Mungesa e frymës kritike që duhet të ushqejë presionin ndaj qeverisë
Në Shqipërinë e sotme, ku sfidat politike dhe ekonomike po bëhen gjithnjë e më të thella, nuk mund të kufizohemi në të kuptuarit e shoqërisë civile thjesht si një grup organizatash që herë pas here hedhin zë kritik. Problemi më i thellë dhe shqetësues qëndron në mungesën e një fryme të përgjithshme, aktive dhe kritike, e cila duhet të jetë motor i një presioni të vazhdueshëm dhe të qëndrueshëm ndaj qeverisë. Pa këtë frymë, vendimet arbitrare, ndërhyrjet jo transparente dhe mbajtja e status quo-së në pushtet po bëhen norma, jo përjashtim.
E kemi parë shpesh!
Disa organizata dhe individë marrin rolin e kritikëve, por në një panoramë më të gjerë, shoqëria civile mbetet e mpirë, e heshtur, e pakënaqur, por pa zë efektiv. Kjo mungesë konsensusi qytetar dhe angazhimi kolektiv është toka pjellore ku lulëzojnë praktikat e pakontrolluara dhe mungesa e llogaridhënies. Në një realitet ku shumica hesht ose dorëzohet ndaj indiferencës, pakicat kritike mbeten të izoluara dhe pa ndikim real.Fryma kritike që ka nevojë Shqipëria sot nuk duhet të jetë thjesht një kundërshtim sporadik, i mbijetuar nga disa zëra të veçantë.
Ajo duhet të jetë një element i pandashëm i kulturës qytetare, një presion i vazhdueshëm dhe i fuqishëm ndaj pushtetit, që detyron vendimmarrësit të jenë transparentë, të përgjegjshëm dhe të ndajnë përgjegjësinë reale me qytetarët.
Pa një frymë të gjallë, gjithëpërfshirëse dhe kritike që rrjedh nga vetë shoqëria, vendimmarrja politike do të vazhdojë të mbetet nën kontrollin e interesave të ngushta, që shërbejnë vetëm për pakicën privilegjuese. Në këtë proces, qytetarët do të qëndrojnë të përjashtuar nga vendimmarrjet kyçe, pa mundësi reale për të ndikuar në politikat që prekin jetën e tyre.
Ky përjashtim nuk është thjesht një mungesë pjesëmarrjeje, por krijon një klimë të thellë zhgënjimi dhe apatie, ku njerëzit ndihen të pafuqishëm dhe të padëgjuar. Për pasojë, shoqëria ndahet më tej në grupe të përçarë dhe të izoluar, duke e dobësuar demokracinë në rrënjë. Kjo situatë minon besimin në institucionet publike dhe shtetin e së drejtës, duke krijuar një rrezik të madh për stabilitetin dhe zhvillimin e vendit në të ardhmen.
Kjo sfidë nuk është vetëm për disa organizata aktiviste të veçanta, por për një gjendje kolektive që kërkon ndërgjegjësim dhe përgjegjësi të përbashkët. Shoqëria duhet të përqafojë një kulturë dialogu të hapur, ku debatet janë të guximshme dhe ku kërkesat për llogaridhënie janë pjesë thelbësore e çdo niveli të jetës publike. Përmes këtij angazhimi të përbashkët dhe të vazhdueshëm do të mund të ndërtojmë një shoqëri ku vendimet merren me transparencë të plotë dhe ku politika pasqyron në mënyrë reale interesat dhe nevojat e qytetarëve.
Në kushtet e depopullimit të vazhdueshëm dhe apatisë kolektive, ngjallja e frymës kritike dhe angazhimit qytetar kërkon një qasje të shumëanshme dhe të qëndrueshme, e cila ndërthur përvojat lokale me praktikat ndërkombëtare të suksesshme. Kur popullsia zvogëlohet dhe energjia qytetare dobësohet, sfida kryesore është rikthimi i besimit dhe ndërtimi i një ndjenje të përbashkët përgjegjësie.
Një nga qasjet më efektive është fokusimi në komunitete të vogla dhe rajone me potencial të lartë mobilizimi. Krijimi i platformave lokale ku qytetarët mund të diskutojnë hapur çështjet që i prekin drejtpërdrejt, si puna, shërbimet, infrastruktura ndihmon në ringjalljen e interesit dhe motivimin për pjesëmarrje. Përvoja nga vende të ndryshme tregon se angazhimi i drejtpërdrejtë në projekte konkrete, ku qytetarët shohin rezultate të prekshme, rrit ndjeshëm besimin dhe gatishmërinë për të marrë pjesë në debatet publike.
Një tjetër element i rëndësishëm është përdorimi i teknologjisë dhe mediave sociale për të kapërcyer kufijtë gjeografikë dhe për të krijuar rrjete komunikimi të gjera, edhe kur komunitetet fizike zvogëlohen. Iniciativa dixhitale mund të përfshijnë konsultime online, debate virtuale dhe fushata ndërgjegjësimi që stimulojnë dialogun e gjallë dhe bashkëpunimin midis qytetarëve dhe institucioneve.
Për më tepër, është thelbësore që institucionet publike dhe organizatat joqeveritare të ndërtojnë partneritete të forta, të bazuara në transparencë dhe besim reciprok. Kjo krijon një mjedis ku qytetarët ndihen të dëgjuar dhe e kuptojnë se zëri i tyre ka peshë reale në vendimmarrje.
Në fund, ngjallja e frymës kritike në një shoqëri me depopullim dhe apati kërkon durim, konsistencë dhe qasje shumëplanëshe, ku aktivitetet e vogla lokale ndërtojnë një valë më të madhe ndryshimi shoqëror. Nëse nuk veprohet kështu, Shqipëria rrezikon të mbetet peng i një status quo-je që ushqen stagnimin, humbjen e shpresës dhe thellimin e mosbesimit ndaj institucioneve. Por me strategji të qarta dhe përfshirje të gjërë, kjo gjendje mund të sfidohet dhe shoqëria civile të rikthehet në motorin e një transformimi demokratik të vërtetë.
Është koha që të gjithë, jo vetëm disa organizata të caktuara të marrin përsipër rolin e tyre si pjesëmarrës aktiv në ndërtimin e një shoqërie më të gjallë, më kritike dhe më të angazhuar. Ky ndryshim kolektiv është çelësi për të ndezur një transformim të thellë demokratik dhe për të ndërtuar një të ardhme më të qëndrueshme dhe më të ndritur për Shqipërinë.