Indeksi i Fizibilitetit te Premtimit “Infrastruktura për Ujitje”

Ky premtim ka të bëjë me përmirësimin dhe zgjerimin e infrastrukturës së ujitjes për bujqësinë, duke shfrytëzuar burimet e ujit që ka Shqipëria për të siguruar furnizim të qëndrueshëm me ujë për kultivimin e bimëve. Për të analizuar realizueshmërinë dhe ndikimin e këtij premtimi, do të shqyrtojmë disa aspekte kryesore:

1. Qartësia e Premtimit

✅ Premtimi është i qartë dhe i drejtpërdrejtë:

• Investime në infrastrukturën e ujitjes: Ky premtim synon të investohet në ndërtimin, rinovimin dhe përmirësimin e sistemeve të ujitjes për të mbështetur bujqësinë.

• Shfrytëzimi i burimeve të ujit: Përfshirja e një burimi të madh ujit të disponueshëm për të siguruar ujë të mjaftueshëm është një aspekt kyç për të mbështetur zhvillimin e sektorit bujqësor dhe për të rritur rendimentin e tij.

Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë dhe i drejtpërdrejtë me objektiva të matshëm)

2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

⚠️ Ky premtim kërkon një kornizë të fortë ligjore dhe menaxhim të burimeve natyrore:

• Menaxhimi i burimeve të ujit: Ndërsa Shqipëria disponon burime të mjaftueshme ujore, menaxhimi i këtyre burimeve është kyç për të garantuar furnizimin e qëndrueshëm me ujë. Kjo kërkon një kornizë ligjore të fortë dhe autoritete të cilat të menaxhojnë dhe monitorojnë shfrytëzimin e ujit në mënyrë të qëndrueshme.

• Koordinimi mes institucioneve: Krijimi i një strukture efektive që mund të koordinojë politikat për menaxhimin e ujit, si dhe ndihma për fermerët për të përdorur këto sisteme ujitjeje, kërkon bashkëpunim ndërmjet institucioneve të ndryshme si Ministria e Bujqësisë, institucioneve të menaxhimit të ujit, dhe autoriteteve lokale.

Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi kërkon një sistem të mirëmenaxhuar dhe një kornizë të fortë ligjore për të menaxhuar burimet ujore)

3. Mbështetje Buxhetore dhe Financimi

   ⚠️ Ky premtim kërkon një angazhim të madh financiar dhe burime për ndërtimin e infrastrukturës:

Investime kapitale: Ky projekt do të kërkojë një buxhet të konsiderueshëm për ndërtimin ose rinovimin e sistemeve të ujitjes në nivel kombëtar, duke përfshirë ndërtimin e digave, sistemeve të shpërndarjes së ujit dhe impiantet e pompimit. Llogaritjet buxhetore për këto investime mund të përfshijnë:

• Ndërtimi i digave dhe sistemeve të shpërndarjes: 10-15 milion euro për ndërtimin e digave dhe rrjeteve të shpërndarjes së ujit në rajone të ndryshme.

• Krijimi i impianteve të pompimit: Rreth 5-7 milion euro për ndërtimin dhe rinovimin e impianteve të pompimit për shpërndarjen efikase të ujit.

Total investimesh kapitale: 15-22 milion euro për fazën e parë të projektit.

Mundësia e bashkëfinancimit: Për të mbështetur investimet e nevojshme, mund të kërkohet bashkëpunim ndërkombëtar dhe mundësi financimi nga organizata të tilla si Banka Botërore, BE, ose Fondi Monetar Ndërkombëtar. Bashkëfinancimi mund të përbëjë deri në 50% të kostos totale, duke ulur barrën financiare për shtetin. Llogaritjet për bashkëfinancimin mund të përfshijnë:

• Bashkëfinancimi ndërkombëtar: 7-11 milion euro, nëse përdoren burime të financuara nga organizata ndërkombëtare.

Kosto totale e mundshme për bashkëfinancim: 7-11 milion euro.

Maksimizimi i efikasitetit të sistemeve ekzistuese: Përveç ndërtimit të infrastrukturës së re, mund të kërkohet një vlerësim dhe përmirësim i sistemeve të ujitjes ekzistuese që janë të vjetra dhe shpesh nuk janë efikase. Kjo mund të përfshijë:

• Vlerësimi dhe përmirësimi i sistemeve ekzistuese: 3-5 milion euro për auditimin dhe përmirësimin e sistemeve ekzistuese të ujitjes, duke përfshirë rregullimin e rrjeteve dhe zëvendësimin e pajisjeve të vjetra.

• Rikonstruktimi dhe përmirësimi i infrastrukturës ekzistuese: 4-6 milion euro për rikonstruksionin dhe rinovimin e sistemeve ekzistuese që kanë humbje të ujit dhe energjisë.

Vlerësimi: ⚠️Ky premtim kërkon burime të mëdha financiare, duke përfshirë investime kapitale për infrastrukturë të re, bashkëfinancim ndërkombëtar për mbështetje të këtyre investimeve dhe përmirësimin e sistemeve ekzistuese. Për realizimin e tij, është e nevojshme të sigurohen fonde të mjaftueshme dhe mundësi bashkëfinancimi nga partnerët ndërkombëtarë për të ulur barrën financiare për shtetin. Për realizimin e plotë të projektit, do të duhen afate të gjata dhe një angazhim të madh financiar.

4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

✅ Ky premtim ka potencial për të krijuar ndikime pozitive në sektorin e bujqësisë dhe mirëqenien e fermerëve:

• Rritja e rendimentit bujqësor: Përshtatja e një infrastrukture të qëndrueshme ujitjeje mund të rrisë ndjeshëm rendimentin bujqësor, duke mundësuar kultivimin e një larmie më të gjerë kulturash bujqësore dhe rritjen e prodhimit.

• Sigurimi i ujit për fermerët: Kjo mund të kontribuojë në sigurimin e ujit për fermerët që vuajnë nga mungesa e ujit gjatë periudhave të thatësirës, duke siguruar stabilitet dhe qëndrueshmëri të prodhimit bujqësor.

• Krijimi i mundësive për punësim dhe zhvillim lokal: Investimet në infrastrukturë mund të krijojnë mundësi punësimi për ata që punojnë në ndërtimin dhe mirëmbajtjen e sistemeve të ujitjes dhe të ndihmojnë në zhvillimin ekonomik të zonave rurale.

Vlerësimi: ✅ (Përfitime ekonomike dhe sociale për sektorin e bujqësisë dhe zhvillimin e zonave rurale)

5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

✅ Ky premtim ka mbështetje politike dhe mund të realizohet me kapacitetin administrativ të duhur:

• Mbështetje politike: Ndërsa zhvillimi i sektorit të bujqësisë ka qenë një prioritet për shumicën e qeverive shqiptare, ky premtim ka mundësi të gjejë mbështetje të gjerë politike për shkak të rëndësisë që ka për zhvillimin e këtij sektori.

• Kapaciteti administrativ: Institucionet që merren me menaxhimin e ujit dhe zhvillimin e infrastrukturës janë të pranishme, dhe mund të përmirësohen më tej për të realizuar këtë projekt.

Vlerësimi: ✅ (Mbështetje politike dhe kapacitet administrativ i mjaftueshëm për realizim)

6. Implementimi dhe Afati i Zbatimit

⚠️ Ky premtim kërkon një periudhë afatmesme dhe afatgjatë për realizim të plotë:

• Afati për ndërtimin dhe përmirësimin e sistemeve: Ky projekt ka një periudhë afatmesme dhe afatgjatë për implementimin, pasi do të kërkojë kohë për të ndërtuar dhe përmirësuar infrastruktura të mëdha ujitjeje.

• Mundësia për implementim gradual: Duke qenë një projekt i madh, mund të ndodhë që implementimi të bëhet në faza, duke filluar nga zonat më problematike dhe më me nevojë për ujë të sigurta.

Vlerësimi: ⚠️ (Afatmesëm dhe afatgjatë për realizim të plotë)

7. Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Bujqësisë dhe Mjedisit

✅ Ky premtim ka potencial për të kontribuar në qëndrueshmërinë e bujqësisë dhe menaxhimin e burimeve natyrore:

• Përmirësimi i menaxhimit të ujit: Investimet në infrastrukturën e ujitjes mund të kontribuojnë në menaxhimin më të mirë të burimeve ujore, duke përmirësuar efikasitetin e përdorimit të ujit dhe duke mbajtur një ekuilibër midis kërkesës dhe furnizimit.

• Zhvillimi i bujqësisë së qëndrueshme: Sigurimi i ujit të qëndrueshëm për fermerët mund të kontribuoni në zhvillimin e praktikave bujqësore të qëndrueshme dhe të mjedisit.

Vlerësimi: ✅ (Përfitime për qëndrueshmërinë e bujqësisë dhe menaxhimin e mjedisit) 

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Infrastrukturën për Ujitje”

📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5

Përmbledhje e Vlerësimit:

• Qartësia e Premtimit: ✅

• Korniza Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Kërkon një menaxhim të mirë të burimeve ujore)

• Mbështetja Financiare: ⚠️ (Kërkon investime të mëdha dhe mundësi bashkëfinancimi)

• Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Pozitiv për bujqësinë dhe zhvillimin lokal)

• Vullneti Politik: ✅ (Mbështetje politike e mundshme)

• Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afatmesëm dhe afatgjatë për realizim)

• Ndikimi në Qëndrueshmërinë e Bujqësisë dhe Mjedisit: ✅ (Përfitime për qëndrueshmërinë e bujqësisë dhe menaxhimin e mjedisit)

📌 Ky premtim ka një potencial të madh për të përmirësuar rendimentin e bujqësisë dhe qëndrueshmërinë e sektorit, duke kontribuar gjithashtu në zhvillimin e zonave rurale dhe menaxhimin e qëndrueshëm të burimeve ujore. Megjithatë, realizimi i tij kërkon një angazhim të madh financiar dhe një menaxhim të kujdesshëm të burimeve.