Indeksi i Fizibilitetit të Premtimit për “Kujdesi për të Kaluarën dhe Përgatitja e një të Ardhmeje të Lirisë”

1. Qartësia e Premtimit

Ky premtim ka tri komponentë kryesore:

• Dekomunizimi dhe dënimi i diktaturës totalitare: Ky objektiv është i drejtpërdrejtë, me një angazhim të fortë për dekomunizimin dhe dënimin e krimeve të diktaturës, bazuar në modelin ndërkombëtar të Nurembergut.

• Rikthimi i identitetit të humbur të artit dhe letërsisë: Ky premtim thekson rëndësinë e rivlerësimit dhe ridimensionimit të trashëgimisë kulturore dhe letrare që lidhet me diktaturën, duke i dhënë vlerën e duhur veprave të asaj periudhe.

• Përmirësimi i kujdesit shoqëror dhe moral për të përndjekurit politikë: Ky objektiv përfshin masat për të siguruar që të përndjekurit politikë të vlerësohen dhe të krijohen mundësi për zhvillim personal dhe profesional.

Ky është një premtim me shumë komponentë, ku çdo aspekt ka rëndësi të madhe për ndihmën ndaj individëve që kanë vuajtur gjatë periudhës së diktaturës dhe për ruajtjen e trashëgimisë historike dhe kulturore. Kjo është një nismë e guximshme dhe me ndikim të mundshëm afatgjatë.

Vlerësimi: ✅ (4.5/5) Premtimi është i qartë, por kërkon sqarime më të detajuara për implementimin konkret të secilit komponent.

2. Situata Aktuale dhe Problemet Kryesore

Për Shqipërinë, periudha e diktaturës ka lënë një trashëgimi të thellë dhe të dhimbshme, e cila ende është e paadresuar plotësisht në aspektin e njohjes dhe kujdesit ndaj viktimave. Dekomunizimi dhe rivendosja e vlerave të artit dhe letërsisë të lidhura me periudhën e diktaturës është një çështje e rëndësishme që kërkon një ndërhyrje të thellë, duke garantuar që historia të mos harrohet dhe të mbrohen ata që kanë vuajtur.

Vlerësimi: ⚠️ (4/5) Situata aktuale është komplekse dhe kërkon një angazhim të fortë institucional për të realizuar këtë premtim në mënyrë efektive.

3. Masat e Nevojshme për Zbatimin e Premtimit

Për të realizuar këtë premtim, janë të nevojshme disa hapa kyç:

• Dekomunizimi: Duhet të krijohet një mekanizëm ligjor dhe institucional që të realizojë dekomunizimin e plotë, duke përfshirë dënimin e krimeve të diktaturës dhe krijimin e një kulture të kujdesit për viktimat.

• Rikthimi i identitetit të artit dhe letërsisë: Ky hap kërkon një vlerësim të veprave letrare dhe artistike që lidhen me periudhën e diktaturës, duke i përfshirë ato në programet e arsimit dhe kulturës. Po ashtu, duhet të krijohen mundësi për restaurimin dhe prezantimin e këtyre veprave në muze, ekspozita dhe aktivitete të tjera kulturore.

• Përmirësimi i kujdesit shoqëror dhe moral për të përndjekurit politikë: Ky hap përfshin krijimin e mundësive për përndjekurit politikë për të marrë pjesë aktive në jetën shoqërore dhe kulturore, duke ofruar mundësi zhvillimi dhe vlerësimi të kontributit të tyre.

Vlerësimi: ✅ (4.5/5) Masat për realizimin e këtyre objektivave janë të qarta dhe të domosdoshme, por kërkojnë angazhim të madh dhe koordinim të mirëfilltë.

4. Kostoja e Projektit dhe Burimet e Financimit

Ky program ka një kosto të lartë, veçanërisht për sa i përket krijimit të mekanizmave ligjorë dhe financiarë për realizimin e dekomunizimit dhe rivlerësimin e trashëgimisë kulturore. Burimet financiare mund të sigurohen përmes buxhetit të shtetit, por gjithashtu mund të kërkohet ndihmë nga organizatat ndërkombëtare dhe institucione të tjera që mbështesin të drejtat e njeriut dhe ruajtjen e trashëgimisë kulturore. Financimi është një aspekt i rëndësishëm, dhe dështimi për të siguruar burime adekuate mund të pengojë realizimin e objektivave.

Vlerësimi: ⚠️ (4/5) Kostoja mund të jetë e lartë, dhe është e nevojshme një strategji e qartë për të siguruar burimet e financimit të programit.

5. Ndikimi Ekonomik dhe Social

Ky program mund të ketë një ndikim të rëndësishëm në nivelin shoqëror dhe kulturor, duke kontribuar në rritjen e ndërgjegjësimit për periudhën e diktaturës dhe duke krijuar mundësi për viktimat e saj që të ndihen të vlerësuar. Nga ana ekonomike, investimi në trashëgiminë kulturore dhe artin që lidhet me diktaturën mund të ndihmojë në zhvillimin e sektorit kulturor dhe turistik, duke krijuar mundësi për punësim dhe promovimin e trashëgimisë.

Vlerësimi: ✅ (4.5/5) Ky program mund të ketë ndikim të thellë dhe pozitiv në forcimin e kohezionit social dhe rritjen e ndërgjegjësimit kulturor, duke kontribuar në zhvillimin e sektorëve të kulturës dhe turizmit.

6. Afati i Zbatimit

Afati për realizimin e këtij premtimi është i qartë, dhe kërkon një periudhë afatshkurtër deri afatmesëm për të implementuar masat e nevojshme për dekomunizimin dhe përmirësimin e kujdesit për të përndjekurit politikë. Megjithatë, realizimi i tij do të kërkojë një angazhim të qëndrueshëm për të mbështetur vlerësimin dhe rivendosjen e trashëgimisë kulturore dhe historike.

Vlerësimi: ✅ (4.5/5) Afati është i arritshëm, nëse proceset janë të menaxhuara me kujdes dhe janë siguruar burimet financiare dhe njerëzore të nevojshme.

Vlerësimi Final

Indeksi i Fizibilitetit: 4.4/5

• Qartësia e Premtimit: ✅ (4.5/5)

• Situata Aktuale: ⚠️ (4/5)

• Masat për Zbatimin: ✅ (4.5/5)

• Kostoja dhe Financimi: ⚠️ (4/5)

• Ndikimi Ekonomiko-Social: ✅ (4.5/5)

• Afati i Zbatimit: ✅ (4.5/5)

Ky premtim është i rëndësishëm dhe mund të ketë një ndikim të thellë dhe të qëndrueshëm në shoqëri. Realizimi i tij kërkon angazhim të madh dhe financim të mjaftueshëm, si dhe një bashkëpunim të ngushtë me aktorë të ndryshëm brenda dhe jashtë vendit.