zbatimit – 3.5/5 🗓️

• ⏳ Minimumi 18–24 muaj për të parë rezultate të prekshme.

• 🧱 Kërkon ndryshime të thella institucionale dhe koordinim afatgjatë.

• 📉 Mund të vonohet nga pengesa politike dhe teknike.

⚠️ 7. Rreziqet dhe Pengesat – 3.3/5 🚧

• 🧩 Kapacitete të pamjaftueshme hetimore.

• 🤝 Mungesë bashkëpunimi ndërinstitucional.

• 🕳️ Rreziku i selektivitetit në zbatim dhe ndikimi i aktorëve të fortë në sektor.

🎯 8. Përputhshmëria me Objektivat Kombëtarë/Rajonalë – 4.3/5 🌐

• ✅ Plotëson objektivat e BE-së për ekonominë formale dhe kontrollin financiar.

• 🤝 Mbështet zbatimin e rekomandimeve të Moneyval dhe FATF.

• 🔄 Forcon kredibilitetin e Shqipërisë në procesin e integrimit evropian.

🧮 Vlerësimi Final i Fizibilitetit – 3.9/ 5

📊 Masa është ekonomikisht e qëndrueshme, politikisht e nevojshme, dhe socialisht e mbështetshme, por nuk mjafton vetëm vullneti. Zbatimi kërkon kapacitete të trajnuara, një strukturë të pavarur monitorimi, dhe transparencë publike në zbatim.

Nëse përmbushen këto kushte, masa mund të kthehet në një nga ndërhyrjet më të rëndësishme për rregullimin e tregut të ndërtimit dhe për forcimin e shtetit ligjor.