Indeksi i Fizibilitetit i Premtimit: “Përjashtimi i Bizneseve të Vogla nga TVSH dhe Tatimi mbi Fitimin”

✅ 1. Qartësia e Premtimit

Pesha në indeks: 10% | Vlerësim: 5/5

Analizë:Premtimi është i formuluar qartë dhe ka objektiva të matshëm:

• Përjashtimi i bizneseve të vogla nga tatimi mbi fitimin dhe TVSH.
• Mbështetje për zhvillimin dhe konkurrueshmërinë e sektorit të vogël privat.

Tregues matës:

• Numri i bizneseve të përjashtuara;
• Ndikimi në qarkullimin dhe fitimin e tyre;
• Ritmi i hapjes së bizneseve të reja pas zbatimit.

⚖️ 2. Korniza Ligjore dhe Institucionale

Pesha: 20% | Vlerësim: 2/5

Forca:

• Legjislacioni ekzistues mund të pësojë ndryshime për të përcaktuar pragun e përjashtimit, sipas nivelit të qarkullimit (siç është aplikuar më parë).

Pengesat:

• Ndryshimet ligjore kërkojnë miratim nga Kuvendi dhe koordinim me institucionet zbatuese (DPT, KLSH);
• Rreziku i abuzimit përmes ndarjes artificiale të bizneseve për të shmangur taksat.
• Nevoja për kontroll efektiv për të mos deformuar konkurrencën dhe për të parandaluar evazionin.

Rekomandim:Hartimi i një mekanizmi anti-abuzim dhe përcaktimi i qartë i kritereve të përjashtimit në ligj.

💶 3. Mbështetja Buxhetore dhe Financimi

Pesha: 20% | Vlerësim: 2/5

Kosto e mundshme:

• Bizneset e vogla përbëjnë rreth 83% të NIPT-ve aktive në Shqipëri.
• Përjashtimi nga tatimi mbi fitimin (15% për fitime > 14 mln lek) dhe TVSH-ja (>10 mln lek qarkullim) mund të ulë të ardhurat buxhetore me ~50–70 milionë euro/vit.

Mundësi kompensimi:

• Rritja e efikasitetit të mbledhjes në sektorët e mëdhenj.
• Zgjerimi i bazës tatimore për bizneset e mesme dhe të mëdha.
• Kursime në shpenzimet operative të administratës për ndjekjen e bizneseve të vogla.

📈 4. Ndikimi Ekonomik dhe Social

Pesha: 15% | Vlerësim: 4/5

Efekte pozitive:

• Ulje e barrës fiskale për mijëra biznese;
• Nxitje për vetëpunësim dhe formalizim në sektorin e vogël;
• Mbështetje për zhvillimin e ekonomisë lokale dhe rritje të punësimit informal drejt formalizimit.

Kufizime:

• Në mungesë të mbikëqyrjes, mund të krijojë konkurrencë të padrejtë me biznese të mesme që mbeten të tatueshme.

🏛️ 5. Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ

Pesha: 10% | Vlerësim: 4/5

Pozitiv:

• Masa ka mbështetje politike të lartë pasi është popullore dhe e drejtuar drejt një grupi të gjerë votuesish.
• Përvoja e mëparshme e implementimit ekziston (deri në vitin 2022 ishte aplikuar).

Kusht për sukses:

• Administrata tatimore duhet të përmirësojë sistemin e monitorimit dhe raportimit për të parandaluar përdorimin e kësaj lehtësie për shmangie fiskale.

⏱️ 6. Implementimi dhe Afati i Zbatimit

Pesha: 15% | Vlerësim: 5/5

Pozitiv:

• Masa mund të hyjë në fuqi brenda 6 muajve me miratim ligjor dhe rregullore të zbatimit.
• Nuk kërkon investime kapitale apo infrastrukturë të re – mbështetet te sistemet ekzistuese.

Përvoja pozitive:

• Aplikuar në mënyrë efektive më parë për periudha të caktuara, veçanërisht gjatë pandemisë.

🚀 7. Ndikimi në Cilësinë e Bizneseve

Pesha: 10% | Vlerësim: 3/5

Pozitiv:

• Lehtësimi fiskal mund të lejojë investim në cilësi dhe rritje të efikasitetit të bizneseve të vogla.

Pengesë:

• Mungesa e presionit tatimor mund të ulë nxitjen për përmirësim të menaxhimit dhe inovacionit në disa raste.

📊 Matrica e Vlerësimit të Fizibilitetit

Kriteri	Pesha	Vlerësim (1–5)	Pikë të ponderuara
Qartësia e Premtimit	10%	5	0.5
Korniza Ligjore dhe Institucionale	20%	2	0.4
Mbështetja Buxhetore dhe Financimi	20%	2	0.4
Ndikimi Ekonomik dhe Social	15%	4	0.6
Vullneti Politik dhe Kapaciteti Administrativ	10%	4	0.4
Implementimi dhe Afati i Zbatimit	15%	5	0.75
Ndikimi në Cilësinë e Bizneseve	10%	3	0.3
Totali i Pikëve të Ponderuara	100%		3.35 / 5

✅ Përfundim i Vlerësimit

📌 Indeksi i Fizibilitetit: 3.4 / 5Premtimi është i realizueshëm, por kërkon:

• Një qasje të kujdesshme ligjore dhe institucionale,
• Mbikëqyrje të fortë për të shmangur abuzimet,
• Strategji fiskale alternative për të kompensuar humbjen në të ardhurat buxhetore.

Ky vlerësim sugjeron që masa është e zbatueshme dhe politike e drejtë, por nuk duhet të jetë pa kushte.