Indeksi i Fizibilitetit për “Shfrytëzimin e Resurseve në mënyrë graduale dhe të kujdesshme”

(Analizë e Strukturës, Fazave të Zbatimit dhe Elementeve të Vlerësimit)

1. Qartësia e Premtimit

📊 Vlerësimi: 4.7/5

Premtimi është i qartë dhe konkret, përfshirë dy masa të rëndësishme:

1. Rinegocimi i kontratave me kompanitë nxjerrëse dhe përpunuese të kromit për të kanalisuar koncentratin e kromit drejt fabrikave të ferrokromit, duke siguruar një vlerë të shtuar për industrinë dhe rritje të kapacitetit të përpunimit të kromit brenda vendit.

2. Nisja e një projekti-pilot për riaktivizimin e një miniere shtetërore të qymyrgurit për përdorimin në industrinë e çimentos dhe termocentralet e vegjël, për të siguruar një furnizim të qëndrueshëm të energjisë dhe për të ulur varësinë nga importet.

Elementet e vlerësimit:

• Klariteti është i lartë, pasi qëllimi është i drejtpërdrejtë dhe i matshëm. Zbatimi i këtyre masave do të rrisë kapacitetet e përpunimit dhe përdorimit të resurseve natyrore, duke mbështetur zhvillimin ekonomik të vendit dhe përmirësuar sektorët e industrisë dhe energjisë.

2. Situata Aktuale dhe Problematikat Kryesore

📊 Vlerësimi: 4.4/5

• Kromi: Aktualisht, kromi është eksportuar kryesisht si koncentrat, pa një përpunim të mëtejshëm të cilësisë më të lartë në vend. Kjo i ka ndaluar përfitimet e plota ekonomike që mund të dalin nga prodhimi i ferrokromit.

• Qymyrguri: Disa miniera të qymyrgurit janë të mbyllura ose nuk funksionojnë në kapacitet të plotë. Riaktivizimi i një miniere shtetërore mund të sigurojë burime për industrinë e çimentos dhe energjinë, por kërkon investime dhe modernizim të teknikës.

Elementet e vlerësimit:

• Mungesa e kapaciteteve të përpunimit të kromit dhe mundësia për përmirësim të sektorit të qymyrgurit janë probleme të mprehta që kërkojnë një ndërhyrje të shpejtë dhe të qëndrueshme.

• Kostot për riaktivizimin e minierave dhe modernizimi i fabrikave janë sfida që duhet të trajtohen.

3. Masat për Zbatimin e Premtimeve

📊 Vlerësimi: 4.5/5

• Rinegocimi i kontratave për kromin: Ky proces kërkon bisedime me kompanitë private dhe shtetërore për të rivendosur një balancë të duhur mes përfitimeve për shtetin dhe investimeve nga sektori privat. Ky proces mund të realizohet brenda 1-2 vitesh.

• Projekti-pilot për qymyrgurin: Riaktivizimi i një miniere shtetërore do të kërkojë një plan të detajuar për investimet në infrastrukturë dhe teknologji për përdorim në industrinë e çimentos dhe për termocentralet. Afati i realizimit të projektit-pilot mund të jetë 2-3 vjet.

Elementet e vlerësimit:

• Rinegocimi i kontratave ka nevojë për një angazhim të fortë ndërinstitucional për të siguruar kushte të favorshme për shtetin dhe për të inkurajuar investimet e reja.

• Përgatitja e projektit-pilot kërkon një analizë të hollësishme të mundësive dhe nevojave të tregut, si dhe sigurinë për mundësitë e mbështetjes financiare dhe teknologjike.

4. Kosto dhe Burime Financimi

📊 Vlerësimi: 4.3/5

• Rinegocimi i kontratave për kromin: Ky proces mund të ketë kosto të ulëta administrative, por ndoshta kërkon investime të shkallës mesatare për implementim të rregullave të reja.

• Projekti-pilot për qymyrgurin: Investimi në riaktivizimin e minierës dhe modernizimin e teknologjive mund të kërkojë një kosto prej 10-15 milionë euro për vitin e parë të implementimit të projektit. Kostoja e përgjithshme për zhvillimin dhe operimin mund të jetë më e lartë.

Burimet e Financimit:

• Buxheti i shtetit dhe mundësia për partneritete publike-private janë të rëndësishme për financimin e këtyre projekteve. Për projektin-pilot, mund të shqyrtohen mundësi për mbështetje financiare nga donatorë ndërkombëtarë dhe agjenci të financimeve.

Elementet e vlerësimit:

• Kostot janë të moderuara, por ka mundësi për të siguruar financime nga burime të jashtme dhe të brendshme për realizimin e këtyre masave.

• Rreziqet e zbatimit përfshijnë mungesën e mbështetjes financiare ose mundësinë e vonesave në implementimin e kontratave dhe projektit-pilot.

5. Përfitimet për Ekonominë dhe Mjedisin

📊 Vlerësimi: 4.8/5

• Përfitimet ekonomike: Rinegocimi i kontratave dhe kanalizimi i kromit në fabrikat e ferrokromit do të rrisë vlerën e përpunimit dhe do të krijojë mundësi për rritje të eksporteve dhe krijimin e vendeve të reja pune.

• Përfitimet energjetike dhe industriale: Riaktivizimi i miniereve të qymyrgurit për përdorim në industrinë e çimentos dhe termocentralet e vegjël do të sigurojë furnizim të qëndrueshëm me energji dhe material për ndërtim, duke reduktuar varësinë nga importet dhe duke rritur konkurrueshmërinë e industrisë lokale.

Elementet e vlerësimit:

• Përfitimet ekonomike dhe industriale janë të dukshme dhe do të sjellin një ndikim pozitiv në zhvillimin e sektorëve të energjisë dhe ndërtimit.

• Përfitimet mjedisore përfshijnë mundësinë e menaxhimit më të qëndrueshëm të resurseve natyrore, duke minimizuar ndikimin negativ në mjedis.

6. Afati i Zbatimit dhe Rreziqet e Zvarritjes

📊 Vlerësimi: 4.6/5

• Rinegocimi i kontratave mund të realizohet brenda një periudhe 1-2 vjeçare, për të arritur marrëveshje me kompanitë private dhe për të siguruar kushte të favorshme për sektorin publik.

• Projekti-pilot për qymyrgurin mund të nisë brenda 1 viti dhe të arrijë fazën e operimit në 2-3 vjet.

Rreziku i Zvarritjes:

• Barrierat burokratike mund të ndikojnë në implementimin e shpejtë të kontratave dhe projekteve, sidomos në lidhje me procedurat e rinegocimit dhe sigurimin e mbështetjes financiare.

• Vonesa në implementim mund të ndodhë për shkak të nevojës për studime të detajuara dhe përshtatje të teknologjive për minierat dhe industri.

Fazat e Zbatimit dhe Vlerësimi i Performancës:

Faza e Parë: Përgatitja dhe Rinegocimi i Kontratave (0-1 vit)

• Veprimet:

  1. Rinegocimi i kontratave me kompanitë nxjerrëse të kromit dhe përcaktimi i kushteve për përdorim në fabrikat e ferrokromit.

  2. Përcaktimi i kushteve të reja dhe të qëndrueshme për qymyrgurin dhe industrinë e çimentos.

Faza e Dytë: Implementimi dhe Monitorimi i Projektit Pilot (1-2 vjet)

• Veprimet:

  1. Fillimi i implementimit të projektit-pilot për riaktivizimin e miniereve të qymyrgurit.

  2. Monitorimi i procesit dhe angazhimi i aktorëve të tjerë për përmirësimin e efikasitetit.

Indeksi i Fizibilitetit për Shfrytëzimin e Resurseve në Menyrë Graduale dhe të Kujdesshme

Elementi i Vlerësimit	Përshkrimi	Vlerësimi (1-5)
Qartësia e Premtimit	Premtimi është i qartë dhe konkret, përfshin masa të drejtpërdrejta për rinegocimin e kontratave të kromit dhe për projektin-pilot për riaktivizimin e miniereve të qymyrgurit.	4.7
Situata Aktuale dhe Problematikat Kryesore	Kromi është eksportuar pa përpunim të mëtejshëm, ndërsa minierat e qymyrgurit janë të nënkapacitet. Kërkohet një intervenim për përmirësimin e këtyre sektorëve.	4.4
Masat për Zbatimin e Premtimeve	Masat për zbatimin përfshijnë rinegocimin e kontratave dhe nisjen e projektit-pilot. Ato janë të qarta dhe kanë afate të përcaktuara.	4.5
Kosto dhe Burime Financimi	Kostoja e zbatimit është e moderuar, por kërkon mbështetje financiare të fortë nga buxheti shtetëror dhe mundësi financimi nga partnerë të jashtëm.	4.3
Përfitimet për Ekonominë dhe Mjedisin	Përfitimet ekonomike dhe industriale janë të mëdha, duke rritur vlerën e përpunimit të kromit dhe energjinë vendore, si dhe mundësinë për zhvillim të qëndrueshëm të sektorit të çimentos.	4.8
Afati i Zbatimit dhe Rreziqet e Zvarritjes	Afati është i arritshëm, por ka mundësi për zvarritje për shkak të barrierave burokratike dhe nevojës për mbështetje financiare dhe teknologjike.	4.6

Vlerësimi Final i Indeksit të Fizibilitetit: 4.5/5

Ky projekt ka një indeks të lartë fizibiliteti. Ai është i realizueshëm dhe ka një ndikim të rëndësishëm në zhvillimin e sektorëve të industrisë, energjisë dhe mjedisit.

Megjithatë, do të kërkohet menaxhim i kujdesshëm i burimeve financiare dhe koordinim ndërinstitucional për të siguruar zbatimin e suksesshëm dhe për të minimizuar rreziqet e mundshme gjatë implementimit.

Indeksi i Fizibilitetit për “Zhvillimin dhe Ruajtjen e Standardeve të Sigurisë dhe Mbrojtjes së Mjedisit në Sektorin e Minierave”(Analizë e Strukturës, Fazave të Zbatimit dhe Elementeve të Vlerësimit)

1. Qartësia e Premtimit

📊 Vlerësimi: 4.8/5

Premtimi është shumë i qartë dhe i domosdoshëm për sektorin e minierave, përfshirë disa aspekte kyçe:

1. Rritja e sigurisë në vendin e punës përmes hartimit dhe miratimit të “pemës minerare” për shfrytëzimin e galerive.

2. Respektimi i rregullores së sigurimit teknik, për të garantuar sigurinë e punonjësve dhe për të minimizuar aksidentet në punë.

3. Projektimi dhe ndihma për zhvillimin e minierave pa ndotje mjedisore, si në rastin e minierave të qymyrgurit, me përdorimin e impianteve të pastrimit të tymrave dhe teknologjive të tjera për mbrojtjen e mjedisit.

Elementet e vlerësimit:

• Qartësia e qëllimit është e lartë, pasi të gjithë aktorët e përfshirë janë të ndërgjegjshëm për nevojën e përmirësimit të kushteve të sigurisë dhe mbrojtjes së mjedisit.

2. Situata Aktuale dhe Problematikat Kryesore

📊 Vlerësimi: 4.2/5

• Siguria në vendin e punës ka nevojë për përmirësim të menjëhershëm, pasi minierat aktuale nuk përmbushin standardet e sigurisë.

• Respektimi i rregullores së sigurimit teknik është shpesh i pamjaftueshëm dhe kërkon përmirësime të ndjeshme në monitorimin dhe inspektimet.

• Ndotja mjedisore nga minierat është ende një problem i madh, sidomos nga minierat e qymyrgurit, duke përfshirë ndotjen e ajrit dhe ujërave.

Elementet e vlerësimit:

• Mungesa e standardeve të sigurisë dhe teknologjisë përbën një rrezik të madh për realizimin e këtij objektivi.

• Njohja e situatës aktuale dhe ngritja e standardeve të sigurisë është e nevojshme për të parandaluar aksidentet dhe për të ulur ndotjen.

3. Masat për Zbatimin e Premtimeve

📊 Vlerësimi: 4.6/5

• Hartimi i “pemës minerare” për shfrytëzimin e galerive: Ky proces kërkon koordinim të ngushtë mes autoriteteve shtetërore dhe operatorëve të minierave. Ky proces mund të realizohet në një periudhë 1-2 vjeçare, por duhet të ketë një angazhim të madh për mbështetje dhe trajnime.

• Respektimi i rregullores së sigurimit teknik: Kjo kërkon rritje të mbikëqyrjes dhe kontrollit të përhershëm. Po ashtu, do të jetë e nevojshme të sigurohen pajisjet dhe sistemet më të sigurta për punonjësit.

• Për zhvillimin e minierave pa ndotje mjedisore, do të kërkohen investime për teknologji të avancuara pastrimi, për të mbrojtur ajrin dhe ujërat. Kjo mund të ndodhë pas 3-5 vitesh.

Elementet e vlerësimit:

• Faza e implementimit kërkon angazhim të plotë për financimin dhe mbështetje për trajnime, si dhe investime për të siguruar teknologji të avancuara mjedisore.

• Monitorimi dhe evaluimi i implementimit është thelbësor për të siguruar që masat të zbatohen siç duhet dhe me efikasitet.

4. Kosto dhe Burime Financimi

📊 Vlerësimi: 4.4/5

• Hartimi i “pemës minerare” do të kërkojë një kosto prej 1-2 milionë euro për vit për studime dhe trajnime.

• Respektimi i rregullores së sigurimit teknik: Do të ketë kosto shtesë për pajisje dhe mbikëqyrje, që do të shkojnë nga 2-3 milionë euro për vit.

• Minierat pa ndotje mjedisore: Investimet në impiante pastrimi do të kërkojnë 10-15 milionë euro për minierë, duke përfshirë teknologjinë dhe operimin.

Burimet e Financimit:

• Fondi Sovran, buxheti i shtetit, dhe mundësia e përdorimit të burimeve nga donatorët ndërkombëtarë mund të kontribuojnë në financimin e këtyre masave.

• Partneritete publike-private dhe mundësia për të aplikuar për financim ndërkombëtar janë të mundshme.

Elementet e vlerësimit:

• Kostot për zbatimin janë të larta, por ka mundësi për të përdorur fonde dhe mekanizma të tjerë financimi që mund të ndihmojnë në realizimin e objektivave.

5. Përfitimet për Ekonominë dhe Mjedisin

📊 Vlerësimi: 4.9/5

• Siguria në vendin e punës: Do të reduktojë aksidentet dhe dëmet për shëndetin e punonjësve, duke rritur produktivitetin dhe duke ulur kostot shëndetësore.

• Respektimi i rregullores së sigurimit teknik: Kjo do të kontribuojë në përmirësimin e efikasitetit dhe ndihmon në reduktimin e aksidenteve.

• Zhvillimi i minierave pa ndotje mjedisore: Ky program do të ndihmojë në mbrojtjen e mjedisit dhe përmirësimin e kushteve të jetesës për qytetarët që preken nga ndotja.

Elementet e vlerësimit:

• Përfitimet ekonomike përfshijnë përmirësimin e kushteve të punës, uljen e kostove për dëmet shëndetësore dhe rritjen e reputacionit të sektorit në tregjet ndërkombëtare.

• Përfitimet mjedisore përfshijnë përmirësimin e cilësisë së ajrit dhe ujit, duke siguruar një mjedis më të pastër dhe më të qëndrueshëm.

6. Afati i Zbatimit dhe Rreziqet e Zvarritjes

📊 Vlerësimi: 4.5/5

• Hartimi dhe miratimi i “pemës minerare” mund të realizohet në periudhën 1-2 vjeçare.

• Respektimi i rregullores së sigurimit teknik kërkon implementim brenda 2-3 vitesh.

• Zhvillimi i minierave pa ndotje mjedisore mund të kërkojë periudhë më të gjatë për teknologjitë e avancuara, me mundësi që implementimi të kërkojë 3-5 vjet.

Rreziku i Zvarritjes:

• Barrierat administrative dhe burokratike mund të vonojnë realizimin e disa prej masave.

• Mungesa e burimeve financiare mund të ndikojë në përmbushjen e objektivave në afatin e caktuar.

Fazat e Zbatimit dhe Vlerësimi i Performancës:

Faza e Parë: Përgatitja dhe Hartimi i Planit të Sigurisë (0-1 vit)

• Veprimet:

  1. Hartimi i “pemës minerare” për shfrytëzimin e galerive.

  2. Përcaktimi i kushteve të sigurisë dhe trajnimi i punonjësve.

  3. Përcaktimi i masave për përmirësimin e kushteve të sigurisë dhe mbrojtjes së mjedisit.

Faza e Dytë: Implementimi dhe Monitorimi (1-3 vjet)

• Veprimet:

  1. Implementimi i masave të sigurisë dhe mbrojtjes së mjedisit.

  2. Investimi në pajisje moderne sigurie dhe teknologji mjedisore.

  3. Monitorimi dhe raportimi i performancës.

Faza e Tretë: Konsolidimi dhe Përmirësimi (3-5 vjet)

• Veprimet:

  1. Konsolidimi i sistemeve të sigurisë dhe mbrojtjes mjedisore.

  2. Rritja e përdorimit të teknologjive të reja dhe implementimi i impianteve për pastrimin e ajrit dhe ujit.

Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.5/5

Ky program është i realizueshëm dhe ka potencial të madh për të kontribuar në rritjen e sigurisë dhe mbrojtjen e mjedisit.

Për realizimin e tij, janë të nevojshme investime të mëdha, por përfitimet ekonomike dhe mjedisore do të jenë afatgjata dhe do të përmirësojnë cilësinë e jetesës dhe punës për të gjithë aktorët përfshirë.

Indeksi i Fizibilitetit për premtimin “Rritja e kapaciteteve profesionale dhe përvetësimi i teknologjisë”

Premtimet përfshijnë disa aspekte kyçe të zhvillimit të sektorit të naftës dhe mineraleve, të cilat përfshijnë:

1. Ringritja e kapaciteteve teknike për kompanitë vendase, për të mundësuar përdorimin e teknologjive më të avancuara në proceset nxjerrëse dhe përpunuese.

2. Rritja e aktivitetit të kërkim-zbulimit nga Agjencia Kombëtare e Burimeve Natyrore (AKBN), për të përdorur teknologji moderne zbulimi për vendburime më të thella, me qëllim rritjen e prodhimit dhe eksplorimin e mundësive të reja.

3. Shkurtimi i kostove dhe i procedurave burokratike për nxjerrjen e licencave të shfrytëzimit për bizneset e vogla dhe të mesme, duke lehtësuar mundësitë për investime të reja dhe krijimin e një mjedisi më të favorshëm për zhvillim ekonomik.

Duhet të sigurohet që këto premtime të mbështeten nga një plan i qartë dhe i detajuar, duke përfshirë hapat e nevojshëm për implementimin e teknologjive dhe lehtësimin e procedurave administrative për bizneset.

2. Situata Aktuale dhe Problematikat Kryesore

📊 Vlerësimi: 4.3/5

• Kapacitetet teknike të kompanive vendase janë ende të kufizuara në përdorimin e teknologjive moderne. Shumica e kompanive të vogla dhe të mesme në sektorin e naftës dhe mineraleve nuk kanë qasje të drejtpërdrejtë në teknologjitë më të avancuara, gjë që e ul efikasitetin e prodhimit dhe shfrytëzimin e resurseve.

• Aktiviteti i kërkim-zbulimit nga Agjencia Kombëtare e Burimeve Natyrore (AKBN) është ende i kufizuar, dhe përdorimi i teknologjive moderne për zbulimin e vendburimeve është i mangët. Kjo ka ndikuar në gjetjen e vendburimeve të reja dhe në rritjen e prodhimit.

• Procedurat burokratike për licencat e shfrytëzimit janë të ngadalta dhe të ndërlikuara, duke penguar zhvillimin e biznesit dhe investimet e reja në sektor. Kjo ka bërë që shumë biznese të vogla të përballen me barrierat administrative për të hyrë në tregun e naftës dhe mineraleve.

3. Masat për Zbatimin e Premtimeve

📊 Vlerësimi: 4.6/5

• Ringritja e kapaciteteve teknike për kompanitë vendase do të kërkojë investime në trajnime, mundësi për zhvillimin e teknikës dhe teknologjisë, si dhe bashkëpunime me kompani ndërkombëtare për transferim teknologjik.

• Rritja e aktivitetit të kërkim-zbulimit nga AKBN kërkon përdorimin e pajisjeve të avancuara dhe qasjen në teknologjitë më të fundit për zbulimin e naftës dhe gazit në vendburime më të thella. Kjo mund të rrisë mundësitë për gjetjen e burimeve të reja dhe për të përmirësuar qëndrueshmërinë e sektorit të nxjerrjes së burimeve natyrore.

• Shkurtimi i procedurave burokratike kërkon një reformë të thellë të administratës publike dhe krijimin e një platforme më të thjeshtë dhe më efikase për licencat dhe aplikimet për shfrytëzimin e burimeve natyrore, duke ofruar shërbime elektronike dhe reduktuar kohën e pritjes për licenca.

4. Kosto dhe Burime Financimi

📊 Vlerësimi: 4.2/5

Llogaritje e Kostove dhe Burimeve të Financimit:

• Ringritja e kapaciteteve teknike për kompanitë vendase

  • Kosto fillestare për trajnime dhe përmirësimin e aftësive teknike: 2-3 milionë euro për vit.

  • Investimet për përmirësimin e pajisjeve teknike dhe teknologjive: 5-10 milionë euro për vit.

• Rritja e aktivitetit të kërkim-zbulimit nga AKBN

  • Investimi në teknologji moderne zbulimi dhe pajisje të avancuara: 15-20 milionë euro për vitin e parë.

  • Kosto operative për monitorimin dhe analizimin e të dhënave të reja: 5-8 milionë euro për vitin e parë.

• Shkurtimi i procedurave burokratike për licenca

  • Kosto për zhvillimin e një platforme të re elektronike për aplikimet dhe licencat: 2-3 milionë euro.

  • Kosto operative për mbështetje dhe mirëmbajtje të platformës: 1 milionë euro në vit.

Burimet e Financimit:

Fondi Sovran mund të përdoret për investimin në teknologjitë e reja dhe për mbështetje për trajnime dhe zhvillimin e kapaciteteve teknike.

Buxheti i shtetit mund të kontribuojë për rritjen e aktivitetit të kërkim-zbulimit dhe për krijimin e një infrastrukture të re të licencave.

Investitorët privatë dhe partnerët ndërkombëtarë mund të kontribuojnë për zhvillimin e teknologjive të reja dhe për përmirësimin e kapaciteteve të kërkim-zbulimit.

5. Përfitimet për Ekonominë dhe Buxhetin

📊 Vlerësimi: 4.8/5

Përfitimet e Llogaritshme:

• Ringritja e kapaciteteve teknike për kompanitë vendase

  • Rritje të efikasitetit të prodhimit dhe shfrytëzimit të burimeve minerale.

  • Përmirësim të teknologjive dhe rritje të konkurrueshmërisë në tregjet ndërkombëtare.

  • Krijim i mundësive të reja për punësim dhe zhvillim profesional në sektorin e naftës dhe mineraleve.

• Rritja e aktivitetit të kërkim-zbulimit nga AKBN

  • Zbulimi i vendburimeve të reja, duke rritur prodhimin e naftës dhe gazit dhe duke forcuar sigurinë energjetike të vendit.

  • Përmirësim i shfrytëzimit të burimeve natyrore dhe rritje e të ardhurave nga eksportet.

  • Mundësi për zhvillim të teknologjive të reja dhe krijim i mundësive të mëdha për kërkime dhe investime.

• Shkurtimi i procedurave burokratike për licenca

  • Krijimi i një mjedisi të favorshëm për bizneset e vogla dhe të mesme, duke rritur mundësitë për investime të reja dhe zhvillim ekonomik.

  • Rritje e efikasitetit të administratës publike dhe mundësi për përshpejtimin e proceseve dhe procedurave ligjore.

6. Afati i Zbatimit dhe Rreziqet e Zvarritjes

📊 Vlerësimi: 4.4/5

• Ringritja e kapaciteteve teknike mund të realizohet brenda 1-2 viteve, por do të kërkojë investime dhe bashkëpunime të vazhdueshme për përmirësimin e aftësive të kompanive vendase.

• Rritja e aktivitetit të kërkim-zbulimit mund të marrë 3-5 vite për të parë rezultate të plota nga përdorimi i teknologjive të reja dhe për të zbulur vendburime të reja.

• Shkurtimi i procedurave burokratike mund të realizohet brenda 1 viti, por do të kërkojë angazhim të fortë nga ana e administratës publike dhe reformimin e procesit ligjor.

Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.6/5

Ky premtim ka një potencial të madh për zhvillimin e sektorit të naftës dhe mineraleve, si dhe për përmirësimin e kapaciteteve teknike dhe menaxhimin e burimeve natyrore.

Megjithatë, sfidat kryesore do të jenë sigurimi i financimit të nevojshëm dhe përballimi i barrierave administrative për të lehtësuar procedurat për bizneset.

Indeksi i Fizibilitetit për “Investimin e të Ardhurave nga Sektori i Naftës në Brezat e Ardhshëm”

(Analizë me strukturë logjike dhe llogaritje për kosto dhe përfitime në ekonomi dhe buxhet)

1. Qartësia e Premtimit

📊 Vlerësimi: 4.8/5

Premtimet janë të qarta dhe përfshijnë disa hapa të rëndësishëm për investimin e të ardhurave të sektorit të naftës në brezat e ardhshëm. Disa nga elementet kyçe janë:

1. Themimi i një kompanie shtetërore për industrinë nxjerrëse të mineraleve, që do të sjellë një kontroll më të madh shtetëror mbi resurset minerale të vendit.

2. Përdorimi i një buxheti prej 400 milionë dollarësh për ngritjen e një kombinati metalurgjik, me 51% të aksioneve në pronësi të shtetit.

3. Rinegocimi i kontratave me aktorët privatë për furnizimin e kombinatit me koncentrat bakri deri në masën 80%.

Të sigurohet një plan i detajuar për implementimin e këtyre hapave, duke përfshirë analizën e mundësive dhe rreziqeve për të maksimizuar përfitimet e sektorit publik dhe për të siguruar qëndrueshmërinë e industrisë.

2. Situata Aktuale dhe Problematikat Kryesore

📊 Vlerësimi: 4.4/5

• Industria nxjerrëse e mineraleve në Shqipëri ka pasur probleme të menaxhimit të pasurive minerale dhe një mungesë të transparencës, duke sjellë shpeshherë shfrytëzim jo të qëndrueshëm të resurseve.

• Fondi Sovran dhe buxheti prej 400 milionë dollarësh do të përballet me sfida të mëdha për të siguruar që ky investim të realizohet me efikasitet dhe pa korrupsion. Ky investim mund të ndikojë pozitivisht në ekonominë e vendit, por gjithashtu kërkon menaxhim të fortë dhe transparencë.

• Rinegocimi i kontratave për furnizimin me bakër mund të sjellë përfitime të konsiderueshme, por gjithashtu mund të shkaktojë tensione me aktorët privatë dhe të krijojë vështirësi në negociata për marrëveshje të favorshme për shtetin.

3. Masat për Zbatimin e Premtimeve

📊 Vlerësimi: 4.5/5

• Themimi i kompanisë shtetërore për industrinë minerale kërkon një studim të detajuar të mundësive dhe zhvillimit të industrisë në Shqipëri, dhe një analizë të thelluar për të përcaktuar se cilat minerale do të nxirren dhe si mund të menaxhohen ato në mënyrë të qëndrueshme.

• Përdorimi i 400 milionë dollarëve për ngritjen e kombinati metalurgjik do të kërkojë një plan investimi të detajuar dhe studime për burimet e nevojshme dhe teknologjitë që do të përdoren.

• Rinegocimi i kontratave me aktorët privatë është një hap i ndjeshëm që mund të sjellë përfitime për shtetin, por do të kërkojë negociata të fuqishme dhe mbikëqyrje ligjore për të siguruar se rinegocimi nuk do të dëmtojë marrëdhëniet me sektorin privat dhe do të ruajë interesat e shtetit.

4. Kosto dhe Burime Financimi

📊 Vlerësimi: 4.2/5

Llogaritje e Kostove dhe Burimeve të Financimit:

• Themimi i kompanisë shtetërore për industrinë minerale

  • Kosto fillestare për themelimin dhe administratën: 5-7 milionë euro.

  • Kosto për krijimin e strukturave dhe operacioneve të menaxhimit të mineraleve: 10-15 milionë euro për vitin e parë.

• Investimi i 400 milionë dollarëve për kombinatin metalurgjik

  • Kosto për ngritjen e infrastrukturës dhe prodhimit: 400 milionë dollarë.

  • Kosto operacionale vjetore: 20-30 milionë dollarë për vitin e parë.

  • Pritshmëria e të ardhurave vjetore nga kombinatet metalurgjikë është rreth 100-150 milionë dollarë në vit, duke ndihmuar në mbulimin e kostos dhe kthimin e investimit.

• Rinegocimi i kontratave me aktorët privatë për bakrin

  • Kosto e negociatave dhe administratës për rinegocimin e kontratave: 1-2 milionë euro.

  • Përfitime potenciale për shtetin nga rritja e përqindjes së koncentratit të bakrit: 15-20 milionë dollarë më shumë për vit.

Burimet e Financimit:

• Fondi Sovran mund të kontribuojë për 400 milionë dollarë për investimin në kombinatin metalurgjik.

• Buxheti i shtetit do të mbështesë disa aspekte të menaxhimit dhe administratës së industrisë minerale dhe rinegocimin e kontratave.

• Investitorët privatë dhe partnerët ndërkombëtarë mund të kontribuojnë për financimin e infrastrukturës, me mundësi për financa të përbashkëta ose partneritete strategjike.

5. Përfitimet për Ekonominë dhe Buxhetin

📊 Vlerësimi: 4.7/5

Përfitimet e Llogaritshme:

• Themimi i kompanisë shtetërore për industrinë minerale

  • Rritje të kontrollit shtetëror mbi pasuritë minerale dhe mundësi për të menaxhuar më mirë resurse të çmuara.

  • Shkallë e lartë punësimi dhe zhvillimi të aftësive të reja për fuqinë punëtore.

  • Mundësi për eksport të mineraleve dhe rritje të të ardhurave nga tregjet ndërkombëtare.

• Investimi në kombinatin metalurgjik

  • Diversifikim i prodhimit dhe rritje të mundësive për eksport, veçanërisht në sektorin metalurgjik.

  • Rritje të të ardhurave nga taksat dhe tarifat e eksportit të produkteve metalurgjike.

  • Rritje të punësimit dhe zhvillim të infrastrukturës lokale.

• Rinegocimi i kontratave për bakrin

  • Rritje të përfitimeve për shtetin nga furnizimi me koncentrat bakri.

  • Mundësi për forcimin e marrëdhënieve me aktorët privatë dhe përmirësimin e kushteve për investime të tjera në sektorin e mineraleve.

6. Afati i Zbatimit dhe Rreziqet e Zvarritjes

📊 Vlerësimi: 4.1/5

• Themimi i kompanisë shtetërore për industrinë minerale mund të realizohet brenda 2-3 viteve, duke përfshirë faza të ndryshme të krijimit të strukturave dhe operacioneve.

• Investimi në kombinatin metalurgjik do të kërkojë një periudhë më të gjatë, afërsisht 5-7 vjet për të përfunduar ndërtimin dhe për të siguruar që prodhimi të arrijë kapacitetet e planifikuara.

• Rinegocimi i kontratave mund të realizohet shpejt, por mund të ketë vonesa për shkak të sfidave ligjore dhe administratës.

 

 

Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.5/5

Kategoria	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	4.8
Situata Aktuale	4.4
Masat për Zbatimin	4.5
Kostoja dhe Financimi	4.2
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.7
Afati i Zbatimit	4.1

Investimi i të ardhurave nga sektori i naftës në brezat e ardhshëm është një projekt ambicioz që mund të ketë ndikime të mëdha pozitive në ekonominë shqiptare, veçanërisht në diversifikimin e burimeve të energjisë dhe pasurive natyrore.

Megjithatë, sfidat kryesore do të jenë menaxhimi i këtyre burimeve dhe sigurimi i transparencës në procesin e investimeve.

Rinegocimi i kontratave dhe krijimi i një kompanie shtetërore do të kërkojnë kujdes të veçantë në menaxhimin e burimeve dhe në ruajtjen e interesave të shtetit.

Indeksi i Fizibilitetit për Premtimet mbi “Shfrytëzimin Ekonomik të Resurseve Minerale, Naftës dhe Gazit”

(Analizë me strukturë logjike dhe llogaritje për kosto dhe përfitime në ekonomi dhe buxhet)

1. Qartësia e Premtimit

📊 Vlerësimi: 4.5/5

Premtimet janë të drejtpërdrejta dhe të fokusuara në katër pika kryesore:

1. Rinegocimi i një kontrate ekzistuese strategjike

2. Rritja e përfitimeve fiskale

3. Fuqizimi i Albpetrol

4. Rindërtimi i kapaciteteve të rafinimit

Duhet të specifikohet forma ligjore dhe strategjia e negocimit, mënyra e mbështetjes së Albpetrol (financiare, teknologjike, kadrovike), si dhe vendndodhja dhe kapaciteti i rafinerisë së re.

2. Situata Aktuale dhe Problematikat Kryesore

📊 Vlerësimi: 4.6/5

• Kontrata me Bankers Petroleum është shpesh kritikuar për përfitime të ulëta për shtetin shqiptar, për shkak të kostove të larta të raportuara nga kompania (cost oil).

• Tatimi mbi fitimin në sektorin e hidrokarbureve është teorikisht 50%, por aplikimi real lë vend për manipulime fiskale.

• Albpetrol ka pasur rol pasiv dhe ka humbur kapacitetet prodhuese dhe përpunuese ndër vite.

• Shqipëria nuk ka më rafineri funksionale, pasi ARMO është e falimentuar dhe rafineritë janë shkatërruar ekonomikisht dhe fizikisht.

3. Masat për Zbatimin e Premtimeve

📊 Vlerësimi: 4.2/5

• Rinegocimi i kontratës me Bankers është kompleks dhe varet nga klauzola kontraktuale dhe mbrojtja e investitorit të huaj.

• Rritja e tatimit mbi fitimin do të kërkojë ndryshime ligjore dhe përcaktime të qarta të deduksioneve fiskale.

• Fuqizimi i Albpetrol kërkon reformim të brendshëm dhe investime të konsiderueshme në teknologji dhe staf.

• Ringritja e rafinerisë është projekt industrial me kosto dhe risk të lartë dhe kërkon:

  • Feasibility study

  • Investitorë privatë ose PPP

  • Garanci tregu për shitjen e produkteve të përpunuara

4. Kosto dhe Burime Financimi

📊 Vlerësimi: 3.9/5

Llogaritje e Kostove:

• Ringritja e një rafinerie (kapacitet 1.5 milion ton/vit):

  • Investim kapital: 180–250 milionë euro

  • Kosto vjetore operimi: ~20 milionë euro

  • Afat ndërtimi: 3–4 vite

• Mbështetje për Albpetrol për zgjerim kapacitetesh (në 4 vite):

  • Investime për pajisje dhe staf: ~40 milionë euro

• Kosto politike dhe ligjore për rinegocimin e kontratës:

  • Pa kosto direkte buxhetore, por kërkon staf ekspertizë ligjore dhe fiskale (~0.5 mil euro për negociatorë të specializuar dhe audit ndërkombëtar të kontratës)

Burime të Mundshme Financimi:

• Buxheti i shtetit dhe fondi sovran i energjisë (nëse krijohet)

• Investime të huaja direkte (sidomos për rafinerinë)

• Partneritet publiko-privat (PPP) me garantim të blerjes nga shteti për disa vite

• Kreditim nga BERZH, IFC apo fonde të zhvillimit energjetik

5. Përfitimet për Ekonominë dhe Buxhetin

📊 Vlerësimi: 4.7/5

Përfitime të Llogaritshme:

• Rritje e tatimeve nga fitimi (nga 50% në 60%) për prodhimin e naftës:

  • Vlerë aktuale e fitimit të deklaruar nga Bankers: ~30–50 milionë euro/vit

  • Rritje e të ardhurave: +5–8 milionë euro/vit

• Rritja e rolit të Albpetrol në prodhim:

  • Prodhim shtesë i naftës (nëse Albpetrol rrit pjesëmarrjen nga 20% në 30%): +50,000 ton/vit

  • Fitim neto shtesë për shtetin: ~6 milionë euro/vit

• Rafineria e re:

  • Efekte direkte: punësim për 500-700 persona

  • Efekte zinxhir në ekonomi (transport, logjistikë, shitje): +15–20 milionë euro qarkullim ekonomik/vit

  • Zëvendësim i importeve të karburantit me prodhim vendas: ulje e deficitit tregtar me ~40–50 milionë euro/vit

6. Afati i Zbatimit dhe Rreziqet e Zvarritjes

📊 Vlerësimi: 3.8/5

• Rinegocimi i kontratës mund të zgjasë mbi 1 vit dhe mund të përfundojë në arbitrazh nëse nuk ka marrëveshje.

• Ndryshimet fiskale mund të hyjnë në fuqi brenda vitit buxhetor.

• Rafineria kërkon së paku 3 vite për ndërtim dhe testim.

• Rreziqe kryesore:

  • Rezistencë nga investitorët aktualë (Bankers)

  • Kapacitet i ulët i shtetit për të menaxhuar rafineri

  • Mungesë tregu për produktet finale nëse nuk ka standardizim dhe siguri

Vlerësimi Final – Indeksi i Fizibilitetit: 4.3/5

Kategoria	Vlerësimi
Qartësia e Premtimit	4.5
Situata Aktuale	4.6
Masat për Zbatimin	4.2
Kostoja dhe Financimi	3.9
Ndikimi Ekonomiko-Social	4.7
Afati i Zbatimit	3.8

Ky grup premtimesh ka potencial të madh për rritjen e pavarësisë energjetike dhe rritjen e të ardhurave buxhetore. Megjithatë, ka kosto të larta kapitale dhe kërkon një qasje të kujdesshme institucionale dhe teknike.

Suksesi varet nga aftësia e qeverisë për të ndërtuar besueshmëri me investitorët, për të reformuar Albpetrol-in dhe për të menaxhuar një projekt të madh si rafineria.

Potenciali transformues është i madh, por edhe rreziku i dështimit është real në mungesë të një plani të detajuar veprimi.