Indeksi i Fizibilitetit të premtimit “Mbrojtja e Pasurive Natyrale dhe Zonave të Mbrojtura”

1. Qartësia e Premtimit

Ky angazhim përqendrohet në dy shtylla kryesore:

• Krijimi i strategjive të reja për mbrojtjen e pasurive natyrore dhe ekosistemeve.

• Forcimi i administrimit të zonave të mbrojtura dhe parqeve natyrore për të mbrojtur biodiversitetin.

Vlerësimi: ✅ (4.2/5) Premtimi është i qartë dhe përmban objektiva të matshme, por mungojnë detajet mbi mekanizmat konkretë të mbrojtjes dhe zbatimit.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

Shqipëria ka mbi 21% të territorit të shpallur zona të mbrojtura, përfshirë parqet kombëtare, rezervatet natyrore dhe peizazhet e mbrojtura. Megjithatë, ekzistojnë disa sfida kryesore:

• Urbanizimi i pakontrolluar dhe ndërtimet informale në afërsi të zonave të mbrojtura.

• Prerja e paligjshme e pyjeve dhe degradimi i habitateve për shkak të aktiviteteve ekonomike.

• Menaxhimi i dobët dhe mungesa e burimeve financiare për administrimin e zonave të mbrojtura.

• Turizmi masiv pa standarde të qëndrueshme, sidomos në bregdet dhe në zona të ndjeshme ekologjikisht.

Vlerësimi: ⚠️ (3.8/5) Ndërkohë që Shqipëria ka ndërmarrë hapa për të mbrojtur biodiversitetin, mungesa e zbatimit të ligjeve dhe presioni nga ndërtimet dhe shfrytëzimi i burimeve mbeten problematika të mëdha.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

Për të realizuar këtë program, nevojiten disa hapa konkretë:

• Hartimi i një masterplani të detajuar për mbrojtjen e ekosistemeve, duke identifikuar zonat me rrezik të lartë dhe nevojat për ndërhyrje.

• Forcimi i legjislacionit dhe inspektimeve, duke përfshirë rritjen e ndëshkimeve për prerjen e paligjshme të pyjeve, ndërtimet e jashtëligjshme dhe ndotjen.

• Krijimi i një fondi të veçantë për mbrojtjen e zonave të mbrojtura, me mbështetje nga donatorët ndërkombëtarë dhe BE.

• Nxitja e ekoturizmit dhe zhvillimit të qëndrueshëm për të gjeneruar të ardhura pa dëmtuar mjedisin.

• Përdorimi i teknologjisë për monitorimin e zonave të mbrojtura, si kamerat e survejimit dhe dronët për të kontrolluar aktivitetet ilegale.

Vlerësimi: ✅ (4.3/5) Masat janë të realizueshme, por kërkojnë angazhim të fortë qeveritar dhe mbështetje financiare për të siguruar që reformat të mos mbeten thjesht deklarata politike.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

Për zbatimin e plotë të këtij programi, nevojiten investime të mëdha, të ndara në kategori të ndryshme:

• Hartimi i strategjisë dhe krijimi i planeve të detajuara: 2-5 milionë euro.

• Rritja e stafit të administrimit dhe inspektimeve: 10-15 milionë euro.

• Investimi në teknologjinë e mbikëqyrjes (kamera, dronë, sisteme GPS): 5-7 milionë euro.

• Programet e edukimit dhe ndërgjegjësimit mbi ruajtjen e natyrës: 3-5 milionë euro.

• Krijimi i fondit për mbrojtjen e ekosistemeve dhe ndihma për komunitetet lokale: 15-20 milionë euro.

Totali i kostove të mundshme për 4 vitet e ardhshme: 35-52 milionë euro.

Vlerësimi: ⚠️ (3.9/5) Kostoja nuk është e paarritshme, por kërkon një kombinim të financimeve nga buxheti i shtetit, donatorët ndërkombëtarë dhe fondet e BE-së.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

Ky program mund të ketë ndikime të rëndësishme pozitive:

• Ruajtja e biodiversitetit dhe mjedisit për gjeneratat e ardhshme.

• Përmirësimi i cilësisë së jetës për komunitetet lokale që varen nga burimet natyrore.

• Nxitja e turizmit të qëndrueshëm dhe krijimi i vendeve të reja të punës në ekoturizëm dhe administrimin e zonave të mbrojtura.

Megjithatë, ndikimi negativ mund të vijë nga kufizimet e reja për zhvillimin ekonomik dhe reduktimi i aktiviteteve të paligjshme që për disa individë janë burim të ardhurash.

Vlerësimi: ✅ (4.5/5) Përfitimet janë të mëdha, por kërkohet një balancë e mirë mes mbrojtjes së natyrës dhe zhvillimit ekonomik. 

6. Afati i Zbatimit

Ky program do të kërkonte një periudhë 4-6 vjet për të dhënë rezultate të plota:

• 1-2 vitet e para: Hartimi i strategjive, forcimi i legjislacionit dhe fillimi i investimeve të para.

• 3-4 vitet e ardhshme: Rritja e inspektimeve, krijimi i fondit të ruajtjes dhe përmirësimi i infrastrukturës për zonat e mbrojtura.

• 5-6 vjet: Stabilizimi i sistemit dhe matja e ndikimeve.

Vlerësimi: ✅ (4.0/5) Afati është i realizueshëm, por kërkon vazhdimësi dhe koordinim të fortë ndërinstitucional.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 3.7/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.2/5)

• Situata Aktuale: ⚠️ (3.8/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.3/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (3.9/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.5/5)

• Afati i Zbatimit: ✅ (4.0/5)

Ky program është një hap i rëndësishëm drejt ruajtjes së pasurive natyrore të Shqipërisë dhe mbrojtjes së biodiversitetit. Ai mund të ndihmojë në ndalimin e degradimit të ekosistemeve dhe në zhvillimin e një modeli më të qëndrueshëm ekonomik, veçanërisht për turizmin.

Megjithatë, suksesin e tij do ta përcaktojë zbatimi efektiv i legjislacionit dhe sigurimi i financimeve të mjaftueshme. Nëse nuk sigurohet zbatim i fortë dhe inspektime rigoroze, ekziston rreziku që ky angazhim të mbetet vetëm një premtim i paimplementuar.