Monitorimi i performancës së programit të ministrive në tranzicion drejtuesish
Raporti i fundit mbi periudhën Shtator 2025 – Shkurt 2026 ofron një pasqyrë të qartë dhe të balancuar të progresit të katër ministrive kryesore: Mbrojtjes, Drejtësisë, Brendshme dhe Infrastrukturës dhe Energjisë. Analiza bazohet në metodologjinë POLIFAKT për Indeksin e Fizibilitetit (0–100%), e cila vlerëson jo vetëm progresin normativ dhe procedural, por edhe gjasat reale të përmbushjes së objektivave strategjike deri në vitet 2029–2030, duke marrë parasysh kapacitetet institucionale, stabilitetin financiar, rreziqet politike dhe zhvillimet konkrete të periudhës janar-shkurt 2026 (ndryshime drejtuesish, akuza korrupsioni, buxheti 2026 dhe nisja e zbatimit fizik).
Në krye të performancës qëndron Ministria e Mbrojtjes me një indeks fizibiliteti prej 59%. Ministria ka arritur progres të dukshëm strukturor dhe buxhetor (2.12% e PBB-së për 2026), duke siguruar investime konkrete në industrinë ushtarake (“Made in Albania”, marrëveshje me Elbit dhe SHBA), pajisje moderne, anije patrulluese dhe infrastrukturë kritike (Korridori VIII si prioritet NATO). Sfidat mbeten kryesisht në zbatimin fizik të disa projekteve dhe logjistikë. Stabiliteti financiar i lartë dhe mbështetja e fortë nga NATO dhe BE garantojnë realizueshmëri të lartë për objektivat afatmesme dhe afatgjata.
Ministria e Drejtësisë shfaq një indeks fizibiliteti 55%, duke reflektuar konsolidim të avancuar normativ (përmbyllje vettingu, hartë gjyqësore) dhe mbështetje të vazhdueshme ndërkombëtare në kuadër të Kapitujve 23 dhe 24 të negociatave me BE-në. Progresi operacional – transformimi digjital i gjykatave (me module AI), drejtësia për të mitur dhe reforma e burgjeve – mbetet i moderuar dhe i ngadaltë. Sfida kryesore vjen nga mbingarkesa institucionale, polarizimi politik dhe tranzicioni i drejtuesve (emërimi i Gogut), të cilat mund të pengojnë realizimin e plotë të objektivave dhe besimin publik.
Ministria e Brendshme regjistron një indeks fizibiliteti 53%, duke treguar progres të qëndrueshëm në harmonizim ligjor dhe modernizim teknologjik, me theks të veçantë te projekti Smart City (instalim kamerash, drone dhe sensorë). Megjithatë, zbatimi në fusha si rikuperimi i aseteve kriminale, harta digjitale e kriminalitetit, menaxhimi i kufijve sipas standardeve Schengen dhe reagimi ndaj emergjencave mbetet i kufizuar dhe jo transformues. Kapacitetet administrative të dobëta, tranzicioni i drejtuesve (emërimi i Lamallarit) dhe ndjeshmëria politike janë faktorët kryesorë që pengojnë realizimin e plotë të objektivave.
Në fund të renditjes qëndron Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë me indeksin më të ulët të fizibilitetit, vetëm 52%. Progresi është modest dhe kryesisht në fazë planifikimi e investimesh fillestare (MobAl, marrëveshje për parkun eolik në Tropojë, linja nënujore Shqipëri-Itali). Vonesat e rënda në projekte kapitale (Porto Romano, Aeroporti Vlorë, TEC Vlora, pump storage), tranzicioni i drejtuesve pas shkarkimit të Ballukut për akuza korrupsioni, rreziqet fiskale nga PPP-të dhe abuzimet e raportuara në tenderime reduktojnë ndjeshëm realizueshmërinë e objektivave afatmesme dhe afatgjata. Kjo ministri mbetet zona më problematike e qeverisjes në këtë periudhë.
Në përmbledhje, Ministria e Mbrojtjes del si më e forta në zbatim dhe realizueshmëri, falë stabilitetit buxhetor dhe marrëveshjeve konkrete. Ministritë e Drejtësisë dhe Brendshme arrijnë nivele të qëndrueshme në aspektin normativ dhe teknologjik, por pengohen nga sfida strukturore, politike dhe tranzicioni i drejtuesve. Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë përballet me rreziqet më të larta të vonesave, korrupsionit dhe financimit të pasigurt, duke e bërë atë pikën më të dobët të qeverisjes Rama 4 në këtë fazë fillestare.
Ky vlerësim nënvizon nevojën urgjente për monitorim të vazhdueshëm dhe të pavarur, përshpejtim të zbatimit fizik, luftë të fortë kundër korrupsionit dhe abuzimeve në tendera, si dhe koordinim më të mirë ndërinstitucional. Vetëm me këto masa mund të sigurohet që objektivat strategjike të Programit Qeverisës të përmbushen në afatgjatë dhe të sjellin ndikim real dhe të matshëm për qytetarët dhe ekonominë kombëtare.