Indeksi i Fizibilitetit të premtimit për “Rritjen e Pjesëmarrjes në Politikat dhe Aktivitete të Mjedisit”

1. Qartësia e Premtimit

Programi përfshin dy shtylla kryesore:

• Edukimi dhe ndërgjegjësimi për çështjet mjedisore.

• Nxitja e pjesëmarrjes qytetare në vendimmarrje dhe aktivitete praktike për mbrojtjen e mjedisit.

✅ Vlerësimi: 4.5/5 Premtimi është i qartë dhe identifikon dy fusha kyçe, por mungojnë detajet mbi mënyrat konkrete të zbatimit të iniciativave.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

Në Shqipëri, ndërgjegjësimi mjedisor mbetet i ulët, dhe pjesëmarrja e qytetarëve në vendimmarrje është e kufizuar për disa arsye:

• Mungesa e edukimit mjedisor në sistemin arsimor. Aktualisht, temat e mbrojtjes së mjedisit janë të përfshira në mënyrë të fragmentuar.

• Lidhja e dobët mes qytetarëve dhe institucioneve mjedisore. Politikat shpesh zhvillohen pa konsultim të gjerë publik.

• Niveli i ulët i pjesëmarrjes në aktivitete për ruajtjen e mjedisit, për shkak të mungesës së organizimit dhe stimujve për qytetarët.

• Mungesa e infrastrukturës për menaxhimin e mbetjeve, që kufizon efektivitetin e fushatave të pastrimit.

⚠️ Vlerësimi: 3.7/5 Problemet janë të njohura dhe kërkojnë një strategji të mirëpërcaktuar për t’u adresuar.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

Për ta kthyer këtë premtim në realitet, kërkohen disa hapa konkretë:

a) Edukimi dhe Ndërgjegjësimi

• Integrimi i edukimit mjedisor në kurrikulën shkollore që nga arsimi fillor.

• Fushata ndërgjegjësimi në media dhe rrjete sociale, duke përfshirë influencues dhe aktivistë mjedisorë.

• Krijimi i një platforme online për edukimin mjedisor me kurse dhe burime për qytetarët.

b) Pjesëmarrja Qytetare në Vendimmarrje

• Krijimi i këshillave mjedisorë lokalë, ku qytetarët mund të japin kontributin e tyre në politikëbërje.

• Organizimi i dëgjesave publike për projektet mjedisore, me pjesëmarrjen e komuniteteve lokale.

• Transparencë në projektet e infrastrukturës mjedisore, për të shmangur ndikimet negative në natyrë.

c) Aktivitetet Praktike për Mbrojtjen e Mjedisit

• Nxitja e fushatave të pastrimit në bashkëpunim me shkollat dhe bizneset.

• Inkurajimi i komuniteteve për të krijuar iniciativa vetë-menaxhimi të mbetjeve, si riciklimi në nivel lagjeje.

• Subvencione për organizatat mjedisore dhe nisma të drejtuara nga qytetarët.

✅ Vlerësimi: 4.6/5 Masat janë të realizueshme, por kërkojnë angazhim institucional dhe burime financiare të qëndrueshme.

4. Kostoja dhe Burimet e Financimit

Për zbatimin e këtyre masave, nevojiten investime në disa fusha kryesore:

• Përmirësimi i kurrikulës dhe trajnimi i mësuesve: 2-4 milionë euro.

• Platforma online dhe fushatat mediatike: 3-5 milionë euro.

• Organizimi i aktiviteteve dhe mbështetja për OJF-të: 5-7 milionë euro.

• Zhvillimi i mekanizmave për pjesëmarrje qytetare: 4-6 milionë euro.

Totali i kostove të mundshme: 14-22 milionë euro në 4 vite.Mundësitë për financim mund të vijnë nga buxheti i shtetit, donatorët ndërkombëtarë (BE, UNDP, GEF) dhe partneritetet publike-private.

⚠️ Vlerësimi: 4.0/5 Kostoja është e përballueshme, por siguria e burimeve të financimit mbetet një sfidë.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

Ky program mund të sjellë përfitime të rëndësishme:

• Ndërgjegjësimi më i madh mbi mbrojtjen e mjedisit.

• Përfshirja më e madhe e qytetarëve në politikat mjedisore, duke përmirësuar cilësinë e demokracisë lokale.

• Përmirësimi i cilësisë së jetës përmes pastrimit të hapësirave publike dhe reduktimit të ndotjes.

• Krijimi i mundësive të reja ekonomike për sektorin e riciklimit dhe organizatat mjedisore.

Megjithatë, ka sfida si ndryshimi i mentalitetit të qytetarëve dhe mungesa e bashkëpunimit nga bizneset që ndotin mjedisin.

✅ Vlerësimi: 4.5/5 Ndikimi është pozitiv, por kërkon angazhim afatgjatë për të ndryshuar kulturën e pjesëmarrjes qytetare.

6. Afati i Zbatimit

• 1-2 vitet e para: Hartimi i strategjisë dhe nisja e programeve pilot.

• 3-4 vitet e ardhshme: Shtrirja në të gjithë vendin dhe matja e ndikimit.

• 5-6 vitet: Kthimi i nismave në politika të qëndrueshme.

✅ Vlerësimi: 4.3/5 Afati është realist, por suksesin e tij e përcakton angazhimi politik dhe përfshirja e komunitetit.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.2/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.5/5)

• Situata Aktuale: ⚠️ (3.7/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.6/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (4.0/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.5/5)

• Afati i Zbatimit: ✅ (4.3/5)

Programi për rritjen e pjesëmarrjes qytetare në politikat dhe aktivitetet mjedisore është i realizueshëm, por kërkon një strategji të qartë dhe të qëndrueshme financiare.

• Nëse zbatohet siç duhet, mund të përmirësojë ndjeshëm ndërgjegjësimin dhe pjesëmarrjen qytetare, duke kontribuar në mbrojtjen e mjedisit.

• Rreziku më i madh është mungesa e fondeve dhe mosangazhimi i institucioneve për ta kthyer këtë iniciativë në një politikë afatgjatë.

🔵 Suksesi i kësaj nisme varet nga një qasje gjithëpërfshirëse, duke përfshirë jo vetëm qeverinë dhe OJF-të, por edhe shkollat, bizneset dhe komunitetin lokal.