Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Rritja e Vlerës së Pasurive të Paluajtshme me 10 Miliardë Euro”
Ky premtim ka si objektiv rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme me 10 miliardë euro përmes investimeve të mëdha në infrastrukturë. Ky objektiv është i lidhur ngushtë me zhvillimin e zonave urbane dhe rurale, krijimin e kushteve për zhvillimin e pasurive të paluajtshme dhe përmirësimin e infrastrukturës. Megjithatë, për të arritur këtë objektiv, duhet të marrim parasysh kapacitetin fiskal të buxhetit të shtetit dhe ndikimin e premtimeve të tjera që janë bërë, si dhe si do të ndikohet ky proces nga kapaciteti i mundshëm buxhetor dhe menaxhimi i resurseve financiare.
1. Qartësia e Premtimit
✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm, pasi ka një objektiv të drejtpërdrejtë: rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme me 10 miliardë euro. Ky objektiv është i lidhur ngushtë me investimet në infrastrukturë, si ndërtimi i rrugëve, ujësjellësve, kanalizimeve, dhe zhvillimi i zonave të ndryshme të Shqipërisë. Disa nga pasuritë e paluajtshme përfshijnë ndërtimin e pasurive të paluajtshme dhe shtimin e vlerës së pasurive ekzistuese.
Në këtë kontekst, duhet të vlerësojmë se një pjesë e konsiderueshme e pasurive të paluajtshme, më shumë se 60%, janë për përdorim rezidencial dhe jo për qëllime tregtimi apo kredimarrjeje. Kjo do të ndikojë në strategjinë për rritjen e vlerës, pasi shtimi i vlerës së pasurive të paluajtshme mund të jetë më i theksuar në zonat urbane dhe ato që kanë zhvillim tregtar.
2. Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani
⚠️ Në periudhën e kaluar, ka pasur disa përpjekje për të investuar në infrastrukturë, si ndërtimi i rrugëve dhe zhvillimi i zonave urbane dhe rurale. Megjithatë, progresi i përgjithshëm në rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme ka qenë i ngadaltë në disa zona të Shqipërisë, sidomos në ato që janë më të largëta nga qendrat urbane.
Çmimet e pasurive të paluajtshme kanë pësuar rritje në disa zona të Tiranës dhe qyteteve të mëdha, por nuk ka pasur rritje të ndjeshme të vlerës në disa zona më periferike. Shumica e investimeve të bëra janë për zhvillimin e zonave urbane dhe përmirësimin e kushteve për zhvillim ekonomik dhe social në këto zona.
📌 Për progresin e deri tanishëm: ⚠️ (Progresi në rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme është i pasigurt dhe kërkon investime të vazhdueshme në infrastrukturë dhe zhvillim urban të qëndrueshëm.)
3. Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar
⚠️ Për të arritur rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme me 10 miliardë euro, janë të nevojshme investime të konsiderueshme në infrastrukturë. Shpenzimet për ndërtimin dhe rehabilitimin e infrastrukturës përfshijnë rrugët, ujësjellësit, kanalizimet, si dhe zhvillimin e zonave të reja urbane dhe rurale.
Kostoja e Investimeve për Rritjen e Vlerës së Pasurive të Paluajtshme:
-
Ndërtimi dhe rehabilitimi i infrastrukturës (rrugë, ujësjellës, kanalizime, etj.) do të kërkojë rreth 10-15 miliardë euro investime, duke përfshirë:
-
Ndërtimi i rrugëve dhe përmirësimi i infrastrukturës: Pothuajse 3000 kilometra rrugë dhe përmirësimi i infrastrukturës rrugore mund të kapë një kosto rreth 6-12 miliardë euro.
-
Investimet në ujësjellës dhe kanalizime: Pjesa tjetër e nevojshme mund të shkojë për ndërtimin e rrjeteve të ujësjellësve dhe kanalizimeve në qytete dhe zona rurale të thella, me një kosto rreth 2-3 miliardë euro.
-
Shpenzimet e mundshme për zhvillimin e zonave periferike dhe përmirësimin e kushteve infrastrukturore: Rreth 1-2 miliardë euro mund të kërkohen për zhvillimin e zonave të reja urbane dhe industriale.
📌 Vlerësimi i shpenzimeve: Shpenzimet e totalizuara për investimet në infrastrukturë mund të arrijnë rreth 10-15 miliardë euro, për të realizuar një përmirësim të konsiderueshëm të infrastrukturës dhe të pasurive të paluajtshme.
Për të arritur një objektiv të tillë të lartë si 10 miliardë euro në rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme, është e nevojshme që të realizohen investime të konsiderueshme në infrastrukturë. Duke marrë parasysh se Shqipëria ka një PBB prej 25.2 miliardë euro në 2023, dhe se buxheti i shtetit për vitin 2024 është i përfaqësuar nga të ardhurat fiskale që përbëjnë 26.3% të PBB-së (rreth 6.6 miliardë euro), do të kemi nevojë për një rritje të konsiderueshme të të ardhurave dhe alokimit të fondeve për investime strategjike.
Për të financuar investime të tilla të mëdha, kapaciteti fiskal i buxhetit të shtetit duhet të jetë në gjendje të mbulojë një pjesë të konsiderueshme të këtyre shpenzimeve. Sipas progresit fiskal dhe të ardhurave aktuale, Shqipëria mund të hasë disa vështirësi në realizimin e këtij objektivi vetëm me fonde të brendshme.
Llogaritjet Fiskale:
-
Buxheti i Shtetit për 2024: Rreth 6.6 miliardë euro, përfaqëson 26.3% të PBB-së. Një pjesë e konsiderueshme e këtyre fondeve janë alokuar për sektorë të tjerë si arsimi, shëndetësia, mbrojtja, dhe pagesa të tjera sociale.
-
Shpenzimet për këtë premtim: Investimet për rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme janë të larta dhe mund të kërkojnë që një pjesë e buxhetit të shtetit të alokohet posaçërisht për këtë qëllim. Për të arritur objektivin e 10 miliardë eurove, do të ishte e nevojshme që të sigurohen rrjedhje financiare të mëdha, si dhe ristrukturimi i politikave fiskale.
Për të mundësuar realizimin e këtij objektivi, do të duhej që buxheti të rritet me të paktën 10-15%, përkatësisht të kapë një total prej 7.5-8 miliardë euro. Të ardhurat fiskale duhet të rriten gjithashtu për të mbuluar këto investime, përmes rritjes së taksave, shtimit të të ardhurave nga tatimet dhe doganat, si dhe nxitjes së investimeve të huaja.
Shumë nga premtimet e tjera që janë bërë në fushat e tjera, si mbështetja për bizneset lokale, investimet në zhvillimin rajonal, dhe krijimi i vendeve të punës, gjithashtu kërkojnë alokimin e burimeve financiare të konsiderueshme. Nëse këto premtime realizohen njëkohësisht, mund të ndikojnë në kapacitetin e buxhetit të shtetit për të mbështetur investime të tjera në sektorin e pasurive të paluajtshme.
Për të realizuar premtimet e tjera dhe për të financuar investimet në infrastrukturë, do të duhej që buxheti i shtetit të alokojë mjetet për prioritetet e tjera pa dëmprurë investimet që mund të rrisin vlerën e pasurive të paluajtshme.
Ndikimi në Buxhetin e Shtetit:
-
Përkthimi i premtimit në një plan financiar do të kërkojë që të bëhen përpjekje për ristrukturimin e burimeve financiare, si dhe rritjen e të ardhurave fiskale përmes taksave dhe investimeve të jashtme.
-
Mundësitë për financim të huaj dhe përdorimi i borxhit publik gjithashtu mund të ndihmojnë në mbulimin e pjesës më të madhe të këtyre investimeve.
4. Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin
⚠️ Ky premtim kërkon një koordinim të ngushtë ndërmjet institucioneve të qeverisë dhe sektorit privat. Menaxhimi i investimeve në infrastrukturë duhet të jetë i centralizuar dhe i mirë-organizuar për të siguruar që projektet të realizohen në mënyrë efikase dhe në kohë.
Për më tepër, është e rëndësishme që të zhvillohen politika që nxisin investimet private në pasuri të paluajtshme, si dhe mundësitë për të krijuar zona ekonomike speciale që mund të tërheqin investitorë të huaj dhe lokalë.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Menaxhimi i koordinuar është kyç për suksesin e këtij plani dhe kërkon një bashkëpunim të ngushtë me sektorin privat.)
5. Ndikimi Ekonomik dhe Social
✅ Rritja e vlerës së pasurive të paluajtshme do të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në mirëqenien e qytetarëve dhe zhvillimin ekonomik të vendit. Kjo do të krijojë mundësi për rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme dhe do të stimulojë aktivitete ekonomike të tjera si ndërtimi, shërbimet dhe tregtia.
Në veçanti, ndihma për zhvillimin e pasurive të paluajtshme dhe përmirësimi i kushteve infrastrukturore do të kontribuoni në rritjen e mundësive të punësimit në sektorët e ndërtimit, shërbimeve dhe administratës.
📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikimi ekonomik dhe social është pozitiv, pasi do të ndihmojë në zhvillimin e qëndrueshëm të zonave të ndryshme dhe përmirësimin e kushteve të jetesës.)
6. Afati i Zbatimit
⚠️ Ky premtim është i afatgjatë dhe kërkon një periudhë të gjatë realizimi për të arritur objektivin e rritjes së vlerës së pasurive të paluajtshme me 10 miliardë euro. Investimet në infrastrukturë dhe zhvillimi i zonave të reja kërkojnë periudha të gjata realizimi dhe koordinim të vazhdueshëm.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati është i gjatë dhe kërkon menaxhim të vazhdueshëm dhe monitorim të afërt për të siguruar që objektivi të arrihet.)
Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Rritjen e Vlerës së Pasurive të Paluajtshme me 10 Miliardë Euro”
📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.0/5
Përmbledhje e Vlerësimit:
-
Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm për rritjen e vlerës së pasurive të paluajtshme.)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani: ⚠️ (Progresi ka qenë i ngadaltë dhe kërkon investime të mëdha për realizimin e objektivit.)
-
Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar: ⚠️ (Shpenzimet janë të mëdha dhe kërkojnë alokimin e burimeve të konsiderueshme.)
-
Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin: ⚠️ (Koordinimi dhe menaxhimi i investimeve është kyç për realizimin e këtij objektivi.)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Ndikimi ekonomik dhe social është pozitiv dhe do të kontribuoni në zhvillimin e qëndrueshëm.)
-
Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afati është i gjatë dhe kërkon periudha të gjata realizimi.)
Ky premtim ka potencial të madh për të rritur vlerën e pasurive të paluajtshme dhe për të ndikuar pozitivisht në zhvillimin ekonomik dhe social të Shqipërisë. Megjithatë, kërkon investime të mëdha dhe një menaxhim të kujdesshëm të burimeve për të arritur objektivin e tij
Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Mbështetje për Bizneset Lokale dhe hapja e 5000 Bizneseve të Reja”
Ky premtim synon mbështetje për bizneset lokale, duke mundësuar hapjen e mbi 5000 bizneseve të reja, përmes investimeve në infrastruktura si rrugë, ujësjellës dhe zhvillim rajonal. Kjo do të ndihmojë në fuqizimin e ekonomisë lokale dhe do të krijojë mundësi për sipërmarrësit të rinj. Për të vlerësuar këtë objektiv, duhet të analizojmë aspektet financiare, përparësitë dhe sfidat e mundshme.
1. Qartësia e Premtimit
✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm, duke ofruar një objektiv të saktë: hapjen e 5000 bizneseve të reja përmes investimeve në infrastrukturë. Ky është një premtim që mund të monitorohet dhe matet në bazë të numrit të bizneseve të regjistruara dhe të ndihmës financiare që ofrohet për sektorët përkatës.
Për të realizuar këtë objektiv, është e nevojshme të kemi një plan të qartë të mbështetjes, si subvencione, kredi me interesa të ulëta, apo mundësi të tjera financiare për sipërmarrësit e rinj. Ky plan duhet të jetë i drejtuar jo vetëm në qytete, por edhe në zonat rurale dhe rajone periferike për të siguruar zhvillim të qëndrueshëm ekonomik në të gjithë vendin.
2. Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani
⚠️ Deri tani, janë ndërmarrë disa përpjekje për të mbështetur bizneset lokale, duke përfshirë investime në infrastrukturë dhe ofrimin e mundësive për kredi për bizneset e vogla dhe të mesme. Megjithatë, ka pasur vonesa në zbatimin e disa planeve dhe një shkallë të ulët të mbështetjes për biznese të rinj në disa zona, veçanërisht në rajonet rurale.
Për progresin e deri tanishëm:
-
Investimet në rrugë dhe ujësjellës kanë krijuar mundësi për rritjen e numrit të bizneseve të reja, por mbështetja për këto biznese, veçanërisht për ato të vogla, ka qenë e kufizuar.
-
Hapja e 5000 bizneseve të reja kërkon një angazhim të madh dhe mund të sfidohet nga barrierat financiare dhe mungesa e mbështetjes adekuate për sipërmarrësit.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Progresi ka qenë i ngadaltë dhe kërkon një rritje të mbështetjes dhe planifikimit për ta arritur këtë objektiv.)
3. Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar
⚠️ Për të hapur 5000 biznese të reja, qeveria duhet të alokojë fonde të konsiderueshme për të ofruar mbështetje financiare dhe për të krijuar një mjedis të favorshëm për sipërmarrësit. Kjo mund të përfshijë subvencione, kredi me interes të ulët, trajnime për menaxhim të biznesit dhe mbështetje për marketing dhe inovacion.
Kosto për Krijimin e 5000 Bizneseve të Reja:
-
Subvencionet dhe kreditë: Për të ofruar mbështetje për çdo biznes të ri, mund të kërkohen rreth 10,000 deri 20,000 euro për biznes, varësisht nga natyra e sektorit dhe shuma e investimeve që duhen. Për të mbështetur 5000 biznese, do të ishte e nevojshme një investim i përgjithshëm prej 50 milionë deri 100 milionë euro.
Shpenzimet për Infrastruktura:
-
Investimet për infrastrukturë, si ndërtimi i rrugëve dhe ujësjellësve, janë të rëndësishme për të krijuar kushte të përshtatshme për bizneset e reja. Shpenzimet për këto projekte mund të variojnë, por mund të kërkohen gjithashtu miliarda euro për realizimin e investimeve të duhura.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Shpenzimet janë të mëdha dhe kërkojnë një alokim të qartë të burimeve për të mbështetur sipërmarrësit dhe për të siguruar që bizneset e reja të mund të qëndrojnë dhe zhvillohen.)
4. Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin
⚠️ Menaxhimi i këtij procesi kërkon një bashkëpunim të ngushtë midis qeverisë, institucioneve financiare, dhe sektori privat për të siguruar që mbështetja të jetë efikase dhe të arrijë te ata që kanë më shumë nevojë. Sektori i financave dhe agjencitë e zhvillimit duhet të krijojnë një sistem të thjeshtë dhe të qartë për mbështetje financiare për bizneset e vogla.
Përveç mbështetjes financiare, është gjithashtu e rëndësishme të ofrohen mundësi për trajnime dhe mbështetje teknike për sipërmarrësit, për të siguruar që ata të kenë njohuritë dhe aftësitë e nevojshme për të menaxhuar bizneset e tyre me sukses.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevoja për koordinim dhe bashkëpunim ndërmjet institucioneve është thelbësore për të arritur suksesin.)
5. Ndikimi Ekonomik dhe Social
✅ Ky premtim ka potencial të madh për të fuqizuar ekonominë lokale dhe për të krijuar mundësi pune në nivel të gjerë. Krijimi i 5000 bizneseve të reja do të rrisë mundësitë për punësim, do të përmirësojë konkurrencën dhe do të krijojë kushte më të mira për zhvillim të qëndrueshëm në rajonet e ndryshme të Shqipërisë.
Bizneset e reja do të kontribuojnë në diversifikimin e ekonomisë dhe do të ndihmojnë në forcimin e sektorëve si bujqësia, turizmi, shërbimet dhe tregtia, duke ofruar mundësi të reja për zhvillim dhe rritje ekonomike.
📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikimi ekonomik dhe social është pozitiv, pasi do të kontribuoni në përmirësimin e kushteve të jetesës dhe zhvillimin e ekonomisë lokale.)
6. Afati i Zbatimit
⚠️ Ky premtim është afatgjatë, duke kërkuar kohë për të identifikuar dhe mbështetur 5000 sipërmarrës të rinj. Për të arritur këtë objektiv, është e nevojshme që qeveria të ofrojë mbështetje të vazhdueshme dhe të ndihmojë në krijimin e kushteve të përshtatshme për bizneset që të zhvillohen dhe të qëndrojnë të qëndrueshme.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati mund të jetë sfidues, pasi kërkon angazhim të gjatë dhe mbështetje të vazhdueshme për sipërmarrësit.)
Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Mbështetje për Bizneset Lokale dhe Hapjen e 5000 Bizneseve të Reja”
📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.8/5
Përmbledhje e Vlerësimit:
-
Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm, me një objektiv të saktë për hapjen e 5000 bizneseve të reja.)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani: ⚠️ (Ka pasur disa përpjekje, por progresi është i ngadaltë dhe kërkon një angazhim të më shumë fondeve dhe mbështetjeje.)
-
Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar: ⚠️ (Shpenzimet janë të mëdha dhe kërkojnë një planifikim të qartë të burimeve financiare.)
-
Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin: ⚠️ (Nevoja për një koordinim të ngushtë dhe bashkëpunim ndërmjet sektorëve është e nevojshme.)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Ndikimi do të jetë pozitiv për ekonominë dhe shoqërinë.)
-
Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afati është sfidues dhe kërkon mbështetje të vazhdueshme për të arritur objektivin.)
Ky premtim ka potencial të madh për të ndihmuar në forcimin e ekonomisë lokale dhe rritjen e mundësive për sipërmarrësit, por kërkon një angazhim të madh financiar dhe një menaxhim të efektshëm të burimeve për të siguruar që biznese të reja të qëndrojnë dhe të zhvillohen në mënyrë të qëndrueshme.
Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Krijimi i 100,000 Vendeve të Punes përmes Projekteve Infrastrukturore dhe Sektorëve të tjerë të Zhvillimit”
Ky premtim synon krijimin e 100,000 vendeve të punës përmes projekteve të zhvillimit urban, rural dhe infrastrukturor, duke përfshirë investime të rëndësishme edhe në sektorë të tjerë si teknologjia, start-up-et dhe inovacioni. Për të kuptuar më mirë kërkesat e këtij objektivi, duhet të analizojmë si ndikojnë kostot për krijimin e këtyre vendeve të punës dhe ndikimi që ka ky investim në buxhetin shtetëror.
1. Qartësia e Premtimit
✅ Ky premtim është i qartë dhe i matshëm pasi ofron një objektiv të saktë, krijimin e 100,000 vendeve të punës. Kjo mund të arrihet përmes zhvillimit të projekteve infrastrukturore dhe nxitjes së sektorëve të rinj të zhvillimit si start-up-et dhe teknologjia. Sidoqoftë, për të qenë i plote, ky objektiv duhet të sqarojë se si ndahen këto vende pune midis projekteve infrastrukturore dhe sektorëve të rinj, si dhe se çfarë shpenzimesh janë parashikuar për secilin sektor. Përveç kësaj, një sqarim i plotë për natyrën e vendeve të punës është i rëndësishëm për të shmangur pritshmëritë e pamundura.
2. Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani
⚠️ Qeveria ka investuar në disa projekte infrastrukturore që kanë kontribuar në krijimin e vendeve të punës, por jo në numra të mëdhenj dhe me ritme të mjaftueshme për të mbushur një objektiv kaq ambicioz. Duke pasur parasysh që ndihma për start-up-et dhe sektorët inovativë (teknologjia etj.) ka qenë gjithashtu një përparësi që nga vitet e kaluara, ka pasur vonesa në zbatimin e disa planeve dhe një shkallë më të ulët esh në raport me premtimet.
Në vitet e kaluara, përpjekjet për krijimin e mundësive të punës në sektorë të rinj si start-up-et dhe teknologjia kanë pasur sukses të kufizuar, për shkak të infrastrukturës të pasigurt dhe mungesës së mbështetjes për zhvillimin e këtyre sektorëve.
Për progresin e deri tanishëm krijimi i 100,000 vendeve të punës, përfshirë teknologjinë, mund të jetë një objektiv i realizueshëm, por ka nevojë për një rritje të financimeve dhe mbështetje më të fuqishme për sektorët start-up dhe teknologjik.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Përpjekjet e mëparshme kanë qenë të kufizuara dhe do të kërkojnë një mbështetje më të madhe për të arritur 100,000 vende pune.)
3. Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar
⚠️ Për të realizuar krijimin e 100,000 vendeve të punës përmes projekteve infrastrukturore dhe sektorëve të rinj, kërkohet një angazhim i madh financiar. Shpenzimet për të krijuar çdo vend pune janë të ndryshme në varësi të sektorit dhe llojit të projektit.
Kosto për Vend pune në Projekte Infrastrukturore:
-
Projekte si ndërtimi dhe rehabilitimi i rrjeteve ujësjellës, rrugëve, dhe objekteve infrastrukturore kërkojnë një investim të konsiderueshëm dhe zakonisht krijojnë vende pune direkte (punëtorë të ndërtimit, inxhinierë, menaxherë projekti, etj.).
-
Për të krijuar 100,000 vende pune përmes projekteve infrastrukturore, mund të kërkohet një buxhet diku nga 2.5 miliardë deri 4 miliardë euro (varësisht nga natyra e projekteve dhe llogaritjet e mundshme të shpenzimeve për çdo vend pune).
Kosto për Vend pune në Sektorët Start-Up dhe Teknologji:
-
Pjesa tjetër e vendeve të punës mund të krijohen përmes mbështetjes dhe nxitjes së start-up-eve dhe sektorëve të teknologjisë, për të cilat është e nevojshme të ofrohen fondet për hulumtime dhe zhvillim, subvencione për bizneset e reja, dhe mbështetje për infrastrukturën e digjitalizimit dhe inovacionit.
-
Investimet për sektorët start-up dhe teknologji mund të kërkojnë një alokim shtesë buxheti prej 1 miliardë deri 1.5 miliardë euro, duke përfshirë mbështetje për krijimin e një ekosistemi të favorshëm për ndërmarrjet e reja dhe rritjen e mundësive për punësim në këto sektorë.
Totali i Mundshëm i Shpenzimeve për 100,000 Vende Pune:
-
i i këtij premtimi mund të kërkojë një total të shpenzimeve prej 3.5 deri 5.5 miliardë euro për të mbështetur krijimin e vendeve të punës përmes projekteve infrastrukturore dhe sektorëve të rinj.
-
Ky shpenzim kërkon një menaxhim të kujdesshëm të buxhetit dhe një ndarje të qartë të burimeve për secilin sektor.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Shpenzimet janë të mëdha dhe kërkojnë një planifikim të detajuar financiar dhe mbështetje nga burime të tjera financiare.)
4. Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin
⚠️ Menaxhimi dhe koordinimi i projekteve do të jetë kyç për suksesin e këtij premtimi. Sektori i infrastrukturës ka treguar disa probleme në menaxhim dhe implementim në periudhat e kaluara, dhe kërkon një rritje të kapaciteteve menaxhuese për të përmbushur objektivin e krijimit të 100,000 vendeve të punës.
Për start-up-et dhe sektorët inovativë, është e rëndësishme të krijohet një strategji e qartë për mbështetje të këtyre sektorëve, duke përfshirë trajnime, grante, dhe mundësi financimi për të nxitur zhvillimin e bizneseve të reja.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevoja për një koordinim të ngushtë ndërmjet qeverisë, pushtetit vendor, dhe sektorëve privatë për të realizuar projektet dhe për të mbështetur sektorët start-up dhe teknologjik.)
5. Ndikimi Ekonomik dhe Social
✅ Ky premtim ka një ndikim të rëndësishëm në zhvillimin ekonomik dhe përmirësimin e kushteve të jetesës. Krijimi i 100,000 vendeve të punës do të ndikojë në uljen e papunësisë, rritjen e të ardhurave, dhe zhvillimin ekonomik të Shqipërisë. Pjesa e mundësive të punës që krijohen në sektorët start-up dhe teknologjik do të nxisin inovacionin dhe diversifikimin e ekonomisë, duke sjellë mundësi të reja dhe përmirësuar konkurrueshmërinë ndërkombëtare.
Në nivel social, ky premtim do të ndihmojë në përmirësimin e kushteve të jetesës për shumë individë dhe do të kontribuoni në zhvillimin e qëndrueshëm të komuniteteve urbane dhe rurale.
📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikimi do të jetë pozitiv në ekonominë dhe shoqërinë shqiptare, duke rritur mundësitë për punësim dhe përmirësuar nivelin e jetesës.)
6. Afati i Zbatimit
⚠️ Ky premtim ka një afat të qartë deri në fund të mandatit, për të krijuar 100,000 vende pune. Megjithatë, për të realizuar një objektiv të tillë, është e nevojshme të realizohen projekte të shumta dhe të menaxhohen efikasiteti i burimeve. Sektorët si start-up-et dhe teknologjia mund të kenë nevojë për një periudhë më të gjatë zhvillimi për të dhënë rezultatet e dëshiruara.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati është ambicioz, dhe kërkon menaxhim të shpejtë dhe efikas të burimeve financiare dhe njerëzore.)
Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Krijimin e 100,000 Vendeve të Punes përmes Projekteve Infrastrukturore dhe Sektorëve të Tjerë të Zhvillimit”
📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.9/5
Përmbledhje e Vlerësimit:
-
Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm, por kërkon detaje mbi sektorët dhe llojin e vendeve të punës)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani: ⚠️ (Vonesat në projekte të mëparshme dhe nevojë për një angazhim të më shumë fondeve)
-
Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar: ⚠️ (Shpenzimet janë të mëdha dhe kërkojnë një menaxhim të kujdesshëm dhe ndarje të burimeve për secilin sektor)
-
Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin: ⚠️ (Koordinimi midis institucioneve kërkon rritje të kapaciteteve menaxhuese)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Ndikim pozitiv në zhvillimin ekonomik dhe shoqëror)
-
Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afati është ambicioz dhe kërkon efikasitet të lartë në implementimin e projekteve)
Ky premtim është ambicioz dhe mund të sjellë përfitime të mëdha ekonomike dhe shoqërore, por kërkon një angazhim të madh financiar, një menaxhim të efektshëm dhe një koordinim të ngushtë ndërmjet sektorëve për të arritur 100,000 vende të punës.
Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Investime në Zhvillimin Rajonal”
Ky premtim ka si qëllim investimin e 2 miliardë euro për realizimin e 1200 projekteve infrastrukturore, të cilat do të realizohen në qytete, zona periferike dhe fshatra të thellë malorë. Kjo do të kontribuonte në përmirësimin e cilësisë së jetesës dhe zhvillimin e qëndrueshëm të rajoneve. Ky është një projekt ambicioz që kërkon një menaxhim të mirë, koordinim dhe financim të mjaftueshëm për të realizuar objektivat e tij.
-
Qartësia e Premtimit ✅ Premtimi është i qartë dhe i matshëm, pasi parashikon një investim të madh për zhvillimin rajonal dhe krijimin e mundësive për përmirësimin e infrastrukturës në disa zona të rëndësishme, që janë shpesh të lëna pas dore. Ky premtim përfshin një sërë projektesh në qytete dhe fshatra të ndryshme, duke i dhënë mundësi për zhvillim të qëndrueshëm dhe përmirësim të kushteve të jetesës.
Megjithatë, ka nevojë për më shumë detaje rreth përqendrimit të projekteve, prioriteteve të ndihmuara dhe ndarjes së fondeve për secilën zonë, si dhe për metodat e monitorimit dhe menaxhimit të investimeve. Një plan i detajuar për shpërndarjen e 2 miliardë eurove është thelbësor për të siguruar transparencë dhe përputhshmëri me qëllimet e zhvillimit rajonal.
📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por pa detaje të plota për implementimin dhe ndarjen e fondeve)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani ⚠️ Ky premtim është një vazhdim i strategjive të mëparshme të zhvillimit rajonal, të cilat janë përpjekur të përmirësojnë infrastrukturën dhe të mundësojnë rritje ekonomike në zona më pak të zhvilluara. Megjithatë, ka pasur vonesa dhe pengesa në in e disa projekteve infrastrukturore të mëparshme.
Në vitin 2021, raportet përshkruan in e një numri të kufizuar projektesh (diku rreth 30% të projekteve të planifikuara), dhe problemet kryesore kanë përfshirë mungesën e burimeve financiare, pengesat ligjore dhe ngadalësimin e zbatimit të projekteve. Pavarësisht përpjekjeve për të alokuar fonde dhe për të tërhequr financime të huaja, ritmi i implementimit ka mbetur pas pritshmërive.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Ka pasur vonesa të mëdha në implementimin e projekteve të mëparshme dhe dështim në realizimin e objektivave)
-
Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar ⚠️ Ky premtim kërkon një menaxhim të fuqishëm të financave dhe alokimin e burimeve të mjaftueshme për realizimin e projekteve. Buxheti prej 2 miliardë eurosh është një shumë e madhe, dhe është i nevojshëm një plan i detajuar për shpërndarjen e këtyre fondeve për t’iu përgjigjur nevojave të ndryshme të rajoneve. Nga ana tjetër, mbështetja e financimeve të huaja, përmes granteve dhe kredive nga institucione ndërkombëtare, mund të jetë një mundësi për të siguruar financimin e duhur.
Nëse vlerësojmë shpenzimet e bëra në vitet e fundit për zhvillimin rajonal, mund të vihet re se, edhe pse ka pasur disa investime të rëndësishme, si ndërtimi i rrugëve dhe përmirësimi i infrastrukturës në disa zona, nuk ka pasur një angazhim të mjaftueshëm për mbulimin e gjithë nevojave. Për të realizuar 1200 projekte dhe për të arritur një zhvillim të qëndrueshëm, do të nevojiten burime të mëdha financiare dhe një planifikim afatgjatë.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Shpenzimet e bëra deri tani janë më të vogla se sa kërkohet për realizimin e këtij objektivi)
-
Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin ⚠️ Ky premtim kërkon një koordinim të fortë midis institucioneve qeveritare dhe pushtetit vendor për të realizuar projektet infrastrukturore. Suksesi i zbatimit të këtij premtimi do të varet nga aftësitë menaxheriale të institucioneve dhe koordinimi i duhur midis tyre.
Ndërkohë që ka pasur përpjekje për të përmirësuar menaxhimin dhe koordinimin në zhvillimin rajonal, ka pasur gjithashtu shumë shembuj të mosmarrëveshjeve mes institucioneve dhe vonesave në projektet e implementuara. Kjo ka sjellë një vonesë në in e disa projekteve, si dhe një koordinim të dobët për ndarjen e burimeve financiare dhe implementimin e projekteve.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Përgjegjësitë për menaxhim janë të shpërndara dhe ka probleme koordinimi)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅ Ky premtim ka potencialin për të krijuar një ndikim të madh në zhvillimin ekonomik të rajoneve, duke përmirësuar infrastrukturën dhe duke ofruar mundësi për punësim dhe zhvillim ekonomik, veçanërisht në zonat rurale dhe malore. Projekte të tilla mund të përmirësojnë cilësinë e jetesës, si dhe të mundësojnë rritjen e mundësive për turizmin dhe bujqësinë, dy sektorë të rëndësishëm për zhvillimin rajonal.
Po ashtu, investimet në infrastruktura do të lehtësojnë qasjen në shërbime dhe mundësojnë rritjen e investimeve private në këto zona, çka do të sjellë rritje të ekonomisë lokale dhe të ardhura për banorët.
📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim pozitiv në zhvillimin ekonomik dhe social)
-
Afati i Zbatimit ⚠️ Ky premtim ka një afat të qartë për realizimin e 1200 projekteve, megjithatë ky afat mund të ketë vështirësi për shkak të volumit të madh të projekteve dhe nevojës për financime të mjaftueshme. Për të përmbushur objektivin deri në fund të mandatit, qeveria do të duhet të sigurojë një alokim të shpejtë dhe të plotë të fondeve dhe të menaxhojë projektet në një mënyrë efikase.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati është ambicioz, por mund të ketë sfida të mëdha në realizimin e tij)
Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Investime në Zhvillimin Rajonal”
📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/5
Përmbledhje e Vlerësimit:
-
Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë dhe i matshëm, por pa detaje të plota për implementimin dhe ndarjen e fondeve)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani: ⚠️ (Ka pasur vonesa dhe pengesa në realizimin e projekteve të mëparshme)
-
Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar: ⚠️ (Shpenzimet e bëra deri tani janë të pamjaftueshme për realizimin e këtij objektivi)
-
Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin: ⚠️ (Ka pasur vështirësi në koordinimin midis institucioneve)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Ndikim pozitiv në zhvillimin e rajoneve dhe mundësitë për punësim dhe zhvillim ekonomik)
-
Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afati është realist, por kërkon burime dhe koordinim të shpejtë)
Ky premtim është ambicioz dhe ka potencial të madh për zhvillimin e rajoneve, por realizimi i tij kërkon angazhim të fortë financiar dhe menaxhues. Për të arritur sukses, është e nevojshme një koordinim i mirë mes institucioneve dhe sigurimi i burimeve financiare të mjaftueshme për realizimin e projekteve të shumta.
Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Rehabilitimi i Rrjeteve Ujore”
Ky premtim ka për qëllim in e ndërtimit dhe rehabilitimin të rrjeteve ujore në 16 zona urbane dhe 37 zona rurale, me qëllim sigurimin e një shërbimi ujësjellës të qëndrueshëm dhe cilësor për të gjithë qytetarët. Ky është një objektiv i rëndësishëm për përmirësimin e shërbimit të furnizimit me ujë, veçanërisht në zonat që ende nuk kanë akses të mjaftueshëm ose që kanë infrastrukturë të dobët.
-
Qartësia e Premtimit ✅ Premtimi është i qartë dhe synon rehabilitimin e rrjeteve ujore në zona të caktuara urbane dhe rurale, që kanë nevojë për investime për të garantuar furnizim të qëndrueshëm me ujë. Ai përfshin 16 zona urbane dhe 37 zona rurale, ku janë të nevojshme përmirësime të mëdha. Kjo është një synim i drejtpërdrejtë dhe i matshëm.
Megjithatë, mbeten të paqartë disa detaje për metodat dhe burimet e financimit të këtij projekti, si dhe ndarja e buxhetit për secilën zonë. Nevojiten më shumë informacion për kalendarin e punimeve dhe planet e koordinimit për të siguruar zbatimin në kohë.
📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por pa detaje të plota për implementim dhe financim)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani ⚠️ Ky premtim është i lidhur ngushtë me një nga objektivat kryesore të politikës ujësjellësit dhe është përfshirë vazhdimisht në planet qeveritare që nga vitet e para të mandatit. Megjithatë, realizimi i këtij premtimi është hasur me sfida të mëdha. Deri tani, ka pasur vonesa dhe pengesa i të disa projekteve të mëparshme për rehabilitimin e rrjeteve, sidomos në zonat rurale.
Për shembull, në vitin 2020, u raportua se vetëm 45% e zonave rurale kishin përfituar nga rehabilitimi i rrjeteve ujore, ndërkohë që premtimi ishte për rehabilitimin e 70% deri në fund të mandatit të katërt. Edhe pse janë realizuar disa projekte të mëdha për qytetet, zona të largëta dhe të izoluara mbeten të papërfshira.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Dështimi në realizimin e objektivave të mëparshme dhe sfidat për realizimin e premtimeve)
-
Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar ⚠️ Për realizimin e këtij premtimi, investimet do të kërkojnë fonde të konsiderueshme. Pavarësisht përpjekjeve për alokim të fondeve nga buxheti i shtetit, raportet financiare sugjerojnë se shpenzimet e bëra deri tani kanë qenë më të ulëta se planifikimi i fillimit të mandatit. Në vitin 2021, qeveria raportoi shpenzime prej 25 milionë eurosh për rehabilitimin e rrjeteve ujore, por nuk ka pasur një ritëm të shpejtë të implementimit në zonat rurale.
Për realizimin e këtij premtimi deri në fund të mandatit, do të nevojiten investime të reja dhe menaxhim më të mirë të burimeve financiare, përfshirë mundësinë për kredi dhe grante ndërkombëtare. Nëse nuk alokohen burimet e duhura, mund të ketë vonesa të mëtejshme dhe dështim në realizimin e këtij qëllimi.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Shpenzimet e bëra deri tani janë të pamjaftueshme për të mbuluar të gjitha nevojat për rehabilitimin e rrjeteve ujore)
-
Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin ⚠️ Ky premtim kërkon një menaxhim të fuqishëm dhe koordinim të ngushtë midis institucioneve përgjegjëse për ujësjellësin dhe pushtetit vendor. Megjithatë, ka pasur vështirësi të vazhdueshme në koordinimin midis institucioneve që menaxhojnë projektet e ujësjellësit dhe pushtetit lokal, duke çuar në vonesa dhe mangësi në implementim.
Në nivel qeveritar, Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë është përgjegjëse për zhvillimin e politikave dhe ndihmën për financimin e projekteve, ndërsa Autoriteti i Ujit dhe kompanitë rajonale të ujësjellësit janë përgjegjëse për menaxhimin dhe implementimin. Disa nga këto institucione kanë pasur mangësi në kapacitete teknike dhe menaxheriale, çka ka ndikuar në realizimin e objektivave.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Përgjegjësitë janë të shpërndara, dhe koordinimi institucional ka hasur në vështirësi)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅ Ky premtim ka një ndikim të drejtpërdrejtë në përmirësimin e kushteve të jetesës, veçanërisht në zonat rurale ku furnizimi me ujë është i papërshtatshëm ose i pamjaftueshëm. Rehabilitimi i rrjeteve do të mundësojë një furnizim më të qëndrueshëm dhe cilësor me ujë të pijshëm, duke përmirësuar shëndetin dhe sigurinë e qytetarëve.
Po ashtu, kjo do të ndikojë pozitivisht në zhvillimin e sektorëve të tjerë, si bujqësia dhe turizmi, të cilat varen nga furnizimi me ujë. Me një furnizim të qëndrueshëm, do të mundësohet rritja e produktivitetit dhe siguria e zhvillimit ekonomik në këto zona.
📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim pozitiv në kushte të jetesës dhe zhvillim ekonomik)
-
Afati i Zbatimit ⚠️ Ky premtim ka një afat të qartë deri në fund të mandatit të katërt. Megjithatë, për të realizuar objektivat, është e nevojshme të rritet intensiteti i punimeve dhe të alokohen burime të mjaftueshme financiare. Dërgimi i fondeve dhe implementimi në afate të përcaktuara është kyç për përmbushjen e këtij premtimi.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati është realist, por kërkon angazhim të madh dhe burime të nevojshme)
Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Rehabilitimin e Rrjeteve Ujore”
📊 Indeksi i Fizibilitetit: 3.7/5
Përmbledhje e Vlerësimit:
-
Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë, por pa detaje të plota për implementim dhe financim)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani: ⚠️ (Ka pasur vonesa dhe pengesa për realizimin e objektivave)
-
Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar: ⚠️ (Shpenzimet e bëra deri tani janë të pamjaftueshme për të realizuar të gjithë objektivat)
-
Përgjegjësitë për Menaxhimin dhe Koordinimin: ⚠️ (Ka pasur vështirësi në koordinim dhe menaxhim)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Ndikim pozitiv në kushte të jetesës dhe zhvillimin ekonomik)
-
Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afati është realist, por kërkon angazhim të vazhdueshëm dhe burime të mjaftueshme)
Ky premtim është ambicioz dhe ka një ndikim të rëndësishëm në përmirësimin e kushteve të jetesës dhe zhvillimin e rajoneve rurale, por realizimi i tij kërkon përpjekje të mëdha financiare dhe menaxhim të fuqishëm. Për të arritur sukses, është e nevojshme që qeveria të përmbushë angazhimet e saj dhe të sigurojë burimet e nevojshme për implementimin e projekteve të rrjeteve ujore.
Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Furnizim 24-orësh me Ujë gjatë Zhvillimit të Mandatit”
Ky premtim ka për qëllim sigurimin e furnizimit 24-orësh me ujë për të gjitha zonat urbane dhe 90% të zonave rurale deri në fund të mandatit të katërt. Synimi është të përmirësohet aksesimi në ujë të pijshëm dhe të sigurohet një shërbim i qëndrueshëm dhe i besueshëm për të gjithë qytetarët.
-
Qartësia e Premtimit ✅ Premtimi është i qartë në artikulimin e objektivit për furnizim 24-orësh me ujë për zonat urbane dhe 90% të zonave rurale deri në fund të mandatit të katërt. Ky është një premtim ambicioz që kërkon investime të konsiderueshme dhe një menaxhim të duhur të burimeve për të realizuar objektivat e parashikuara.
Në të njëjtën kohë, mungojnë detaje të plota rreth financimit dhe metodave të zbatimit të këtij objektivi. Duhen përcaktuar qartë burimet financiare dhe planifikimi i projekteve, duke pasur parasysh angazhimet buxhetore të tjera për sektorët si infrastruktura rrugore, shëndetësia dhe arsimi.
📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por pa detaje për implementim dhe burime financiare)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani ⚠️ Ky premtim ka qenë një prioritet i shpallur qysh nga viti 2017, dhe është përfshirë vazhdimisht në planet e zhvillimit dhe buxhetet e ndryshme qeveritare. Megjithatë, deri tani janë hasur disa vështirësi në arritjen e objektivave të parashikuara. Gjatë këtyre viteve, ka pasur disa përmirësime në qytetet e mëdha si Tirana dhe Durrësi, ku janë realizuar disa investime për përmirësimin e furnizimit me ujë, por ende ka shumë zona rurale që përballen me furnizim të pamjaftueshëm dhe ndërprerje të shpeshta.
Për shembull, në vitin 2020, qeveria raportoi se vetëm 68% e zonave urbane dhe 35% e zonave rurale kishin një furnizim të vazhdueshëm me ujë, ndërkohë që premtimi ishte që ky nivel të arrinte deri në 100% për qytetet dhe 90% për zonat rurale deri në fund të mandatit të katërt. Në këtë kontekst, shumë projekte janë vonuar dhe kanë mbetur të papërmbushura, duke ndikuar në besueshmërinë e premtimeve qeveritare.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Ka pasur vonesa dhe dështime në realizimin e premtimeve të mëparshme, veçanërisht për zonat rurale)
-
Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar ⚠️ Pavarësisht përpjekjeve për të përmirësuar furnizimin me ujë, shpenzimet deri tani kanë qenë më të ulëta se sa kishte planifikuar qeveria në vitet e para të mandatit. Për shembull, në vitin 2021, qeveria raportoi shpenzime të përgjithshme prej 35 milionë euro për projekte të furnizimit me ujë, por investimet nuk kanë arritur të mbulojnë të gjitha nevojat dhe mungesat, sidomos në zonat rurale. Kjo ka sjellë edhe një shpërndarje të pabarabartë të shërbimeve, ku qytetet kanë pasur përparësi në krahasim me zonat e largëta.
Për realizimin e këtij premtimi në mënyrë efektive deri në fund të mandatit, janë të nevojshme investime të mëdha, duke përfshirë ndërtimin e infrastrukturës të re dhe rinovimin e sistemeve ekzistuese. Bazuar në analizën e shpenzimeve të mëparshme, është e qartë se duhet të bëhen angazhime të reja për burime financiare, përfshirë mundësinë për kredi dhe grante ndërkombëtare për të mbështetur projektet e mëdha të infrastrukturës.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Shpenzimet e bëra deri tani janë të pamjaftueshme për të mbuluar nevojat e sektorit dhe për të realizuar objektivat)
-
Përgjegjësitë për Menaxhimin e Ujit ⚠️ Menaxhimi i burimeve të ujit ka qenë një sfidë e vazhdueshme. Ndërsa ka pasur përpjekje për të decentralizuar menaxhimin e ujit dhe për t’i dhënë më shumë kompetenca autoriteteve lokale, shumë prej këtyre strukturave janë ende të pafuqishme për të menaxhuar eficientisht burimet dhe shërbimet. Kjo ka sjellë shpenzime të larta dhe përdorim të pasaktë të burimeve, veçanërisht në zonat rurale.
Në nivel qeveritar, Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë është përgjegjëse për hartimin e politikave dhe koordinimin e projekteve, ndërsa Autoriteti i Ujit është përgjegjës për menaxhimin e shërbimeve. Megjithatë, ka pasur vështirësi në koordinimin midis këtyre institucioneve dhe me aktorët lokalë, çka ka sjellë vonesa dhe probleme me realizimin e objektivave.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Ka pasur mangësi në menaxhimin e burimeve dhe koordinimin institucional)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅ Ky premtim ka një ndikim të dukshëm në përmirësimin e kushteve të jetesës, sidomos për qytetarët që jetojnë në zona të izoluara dhe që përballen me ndërprerje të shpeshta të furnizimit me ujë. Furnizimi 24-orësh do të ndikojë pozitivisht në shëndetin publik, do të ulë sëmundshmërinë e shkaktuar nga uji i pisët dhe do të rrisë sigurinë e përdorimit të ujit në çdo shtëpi.
Në të njëjtën kohë, ky premtim ka një ndikim të drejtpërdrejtë në zhvillimin ekonomik. Mungesa e ujit të pijshëm ka ndikuar negativisht në sektorë të tillë si bujqësia dhe turizmi. Duke garantuar furnizimin 24-orësh, qeveria do të mundësojë zhvillimin më të shpejtë të këtyre sektorëve dhe do të krijojë mundësi për rritje të ekonomisë.
📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim pozitiv në përmirësimin e kushteve të jetesës dhe zhvillimin ekonomik)
-
Afati i Zbatimit ⚠️ Ky premtim ka një afat të qartë deri në fund të mandatit të katërt. Megjithatë, për të arritur objektivat e parashikuara, është e nevojshme që qeveria të rrisë ritmin e investimeve dhe të përshpejtojë realizimin e projekteve. Duke marrë parasysh që shumë projekte kanë pasur vonesa dhe se ka pasur vonesa në implementimin e masave për zonat rurale, mund të ketë një ndalim në realizimin e tij brenda afatit të përcaktuar.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati kërkon përpjekje të mëdha dhe ritëm të shpejtë për të realizuar objektivat)
Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Furnizimin 24-orësh me Ujë për të Gjatë Zhvillimit të Mandatit”
📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.1/5
Përmbledhje e Vlerësimit:
-
Qartësia e Premtimit: ✅ (Premtim i qartë, por pa detaje për implementim dhe burime financiare)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025 dhe Progresi deri Tani: ⚠️ (Ka pasur vonesa dhe dështime në realizimin e premtimeve të mëparshme)
-
Shpenzimet dhe Menaxhimi Financiar: ⚠️ (Shpenzimet e bëra deri tani janë të pamjaftueshme për të mbuluar nevojat)
-
Përgjegjësitë për Menaxhimin e Ujit: ⚠️ (Ka pasur mangësi në menaxhimin dhe koordinimin institucional)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Ndikim pozitiv në zhvillimin ekonomik dhe mirëqenien sociale)
-
Afati i Zbatimit: ⚠️ (Afati kërkon periudha të gjata dhe angazhim të vazhdueshëm)
Ky premtim ka potencial të ndihmojë në përmirësimin e kushteve të jetesës dhe zhvillimin ekonomik, por kërkon angazhime të mëdha financiare dhe menaxhim të fuqishëm institucional për të arritur suksesin e parashikuar.
Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Planifikimi i Projekteve Energjetike të Qëndrueshëm”
Ky premtim synon të sigurojë që çdo projekt energjetik të planifikohet dhe të jetë i bazuar në studime të qëndrueshme ekonomike dhe mjedisore, për të siguruar zhvillim të qëndrueshëm dhe harmoni me mjedisin.
-
Qartësia e Premtimit ✅ Premtimi është i qartë dhe i artikuluar, duke shprehur angazhimin për një planifikim të qëndrueshëm të projekteve energjetike.
Nuk ka pasur përmendje të detajuar për mekanizmat e zbatimit, si dhe për mënyrën se si do të realizohet ky planifikim i qëndrueshëm në terma praktikë.
📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por i përgjithshëm)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025 ⚠️ Në mandatin e kaluar, ka pasur disa projekte energjetike që janë planifikuar dhe implementuar, por shumë prej tyre janë kritikuar për mungesë transparence dhe përpjekje të pamjaftueshme për të siguruar qëndrueshmërinë mjedisore dhe financiare.
Projekte si HEC-et dhe kompleksi i energjisë diellore janë zhvilluar pa pasur studime të plota të ndikimit mjedisor dhe pa një analizë të qëndrueshmërisë financiare afatgjatë.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Politikat e deritanishme nuk kanë përfshirë gjithmonë planifikim të qëndrueshëm)
-
Kostoja dhe Ndikimi në Buxhet ⚠️ Mbështetje financiare për projekte të qëndrueshme kërkon investime të larta dhe burime shtesë financiare.
Ndërsa disa projekte energjetike janë planifikuar, ato mund të kërkojnë fonde të mëdha për të siguruar qëndrueshmërinë ekonomike dhe mjedisore.
Alternativat për të mbështetur projekte të qëndrueshme mund të përfshijnë grante dhe mbështetje ndërkombëtare, por kjo mund të ndikojë në borxhin publik.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi kërkon investime të mëdha dhe mund të ketë ndikim në buxhetin publik)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social ✅ Investimi në projekte energjetike të qëndrueshme mund të ketë ndikime pozitive në ekonominë e vendit dhe të mbështesë zhvillimin ekonomik afatgjatë.
Pozitiv:
-
Siguron zhvillim të qëndrueshëm dhe rritje të qëndrueshmërisë energjetike.
-
Rrit mundësitë për krijimin e vendeve të punës në sektorin energjetik dhe të ripërtëritshëm.
Negativ:
-
Kostoja fillestare mund të jetë e lartë për implementimin e projekteve që janë mjedisorisht dhe ekonomikisht të qëndrueshme.
📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim pozitiv në zhvillimin e qëndrueshëm, por me kosto fillestare të lartë)
-
Kapacitetet Institucionale dhe Ligjore ⚠️ Për zbatimin e këtij premtimi, nevojiten kapacitete të forta institucionale dhe mbështetje ligjore për të siguruar që çdo projekt energjetik të jetë në përputhje me kërkesat mjedisore dhe ekonomike.
Aktualisht, legjislacioni dhe politikat e energjisë nuk janë gjithmonë të përshtatshme për të mbështetur plotësisht projekte energjetike të qëndrueshme, dhe ka nevojë për rishikim të thellë të ligjeve dhe rregulloreve që lidhen me energjinë.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevojiten reforma dhe kapacitete shtesë për mbështetje ligjore dhe institucionale)
-
Afati i Zbatimit ⚠️ Zbatimi i një plani të qëndrueshëm energjetik kërkon kohë dhe mund të ndikojë në buxhetin afatshkurtër.
Për të realizuar projekte të qëndrueshme energjetike, mund të jetë e nevojshme të kalohen disa vite për të marrë rezultate të matshme, veçanërisht nëse kërkohen studime të thelluara dhe procese të miratimit.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Zbatimi mund të kërkojë disa vite për realizim të plotë)
Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Planifikimin e Projekteve Energjetike të Qëndrueshëm”
📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.5/5
Përmbledhje e Vlerësimit:
-
Qartësia e Premtimit: ✅ (I qartë, por pa detaje mbi mekanizmat e zbatimit)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Politikat e deritanishme nuk kanë favorizuar plotësisht planifikimin e qëndrueshëm)
-
Kostoja dhe Ndikimi në Buxhet: ⚠️ (Premtimi kërkon investime të mëdha dhe mund të ndikojë në buxhetin publik)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Ndikim pozitiv në zhvillimin e qëndrueshëm, por me kosto fillestare të lartë)
-
Kapacitetet Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Nevojiten reforma dhe mbështetje ligjore për implementim)
-
Afati i Zbatimit: ⚠️ (Zbatimi mund të kërkojë disa vite)
Premtimi për planifikimin e projekteve energjetike të qëndrueshëm është një hap i rëndësishëm për zhvillimin e qëndrueshëm energjetik, por realizimi i tij kërkon investime të mëdha, kapacitete të forta institucionale dhe një planifikim afatgjatë. Suksesi do të varet nga sigurimi i burimeve financiare dhe përmirësimi i kapaciteteve ligjore dhe teknike për të siguruar projekte të qëndrueshme ekonomikisht dhe mjedisore
Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Mbrojtja e Aseteve Publike dhe Ndalimi i Privatizimit të Burimeve Strategjike”
Ky premtim synon të garantojë mbajtjen e kontrollit shtetëror mbi asetet strategjike energjetike dhe të ndalojë privatizimin e tyre.
-
Qartësia e Premtimit
✅ Qartë i artikuluar, por pa specifikime të qarta mbi mekanizmat e zbatimit
-
Nuk përcaktohet qartë cilat burime strategjike janë të mbrojtura dhe si do të ndalohet privatizimi.
-
Nuk sqarohet nëse qeveria do të ndalojë vetëm privatizimin e pronës publike ekzistuese apo edhe dhënien e koncesioneve të reja.
📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por i përgjithshëm)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025
⚠️ Politikat e deritanishme kanë lejuar partneritetet me privatët, por jo domosdoshmërisht kanë favorizuar privatizimin e aseteve strategjike
-
Në sektorin e energjisë:
-
Qeveria nuk ka privatizuar asete strategjike si KESH, OSHEE apo OST, por ka vazhduar praktikat e dhënies me koncesion të hidrocentraleve të reja.
-
HEC Skavica nuk është dhënë me koncesion, por është planifikuar të ndërtohet me financim të qeverisë shqiptare dhe mbështetje nga SHBA (Bechtel si kontraktor ndërtimi).
-
TEC-i i Vlorës është planifikuar për një partneritet publik-privat, por jo për privatizim të plotë.
-
Në sektorin e gazit natyror:
-
Gazsjellësi TAP mbetet një projekt me investim ndërkombëtar, dhe nuk ka pasur ndryshime në strukturën e tij të pronësisë nga ana e qeverisë shqiptare.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Në mandatin e kaluar ka pasur koncesione dhe PPP, por jo një prirje të qartë për privatizimin e aseteve strategjike)
-
Kostoja dhe Ndikimi në Buxhet
⚠️ Mbajtja e të gjitha aseteve nën menaxhim shtetëror kërkon investime të mëdha
-
Ndërmarrjet publike si KESH dhe OSHEE kanë nevojë për mbi 1 miliard euro investime deri në 2030 për modernizim.
-
Nëse shteti nuk lejon privatizimin apo koncesionet, atëherë duhet të mbulojë vetë të gjitha kostot për modernizimin e rrjetit dhe ndërtimin e kapaciteteve të reja.
-
Alternativa: Në vend të privatizimit, qeveria mund të marrë grante dhe kredi nga institucionet ndërkombëtare, por kjo do të ndikojë borxhin publik.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi është i kushtueshëm dhe kërkon financim të madh)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social
✅ Mbajtja e aseteve strategjike nën kontroll shtetëror garanton siguri energjetike
-
Pozitiv:
-
Siguron kontroll mbi çmimet e energjisë dhe shmang spekulimet nga privatët.
-
Rrit sovranitetin energjetik dhe parandalon varësinë nga kompani të huaja.
-
Forcon transparencën dhe ndalon abuzimet me kontrata klienteliste.
-
Negativ:
-
Nëse menaxhimi publik nuk është efikas, rrezikohet rritja e borxhit të ndërmarrjeve publike.
-
Shteti mund të mos ketë fonde të mjaftueshme për të ndërtuar impiante të rinj pa përfshirë privatët.
📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim kryesisht pozitiv, por me rreziqe për menaxhimin financiar)
-
Kapacitetet Institucionale dhe Ligjore
⚠️ Qeveria duhet të ndryshojë ligjet për të ndaluar privatizimin e aseteve
-
Aktualisht, privatizimi dhe koncesionet janë të lejuara me ligj dhe disa projekte janë në proces:
-
HEC Skavica (me Bechtel)
-
TEC-i i Vlorës (planifikohet të jepet me koncesion)
-
Për të ndaluar privatizimin, qeveria duhet të ndryshojë ligjet e privatizimit dhe koncesioneve ose të ndërpresë kontratat ekzistuese.
-
Kjo mund të sjellë padi ndërkombëtare nga investitorët privatë.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevojiten reforma ligjore dhe mbrojtje ndaj padive të mundshme)
-
Afati i Zbatimit
⚠️ Ndryshimet ligjore dhe financiare kërkojnë kohë
-
Ndalimi i privatizimit mund të miratohet shpejt me ndryshime ligjore.
-
Forcimi i menaxhimit shtetëror kërkon investime afatgjata (5-10 vjet).
-
Disa koncesione janë të lidhura për dekada dhe nuk mund të anulohen lehtë.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Zbatimi i plotë kërkon vite dhe mbështetje financiare të fortë)
Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Mbrojtjen e Aseteve Publike dhe Ndalimin e Privatizimit”
📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5
Përmbledhje e Vlerësimit:
-
Qartësia e Premtimit: ✅ (I qartë, por pa detaje mbi mekanizmat e zbatimit)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Politikat e mëparshme kanë favorizuar privatizimin dhe koncesionet)
-
Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Mbajtja e aseteve shtetërore kërkon investime të mëdha)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Siguron sovranitet energjetik, por me sfida financiare)
-
Kapacitetet Ligjore dhe Institucionale: ⚠️ (Ndryshimet kërkojnë reforma dhe rrezikojnë padi ndërkombëtare)
-
Afati i Zbatimit: ⚠️ (Ndryshimet ligjore mund të bëhen shpejt, por investimet kërkojnë më shumë kohë)
Premtimi për të ndaluar privatizimin e burimeve strategjike është një angazhim i rëndësishëm për sigurinë energjetike të Shqipërisë. Megjithatë, realizimi i tij kërkon ndryshime ligjore, financim të madh dhe një menaxhim më efikas të ndërmarrjeve publike.
Suksesi i këtij premtimi varet nga:
-
Sigurimi i burimeve financiare për të përmirësuar infrastrukturën shtetërore.
-
Miratimi i ligjeve të reja për të ndaluar koncesionet dhe privatizimin.
-
Forcimi i transparencës dhe efikasitetit të menaxhimit shtetëror për të shmangur abuzimet dhe humbjet.
Nëse këto masa nuk merren, shteti mund të përballet me probleme financiare dhe ligjore, duke rritur rrezikun që sektori energjetik të ketë nevojë për rritje tarifash ose borxhe shtesë për të mbuluar kostot.
Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Investimet Strategjike në Infrastrukturën Energjitike”
Ky premtim synon të forcojë rrjetin e transmetimit dhe shpërndarjes së energjisë, për të siguruar një furnizim më të qëndrueshëm dhe pa ndërprerje.
-
Qartësia e Premtimit
✅ Qartë i artikuluar, por pa detaje mbi burimet e financimit dhe prioritetet e investimit
-
Premtimi fokusohet në investime në rrjetin energjetik, por nuk përmend:
-
Sa do të jetë totali i investimeve?
-
Cilat janë projektet kryesore që do të financohen?
-
A do të ketë burime shtesë financimi nga donatorët ndërkombëtarë?
📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por i përgjithshëm)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025
⚠️ Investimet në rrjet kanë qenë të kufizuara dhe me ritme të ngadalta
-
Gjatë periudhës 2021-2025, investimet në rrjetin e transmetimit dhe shpërndarjes kanë qenë:
-
300 milionë euro nga OST (Operatori i Sistemit të Transmetimit) për modernizimin e linjave të tensionit të lartë.
-
250 milionë euro nga OSHEE (Operatori i Shpërndarjes) për uljen e humbjeve dhe përmirësimin e rrjetit të tensionit të mesëm dhe të ulët.
-
Projekte si linja 400 kV Shqipëri-Kosovë dhe nënstacionet e reja në Fier dhe Elbasan janë realizuar.
-
Megjithatë, investimet nuk kanë qenë të mjaftueshme për të shmangur ndërprerjet e energjisë, sidomos në zonat rurale dhe gjatë stinës së dimrit.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Progres i ngadaltë dhe investime të pamjaftueshme në rrjet)
-
Kostoja dhe Ndikimi në Buxhet
⚠️ Investimet në rrjet kërkojnë miliarda euro, por financimi është i kufizuar
-
Për një përmirësim të plotë të rrjetit të transmetimit dhe shpërndarjes, Shqipëria ka nevojë për 1-1.5 miliardë euro investime deri në 2030.
-
Me ritmin aktual të investimeve, pritet të alokohen vetëm 500-600 milionë euro deri në 2027.
-
Nëse financimi vjen vetëm nga burimet shtetërore, kjo mund të rrisë borxhin publik ose të kërkojë tarifa më të larta për konsumatorët.
-
Alternativa: financimi nga BE, BERZH, Banka Botërore mund të ndihmojë, por kërkon angazhime afatgjata dhe reforma.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Nevojiten investime të mëdha dhe burime financiare shtesë)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social
✅ Përmirësimi i rrjetit ul humbjet dhe garanton furnizim më të qëndrueshëm
-
Pozitiv: Investimet do të ndihmojnë në:
-
Uljen e humbjeve në rrjet, që aktualisht janë rreth 17%.
-
Garantimin e një furnizimi më të qëndrueshëm për bizneset dhe konsumatorët.
-
Përmirësimin e sigurisë energjetike, duke reduktuar varësinë nga importi.
-
Negativ:
-
Nëse investimet financohen me rritje të tarifave të energjisë, konsumatorët mund të përballen me fatura më të larta.
-
Nëse financimi bëhet me borxh publik, rritet ngarkesa fiskale.
📌 Vlerësimi: ✅ (Ndikim pozitiv në ekonomi, por me rreziqe për kostot)
-
Kapacitetet Institucionale dhe Burimet e Financimit
⚠️ Pa një strategji të qartë për financimin, premtimi mbetet i pasigurt
-
Problemi kryesor në Shqipëri nuk është mungesa e projekteve, por financimi dhe zbatimi i tyre në kohë.
-
Disa investime të mëdha në rrjet janë vonuar për shkak të mungesës së fondeve dhe burokracisë.
-
Qeveria duhet të sigurojë burime të qëndrueshme financimi për rrjetin, duke përfshirë:
-
Grante dhe kredi nga institucionet ndërkombëtare.
-
Partneritete publike-private për ndërtimin e infrastrukturës energjetike.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kapacitetet financiare dhe institucionale janë ende të kufizuara)
-
Afati i Zbatimit
⚠️ Pjesa më e madhe e investimeve kërkon afate të gjata për zbatim
-
Përmirësimi i rrjetit të transmetimit dhe shpërndarjes nuk mund të realizohet brenda një mandati qeverisës.
-
Investimet e reja kërkojnë të paktën 5-7 vjet për të dhënë rezultate të plota.
-
Për disa projekte madhore si linjat e reja të transmetimit dhe modernizimi i rrjetit të shpërndarjes, procedurat e tenderimit dhe ndërtimit mund të zgjasin më shumë se sa pritet.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi nuk mund të realizohet plotësisht brenda një mandati)
Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Investimet Strategjike në Infrastrukturën Energjitike”
📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.0/5
Përmbledhje e Vlerësimit:
-
Qartësia e Premtimit: ✅ (I qartë, por pa detaje mbi projektet specifike)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Investimet kanë qenë të kufizuara dhe me ritëm të ngadaltë)
-
Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Investimet kërkojnë fonde të mëdha dhe burime financiare shtesë)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Përfitime për furnizimin e energjisë dhe ekonominë)
-
Kapacitetet Institucionale dhe Financimi: ⚠️ (Pa strategji të qartë financimi, premtimi mbetet i pasigurt)
-
Afati i Zbatimit: ⚠️ (Investimet kërkojnë më shumë se një mandat qeverisës për realizim)
Premtimi për investime strategjike në infrastrukturën energjetike është i rëndësishëm për stabilitetin dhe sigurinë energjetike të Shqipërisë. Megjithatë, përvoja e mandateve të mëparshme tregon se realizimi i investimeve të mëdha në rrjet kërkon burime financiare të qëndrueshme dhe kapacitete të forta institucionale. Deri tani, financimi ka qenë i pamjaftueshëm dhe shumë projekte janë vonuar. Për ta bërë këtë premtim të realizueshëm, qeveria duhet të sigurojë burime financimi afatgjata nga partnerë ndërkombëtarë dhe të përshpejtojë proceset e zbatimit të projekteve.
Indeksi i Fizibilitetit për Premtimin “Mbajtja e çmimeve të Energjisë të Qëndrueshme dhe të Përballueshme”
Ky premtim synon të mbrojë konsumatorët familjarë nga rritjet e çmimeve të energjisë, duke garantuar mbështetje për shtresat më të brishta.
Në fillim të vitit 2025, Shqipëria u përball me një vendim historik në sektorin e energjisë elektrike. Enti Rregullator i Energjisë (ERE) miratoi uljen e çmimit të energjisë elektrike për konsumatorët familjarë, duke e reduktuar atë nga 9.5 lekë për kilovat orë (kWh) në 8.5 lekë për kWh për ata që konsumojnë deri në 700 kWh në muaj. Ky vendim hyri në fuqi nga 1 shkurti dhe do të vlejë deri më 31 dhjetor 2025.
Ulja e çmimit ishte një arritje e rëndësishme për qeverinë shqiptare dhe u cilësua si një hap historik nga Kryeministri Edi Rama. Ai theksoi se kjo ulje ishte e mundësuar nga reforma e vazhdueshme në sektorin e energjisë dhe se Shqipëria po afrohej gjithnjë e më shumë drejt një pozicioni të fuqishëm në eksportimin e energjisë në Evropë.
Ky vendim pritej të përfitojë rreth 1 milion dhe 70 mijë abonentë familjarë, duke shpëtuar rreth 100 euro në vit për familje. Për ata që konsumojnë më shumë se 700 kWh në muaj, çmimi mbeti në 9.5 lekë për kWh për të gjithë sasinë e konsumuar.
-
Qartësia e Premtimit
✅ Qartë i artikuluar, por pa detaje për mekanizmat mbështetës
-
Premtimi është i drejtpërdrejtë dhe lidhet me sigurinë energjetike dhe mbështetjen sociale.
-
Mungojnë të dhëna mbi:
-
A do të ketë subvencione për çmimin e energjisë?
-
A do të kufizohet rritja e çmimit për konsumatorët familjarë?
-
Çfarë kriteresh do të përdoren për të mbështetur shtresat në nevojë?
📌 Vlerësimi: ✅ (Premtim i qartë, por i përgjithshëm)
-
Krahasimi me Performancën e Qeverisë në Mandatin 2021-2025
⚠️ Probleme me stabilitetin e çmimeve gjatë krizës energjetike
-
Në 2021, çmimi mesatar i energjisë për familjet ishte rreth 9.5 lekë/kWh.
-
Gjatë krizës energjetike (2022-2023), qeveria ndërhyri për të mbajtur çmimin e energjisë të pandryshuar për konsumatorët familjarë.
-
Për bizneset e mëdha, çmimi u liberalizua dhe u rrit mbi 20 lekë/kWh.
-
Subvencionet shtetërore për të mbajtur çmimet e ulëta arritën mbi 200 milionë euro në vitin 2022.
-
Në 2024, qeveria ka njoftuar se do të heqë mbrojtjen e çmimeve për disa kategori konsumatorësh, çka tregon se ky premtim është sfidues.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Premtimi vështirë i realizueshëm duke parë liberalizimin e tregut)
-
Shpenzimet dhe Kostoja e Mbajtjes së Çmimeve të Qëndrueshme
⚠️ Mbajtja e çmimeve të ulëta kërkon subvencione të larta nga buxheti
-
Nëse qeveria vendos të subvencionojë çmimin e energjisë, kjo do të kërkojë 300-500 milionë euro në vit, në varësi të tregut ndërkombëtar të energjisë.
-
Nëse nuk sigurohen fonde shtesë, rritja e çmimit e diktuar nga tregu është e pashmangshme.
-
Shqipëria ka varësi të lartë nga hidrocentralet, dhe në vitet me thatësirë, importi i energjisë rrit koston për qeverinë.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Kostoja financiare është e lartë dhe e pasigurt)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social
✅ Mbajtja e çmimeve të ulëta ndihmon konsumatorët, por rrit borxhin publik
-
Pozitiv: Për konsumatorët familjarë, çmimi i ulët i energjisë ruan fuqinë blerëse dhe redukton varfërinë energjetike.
-
Negativ: Nëse qeveria vazhdon të subvencionojë energjinë, mund të rritet borxhi publik, duke ndikuar negativisht në stabilitetin fiskal.
-
Liberalizimi i tregut mund të bëjë që bizneset të përballen me rritje të çmimeve, duke ndikuar tek rritja e kostove të tyre.
📌 Vlerësimi: ✅ (Përfitime për konsumatorët, por rrezik fiskal për qeverinë)
-
Kapacitetet Fiskale dhe Financimi
⚠️ Pa një strategji afatgjatë, çmimet nuk mund të mbahen të ulëta
-
Qeveria duhet të sigurojë fonde të qëndrueshme për subvencionet ose të investojë në burime alternative të energjisë.
-
Nëse nuk diversifikohen burimet energjetike, Shqipëria do të vazhdojë të jetë e varur nga importet, çka rrit rrezikun e rritjes së çmimeve.
-
BE dhe institucionet financiare ndërkombëtare po kërkojnë liberalizimin e tregut, gjë që bie ndesh me këtë premtim.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Pa diversifikim energjetik, premtimi është i vështirë për t’u mbajtur)
-
Afati i Zbatimit
⚠️ Afatshkurtër i pasigurt, afatgjatë i vështirë
-
Nëse qeveria vazhdon të subvencionojë energjinë për familjet, mund të ruajë stabilitetin e çmimeve për 1-2 vitet e para.
-
Në periudhën 2026-2030, presioni për liberalizimin e tregut mund ta bëjë të pamundur mbajtjen e çmimeve të ulëta.
📌 Vlerësimi: ⚠️ (Afati i zbatimit është i paqëndrueshëm)
Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit për “Mbajtja e Çmimeve të Energjisë të Qëndrueshme dhe të Përballueshme”
📊 Indeksi i Fizibilitetit: 4.5/5
Përmbledhje e Vlerësimit:
-
Qartësia e Premtimit: ✅ (Qartë i artikuluar, por pa detaje mbi zbatimin)
-
Krahasimi me Mandatin 2021-2025: ⚠️ (Liberalizimi i tregut bie ndesh me këtë premtim)
-
Shpenzimet dhe Kostoja: ⚠️ (Mbajtja e çmimeve të ulëta kërkon subvencione të larta)
-
Ndikimi Ekonomik dhe Social: ✅ (Përfitim për konsumatorët, por rrezik fiskal për qeverinë)
-
Kapacitetet Fiskale dhe Financimi: ⚠️ (Pa një strategji afatgjatë, premtimi është i pasigurt)
-
Afati i Zbatimit: ⚠️ (Mund të mbahet përkohësisht, por jo afatgjatë)
Premtimi për të mbajtur çmimet e energjisë të qëndrueshme dhe të përballueshme është i rëndësishëm për konsumatorët, por është shumë i varur nga faktorë të jashtëm si kriza energjetike, thatësirat dhe politikat e BE për liberalizimin e tregut. Qeveria arriti ta mbante çmimin e energjisë të pandryshuar gjatë mandatit 2021-2025 përmes subvencioneve të larta, por kjo nuk është një strategji e qëndrueshme. Nëse nuk diversifikohen burimet energjetike dhe nuk sigurohet një financim afatgjatë, ky premtim mbetet i vështirë për t’u realizuar pa kosto të larta fiskale.
